Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε δέσμη μέτρων σχετικά με τις επανεξετάσεις των πολιτικών πριν από τη διεύρυνση, καθορίζοντας τους προσανατολισμούς πολιτικής και τις δράσεις που απαιτούνται για την προετοιμασία της Ένωσης για μελλοντικές διευρύνσεις.

Όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2023 και σύμφωνα με την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα μέτρα που προτείνονται σήμερα προετοιμάζουν τη διακυβέρνηση, τις πολιτικές και τον προϋπολογισμό της Ένωσης για τη διεύρυνση, ενισχύοντας παράλληλα την προστασία των αξιών της Ένωσης και του κράτους δικαίου.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Το μέλλον της Ευρώπης εξαρτάται από τις επιλογές που κάνουμε. Η διεύρυνση της Ένωσής μας αποτελεί γεωπολιτική επιταγή. Θέτουμε τις βάσεις για να διασφαλίσουμε ότι μια ευρύτερη Ένωση θα είναι επίσης ισχυρότερη: πιο ανθεκτικές, πιο αποτελεσματικές και σταθερά εδραιωμένες στις αξίες και τους κανόνες που μας καθορίζουν. Καθώς οι χώρες της διεύρυνσης προχωρούν στην πορεία των μεταρρυθμίσεων, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να τις υποδεχθεί. Αυτό σημαίνει την προετοιμασία των θεσμικών μας οργάνων, την προσαρμογή των πολιτικών μας στις νέες πραγματικότητες και τη διασφάλιση ότι ο προϋπολογισμός μας αντικατοπτρίζει τις κοινές μας φιλοδοξίες.» 

Στη δέσμη μέτρων, η Επιτροπή παρέχει εις βάθος αξιολόγηση των πολιτικών μας υπό το πρίσμα των επικείμενων διευρύνσεων. Καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο το υφιστάμενο πλαίσιο της Συνθήκης και οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προετοιμασία της Ένωσης για μεγαλύτερη προσχώρηση.

Προτείνει επίσης ένα σύνολο διασφαλίσεων για τις μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης, συμπεριλαμβανομένων ισχυρότερων τομεακών διασφαλίσεων και μιας νέας θεσμικής ρήτρας διασφάλισης, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων εξακολουθούν να εκπληρώνονται σταθερά μετά την προσχώρηση.

Η δέσμη ενισχύει επίσης τη διαδικασία σταδιακής ολοκλήρωσης καθιστώντας την πιο συνεκτική, πιο δομημένη και προβλέψιμη. Αυτή η ενισχυμένη διαδικασία θα στηρίξει περαιτέρω την προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για προσχώρηση μέσω της έγκαιρης συμμετοχής σε επιλεγμένες πολιτικές της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις. Αυτό μπορεί να οικοδομήσει διοικητική ικανότητα, να ενισχύσει την ετοιμότητα για προσχώρηση και να αποφέρει απτά οφέλη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στις χώρες της διεύρυνσης πριν από την προσχώρηση. Η συμμετοχή θα παραμείνει αξιοκρατική, υπό όρους και αναστρέψιμη και θα εξαρτάται από την ετοιμότητα πολιτικής και τη στρατηγική ευθυγράμμιση.

Η δέσμη μέτρων θα τροφοδοτήσει τη στρατηγική συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, μεταξύ άλλων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου. Θα καθοδηγήσει τις εργασίες με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με τις θεσμικές και επιχειρησιακές προσαρμογές που απαιτούνται για μελλοντικές προσχωρήσεις.

Προσαρμογή των πολιτικών για μια ευρύτερη Ένωση

Οι επανεξετάσεις πολιτικής που παρουσιάστηκαν σήμερα δείχνουν ότι η Ένωση μπορεί να φιλοξενήσει μεγαλύτερη συμμετοχή εντός του υφιστάμενου πλαισίου των Συνθηκών και των συνθηκών προσχώρησης. Σε όλους τους τομείς πολιτικής, η διοικητική ικανότητα και η εφαρμογή είναι οι πλέον επαναλαμβανόμενες απαιτήσεις, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις χώρες της διεύρυνσης. Οι δεξιότητες, η ρυθμιστική και εποπτική ικανότητα, τα διαλειτουργικά συστήματα και η συνεργασία μεταξύ των διοικήσεων πρέπει και θα ενισχυθούν πριν από την προσχώρηση.

Όσον αφορά τις δημοσιονομικές ρυθμίσεις, οι επανεξετάσεις των πολιτικών υπογραμμίζουν ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης μπορεί να φιλοξενήσει νέα κράτη μέλη, συνεχίζοντας παράλληλα να χρηματοδοτεί τις υφιστάμενες προτεραιότητες της Ένωσης. Στο πλαίσιο της πρότασης για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2028-2034, οι υποψήφιες χώρες θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Η Ευρώπη στον κόσμο» πριν από την προσχώρηση· κατά την προσχώρηση, αυτό θα μεταβεί στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης του νέου κράτους μέλους, με πρόσθετη χρηματοδότηση για τη συνοχή, τη γεωργία, τις εσωτερικές υποθέσεις και το Interreg. Για την Ουκρανία, δεδομένης της κλίμακας, της δομής και της πολύ υψηλής παραγωγικότητας του γεωργικού της τομέα, οι στοχευμένες ρυθμίσεις θα πρέπει να περιορίσουν σημαντικά τη χρηματοδοτική στήριξη και την πρόσβαση στην αγορά για ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα, βοηθώντας παράλληλα την Ουκρανία να ανακτήσει την πρόσβασή της στις παραδοσιακές εξαγωγικές αγορές τρίτων χωρών.

Ενίσχυση της διακυβέρνησης για μια ευρύτερη Ένωση

Στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, η ΕΕ πρέπει να προσαρμόσει τη διακυβέρνησή της ώστε η λήψη αποφάσεων να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη. Αξιοποιώντας στο έπακρο τις δυνατότητες που παρέχουν οι Συνθήκες, η Ένωση μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά της να ενεργεί, να προετοιμάζεται για τα μελλοντικά μέλη και να εξοπλίζεται καλύτερα για το μέλλον.

Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη χρήση ρητρών «γέφυρας» για τη μετάβαση από την ομοφωνία στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε βασικούς τομείς όπως οι κυρώσεις, η φορολογική απάτη και τα φορολογικά μέτρα στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής. Επιπλέον, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις εκκρεμείς προτάσεις για να προσδιορίσει πού η ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να συμβάλει στην υπέρβαση ενός επίμονου εμποδίου. Στον τομέα της διεύρυνσης, η Επιτροπή προτείνει τη χρήση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών ομάδων και άλλων ενδιάμεσων αποφάσεων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, καθιστώντας τη διαδικασία πιο δυναμική.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης να διερευνηθεί από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ένας αποτελεσματικότερος χειρισμός των διαδικασιών του άρθρου 7, συμπεριλαμβανομένων πιθανών χρονοδιαγραμμάτων. Οι ετήσιες εκθέσεις για τη διεύρυνση και το κράτος δικαίου θα συνεχίσουν να χρησιμεύουν ως τα κύρια εργαλεία παρακολούθησης, με τις τελευταίες να επεκτείνονται σε άλλες υποψήφιες χώρες όταν και όταν είναι έτοιμες.

Σταδιακή ένταξη των υποψήφιων χωρών στην ΕΕ

Η στενότερη ολοκλήρωση αναμένεται να αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες χώρες. Η Επιτροπή θα χαρτογραφήσει τα υφιστάμενα μέσα σταδιακής ολοκλήρωσης και θα εντοπίσει ευκαιρίες για την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης σε στρατηγικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η ψηφιακή τεχνολογία και η άμυνα. Θα συμπληρώσει και θα ενισχύσει τη διαδικασία προσχώρησης, θα οικοδομήσει διοικητική ικανότητα και αμοιβαία εμπιστοσύνη, παραμένοντας παράλληλα υπό όρους και αναστρέψιμη. Η Επιτροπή θα δρομολογήσει ετήσιους διαλόγους με τους εταίρους της διεύρυνσης για την παρακολούθηση της προόδου, τον εντοπισμό ευκαιριών και την αντιμετώπιση των κενών στη σταδιακή ένταξη.

Τομεακές και θεσμικές διασφαλίσεις

Όπως ανακοινώθηκε στην ανακοίνωση του 2025 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα πρέπει να περιλαμβάνουν ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της σοβαρής οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Σήμερα, η Επιτροπή προτείνει ένα κοινό πλαίσιο για τις εν λόγω διασφαλίσεις. Οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα ενισχύσουν τις υφιστάμενες τομεακές διασφαλίσεις και θα εισαγάγουν μια νέα θεσμική διασφάλιση. Ειδικότερα, η περίοδος κατά την οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν διασφαλίσεις σε τομείς όπως η οικονομία, η εσωτερική αγορά, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, θα παραταθεί σημαντικά μετά την προσχώρηση. Μια ειδική θεσμική διασφάλιση θα αντιμετώπιζε σοβαρές παραβιάσεις των αξιών του άρθρου 2 της ΣΕΕ και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις, τα μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου του Συμβουλίου. Μεταβατικές ρυθμίσεις θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν όπου χρειάζεται, μεταξύ άλλων για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και των υπηρεσιών, τη γεωργία, τα ευαίσθητα προϊόντα, τη χρηματοδότηση και τη συμμετοχή σε κοινά συστήματα. Για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ένα νέο κράτος μέλος θα μπορούσε επίσης να δεσμευτεί να μην εμποδίσει μελλοντικές διευρύνσεις λόγω διμερών διαφορών.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προωθήσουν τις συζητήσεις και τις θεσμικές προετοιμασίες και τα μέτρα πολιτικής.

Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση του 2026, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ενδεικτικούς χάρτες πορείας για το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρήσουν τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων. Θα παρουσιάσει επίσης μια συνεκτική προσέγγιση για τη σταδιακή ολοκλήρωση, συμπεριλαμβανομένης της χαρτογράφησης των στρατηγικών τομέων.

Η Επιτροπή θα συνεργαστεί επίσης με τα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες για την ευθυγράμμιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις εσωτερικές προετοιμασίες της Ένωσης.

Ιστορικό

Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2023, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν κάλεσε την Ένωση να ανταποκριθεί στην αποφασιστικότητα των χωρών της διεύρυνσης και ανακοίνωσε επανεξετάσεις της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση. Η διακήρυξη της Γρανάδας του ίδιου έτους καθόρισε τις παράλληλες αρμοδιότητες των χωρών της διεύρυνσης να προωθήσουν τις μεταρρυθμίσεις τους και της Ένωσης να αναλάβει τις αναγκαίες εσωτερικές προετοιμασίες. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Μαρτίου 2024 σχετικά με τις επανεξετάσεις της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση περιγράφεται ένα πρόγραμμα εργασίας που καλύπτει τέσσερις τομείς: αξίες, πολιτικές, προϋπολογισμός και διακυβέρνηση. Τον Ιούνιο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε χάρτη πορείας για τις μελλοντικές εργασίες σχετικά με τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει εμπεριστατωμένες επισκοπήσεις πολιτικής με επιχειρησιακά στοιχεία στους εν λόγω τέσσερις τομείς.

Στις πολιτικές κατευθύνσεις για την περίοδο 2024-2029, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να υποβάλει προτάσεις για την ενίσχυση της ικανότητας δράσης της Ένωσης. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη θέση του μέσω των προτάσεων του 2023 για τη μεταρρύθμιση της Συνθήκης και της έκθεσης και του ψηφίσματός του του 2025 σχετικά με τις θεσμικές συνέπειες των διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Oliver Cole on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε 1,24 δισ. ευρώ στο πλαίσιο της αμυντικής συνιστώσας του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση καλύπτει δρόνους, αναχαιτιστές δρόνων, πυρομαχικά δρόνων και πυραύλους που κατασκευάζονται από ουκρανικές οντότητες.

Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Η Ρωσία συνεχίζει τη σκόπιμη στρατηγική της για την τρομοκρατία - προσπαθώντας να κάνει την καθημερινή ζωή αφόρητη για τους Ουκρανούς. Η εκταμίευση θα συμβάλει στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας. Και την ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί. Για την προστασία των ανθρώπων και των υποδομών.»

Το δάνειο στήριξης για την Ουκρανία παρέχει στήριξη με ενδεικτική κατανομή 60 δισ. ευρώ για την άμυνα και 30 δισ. ευρώ για δημοσιονομική συνδρομή κατά την περίοδο 2026-2027. Μόνο το 2026 έχουν προγραμματιστεί 28,3 δισ. ευρώ για εκταμίευση με σκοπό τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ουκρανίας. Περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο της αμυντικής συνιστώσας του μέσου για το 2026 θα συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες.

Η στήριξη της άμυνας της Ουκρανίας εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα για την ΕΕ. Παρέχοντας πρόσβαση σε δρόνους, αναχαιτιστές, πυρομαχικά, αντιαεροπορική άμυνα και πυραύλους, η ΕΕ βοηθά την Ουκρανία να καλύψει επείγουσες ανάγκες στο πεδίο της μάχης και να ενισχύσει την άμυνά της κατά του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας.

Όλες οι αποφάσεις χρηματοδότησης ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες της Ουκρανίας και υπόκεινται σε συμφωνημένους όρους και παρακολούθηση. Από το 2022 η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν παράσχει συνολική στήριξη ύψους 228,7 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων 3,8 δισ. ευρώ από τα έσοδα από ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.

Για το υπόλοιπο του 2026, η Ουκρανία εξακολουθεί να διαθέτει 32,5 δισ. ευρώ για χρηματοδοτική στήριξη: 28,1 δισ. ευρώ παραμένουν διαθέσιμα για εκταμίευση στο πλαίσιο του δανείου στήριξης για την Ουκρανία, εκ των οποίων 15,4 δισ. ευρώ για τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ουκρανίας και 12,7 δισ. ευρώ για δημοσιονομική στήριξη. Επιπλέον, εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη δημοσιονομική στήριξη ύψους 4,4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του αρχικού Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία για το τρέχον έτος. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα από 17 δισ. ευρώ σε δημοσιονομική στήριξη είναι διαθέσιμα για το 2026, με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης των σχετικών όρων που περιγράφονται στο σχέδιο για την Ουκρανία και στο μνημόνιο συνεννόησης.

Ιστορικό

Τον Φεβρουάριο του 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τον κανονισμό (ΕΕ) 2026/467 για τη σύσταση του δανείου στήριξης της Ουκρανίας. Ο κανονισμός προβλέπει έως και 90 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας.  Η στήριξη διαρθρώνεται γύρω από δύο συμπληρωματικές συνιστώσες: συνδρομή για την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων και των αμυντικών βιομηχανικών ικανοτήτων της Ουκρανίας, καθώς και στήριξη για τη διασφάλιση της συνεχούς λειτουργίας του κράτους, τη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας.

Μετά την υποβολή της χρηματοδοτικής στρατηγικής της Ουκρανίας τον Μάρτιο του 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 23 Απριλίου 2026, εκτελεστική απόφαση για τον καθορισμό της συνδρομής που πρέπει να διατεθεί στην Ουκρανία το 2026.

Η αμυντική συνιστώσα επικεντρώνεται στην ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της Ουκρανίας στον τομέα της άμυνας, στηρίζοντας παράλληλα τη σταδιακή ενσωμάτωσή της στην ευρωπαϊκή τεχνολογική και βιομηχανική βάση στον τομέα της άμυνας.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Frederick Shaw on Unsplash

Το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή του, παρέχοντας στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ έναν καθαρό λογαριασμό υγείας για 19η συνεχή χρονιά. Το ΕΕΣ επιβεβαίωσε ότι η είσπραξη των εσόδων της ΕΕ δεν περιείχε ουσιώδη σφάλματα.

Σημαντικά ορόσημα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025

Σε ένα πλαίσιο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ισχυρότερου παγκόσμιου ανταγωνισμού και συνεχιζόμενων συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένου του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέμεινε βασικό εργαλείο για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Ένωσης.

Το 2025 ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη στήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία. Έως το τέλος του περασμένου έτους, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είχαν διαθέσει περισσότερα από 193,3 δισ. ευρώ για στήριξη από την έναρξη του πολέμου, εκ των οποίων 88,3 δισ. ευρώ διατέθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η στήριξη αυτή κάλυπτε την ανθρωπιστική βοήθεια, την αντιμετώπιση κρίσεων, τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, τη δημοσιονομική στήριξη και την έγκαιρη ανάκαμψη και ανασυγκρότηση.

Η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ υποστηρίχθηκε επίσης από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025 με επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, διασυνοριακές υποδομές, έρευνα και καινοτομία, ύψους 12,9 δισ. ευρώ το 2025 για την έρευνα και την καινοτομία. Μεταξύ του 2021 και του 2025, το πρόγραμμα είχε δημιουργήσει περισσότερες από 22 500 επιστημονικές δημοσιεύσεις αξιολογημένες από ομοτίμους, με τη συμμετοχή περισσότερων από 130 000 ερευνητών σε δραστηριότητες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και συνέβαλε σε περισσότερα από 10 000 καινοτόμα προϊόντα και εφαρμογές διανοητικής ιδιοκτησίας. Το πρόγραμμα στήριξε επίσης περισσότερες από 10 000 ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα υλικά κατά την ίδια περίοδο. Παράλληλα, κινητοποιήθηκαν 58 δισ. ευρώ σε επενδύσεις, με 11,7 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις που δεσμεύτηκαν για έργα που επικεντρώνονται στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κατασκευή συσσωρευτών και το ανανεώσιμο υδρογόνο.

Το NextGenerationEU συνέχισε να στηρίζει την οικονομική ανάκαμψη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων των κρατών μελών στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το 2025 η Επιτροπή αξιολόγησε 34 αιτήσεις πληρωμής ύψους 87,3 δισ. ευρώ. Σε ολόκληρη την ΕΕ, ο μηχανισμός έχει κάνει πραγματική διαφορά στη ζωή των ατόμων, στηρίζοντας φιλόδοξα επενδυτικά θεματολόγια σε βασικούς τομείς, όπως η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, καθώς και η στήριξη των επιχειρήσεων.

Ο προϋπολογισμός εξακολούθησε επίσης να στηρίζει τους πολίτες και τις περιφέρειες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το 2025 τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες διέθεσαν 3,3 δισ. ευρώ σε χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, 14,5 δισ. ευρώ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών και 3,1 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα των υδάτων. Μεταξύ 2021 και 2025, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει στηρίξει επιπλέον 1 434 μεγαβάτ δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας, ευρυζωνική πρόσβαση για περισσότερες από 335 000 κατοικίες και πάνω από 1 000 χιλιόμετρα νέων, αναβαθμισμένων ή εκσυγχρονισμένων οδών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ταυτόχρονα, το 2025 η κοινή γεωργική πολιτική συνέχισε να στηρίζει τα μέσα διαβίωσης και την παραγωγικότητα των αγροτικών περιοχών και να προωθεί δυναμικές αγροτικές οικονομίες με πληρωμές ύψους 53,2 δισ. ευρώ το 2025, φθάνοντας τα 5,5 εκατομμύρια γεωργούς.

Όσον αφορά την ασφάλεια και την άμυνα, ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέβαλε στην ενίσχυση των ικανοτήτων και της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης. Το 2025 δρομολογήθηκαν 63 έργα με ενωσιακή χρηματοδότηση άνω του 1 δισ. ευρώ, με τις ΜΜΕ να αντιπροσωπεύουν το 38 % των δικαιούχων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας χορήγησε περίπου 1 δισ. ευρώ σε συνεργατική έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένων άνω των 140 εκατ. ευρώ ειδικά για ΜΜΕ που αναπτύσσουν και δοκιμάζουν ρηξικέλευθες τεχνολογίες. Το σχέδιο ReArm Europe, το οποίο εγκρίθηκε το 2025, θα μπορούσε έως το 2030 να απελευθερώσει δημοσιονομικά περιθώρια ύψους έως 650 δισ. ευρώ μέσω αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,5 % στους αμυντικούς προϋπολογισμούς και περιλαμβάνει δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση επειγουσών επενδυτικών αναγκών στον τομέα της άμυνας και ελλείψεων ικανοτήτων.

Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής δράσης, η ΕΕ διέθεσε περίπου 2,6 δισ. ευρώ το 2025 μέσω του προγράμματος ανθρωπιστικής βοήθειας. Υποστήριξε άτομα που επλήγησαν από φυσικούς κινδύνους, συγκρούσεις, εκτοπισμούς, επισιτιστική ανασφάλεια, ακραία φτώχεια, παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έμφυλη βία. Ιδιαίτερη προτεραιότητα ήταν η Παλαιστίνη, για την οποία διατέθηκαν 220 εκατ. ευρώ για τη στήριξη υπηρεσιών προς τον παλαιστινιακό λαό, τη στήριξη της ανάκαμψης και της σταθεροποίησης της Δυτικής Όχθης και της Γάζας και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα στην Παλαιστίνη.

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να παρέχει σαφή ενωσιακή προστιθέμενη αξία μέσω της στήριξης οριζόντιων προτεραιοτήτων. Το 2025 σχεδόν 64 δισ. ευρώ (33 %) στήριξαν κλιματικούς στόχους και πάνω από 15 δισ. ευρώ (7,8 %) βιοποικιλότητα για την επίτευξη των στόχων του 30 % και του 7,5 % αντίστοιχα, καθώς και πάνω από 19 δισ. ευρώ ψηφιακές προτεραιότητες και σχεδόν 38 δισ. ευρώ ισότητα των φύλων.

Ισχυροί έλεγχοι προστατεύουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ

Η Επιτροπή σημειώνει την αρνητική γνώμη του ΕΕΣ σχετικά με την κανονικότητα των δαπανών στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Το εκτιμώμενο ποσοστό σφάλματος του ΕΕΣ είναι 3,8 %, συγκρίσιμο με εκείνο του προηγούμενου έτους (3,6 %) και σημαντικά χαμηλότερο από ό,τι το 2023 (5,6 %) και το 2022 (4,2 %).

Ένα σφάλμα δεν σημαίνει αυτόματα απάτη ή σπατάλη. Τα περισσότερα σφάλματα και παρατυπίες έχουν μη δόλιο χαρακτήρα και τα σχετικά έργα εξακολουθούν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα σύμφωνα με τους στόχους πολιτικής της ΕΕ.

Η Επιτροπή και το ΕΕΣ διαδραματίζουν συμπληρωματικό ρόλο στη διασφάλιση της διαφανούς και υπεύθυνης χρήσης των κονδυλίων της ΕΕ. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις τους για το ποσοστό σφάλματος δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες λόγω των διακριτών εντολών τους.

Για την προστασία του προϋπολογισμού, η Επιτροπή συνεργάζεται με όσους εκτελούν τον προϋπολογισμό της ΕΕ επιτόπου. Η Επιτροπή βασίζεται σε εκτεταμένους ελέγχους από τα κράτη μέλη και άλλους εταίρους υλοποίησης, πέραν των δικών της ελέγχων και λογιστικών ελέγχων. Η Επιτροπή αυξάνει επίσης την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κανόνες χρηματοδότησης απευθυνόμενη απευθείας στους δικαιούχους ενωσιακής χρηματοδότησης μέσω εκστρατειών, εργαστηρίων και άλλων δραστηριοτήτων προβολής.

Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στο κόστος, η Επιτροπή εκτιμά ότι πέτυχε εκ νέου τον στόχο της για διατήρηση του τελικού επιπέδου σφάλματος (δηλαδή του κινδύνου κατά το κλείσιμο), μετά από όλους τους εκ των υστέρων ελέγχους και τη διενέργεια διορθώσεων, κάτω του 2 %.

Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στις επιδόσεις, η Επιτροπή υπολογίζει το μερίδιο των δαπανών που διατρέχουν χαμηλό, μεσαίο και υψηλό κίνδυνο και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις με διαφάνεια, οι οποίες απορρέουν από την αξιολόγηση της ορθής λειτουργίας των εθνικών συστημάτων διακυβέρνησης για την κοινή γεωργική πολιτική 2023-2027, καθώς και από την επίτευξη των οροσήμων και των στόχων για τις δαπάνες που σχετίζονται με τις εγκαταστάσεις της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και των Δυτικών Βαλκανίων. Συνολικά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο προϋπολογισμός στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων βάσει επιδόσεων προστατεύεται επαρκώς.

Το 2025, ως αποτέλεσμα των λογιστικών και λοιπών ελέγχων τους, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εφάρμοσαν προληπτικά και διορθωτικά μέτρα ύψους 9 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων διακοπών και αναστολών πληρωμών και δημοσιονομικών διορθώσεων.

Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι οι δαπάνες στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ενέχουν χαμηλό επίπεδο κινδύνου. Η Επιτροπή αποκομίζει εύλογη βεβαιότητα σχετικά με την ικανοποιητική εκπλήρωση των οροσήμων και των στόχων βάσει ολοκληρωμένων προληπτικών ελέγχων πριν από την πραγματοποίηση των πληρωμών (συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης της λεπτομερούς τεκμηρίωσης και, όπου απαιτείται, των ζωντανών ελέγχων των συστημάτων και των επιτόπιων επισκέψεων), καθώς και των κατασταλτικών ελεγκτικών εργασιών. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι τα ορόσημα και οι στόχοι δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά, η Επιτροπή δεν καταβάλλει το σύνολο ή μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς στο εν λόγω κράτος μέλος.

Διασφάλιση της αξιοπιστίας των λογαριασμών και περαιτέρω μετριασμός των κινδύνων

Οι λογαριασμοί του 2025 καταρτίστηκαν για πρώτη φορά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα επόμενης γενιάς της ΕΕ, το SUMMA, το οποίο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό, την εναρμόνιση και την τυποποίηση των χρηματοοικονομικών επιχειρηματικών διαδικασιών της ΕΕ. Το SUMMA περιλαμβάνει συστηματικούς και αυστηρούς ελέγχους που εφαρμόζονται για να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοοικονομικές πληροφορίες χρησιμοποιούνται με ακρίβεια, αντικατοπτρίζουν τις υποκείμενες πράξεις και συνάδουν πλήρως με τους ισχύοντες λογιστικούς κανόνες.

Για να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του συστήματος της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης και η καλή συνεργασία με άλλα βασικά θεσμικά όργανα της ΕΕ που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της απάτης, η Επιτροπή δρομολόγησε επανεξέταση της αρχιτεκτονικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης τον Ιούλιο του 2025. Τα αποτελέσματα αυτής της επανεξέτασης θα παρουσιαστούν στο τέλος του 2026.

Ιστορικό

Η δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης του ΕΕΣ και η παρουσίαση της δέσμης ενοποιημένων δημοσιονομικών εκθέσεων και εκθέσεων λογοδοσίας (IFAR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενεργοποιούν την ετήσια «διαδικασία απαλλαγής», με απολογισμό της δημοσιονομικής διαχείρισης και των επιτευγμάτων του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2025. Η δέσμη IFAR περιλαμβάνει πέντε εκθέσεις της Επιτροπής που προσφέρουν μια ολοκληρωμένη ματιά στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε ο προϋπολογισμός της ΕΕ.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Roman Wimmers on Unsplash