Το Συμβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες για τις γονιδιωματικές τεχνικές (ΝΓΤ), θεσπίζοντας πλαίσιο για τη στήριξη ενός πιο ανταγωνιστικού και βιώσιμου αγροδιατροφικού τομέα στην ΕΕ.

Στόχοι του κανονισμού είναι η ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, η μείωση των εξωτερικών εξαρτήσεων και η διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους Ευρωπαίους υπευθύνους επιχειρήσεων, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα όσον αφορά την υγεία των ανθρώπων και των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος. Ο κανονισμός στηρίζει επίσης τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ, καθιστώντας δυνατή την ανάπτυξη ανθεκτικότερων και αποδοτικότερων ως προς τη χρήση πόρων καλλιεργειών.

Οι γεωργοί μας χρειάζονται πρακτικές λύσεις προκειμένου να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Οι νέοι κανόνες τούς παρέχουν πρόσβαση στην καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα την ύπαρξη σαφήνειας, δικαιοσύνης και υψηλών προτύπων σε ολόκληρη την ΕΕ.

Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Οι ΝΓΤ αποτελούν σύγχρονες τεχνικές που επιφέρουν ακριβείς, στοχευμένες αλλαγές στο DNA των φυτών με σκοπό την ταχύτερη ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών, συμπεριλαμβανομένων ποικιλιών που είναι καλύτερα σε θέση να αντιμετωπίζουν την ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα.

Δύο κατηγορίες φυτών ΝΓΤ

Ο κανονισμός διακρίνει μεταξύ δύο κατηγοριών:

• Κατηγορία 1 (ΝΓΤ-1):

Φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με συμβατικές ποικιλίες. Οι εθνικές αρχές θα επαληθεύουν το καθεστώς τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα απαιτείται να υπάγονται σε περαιτέρω ελέγχους.

Τα φυτά και τα προϊόντα της κατηγορίας ΝΓΤ-1 δεν θα επισημαίνονται, εκτός από τους σπόρους και το λοιπό αναπαραγωγικό υλικό, κάτι που θα παρέχει στους υπευθύνους επιχειρήσεων τη δυνατότητα να διατηρούν τις αλυσίδες εφοδιασμού απαλλαγμένες από ΝΓΤ, εάν το επιθυμούν.

Ορισμένα γνωρίσματα, συμπεριλαμβανομένων της ανοχής σε ζιζανιοκτόνα και της παραγωγής γνωστών εντομοκτόνων ουσιών, εξαιρούνται από την κατηγορία αυτήν.

• Κατηγορία 2 (ΝΓΤ-2):

Φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Τα φυτά αυτά εξακολουθούν να υπόκεινται στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένων της έγκρισης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να μην καλλιεργούν φυτά κατηγορίας ΝΓΤ-2 και μπορούν να εισαγάγουν μέτρα συνύπαρξης για την πρόληψη της ακούσιας παρουσίας τους σε άλλα προϊόντα.

Αντιμετώπιση προβληματισμών που αφορούν τη διανοητική ιδιοκτησία

Αν και οι κανόνες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας εξακολουθούν να διέπονται από την οδηγία της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία, με τον κανονισμό θεσπίζονται νέα μέτρα για τη διαφάνεια. Οι φορείς ανάπτυξης φυτών κατηγορίας ΝΓΤ-1 πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε δημόσια βάση δεδομένων και μπορούν να αναφέρουν οικειοθελώς προθέσεις αδειοδότησης υπό δίκαιους όρους.

Θα συσταθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων για να αξιολογήσει τον αντίκτυπο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά ΝΓΤ. Μέσα σε ένα έτος από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της κατοχύρωσης με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, και θα προτείνει επακόλουθες δράσεις, εάν χρειαστεί.

Επόμενα βήματα

Το κείμενο μένει ακόμα να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ακολούθως, ο κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις θα εφαρμοστούν μετά την παρέλευση μεταβατικής περιόδου 24 μηνών, παρέχοντας χρόνο για την έκδοση εκτελεστικών κανόνων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να εφαρμοστεί από τα μέσα του 2028.

Ιστορικό

Οι ΝΓΤ έχουν αναδυθεί την τελευταία δεκαετία ως αποτέλεσμα της προόδου που έχει σημειωθεί στο πεδίο της βιοτεχνολογίας. Οι νέες αυτές τεχνολογίες δεν υπήρχαν το 2001, όταν εγκρίθηκε η νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Γι’ αυτό και τα φυτά που προκύπτουν μέσω ΝΓΤ υπόκεινται επί του παρόντος στους ίδιους κανόνες με τους ΓΤΟ.

Το νέο πλαίσιο ευθυγραμμίζει την κανονιστική ρύθμιση με την επιστημονική πρόοδο, διασφαλίζοντας ότι τα φυτά ΝΓΤ που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ είναι εξίσου ασφαλή με τις ποικιλίες συμβατικής καλλιέργειας, διατηρώντας παράλληλα αμετάβλητη την υφιστάμενη νομοθεσία για τους ΓΤΟ.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by CDC on Unsplash

Η Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας του Συμβουλίου της ΕΕ ενέκρινε την παροχή στήριξης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (ΕΜΕ) στη στρατιωτική συνιστώσα της αποστολής της Αφρικανικής Ένωσης για στήριξη και σταθεροποίηση στη Σομαλία (AUSSOM).

Η στήριξη αυτή θα ενισχύσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα και ικανότητα της AUSSOM να εκτελεί την εντολή της σε πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Το μέτρο στήριξης θα συμβάλει στη διατήρηση της ασφάλειας και στην προστασία των αμάχων στις περιοχές που πλήττονται από την Al-Shabaab και άλλες τρομοκρατικές ομάδες.

Η ΕΕ θα διαθέσει επιπλέον 75 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας σε σχεδόν 2,8 δισ. ευρώ τη συνολική της στήριξη από το 2007 σε διαδοχικές αποστολές υπό την ηγεσία της ΑΕ στη Σομαλία.

Η χρηματοδότηση θα καλύψει κυρίως αποζημιώσεις για το στρατιωτικό προσωπικό που αναπτύσσεται στη Σομαλία, καθώς και μη θανατηφόρο εξοπλισμό και συναφείς υπηρεσίες.

Ιστορικό

Ο ΕΜΕ συστάθηκε τον Μάρτιο του 2021 για τη χρηματοδότηση δράσεων στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας με σκοπό την πρόληψη των συγκρούσεων, τη διατήρηση της ειρήνης και την ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας και σταθερότητας. Ειδικότερα, ο ΕΜΕ επιτρέπει στην ΕΕ να χρηματοδοτεί στρατιωτικές πτυχές επιχειρήσεων υποστήριξης της ειρήνης υπό την ηγεσία περιφερειακού ή διεθνούς οργανισμού ή τρίτων κρατών, καθώς και δράσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση των ικανοτήτων τρίτων κρατών και περιφερειακών και διεθνών οργανισμών όσον αφορά στρατιωτικά και αμυντικά θέματα.

Η ΕΕ παραμένει ο μεγαλύτερος άμεσος χρηματοδότης διαδοχικών αποστολών στη Σομαλία υπό την ηγεσία της ΑΕ.

Δυνάμει της ολοκληρωμένης προσέγγισης της ΕΕ έναντι των εξωτερικών συγκρούσεων και κρίσεων, η χρηματοδότηση της AUSSOM στο πλαίσιο του ΕΜΕ εντάσσεται στην ευρύτερη στήριξη της ΕΕ για την ειρήνη και την ασφάλεια στη Σομαλία και σε ολόκληρο το Κέρας της Αφρικής. Η στήριξη αυτή αφορά και την ανάπτυξη ικανοτήτων του Εθνικού Στρατού της Σομαλίας, ώστε να καταστεί δυνατή η σταδιακή μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων στον τομέα της ασφάλειας.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by aboodi vesakaran on Unsplash

Το Συμβούλιο αποφάσισε να εγκρίνει περιοριστικά μέτρα κατά δύο επιπλέον οντοτήτων που ευθύνονται για τις συνεχιζόμενες υβριδικές δραστηριότητες της Ρωσίας, και ιδίως την προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση.

Το Συμβούλιο καταχωρίζει στον κατάλογο την Euromore, μια πλατφόρμα μέσων ενημέρωσης που λειτουργεί στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής πληροφοριών υπέρ του Κρεμλίνου ως ανεπίσημος κόμβος αναμετάδοσης μέσων ενημέρωσης. Η Euromore ενισχύει, ανακυκλώνει και νομιμοποιεί τα ρωσικά αφηγήματα και την παραπληροφόρηση που στοχεύουν το ευρωπαϊκό κοινό. Επιπλέον, διαδίδει κατ’ εξακολούθηση περιεχόμενο που αμφισβητεί τη νομιμότητα των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και δικαιολογεί τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Περιοριστικά μέτρα επιβάλλονται επίσης στο Ίδρυμα για την υποστήριξη και την προστασία των δικαιωμάτων ομογενών που ζουν στο εξωτερικό (Pravfond). Πρόκειται για βασικό μέσο που επιτρέπει στη Ρωσική Ομοσπονδία να ασκεί τη στρατηγική εξωτερικής επιρροής και προπαγάνδας της, το οποίο ιδρύθηκε και χρηματοδοτείται από το ρωσικό κράτος. Οι αναλυτικές εκθέσεις νομικού περιεχομένου του Pravfond χρησιμοποιούνται συστηματικά για να ενισχύεται η παραπληροφόρηση από το Κρεμλίνο σε βασικά θέματα, όπως οι ισχυρισμοί περί «ναζιστικοποίησης» της Ουκρανίας, περί εκτεταμένης «ρωσοφοβίας» και περί «συστηματικής δίωξης ρωσόφωνων πληθυσμών σε γειτονικά κράτη».

Μέσω των δραστηριοτήτων τους, οι καταχωρισμένες οντότητες ευθύνονται για υποστήριξη των δράσεων και των πολιτικών της ρωσικής κυβέρνησης, οι οποίες υπονομεύουν τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ουκρανία.

Με την απόφαση, περιοριστικά μέτρα λόγω των αποσταθεροποιητικών δραστηριοτήτων της Ρωσίας εφαρμόζονται πλέον σε συνολικά 69 άτομα και 19 οντότητες. Οι οντότητες που περιλήφθηκαν σήμερα στον κατάλογο υπόκεινται σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ενώ απαγορεύεται σε πολίτες και εταιρείες της ΕΕ να τους διαθέτουν κεφάλαια, χρηματοοικονομικά στοιχεία ή οικονομικούς πόρους.

Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γενικές πληροφορίες

Το πλαίσιο περιοριστικών μέτρων σε απάντηση των αποσταθεροποιητικών ενεργειών της Ρωσίας θεσπίστηκε στις 8 Οκτωβρίου 2024 θέτοντας στο στόχαστρο όσους εμπλέκονται σε ενέργειες και πολιτικές της κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας οι οποίες υπονομεύουν τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ και των κρατών μελών της, την ασφάλεια, τη σταθερότητα, την ανεξαρτησία και την ακεραιότητά τους. Το καθεστώς κυρώσεων θέτει επίσης στο στόχαστρο όσους ευθύνονται για υβριδικές δραστηριότητες της Ρωσίας κατά τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών.

Στις 18 Δεκεμβρίου 2025, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα στα οποία καταδίκασε απερίφραστα όλες τις πρόσφατες υβριδικές επιθέσεις κατά της Ένωσης και των κρατών μελών της.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα συνεχίσουν να αξιοποιούν το πλήρες φάσμα των διαθέσιμων εργαλείων για την προστασία, την πρόληψη, την αποτροπή και την αντιμετώπιση τέτοιων κακόβουλων συμπεριφορών.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by 4C Band on Unsplash

Σε έναν κόσμο αυξανόμενου γεωπολιτικού κατακερματισμού και μιας βασισμένης σε κανόνες διεθνούς τάξης υπό πίεση, οι κίνδυνοι για την ενεργειακή ασφάλεια και η υπαρξιακή απειλή της κλιματικής αλλαγής θέτουν σε κίνδυνο την κυριαρχία της ΕΕ. Τα τρωτά σημεία στις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας και τεχνολογίας εγκυμονούν κινδύνους για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ασφάλεια της ΕΕ, ενώ οι σοβαρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος απειλούν τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.

Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο ενέκρινε σήμερα συμπεράσματα με θέμα «Ενεργειακή και κλιματική διπλωματία της ΕΕ — Ενίσχυση της κυριαρχίας και προώθηση της παγκόσμιας καθαρής μετάβασης». Αναγνωρίζοντας ότι η ΕΕ είναι γεωπολιτικά εκτεθειμένη λόγω της σημαντικής εξάρτησής της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα —όπως καταδεικνύεται στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και από τις απειλές που θέτουν οι εχθροπραξίες στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή— το Συμβούλιο επιβεβαίωσε εκ νέου τη δέσμευση της ΕΕ για την καθαρή μετάβαση ως την πλέον αποτελεσματική στρατηγική για την επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.

Η καθαρή μετάβαση λειτουργεί περαιτέρω ως κινητήρια δύναμη της καινοτομίας, της οικονομικής ανάπτυξης και την ανταγωνιστικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και ως η βασική αντίδραση στην κλιματική κρίση. Στα συμπεράσματα ζητείται αποφασιστική και επείγουσα αντίδραση από την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ για τη στήριξη της ανάπτυξης ισχυρότερης ανθεκτικότητας και ετοιμότητας έναντι των απειλών για το κλίμα, το περιβάλλον και την ενεργειακή ασφάλεια.

Το Συμβούλιο τόνισε την ανάγκη η εξωτερική πολιτική της ΕΕ να στηρίξει την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού τομέα καθαρής τεχνολογίας με την προώθηση ευρωπαϊκών προϊόντων και τεχνολογιών σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα κράτη μέλη αναγνώρισαν επίσης ότι το δυναμικό τεχνολογίας και καινοτομίας της καθαρής μετάβασης μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ και της ανθεκτικότητας των στρατιωτικών δυνάμεων.

Τα συμπεράσματα επιβεβαιώνουν εκ νέου ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο όσον αφορά την παγκόσμια κλιματική δράση και την προστασία του περιβάλλοντος. Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει την αταλάντευτη δέσμευση της ΕΕ να προωθήσει μια πολυμερή προσέγγιση μέσω της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (UNFCCC) και της συμφωνίας του Παρισιού, ώστε να παραμείνει εφικτός ο στόχος του 1,5 °C για τη θερμοκρασία. Υπογραμμίζοντας την ουσιαστική συμβολή της ΕΕ μέσω των υφιστάμενων κλιματικών της στόχων, το Συμβούλιο παροτρύνει τους διεθνείς εταίρους να θέσουν και να εφαρμόσουν φιλόδοξους στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου το συντομότερο δυνατόν.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ θα συνεχίσει να διαμορφώνει αμοιβαία επωφελείς εταιρικές σχέσεις που προωθούν την καθαρή μετάβαση και την παγκόσμια ανθεκτικότητα. Ως αξιόπιστος εταίρος και ο μεγαλύτερος πάροχος χρηματοδότησης για το κλίμα παγκοσμίως, η ΕΕ είναι έτοιμη να εμβαθύνει τη συνεργασία μέσω ευρέος φάσματος πρωτοβουλιών, εταιρικών σχέσεων και μέσων —δίνοντας προτεραιότητα στη συνεργασία με όσους επιθυμούν να ενσωματώσουν και να επιταχύνουν την κλιματική δράση.

Το Συμβούλιο γνωρίζει ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης συνιστούν ήδη απειλή για την ειρήνη και την ασφάλεια ανά τον κόσμο και στην Ευρώπη, ακόμη και στα υφιστάμενα επίπεδα υπερθέρμανσης. Εχθρικοί παράγοντες μπορούν να εκμεταλλευτούν την κλιματική αστάθεια και τον εκτοπισμό σε ευάλωτες περιοχές. Ως αντίδραση, το Συμβούλιο παροτρύνει την ΕΕ να ενισχύσει την παγκόσμια και περιφερειακή σταθερότητα στηρίζοντας την ανθεκτικότητα, την ετοιμότητα και την προσαρμογή σε τρίτες χώρες, ιδίως σε κλιματικά ευάλωτες και τρωτές περιοχές καθώς και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή γειτονία. Η μείωση των εσόδων από ορυκτά καύσιμα και οι απόπειρες παρεμβάσεων για το κλίμα μπορούν να εγείρουν περαιτέρω γεωπολιτικούς κινδύνους. Για τη διασφάλιση της παγκόσμιας ασφάλειας και ανθεκτικότητας, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να ενσωματώνει κλιματικές και περιβαλλοντικές πτυχές στην εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και άμυνας.

Το Συμβούλιο επαναλαμβάνει την προσφορά της ΕΕ για οικοδόμηση εταιρικών σχέσεων και καλεί την Ύπατη Εκπρόσωπο και την Επιτροπή να αναπτύξουν, από κοινού με τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της προσέγγισης «Ομάδα Ευρώπη», ολιστικές διατομεακές προσεγγίσεις για εντατικοποιημένη και συστηματική συνεργασία με τρίτες χώρες.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Jason Mavrommatis on Unsplash