Τα κράτη μέλη έχουν επαναπρογραμματίσει επιτυχώς 34,6 δισ. ευρώ από τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 προς τις πλέον επείγουσες στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η ενίσχυση της αμυντικής και μη στρατιωτικής ετοιμότητας, η προώθηση οικονομικά προσιτής και βιώσιμης στέγασης, η βελτίωση της ανθεκτικότητας των υδάτων και η προώθηση της ενεργειακής συνδεσιμότητας.

Αυτή η μετατόπιση της χρηματοδότησης της ΕΕ θα ενισχύσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης, θα ενισχύσει την ασφάλεια και την ετοιμότητά της, θα διασφαλίσει τον ενεργειακό εφοδιασμό, θα καταστήσει την καθημερινή ζωή των πολιτών πιο προσιτή οικονομικά και θα αυξήσει την τεχνολογική ανεξαρτησία της Ευρώπης. Τα αναπρογραμματισμένα κονδύλια θα στηρίξουν επίσης την ανάπτυξη δεξιοτήτων στους τομείς της μη στρατιωτικής ετοιμότητας, της άμυνας και της κυβερνοασφάλειας, καθώς και για τη στήριξη της διαδικασίας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Εξελισσόμενες στρατηγικές προτεραιότητες

Η εγγενής ευελιξία της πολιτικής συνοχής επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τις επενδυτικές προτεραιότητές τους κατά την περίοδο υλοποίησης 2021-2027, ιδίως στο πλαίσιο της κανονιστικής ενδιάμεσης επανεξέτασης που έχει προγραμματιστεί για το 2025. Ωστόσο, ως απάντηση στο ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο από την έναρξη των προγραμμάτων συνοχής για την περίοδο 2021-2027, η Επιτροπή πρότεινε τον Απρίλιο του 2025 να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες να ανακατευθύνουν τις επενδύσεις προς τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες. Με την παροχή οικονομικών κινήτρων, την απλούστευση των κανόνων πολιτικής και την παράταση της περιόδου εφαρμογής των τροποποιημένων προγραμμάτων, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες ενθαρρύνθηκαν να προσαρμόσουν τα επενδυτικά τους σχέδια για τα τελευταία έτη της περιόδου εφαρμογής, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις εξελισσόμενες ανάγκες και προτεραιότητες. Η διαδικασία αυτή καλύπτει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+.

Μετά την έγκριση της πρότασης από τους συννομοθέτες, τον Σεπτέμβριο του 2025, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιήσεις σε 186 εθνικά και περιφερειακά προγράμματα συνοχής σε 25 κράτη μέλη, ευθυγραμμίζοντας τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές επενδύσεις με τις προτεραιότητες της ΕΕ. Τα εν λόγω ανακατανεμηθέντα κονδύλια αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 10 % του προϋπολογισμού της πολιτικής συνοχής ύψους 367 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027 που καλύπτεται από την ενδιάμεση επανεξέταση.

Ανακατανεμηθείσα χρηματοδότηση για στρατηγικές προτεραιότητες

• 15,2 δισ. ευρώ για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας μέσω κρίσιμων τεχνολογιών, της καινοτομίας και της ανάπτυξης δεξιοτήτων.
• 11,9 δισ. ευρώ για την ενίσχυση των αμυντικών βιομηχανικών ικανοτήτων, της στρατιωτικής κινητικότητας και της μη στρατιωτικής ετοιμότητας και ανάπτυξης δεξιοτήτων.
• 3,3 δισ. ευρώ για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, με σκοπό τη στήριξη της κοινωνικής ένταξης.
• 3,1 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα των υδάτων, την ενίσχυση της βιώσιμης διαχείρισης των πόρων.
• 1,2 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, με τη στήριξη ποιοτικών θέσεων εργασίας κατά την πράσινη μετάβαση.

Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες που αναπρογραμμάτισαν τα κονδύλια προς τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ επωφελούνται από ενισχυμένη προχρηματοδότηση για την έναρξη έργων, καθώς και από υψηλότερο ποσοστό συγχρηματοδότησης των έργων περιφερειακής ανάπτυξης από την ΕΕ, ώστε να μειωθεί η πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Μια ακόμη ευνοϊκότερη μεταχείριση προσφέρθηκε σε περιοχές που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία, οι οποίες αντιμετώπισαν σημαντικές προκλήσεις από την έναρξη του επιθετικού πολέμου πλήρους κλίμακας της Ρωσίας το 2022.

Η ενδιάμεση επανεξέταση κατέδειξε την ικανότητα της πολιτικής συνοχής να προσαρμόζεται ταχέως στις νέες συνθήκες. Με την έγκριση των τροποποιήσεων του προγράμματος, η έμφαση θα μετατοπιστεί στην εφαρμογή από τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τις διαχειριστικές αρχές για να διασφαλίσει την αποτελεσματική υλοποίηση των στρατηγικών προτεραιοτήτων.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Lukas S on Unsplash

Ποιος ήταν ο σκοπός της ενδιάμεσης επανεξέτασης των προγραμμάτων της πολιτικής συνοχής;

Στην αρχή της περιόδου προγραμματισμού 2021-2027, διατέθηκαν στα κράτη μέλη ενδεικτικά εθνικά χρηματοδοτικά κονδύλια που κάλυπταν ολόκληρη την περίοδο. Τα κράτη μέλη διέθεσαν τα κονδύλια αυτά σε διάφορους επενδυτικούς τομείς και προγράμματα. Ωστόσο, καθώς οι πολιτικές προτεραιότητες έχουν αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ και τα κράτη μέλη χρειάστηκε να επανεξετάσουν τα επενδυτικά τους σχέδια. Η ανταγωνιστικότητα, η άμυνα και η πολιτική ετοιμότητα, η οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, η ανθεκτικότητα των υδάτων και η ενεργειακή συνδεσιμότητα, καθώς και η ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων που σχετίζονται με τους τομείς αυτούς, έχουν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε πολιτικές προτεραιότητες τόσο για την ΕΕ όσο και για τα κράτη μέλη της.

Η πολιτική συνοχής περιλαμβάνει έναν ενσωματωμένο μηχανισμό ευελιξίας —την ενδιάμεση επανεξέταση των προγραμμάτων— που επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσαρμόζουν τα επενδυτικά τους σχέδια για τα τελευταία έτη της περιόδου υλοποίησης, ώστε να ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες.

Ωστόσο, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης του 2025, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής του Απριλίου 2025, οι συννομοθέτες ενέκριναν νέα μέτρα ενδιάμεσης επανεξέτασης που ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να επαναπρογραμματίσουν μέρος των κονδυλίων τους για την πολιτική συνοχής στις νέες πολιτικές προτεραιότητες. Με βάση τα μέτρα αυτά, τα κράτη μέλη που ανακατανέμουν τα ταμεία συνοχής τους σε αυτές τις προτεραιότητες θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών. Μια ακόμη ευνοϊκότερη μεταχείριση προσφέρθηκε στις ανατολικές περιοχές της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία.

Τι είδους οικονομικά κίνητρα προσφέρθηκαν στα κράτη μέλη για την ανακατανομή κονδυλίων στις νέες προτεραιότητες;

Ένα υψηλότερο ποσοστό προχρηματοδότησης (1,5% επιπλέον του κανονιστικού 0,5%) προσφέρεται σε προγράμματα που ανακατανέμουν σημαντικά ποσά στις νέες πολιτικές προτεραιότητες. Το ποσοστό αυτό μπορεί να φθάσει το 9,5 % για αναπρογραμματισμένα κονδύλια στις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές. Οι νέες επενδύσεις επωφελούνται επίσης από υψηλότερα ποσοστά συγχρηματοδότησης από την ΕΕ (πρόσθετες 10 ποσοστιαίες μονάδες σε κάθε κατηγορία περιφερειών). Χάρη στα μέτρα αυτά, τα κράτη μέλη απολαμβάνουν υψηλότερη ρευστότητα και χαμηλότερη πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Τέλος, τα προγράμματα που ανακατανέμουν ένα ορισμένο επίπεδο κονδυλίων στις νέες προτεραιότητες επωφελούνται από ένα επιπλέον έτος επιλεξιμότητας των κονδυλίων.

Έχουν αξιοποιήσει όλες οι χώρες της ΕΕ την ευκαιρία να επαναπρογραμματίσουν τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής σε στρατηγικές προτεραιότητες;

Δύο κράτη μέλη —η Αυστρία και το Λουξεμβούργο— δεν ανακατανέμουν χρηματοδοτικούς πόρους σε νέες προτεραιότητες κατά την ενδιάμεση επανεξέταση της πολιτικής συνοχής. Η απόφαση αυτή προήλθε από την ήδη εκ των προτέρων εκτέλεση των κονδυλίων, η οποία άφησε ελάχιστα αχρησιμοποίητα ποσά. Ωστόσο, τα επενδυτικά σχέδια και στις δύο χώρες είναι σταθερά ευθυγραμμισμένα με τις προτεραιότητες ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής.

Πώς ανακατανεμήθηκαν τα κονδύλια για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης;

15,2 δισ. ευρώ διατέθηκαν για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Αυτό επιτρέπει την αύξηση των επενδύσεων στην πλατφόρμα στρατηγικών τεχνολογιών για την Ευρώπη (STEP), μειώνοντας τα βασικά τρωτά σημεία και τις τεχνολογικές εξαρτήσεις από τρίτες χώρες. Θα ενισχύσει επίσης τις προσπάθειες για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ανάπτυξη σχετικών δεξιοτήτων για τους εργαζομένους και τους επιχειρηματίες. Παράλληλα με τη διατήρηση της εστίασης στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η στήριξη στο πλαίσιο της STEP επεκτάθηκε επίσης σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, σε όλες τις κατηγορίες περιφερειών (λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, περιφέρειες μετάβασης και ανεπτυγμένες περιφέρειες). Αυτό περιλαμβάνει επενδύσεις στο πλαίσιο του σημαντικού έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και επενδύσεις που συνδέονται με τη βιομηχανική απαλλαγή των διαδικασιών παραγωγής και των προϊόντων από τις ανθρακούχες εκπομπές, μεταξύ άλλων στην αυτοκινητοβιομηχανία.

Πώς ανακατευθύνθηκαν τα κονδύλια για την άμυνα, την πολιτική ετοιμότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης;

Κονδύλια συνοχής ύψους 11,9 δισ. ευρώ διοχετεύθηκαν στην άμυνα, την πολιτική ετοιμότητα και τη στρατιωτική κινητικότητα, δίνοντας προτεραιότητα σε επενδύσεις διπλής χρήσης, καθώς και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων στον τομέα της πολιτικής ετοιμότητας και άμυνας. Σημαντικό μέρος των ανακατανομών στον τομέα αυτό θα ενισχύσει τη στρατιωτική κινητικότητα, ιδίως σε όλους τους διαδρόμους στρατιωτικής κινητικότητας της ΕΕ. Οι υποστηριζόμενες υποδομές μεταφορών θα χρησιμοποιηθούν τόσο κατά τη διάρκεια της ειρήνης όσο και κατά τη διάρκεια συγκρούσεων, διασφαλίζοντας τη συνδεσιμότητα και ενισχύοντας τη δυνατότητα ανάπτυξης και τη διαλειτουργικότητα των αμυντικών δυνάμεων και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε επείγουσες καταστάσεις. Οι επενδύσεις θα στηρίξουν επίσης τις αμυντικές βιομηχανίες και τις βιομηχανίες διπλής χρήσης για την ανάπτυξη τεχνολογιών, προϊόντων και υπηρεσιών με εφαρμογές τόσο για στρατιωτικούς όσο και για μη στρατιωτικούς σκοπούς.

Όσον αφορά την ετοιμότητα των πολιτών, οι επενδύσεις θα ενισχύσουν τις ικανότητες για την καλύτερη πρόβλεψη και αντιμετώπιση νέων κρίσεων, καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και αναδυόμενων απειλών. Η στήριξη της ΕΕ θα αποσκοπεί στην ενίσχυση, μεταξύ άλλων, της κυβερνοασφάλειας και της κυβερνοανθεκτικότητας. Αυτό θα συμβάλει στην αποτροπή ανατρεπτικών επιθέσεων και στην ενίσχυση των κέντρων διαχείρισης κινδύνου καταστροφών, της ολοκληρωμένης παρακολούθησης πολλαπλών κινδύνων και των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς και των συστημάτων έγκαιρης πρόληψης, με στόχο τη βελτίωση του χρόνου αντίδρασης και τον μετριασμό των επιπτώσεων των καταστροφών. Οι δεξιότητες που ενισχύονται μέσω νέων προγραμμάτων συνοχής είναι σημαντικές για την ετοιμότητα των πολιτών, την αμυντική βιομηχανία και την κυβερνοασφάλεια. Είναι ουσιαστικής σημασίας όχι μόνο σε στρατιωτικό πλαίσιο, αλλά και κατά τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε τομείς δημόσιου συμφέροντος και διαταραχών των υποδομών.

Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης επανεξέτασης για τις επενδύσεις στη στέγαση;

Τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής που ανακατανεμήθηκαν για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση ανήλθαν σε 3,3 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση αυτή αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή στέγαση και στη διευκόλυνση της ενεργειακά αποδοτικής ανακαίνισης του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών, προς όφελος ευάλωτων ομάδων, όπως η κοινότητα των Ρομά, οι νέοι και οι ηλικιωμένοι, τα άτομα χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, τα άτομα με αναπηρία και οι άστεγοι, καθώς και τα άτομα σε αραιοκατοικημένες και αγροτικές περιοχές. Οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του Νέου Ευρωπαϊκού Μπάουχαους μπορούν να αξιοποιήσουν αυτές τις νέες ευκαιρίες χρηματοδότησης. Οι επενδύσεις αυτές είναι τόσο διαρθρωτικές όσο και μακροπρόθεσμες και συνδυάζουν την κοινωνική ένταξη, την ενεργειακή μετάβαση, την οικονομική ανάπτυξη, καθώς και την εδαφική συνοχή και την ανταγωνιστικότητα, βασικές συνιστώσες των στόχων της πολιτικής συνοχής της ΕΕ.

Πώς ανακατανεμήθηκαν τα κονδύλια για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας των υδάτων;

3,1 δισ. ευρώ ανακατανεμήθηκαν σε 16 κράτη μέλη, με το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης να προορίζεται για την κατασκευή ή την αναβάθμιση υποδομών λυμάτων και πόσιμου νερού, καθώς και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υδάτων και της βιώσιμης διαχείρισης των πόρων. Οι προγραμματισμένες επενδύσεις περιλαμβάνουν επίσης την ανάπτυξη νέων συστημάτων αποθήκευσης και διασυνδέσεων μεταξύ των υδατικών συστημάτων, την προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων και την αποκατάσταση περιοχών υψηλής περιβαλλοντικής αξίας. Περιλαμβάνουν επίσης συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για την πρόληψη των πλημμυρών, καθώς και βελτιωμένη αποδοτικότητα της παροχής νερού μέσω της ψηφιοποίησης, της αυτοματοποίησης και της βελτιστοποίησης.

Πώς ανακατανεμήθηκαν τα κονδύλια για την ενεργειακή μετάβαση;

Έχει κινητοποιηθεί στήριξη συνολικού ύψους 1,2 δισ. ευρώ σε έντεκα κράτη μέλη, η οποία επικεντρώνεται στην ανάπτυξη ενεργειακών διασυνδέσεων και υποστηρικτικών υποδομών. Οι προγραμματισμένες επενδύσεις στοχεύουν σε διασυνοριακές γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των υποβρύχιων και υπόγειων διασυνδέσεων. Άλλες επενδύσεις θα επικεντρωθούν στην προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, στην εγκατάσταση σημείων φόρτισης για ηλεκτρικά οχήματα, στις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων και στην ανάπτυξη έξυπνων ενεργειακών συστημάτων και της σχετικής αποθήκευσης. Οι επενδύσεις αυτές θα συμβάλουν στη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού και στην καλύτερη ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα ενεργειακά συστήματα, μειώνοντας έτσι τις τιμές της ενέργειας, μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ενισχύοντας το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης.

Πώς βοήθησε ο αναπρογραμματισμός των κονδυλίων τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές να ανταποκριθούν στις προκλήσεις τους;

Μέσω της ενδιάμεσης επανεξέτασης και για τη στήριξη της εφαρμογής της στρατηγικής της Επιτροπής για τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές, οι περιοχές αυτές θα επωφεληθούν από ειδικούς ευνοϊκούς όρους. Οι επενδύσεις στις νέες στρατηγικές προτεραιότητες ενθαρρύνονται έντονα μέσω της υψηλότερης προχρηματοδότησης των προγραμμάτων και των ποσοστών συγχρηματοδότησης.

Σχεδόν 5,6 δισ. ευρώ έχουν ανακατανεμηθεί σε αυτές τις περιοχές, με έμφαση στη στρατιωτική κινητικότητα, την ανάπτυξη και την κατασκευή κρίσιμων τεχνολογιών και της αμυντικής βιομηχανίας, παράλληλα με επενδύσεις σε δεξιότητες, στέγαση και υποδομές ύδρευσης. Αυτό θα επιτρέψει στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ να παραμείνουν ασφαλή και ανταγωνιστικά και να συνεχίσουν να προσελκύουν επενδυτές, παρέχοντας παράλληλα μελλοντικές ευκαιρίες στους κατοίκους τους. Η κατάρτιση, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση σε εξειδικευμένες τεχνολογίες, μεταξύ άλλων στον τομέα της άμυνας, θα βοηθήσουν τους εργαζομένους να αγκαλιάσουν το μέλλον με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.

Οι επενδύσεις αυτές θα αποφέρουν δευτερογενή οφέλη σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω των αλυσίδων εφοδιασμού και του εμπορίου. Θα αυξήσουν επίσης την ασφάλεια και τη σταθερότητα ολόκληρης της ηπείρου και θα συμβάλουν στον στόχο της πολιτικής συνοχής να μην μείνει καμία περιφέρεια στο περιθώριο.

Υπήρχε όριο στο ποσό των κονδυλίων που θα μπορούσαν να είχαν ανακατανεμηθεί στις νέες προτεραιότητες κατά την ενδιάμεση επανεξέταση;

Οι ανακατανομές στις νέες πολιτικές προτεραιότητες ήταν εθελοντικές. Για να επωφεληθούν από τα οικονομικά κίνητρα και τις δυνατότητες ευελιξίας στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης, τουλάχιστον το 10 % των χρηματοδοτικών πόρων των προγραμμάτων χρειάστηκε να ανακατανεμηθεί σε μία ή περισσότερες στρατηγικές προτεραιότητες μέσω τροποποιήσεων που υποβλήθηκαν έως το τέλος Δεκεμβρίου 2025. Μόνο τα κονδύλια που δεν είχαν ακόμη δεσμευθεί για συγκεκριμένα έργα ήταν, κατ' αρχήν, διαθέσιμα για ανακατανομή. Ενώ οι απαιτήσεις θεματικής συγκέντρωσης και συνεισφοράς για το κλίμα έπρεπε επίσης να τηρούνται, ήταν χαλαρές για τη στήριξη μεγαλύτερης κινητοποίησης κονδυλίων προς στρατηγικές προτεραιότητες.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Antoine Schibler on Unsplash

Η Επιτροπή χαιρετίζει τη συμφωνία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την επιλογή της Λιλ ως έδρας της Τελωνειακής Αρχής της ΕΕ («EUCA»).

Η Επιτροπή έλαβε εννέα αιτήσεις από κράτη μέλη που επιθυμούν να φιλοξενήσουν την EUCA. Στη συνέχεια, εκπόνησε ουδέτερη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση των εν λόγω αιτήσεων και την απέστειλε στους συννομοθέτες στις 20 Ιανουαρίου 2026, προκειμένου να συμβάλει στη διαδικασία επιλογής. Η σημερινή απόφαση αποτελεί ένα από τα τελευταία βήματα που απαιτούνται πριν από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη φιλόδοξη τελωνειακή μεταρρύθμιση της ΕΕ.

Η μεταρρύθμιση θα ενισχύσει τις τελωνειακές αρχές της ΕΕ, βοηθώντας τις να προστατεύσουν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ για εμπορεύματα από προκλήσεις που προκύπτουν από την ταχεία αύξηση των ροών ηλεκτρονικού εμπορίου και τη μετατόπιση της γεωπολιτικής πραγματικότητας. Ο εκσυγχρονισμός του τελωνειακού πλαισίου της ΕΕ θα ωφελήσει την οικονομία μας, την ασφάλειά μας και τους καταναλωτές μας, με τη δημιουργία ενός απλούστερου, καλύτερου και αποτελεσματικότερου ψηφιοποιημένου συστήματος για το διεθνές εμπόριο της ΕΕ.

Η μεταρρύθμιση θα διαμορφώσει ένα όραμα με βάση τα δεδομένα για το μέλλον των τελωνείων της ΕΕ. Η EUCA θα αποτελέσει βασικό καταλύτη ώστε η τελωνειακή ένωση να ενεργεί ως ενιαία οντότητα. Θα λειτουργήσει ως βασικός επιχειρησιακός πυλώνας για τον μελλοντικό τελωνειακό κόμβο δεδομένων της ΕΕ, θα συντονίζει τη διαχείριση κινδύνων και θα δίνει προτεραιότητα στη συμμόρφωση με τους δασμούς για το ηλεκτρονικό εμπόριο, μεταξύ άλλων. Η EUCA θα προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών τελωνειακών αρχών και θα ενισχύσει την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τις εμπορικές ροές που θέτουν σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια της ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Η τοποθεσία της έδρας θα συμπεριληφθεί πλέον στον κανονισμό για τη θέσπιση του νέου ενωσιακού τελωνειακού κώδικα, καθώς και στην EUCA. Αυτό θα εγκριθεί επίσημα από τους συννομοθέτες στο πλαίσιο του κειμένου, το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση.

Η Επιτροπή θα είναι υπεύθυνη για τη διασφάλιση των διαδικαστικών σταδίων που σχετίζονται με τη σύσταση και την αρχική λειτουργία της EUCA έως την ημερομηνία κατά την οποία η Αρχή θα αρχίσει να λειτουργεί.

Ιστορικό

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δέσμη νομοθετικών προτάσεων σχετικά με την τελωνειακή μεταρρύθμιση της ΕΕ τον Μάιο του 2023. Στόχος της δέσμης είναι η ενίσχυση, ο εκσυγχρονισμός και η απλούστευση της συνολικής λειτουργίας των τελωνείων στην ΕΕ, καθώς και η προσαρμογή στις αυξανόμενες παγκόσμιες προκλήσεις του διεθνούς εμπορίου. Η πρόταση περιλάμβανε τη δημιουργία τελωνειακής αρχής της ΕΕ.

Η επιλογή της έδρας της Αρχής για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας ήταν η πρώτη περίπτωση στην οποία οι συννομοθέτες συμφώνησαν από κοινού σχετικά με τον καθορισμό της έδρας ενός αποκεντρωμένου οργανισμού. Είναι η δεύτερη φορά που οι συννομοθέτες συμφωνούν από κοινού σχετικά με τον καθορισμό της έδρας ενός αποκεντρωμένου οργανισμού.

Κατόπιν συμφωνίας σχετικά με τα κριτήρια επιλογής της έδρας της EUCA, προκηρύχθηκε κοινή πρόσκληση υποβολής υποψηφιοτήτων για την έδρα στις 16 Οκτωβρίου 2025. Τα κράτη μέλη είχαν προθεσμία έως τις 27 Νοεμβρίου 2025 για να εφαρμόσουν.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Antoine Schibler on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το έβδομο αίτημα πληρωμής της Ελλάδας για 884 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 294 εκατ. ευρώ σε δάνεια, συνολικού ύψους 1,18 δισ. ευρώ, στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, του κεντρικού στοιχείου του NextGenerationEU.

Μετά την αξιολόγηση του αιτήματος πληρωμής, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Ελλάδα έχει ολοκληρώσει ικανοποιητικά τα 20 ορόσημα και τους 6 στόχους που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.

Οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις που συνδέονται με αυτό το αίτημα πληρωμής θα ωφελήσουν τους Έλληνες πολίτες και τις ελληνικές επιχειρήσεις, ιδίως μέσω της προόδου στην ενεργειακή μετάβαση, τις μεταφορές, την κοινωνική ένταξη, την ψηφιοποίηση της δημόσιας διοίκησης, την υγειονομική περίθαλψη και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Τα εμβληματικά μέτρα στην παρούσα αίτηση πληρωμής περιλαμβάνουν:

• δημιουργία της πρώτης εγκατάστασης αποθήκευσης CO₂ στην Ελλάδα, παράλληλα με ένα ετήσιο σύστημα υποβολής εκθέσεων αποθήκευσης CO₂ για τη στήριξη της απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές·
• Παροχή προσωπικών βοηθών σε τουλάχιστον 1.500 άτομα με αναπηρία·
• ανακαίνιση εννέα νοσοκομείων και 15 μονάδων πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης και δημιουργία μονάδων διαχείρισης χρόνιων ασθενειών σε εθνικό επίπεδο·
• υλοποίηση σημαντικής αναβάθμισης ΤΠ για τη φορολογική και τελωνειακή διοίκηση, συμπεριλαμβανομένου πρόσθετου εξοπλισμού για το προσωπικό με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του φορολογικού ελέγχου και της είσπραξης των δημόσιων εσόδων·
• ψηφιοποίηση των υπηρεσιών αδειών οδήγησης, απλούστευση των διαδικασιών έκδοσης, ανανέωσης, μεταφοράς οχημάτων και ταξινόμησης πινακίδων κυκλοφορίας·
• Βελτίωση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτά ενυπόθηκα δάνεια και παροχή οικονομικών κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων εταιρικών συγχρηματοδοτούμενων δανείων, εγγυήσεων InvestEU για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και στήριξης μετοχικού κεφαλαίου για καινοτόμες εταιρείες.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή έχει πλέον αποστείλει την προκαταρκτική της αξιολόγηση σχετικά με την εκπλήρωση από την Ελλάδα των οροσήμων και των στόχων που απαιτούνται για την εν λόγω πληρωμή στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) του Συμβουλίου. Η πληρωμή στην Ελλάδα μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά τη θετική γνώμη της ΟΔΕ και την έκδοση απόφασης πληρωμής από την Επιτροπή.

Ιστορικό

Η Ελλάδα υπέβαλε την έβδομη αίτηση πληρωμής στις 19 Δεκεμβρίου 2025. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας περιλαμβάνει ευρύ φάσμα επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών μέτρων για τη στήριξη των κοινωνικών, κλιματικών και ψηφιακών στόχων μετάβασης. Το σχέδιο θα χρηματοδοτηθεί με 18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια.

Με τη σημερινή θετική αξιολόγηση, το εν λόγω αίτημα πληρωμής θα φέρει τα κονδύλια που καταβλήθηκαν στην Ελλάδα στο πλαίσιο του ΜΑΑ σε 24,62 δισ. ευρώ. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 3,96 δισ. ευρώ σε προχρηματοδοτήσεις που ελήφθησαν τον Αύγουστο του 2021 και 159 εκατ. ευρώ σε προχρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του REPowerEU που ελήφθησαν τον Ιανουάριο του 2024. Αυτό αντιστοιχεί στο 68,5 % του συνόλου των κονδυλίων του ελληνικού σχεδίου, με το 48 % όλων των οροσήμων και των στόχων του σχεδίου να έχουν εκπληρωθεί.

Ενόψει του κλεισίματος της διευκόλυνσης στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τον Αύγουστο του 2026 και να υποβάλουν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής έως το τέλος Σεπτεμβρίου.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Flavius Floare on Unsplash