Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμφωνία  μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, με την οποία υλοποιείται μια μεταρρύθμιση-ορόσημο της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ. Η πιο φιλόδοξη μεταρρύθμιση των τελωνειακών κανόνων της ΕΕ από το 1968 εισάγει νέα μέτρα για το ηλεκτρονικό εμπόριο και εγκαινιάζει μια σύγχρονη τελωνειακή αρχιτεκτονική που βασίζεται στα δεδομένα, η οποία απλουστεύει τις διαδικασίες και ενισχύει την αποτελεσματικότητα. Με αυτές τις ζωτικής σημασίας αναβαθμίσεις, τα ευρωπαϊκά τελωνεία θα είναι εξοπλισμένα ώστε να ανταποκρίνονται στο ταχέως μεταβαλλόμενο τοπίο του διεθνούς εμπορίου. 

Οι τελωνειακές αρχές αντιμετωπίζουν σήμερα πληθώρα προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των εισαγωγών ηλεκτρονικού εμπορίου χαμηλής αξίας, του αυξημένου κινδύνου μη ασφαλών προϊόντων και απάτης, της μετατόπισης της γεωπολιτικής δυναμικής του εμπορίου και των απειλών του οργανωμένου εγκλήματος και του λαθρεμπορίου. Τα τελωνεία διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη διατήρηση της ασφάλειας της ενιαίας αγοράς και των πολιτών της. 

Ανταποκρινόμενη σε αυτές τις προκλήσεις, η Επιτροπή πρότεινε μια ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για την τελωνειακή μεταρρύθμιση τον Μάιο του 2023, με σκοπό την επικαιροποίηση και την ενοποίηση των τελωνειακών επιχειρήσεων σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό το ηλεκτρονικό έντυπο βασίζεται σε τρεις πυλώνες: εξυπνότερη διαχείριση κινδύνων και τελωνειακοί έλεγχοι, ένα σύγχρονο πλαίσιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο και μια ισχυρότερη εταιρική σχέση με τις επιχειρήσεις. Με την υποστήριξη μιας νέας Τελωνειακής Αρχής της ΕΕ («EUCA»), θα διευκολύνει και θα απλουστεύσει τις διαδικασίες, θα μειώσει το κόστος και τη γραφειοκρατία, θα προωθήσει μια πιο ενιαία μορφή στα εξωτερικά σύνορα, θα αυξήσει τη λογοδοσία των επιγραμμικών πλατφορμών και θα προστατεύσει καλύτερα την ενιαία αγορά μέσω ισχυρότερης διαχείρισης και επιβολής των κινδύνων βάσει δεδομένων. 

Τελωνειακή προσέγγιση βάσει δεδομένων 

Στο επίκεντρο της τελωνειακής μεταρρύθμισης βρίσκεται η ίδρυση ενός νέου οργανισμού της ΕΕ, της Τελωνειακής Αρχής της ΕΕ, με έδρα τη Λιλ της Γαλλίας. Θα συντονίζει και θα εκσυγχρονίζει τις τελωνειακές επιχειρήσεις και στα 27 κράτη μέλη. Η EUCA θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών  και θα παρέχει διαχείριση κινδύνων  σε επίπεδο ΕΕ, ενισχύοντας έτσι την εναρμονισμένη εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τα τελωνεία, καθώς και τον εντοπισμό και την πρόληψη της τελωνειακής  απάτης σε ολόκληρη την Ένωση. 

Ως κινητήρια δύναμη της μεταρρύθμισης, η Τελωνειακή Αρχή της ΕΕ θα διαχειρίζεται τον τελωνειακό κόμβο δεδομένων της ΕΕ, μια  ενιαία ψηφιακή διεπαφή για όλες τις τελωνειακές επιχειρήσεις στην ΕΕ. Ο κόμβος d ata θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να υποβάλλουν δεδομένα μόνο μία φορά, εξαλείφοντας την ανάγκη των εμπόρων να πλοηγούνται σε πολλαπλά εθνικά συστήματα. Για τις τελωνειακές αρχές σε ολόκληρη την ΕΕ, αυτή η ενσωμάτωση δεδομένων σημαίνει πρόσβαση σε πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, από πρώτο χέρι και γενική επισκόπηση σε επίπεδο ΕΕ.  Αυτό αναμένεται να εξοικονομήσει στα κράτη μέλη πάνω από 2 δισ. ευρώ ετησίως σε λειτουργικές δαπάνες. 

Για τη διευκόλυνση του νόμιμου εμπορίου, η μεταρρύθμιση ενισχύει επίσης το πλαίσιο για τους αξιόπιστους εμπόρους. Οι επιχειρήσεις με ισχυρό ιστορικό συμμόρφωσης θα ανταμειφθούν,  επωφελούμενες από απλουστευμένες διαδικασίες και λιγότερους ελέγχους, επιτρέποντας στις τελωνειακές αρχές να επικεντρώσουν τους πόρους τους σε αποστολές υψηλού κινδύνου. 

Ένα σημείο καμπής για το ηλεκτρονικό εμπόριο 

Το 2025 εκτιμάται ότι 5,9 δισεκατομμύρια είδη χαμηλής αξίας εισήλθαν στην ΕΕ με δέματα που απεστάλησαν απευθείας στους καταναλωτές, ενώ πάνω από το 90 % προέρχονταν από την Κίνα. Ο αυξανόμενος όγκος εμπορικών συναλλαγών και οι πολύπλοκες απαιτήσεις συμμόρφωσης έχουν καταστήσει ακόμη πιο δύσκολη την παρακολούθηση των εν λόγω αγροτεμαχίων.  Η μεγάλη εισροή πακέτων συνοδεύεται  από αύξηση των κινδύνων. Πολλά προϊόντα που αγοράζονται διαδικτυακά από χώρες εκτός της ΕΕ δεν πληρούν τα πρότυπα της ΕΕ, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια και την προστασία των καταναλωτών. 

Η εταρρύθιση εισάγει διάφορα στοχευμένα έτρα για την αντιετώpiιση τη ταχεία ανάpiτυξη του ηλ-εpiορίου. 

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συμφώνησαν τον Νοέμβριο του 2025 να καταργήσουν την απαλλαγή από δασμούς που ίσχυε μέχρι στιγμής για τα δέματα αξίας κάτω των 150 EUR. Ως προσωρινή λύση, αποφάσισαν να θεσπίσουν δασμό ύψους 3 ευρώ  για τα εν λόγω αγροτεμάχια, αρχής γενομένης από την 1η Ιουλίου 2026. Η κατάργηση του κατώτατου ορίου αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των πωλήσεων ηλεκτρονικού εμπορίου και του παραδοσιακού λιανικού εμπορίου, αποκαθιστώντας τη δικαιοσύνη και διατηρώντας παράλληλα τη δικαιοσύνη για τους καταναλωτές. Μόλις ο κόμβος δεδομένων καταστεί πλήρως λειτουργικός, θα εφαρμόζονται οι συνήθεις τελωνειακοί δασμοί. 

Η συμφωνία της T oday θεσπίζει επίσης τέλος διεκπεραίωσης για τα εμπορεύματα που εισάγονται στην ΕΕ, προκειμένου να αντισταθμιστεί το αυξανόμενο κόστος για τις τελωνειακές αρχές. Το ποσό του τέλους θα καθοριστεί  σε κατ' εξουσιοδότηση πράξη και θα βασίζεται στο ελάχιστο κόστος που αντιμετωπίζουν οι τελωνειακές αρχές κατά τη μεταποίηση των εμπορευμάτων. Το κόστος προκύπτει από τους πόρους ΤΠ και το εργατικό δυναμικό που κινητοποιούνται για τη θέση των εν λόγω εμπορευμάτων σε ελεύθερη κυκλοφορία, συμπεριλαμβανομένου του ελέγχου των παρεχόμενων δεδομένων, της διενέργειας ανάλυσης κινδύνου και της διενέργειας τακτικών ελέγχων εγγράφων και φυσικών ελέγχων, όταν χρειάζεται. Το τέλος θα θεσπιστεί το αργότερο έως την 1η Νοεμβρίου 2026. 

Στο μέλλον, οι φορείς εκμετάλλευσης του ηλεκτρονικού εμπορίου θα φέρουν μεγαλύτερη ευθύνη. Οι διαδικτυακές πλατφόρμες και οι πωλητές θα ενημερώνουν τα τελωνεία μέσω του τελωνειακού κόμβου δεδομένων της ΕΕ σχετικά με τις πωλήσεις τους αμέσως μετά την πραγματοποίησή τους. Αυτό θα επιτρέψει στα τελωνεία να αντιδρούν ακόμη και πριν από την άφιξη των εμπορευμάτων στα σύνορα. Οι εν λόγω φορείς θα είναι επίσης υπεύθυνοι για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ που εφαρμόζεται στα προϊόντα τους,  συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών και μη φορολογικών κανόνων. Ειδικές κυρώσεις μπορούν να επιβάλλονται σε περίπτωση συστηματικής μη συμμόρφωσης. Πρόκειται για σημαντική βελτίωση σε σχέση με το ισχύον τελωνειακό σύστημα, το οποίο αναθέτει την ευθύνη αυτή σε μεμονωμένους καταναλωτές. 

Επόμενα βήματα 

Ο παρών κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει είκοσι ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 

Η συμφωνία αποτελεί σημαντικό βήμα προς μια νέα, ανθεκτική και ευπροσάρμοστη τελωνειακή ένωση της ΕΕ. Η μεταρρύθμιση  δρομολογεί τώρα ένα συνδυασμό άμεσων και μακροπρόθεσμων μέτρων. 

Τα μέτρα για την αντιμετώπιση των επειγουσών προκλήσεων του ηλεκτρονικού εμπορίου έχουν επισπευσθεί  ώστε να αρχίσουν νωρίτερα από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί, δεδομένης της ανάγκης για επείγουσα λύση. 

Η Τελωνειακή Αρχή της ΕΕ θα συσταθεί  σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, με ορισμένες δραστηριότητες να ξεκινούν το 2027 και με τη δρομολόγηση του τελωνειακού κόμβου δεδομένων της ΕΕ, της κεντρικής πλατφόρμας δεδομένων, για το ηλεκτρονικό εμπόριο το 2028. Ο κόμβος δεδομένων θα ανοίξει για όλες τις άλλες επιχειρήσεις το 203 1, οδηγώντας σε άμεσα οφέλη, απλουστεύσεις και εξοικονομήσεις για τις εταιρείες. Το 2034, ο κόμβος δεδομένων θα επεκταθεί σε όλους τους εμπόρους και θα καταστεί το ενιαίο υποχρεωτικό σημείο εισόδου των τελωνείων της ΕΕ.  

Ιστορικό 

Η τελωνειακή ένωση της ΕΕ, η οποία ιδρύθηκε το 1968, αποτέλεσε ορόσημο για την ολοκλήρωση της ΕΕ, παρέχοντας τα θεμέλια για την ενιαία αγορά και  διασφαλίζοντας την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων εντός της ΕΕ. 

Στο σημερινό τοπίο, οι τελωνειακές αρχές ελέγχουν δισεκατομμύρια αποστολές ετησίως, με το ηλεκτρονικό εμπόριο να τροφοδοτεί μια άνευ προηγουμένου αύξηση των εισαγωγών χαμηλής αξίας. Η τελωνειακή ένωση της ΕΕ χρειάστηκε σημαντική μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων, όπως τα νέα εμπορικά μοντέλα και ο αυξανόμενος όγκος συναλλαγών, οι τεχνολογικές εξελίξεις, η πράσινη μετάβαση, το νέο γεωπολιτικό πλαίσιο και οι κίνδυνοι για την ασφάλεια. 

Στις 17 Μαΐου 2023 η Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις για ολοκληρωμένη  μεταρρύθμιση, με στόχο την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων μέσω της ανάπτυξης ενός πιο συνεκτικού τελωνειακού συστήματος που βασίζεται στα δεδομένα και στους κινδύνους. Το σύστημα αυτό έχει επίσης σχεδιαστεί για την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών και ρυθμιστικών συμφερόντων της. 

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Sohan Shingade on Unsplash