Τα κράτη μέλη έχουν επαναπρογραμματίσει επιτυχώς 34,6 δισ. ευρώ από τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 προς τις πλέον επείγουσες στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η ενίσχυση της αμυντικής και μη στρατιωτικής ετοιμότητας, η προώθηση οικονομικά προσιτής και βιώσιμης στέγασης, η βελτίωση της ανθεκτικότητας των υδάτων και η προώθηση της ενεργειακής συνδεσιμότητας.
Αυτή η μετατόπιση της χρηματοδότησης της ΕΕ θα ενισχύσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Ευρώπης, θα ενισχύσει την ασφάλεια και την ετοιμότητά της, θα διασφαλίσει τον ενεργειακό εφοδιασμό, θα καταστήσει την καθημερινή ζωή των πολιτών πιο προσιτή οικονομικά και θα αυξήσει την τεχνολογική ανεξαρτησία της Ευρώπης. Τα αναπρογραμματισμένα κονδύλια θα στηρίξουν επίσης την ανάπτυξη δεξιοτήτων στους τομείς της μη στρατιωτικής ετοιμότητας, της άμυνας και της κυβερνοασφάλειας, καθώς και για τη στήριξη της διαδικασίας απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.
Εξελισσόμενες στρατηγικές προτεραιότητες
Η εγγενής ευελιξία της πολιτικής συνοχής επιτρέπει στα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τις επενδυτικές προτεραιότητές τους κατά την περίοδο υλοποίησης 2021-2027, ιδίως στο πλαίσιο της κανονιστικής ενδιάμεσης επανεξέτασης που έχει προγραμματιστεί για το 2025. Ωστόσο, ως απάντηση στο ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο από την έναρξη των προγραμμάτων συνοχής για την περίοδο 2021-2027, η Επιτροπή πρότεινε τον Απρίλιο του 2025 να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες να ανακατευθύνουν τις επενδύσεις προς τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες. Με την παροχή οικονομικών κινήτρων, την απλούστευση των κανόνων πολιτικής και την παράταση της περιόδου εφαρμογής των τροποποιημένων προγραμμάτων, τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες ενθαρρύνθηκαν να προσαρμόσουν τα επενδυτικά τους σχέδια για τα τελευταία έτη της περιόδου εφαρμογής, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στις εξελισσόμενες ανάγκες και προτεραιότητες. Η διαδικασία αυτή καλύπτει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+.
Μετά την έγκριση της πρότασης από τους συννομοθέτες, τον Σεπτέμβριο του 2025, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιήσεις σε 186 εθνικά και περιφερειακά προγράμματα συνοχής σε 25 κράτη μέλη, ευθυγραμμίζοντας τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές επενδύσεις με τις προτεραιότητες της ΕΕ. Τα εν λόγω ανακατανεμηθέντα κονδύλια αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 10 % του προϋπολογισμού της πολιτικής συνοχής ύψους 367 δισ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027 που καλύπτεται από την ενδιάμεση επανεξέταση.
Ανακατανεμηθείσα χρηματοδότηση για στρατηγικές προτεραιότητες
- 15,2 δισ. ευρώ για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας μέσω κρίσιμων τεχνολογιών, της καινοτομίας και της ανάπτυξης δεξιοτήτων.
- 11,9 δισ. ευρώ για την ενίσχυση των αμυντικών βιομηχανικών ικανοτήτων, της στρατιωτικής κινητικότητας και της μη στρατιωτικής ετοιμότητας και ανάπτυξης δεξιοτήτων.
- 3,3 δισ. ευρώ για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, με σκοπό τη στήριξη της κοινωνικής ένταξης.
- 3,1 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα των υδάτων, την ενίσχυση της βιώσιμης διαχείρισης των πόρων.
- 1,2 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, με τη στήριξη ποιοτικών θέσεων εργασίας κατά την πράσινη μετάβαση.
Τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες που αναπρογραμμάτισαν τα κονδύλια προς τις νέες στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ επωφελούνται από ενισχυμένη προχρηματοδότηση για την έναρξη έργων, καθώς και από υψηλότερο ποσοστό συγχρηματοδότησης των έργων περιφερειακής ανάπτυξης από την ΕΕ, ώστε να μειωθεί η πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Μια ακόμη ευνοϊκότερη μεταχείριση προσφέρθηκε σε περιοχές που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία, οι οποίες αντιμετώπισαν σημαντικές προκλήσεις από την έναρξη του επιθετικού πολέμου πλήρους κλίμακας της Ρωσίας το 2022.
Η ενδιάμεση επανεξέταση κατέδειξε την ικανότητα της πολιτικής συνοχής να προσαρμόζεται ταχέως στις νέες συνθήκες. Με την έγκριση των τροποποιήσεων του προγράμματος, η έμφαση θα μετατοπιστεί στην εφαρμογή από τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τις διαχειριστικές αρχές για να διασφαλίσει την αποτελεσματική υλοποίηση των στρατηγικών προτεραιοτήτων.
Πηγή: ec.europa.eu
