- +30 2810 336330
- Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
Τι περιλαμβάνεται στις επανεξετάσεις της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση;
Η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί στρατηγική επένδυση στην ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία της Ευρώπης. Αποφέρει σημαντικά πολιτικά και οικονομικά οφέλη τόσο για την Ένωση όσο και για τους εταίρους της διεύρυνσης. Για να απελευθερωθούν πλήρως αυτά τα οφέλη, η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να υποδεχθεί νέα μέλη.
Η σημερινή ανακοίνωση, με τίτλο «Προετοιμασία για μια ευρύτερη Ένωση», περιγράφει τους πολιτικούς προσανατολισμούς και τα πρακτικά βήματα που απαιτούνται για την προετοιμασία της ΕΕ για μελλοντικές διευρύνσεις.
Η επανεξέταση της πολιτικής πριν από τη διεύρυνση προβλέπει σαφείς δράσεις προτεραιότητας σε τέσσερις βασικούς τομείς: διακυβέρνηση, αξίες, πολιτικές και προϋπολογισμός. Οι επισκοπήσεις δείχνουν ότι η Ένωση μπορεί να φιλοξενήσει μεγαλύτερη συμμετοχή μέσω στοχευμένων προσαρμογών εντός του υφιστάμενου πλαισίου των Συνθηκών και των συνθηκών προσχώρησης.
Η δέσμη επιβεβαιώνει ότι η διεύρυνση παραμένει μια αξιοκρατική διαδικασία, η οποία καθορίζει την πρόοδο της μεταρρύθμισης κάθε προσχωρούσας χώρας.
Η σημερινή δέσμη μέτρων θα τροφοδοτήσει τη στρατηγική συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τη διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, μεταξύ άλλων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου.
Γιατί η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί προτεραιότητα τώρα;
Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παράλληλα με την αυξανόμενη αστάθεια στις γειτονικές χώρες της Ευρώπης και τον ευρύτερο παγκόσμιο ανταγωνισμό, υπογράμμισε τη σημασία μιας ισχυρότερης και πιο ενωμένης Ευρώπης. Στο πλαίσιο αυτό, η διεύρυνση δεν αποτελεί μόνο πολιτικό στόχο, αλλά και γεωπολιτική επένδυση στην ειρήνη, την ασφάλεια και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα σε ολόκληρη την ήπειρο. Με την επέκταση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της ευημερίας σε ολόκληρη την ήπειρό μας, η διεύρυνση μπορεί να ενισχύσει την ενιαία αγορά, να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για εμπόριο και επενδύσεις και να αυξήσει την οικονομική ανθεκτικότητα και το πολιτικό βάρος της ΕΕ.
Για τους ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, τα οφέλη είναι συγκεκριμένα. Η διεύρυνση μπορεί να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη, να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, να βελτιώσει τις υποδομές, να ενισχύσει τη συνδεσιμότητα και να καταστήσει ασφαλέστερες τις αλυσίδες εφοδιασμού. Μπορεί επίσης να βοηθήσει την ΕΕ και τους εταίρους της να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα σε κοινές προκλήσεις όπως η ενεργειακή ασφάλεια, η μετανάστευση, η κλιματική αλλαγή και οι εξωτερικές απειλές.
Τελικά, η διεύρυνση αφορά την οικοδόμηση μιας ασφαλέστερης, ισχυρότερης και πιο ευημερούσας Ευρώπης, ενωμένης με κοινές αξίες και κοινά συμφέροντα.
Πώς θα προσαρμόσει η ΕΕ τη διακυβέρνησή της για τα νέα μέλη;
Στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, η ΕΕ πρέπει να προσαρμόσει τη διακυβέρνησή της ώστε η λήψη αποφάσεων να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη. Η Ένωση θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ισχύουσες Συνθήκες για την ενίσχυση της ικανότητάς της να ενεργεί και να προετοιμάζεται για τη μελλοντική διεύρυνση.
Η Επιτροπή συνιστά τη χρήση των υφιστάμενων μηχανισμών της Συνθήκης, όπως οι ρήτρες «γέφυρας» και η ενισχυμένη συνεργασία. Η Επιτροπή προτείνει τη χρήση ρητρών p asserelle για τη μετάβαση σε ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία σε επιλεγμένους τομείς, όπως οι κυρώσεις, η αντιμετώπιση της φορολογικής απάτης και τα φορολογικά μέτρα στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής. Αυτό θα μπορούσε να συνοδεύεται από κατάλληλα μέτρα ασφαλείας για ουσιώδη εθνικά συμφέροντα, με αποτελεσματικότερη λήψη αποφάσεων, με παράλληλο σεβασμό των ουσιωδών εθνικών συμφερόντων των κρατών μελών. Η Επιτροπή συνιστά επίσης τη χρήση της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία για το άνοιγμα των διαπραγματευτικών ομάδων και τη λήψη ενδιάμεσης απόφασης στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.
Όταν οι στόχοι μιας πολιτικής της Ένωσης δεν μπορούν να επιτευχθούν εντός εύλογου χρονικού διαστήματος από την Ένωση στο σύνολό της, οι Συνθήκες προβλέπουν ένα άλλο μέσο για την προώθηση των στόχων αυτών: ενισχυμένη συνεργασία. Η ενισχυμένη συνεργασία επιτρέπει σε ομάδα τουλάχιστον εννέα κρατών μελών να καθιερώσουν στενότερη συνεργασία σε συγκεκριμένο τομέα πολιτικής, υπό τους όρους που προβλέπονται στις Συνθήκες. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει τις εκκρεμείς προτάσεις για να προσδιορίσει πού η ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να συμβάλει στην υπέρβαση ενός επίμονου εμποδίου.
Η Επιτροπή δεσμεύεται να συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για τις θεσμικές και επιχειρησιακές προσαρμογές που απαιτούνται για μελλοντικές προσχωρήσεις.
Πώς σχεδιάζει η ΕΕ να διασφαλίσει ότι τα νέα μέλη τηρούν τις αξίες και τους κανόνες της ΕΕ;
Η παρακολούθηση του κράτους δικαίου αρχίζει πριν από την προσχώρηση και συνεχίζεται μετά την προσχώρηση μιας χώρας στην Ένωση. Η Επιτροπή θα επεκτείνει σταδιακά την έκθεση για το κράτος δικαίου σε περαιτέρω υποψήφιες χώρες καθώς θα είναι έτοιμες, ενώ τα νέα κράτη μέλη θα καλύπτονται επίσης από την πλήρη εργαλειοθήκη της ΕΕ για το κράτος δικαίου μετά την προσχώρηση.
Όπως ανακοινώθηκε στην ανακοίνωση του 2025 σχετικά με την πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ, οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα πρέπει να περιλαμβάνουν ισχυρότερες διασφαλίσεις κατά της σοβαρής οπισθοδρόμησης όσον αφορά τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Σήμερα, η Επιτροπή προτείνει ένα κοινό πλαίσιο για τις εν λόγω διασφαλίσεις. Οι μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης θα προβλέπουν στοχευμένα διορθωτικά μέτρα όταν σοβαρές ελλείψεις κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την εύρυθμη λειτουργία της Ένωσης.
Αυτό θα βασιστεί στα εργαλεία που είναι ήδη διαθέσιμα βάσει των Συνθηκών και των υφιστάμενων μηχανισμών που ισχύουν για τα σημερινά κράτη μέλη.
Ποιες είναι οι νέες διασφαλίσεις;
Η Επιτροπή προτείνει ένα σύνολο διασφαλίσεων που παρέχουν προσωρινά και στοχευμένα διορθωτικά μέτρα για τους κινδύνους που εντοπίστηκαν κατά τις προετοιμασίες προσχώρησης. Ειδικότερα, η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθούν οι τρεις τομεακές διασφαλίσεις που χρησιμοποιήθηκαν σε προηγούμενες διευρύνσεις – που καλύπτουν την οικονομία, την εσωτερική αγορά και τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις – παρατείνοντας σημαντικά την περίοδο κατά την οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν.
Μια νέα θεσμική εγγύηση θα προσέθετε σοβαρές παραβιάσεις των αξιών του άρθρου 2 της ΣΕΕ και της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας. Τα διαθέσιμα μέτρα θα μπορούσαν να επεκταθούν στην αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου στις σοβαρότερες περιπτώσεις. Μια άλλη επιλογή αφορά τα δικαιώματα λήψης αποφάσεων κατά τα πρώτα έτη της προσχώρησης, όπου για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ένα νέο κράτος μέλος θα δεσμευόταν επίσης να μην αντιταχθεί σε αποφάσεις της ΕΕ σχετικά με μελλοντικές διευρύνσεις ή διμερείς διαφορές.
Οι διασφαλίσεις αυτές θα συμπληρώσουν την προενταξιακή παρακολούθηση από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως την προσχώρηση, επιτρέποντας τη λήψη διορθωτικών μέτρων, εάν χρειαστεί. Όλες οι διασφαλίσεις θα είναι προσωρινές, στοχευμένες, αναστρέψιμες και θα υπόκεινται σε τακτική επανεξέταση.
Πώς θα χρηματοδοτήσει η ΕΕ τη μελλοντική διεύρυνση διατηρώντας παράλληλα τις υφιστάμενες προτεραιότητες;
Το προτεινόμενο ΠΔΠ 2028-2034 παρέχει ήδη το κύριο δημοσιονομικό πλαίσιο για τη μελλοντική διεύρυνση, συμπεριλαμβανομένου ενός μηχανισμού αναθεώρησης κατά την προσχώρηση ενός νέου κράτους μέλους. Η πρωτοβουλία «Η Ευρώπη στον κόσμο» που προτείνεται στο πλαίσιο του ΠΔΠ θα παράσχει προσαρμοσμένη προενταξιακή στήριξη, συνδυάζοντας επιχορηγήσεις, δάνεια και εγγυήσεις, για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων. Η σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών στα προγράμματα της ΕΕ θα εξομαλύνει τη μετάβαση, ενώ οι μηχανισμοί αναθεώρησης του ΠΔΠ θα προσαρμόσουν τα κονδύλια εάν και όπως απαιτείται κατά τη στιγμή της προσχώρησης.
Η χρηματοδότηση βάσει στόχων είναι καίριας σημασίας για την προσέγγιση αυτή. Τα προενταξιακά μέσα, όπως τα σχέδια ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια και τη Μολδαβία και η διευκόλυνση για την Ουκρανία, συνδέουν ήδη τις εκταμιεύσεις με συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις, διασφαλίζοντας ότι οι υποψήφιες χώρες είναι έτοιμες να διαχειριστούν τα κονδύλια της ΕΕ κατά την προσχώρηση. Για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, τα σχέδια βάσει στόχων θα παραμείνουν το κύριο μέσο υλοποίησης για τους εταίρους της διεύρυνσης, συνδέοντας τις πληρωμές με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων και, μόλις καταστούν κράτη μέλη, διευκολύνοντας επίσης την ευθυγράμμιση με τις σχετικές διατάξεις των σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης.
Το χρηματοδοτικό πακέτο του Μαυροβουνίου που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2 026 καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο τα ειδικά ανά χώρα σχέδια θα γεφυρώσουν την προενταξιακή και τη μετενταξιακή χρηματοδότηση, αποφεύγοντας τα κενά εφαρμογής. Καθώς οι διαπραγματεύσεις πλησιάζουν στην ολοκλήρωσή τους, η Επιτροπή θα καθορίσει τη χρηματοδοτική μετάβαση σε ειδική χρηματοδοτική δέσμη για κάθε χώρα της διεύρυνσης.
Η στήριξη στο πλαίσιο των σχεδίων βάσει στόχων πρέπει να εξακολουθήσει να εξαρτάται από την πρόοδο των μεταρρυθμίσεων και τη βελτίωση των εθνικών διαδικασιών δημοσιονομικού ελέγχου, με αναστολή ή επανόρθωση όταν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Πώς θα ωφεληθούν οι υποψήφιες χώρες από τη σταδιακή ένταξη πριν από την προσχώρηση;
Η στενότερη ολοκλήρωση αναμένεται να αποφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τόσο στην ΕΕ όσο και στις υποψήφιες χώρες, πολύ πριν από την πλήρη ένταξη. Μπορεί να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να συμμετάσχουν σταδιακά σε επιλεγμένα τμήματα της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και να επωφεληθούν από στενότερη συνεργασία σε στρατηγικούς τομείς, στηρίζοντας παράλληλα τις μεταρρυθμίσεις και ενισχύοντας την ετοιμότητά τους για προσχώρηση. Η πρόσβαση θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των προετοιμασιών προσχώρησης, την ετοιμότητα της σχετικής πολιτικής και τη στρατηγική ευθυγράμμιση με την Ένωση.
Η Επιτροπή θα χαρτογραφήσει τα υφιστάμενα μέσα και θα εντοπίσει ευκαιρίες για την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης σε στρατηγικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, ο ψηφιακός τομέας και η άμυνα, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της συνδεσιμότητας, των επενδύσεων και της ανθεκτικότητας. Η σταδιακή ολοκλήρωση θα συμπληρώσει και θα ενισχύσει τη διαδικασία προσχώρησης με την παροχή συγκεκριμένων κινήτρων για μεταρρυθμίσεις, την ανάπτυξη διοικητικής ικανότητας και την ενίσχυση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Η συμμετοχή θα εξακολουθήσει να εξαρτάται από την πρόοδο στους σχετικούς τομείς και να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις αρχές και τις απαιτήσεις της διαδικασίας προσχώρησης. Τα μέτρα θα πρέπει επίσης να παραμείνουν αναστρέψιμα όπου είναι αναγκαίο, διασφαλίζοντας ότι η στενότερη ολοκλήρωση συμβαδίζει με τη συνεχή πρόοδο των μεταρρυθμίσεων.
Για να στηρίξει την προσέγγιση αυτή, η Επιτροπή θα δρομολογήσει ετήσιους διαλόγους με τους εταίρους της διεύρυνσης για τον απολογισμό της προόδου, τον εντοπισμό περαιτέρω ευκαιριών σταδιακής ένταξης και την αντιμετώπιση των εναπομενόντων κενών ή φραγμών. Αυτό θα παράσχει ένα τακτικό πλαίσιο για την αξιολόγηση της εφαρμογής, την ενίσχυση της συνεργασίας και τη διασφάλιση ότι η σταδιακή ολοκλήρωση θα αποφέρει πρακτικά αποτελέσματα στην πράξη.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα;
Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να προωθήσουν τις συζητήσεις και τις θεσμικές προετοιμασίες και τα μέτρα πολιτικής.
Στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τη διεύρυνση του 2026, η Επιτροπή θα παρουσιάσει ενδεικτικούς χάρτες πορείας για το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρήσουν τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Waldemar Brandt on Unsplash
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε 1,24 δισ. ευρώ στο πλαίσιο της αμυντικής συνιστώσας του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση καλύπτει δρόνους, αναχαιτιστές δρόνων, πυρομαχικά δρόνων και πυραύλους που κατασκευάζονται από ουκρανικές οντότητες.
Η κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δήλωσε: «Η Ρωσία συνεχίζει τη σκόπιμη στρατηγική της για την τρομοκρατία - προσπαθώντας να κάνει την καθημερινή ζωή αφόρητη για τους Ουκρανούς. Η εκταμίευση θα συμβάλει στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας της Ουκρανίας. Και την ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί. Για την προστασία των ανθρώπων και των υποδομών.»
Το δάνειο στήριξης για την Ουκρανία παρέχει στήριξη με ενδεικτική κατανομή 60 δισ. ευρώ για την άμυνα και 30 δισ. ευρώ για δημοσιονομική συνδρομή κατά την περίοδο 2026-2027. Μόνο το 2026 έχουν προγραμματιστεί 28,3 δισ. ευρώ για εκταμίευση με σκοπό τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ουκρανίας. Περαιτέρω εκταμιεύσεις στο πλαίσιο της αμυντικής συνιστώσας του μέσου για το 2026 θα συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες.
Η στήριξη της άμυνας της Ουκρανίας εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα για την ΕΕ. Παρέχοντας πρόσβαση σε δρόνους, αναχαιτιστές, πυρομαχικά, αντιαεροπορική άμυνα και πυραύλους, η ΕΕ βοηθά την Ουκρανία να καλύψει επείγουσες ανάγκες στο πεδίο της μάχης και να ενισχύσει την άμυνά της κατά του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας.
Όλες οι αποφάσεις χρηματοδότησης ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες της Ουκρανίας και υπόκεινται σε συμφωνημένους όρους και παρακολούθηση. Από το 2022 η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν παράσχει συνολική στήριξη ύψους 228,7 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων 3,8 δισ. ευρώ από τα έσοδα από ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία.
Για το υπόλοιπο του 2026, η Ουκρανία εξακολουθεί να διαθέτει 32,5 δισ. ευρώ για χρηματοδοτική στήριξη: 28,1 δισ. ευρώ παραμένουν διαθέσιμα για εκταμίευση στο πλαίσιο του δανείου στήριξης για την Ουκρανία, εκ των οποίων 15,4 δισ. ευρώ για τη στήριξη της αμυντικής βιομηχανικής ικανότητας της Ουκρανίας και 12,7 δισ. ευρώ για δημοσιονομική στήριξη. Επιπλέον, εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη δημοσιονομική στήριξη ύψους 4,4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του αρχικού Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία για το τρέχον έτος. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα από 17 δισ. ευρώ σε δημοσιονομική στήριξη είναι διαθέσιμα για το 2026, με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης των σχετικών όρων που περιγράφονται στο σχέδιο για την Ουκρανία και στο μνημόνιο συνεννόησης.
Ιστορικό
Τον Φεβρουάριο του 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τον κανονισμό (ΕΕ) 2026/467 για τη σύσταση του δανείου στήριξης της Ουκρανίας. Ο κανονισμός προβλέπει έως και 90 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας. Η στήριξη διαρθρώνεται γύρω από δύο συμπληρωματικές συνιστώσες: συνδρομή για την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων και των αμυντικών βιομηχανικών ικανοτήτων της Ουκρανίας, καθώς και στήριξη για τη διασφάλιση της συνεχούς λειτουργίας του κράτους, τη διατήρηση βασικών δημόσιων υπηρεσιών και την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας.
Μετά την υποβολή της χρηματοδοτικής στρατηγικής της Ουκρανίας τον Μάρτιο του 2026, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 23 Απριλίου 2026, εκτελεστική απόφαση για τον καθορισμό της συνδρομής που πρέπει να διατεθεί στην Ουκρανία το 2026.
Η αμυντική συνιστώσα επικεντρώνεται στην ανασυγκρότηση και τον εκσυγχρονισμό της τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης της Ουκρανίας στον τομέα της άμυνας, στηρίζοντας παράλληλα τη σταδιακή ενσωμάτωσή της στην ευρωπαϊκή τεχνολογική και βιομηχανική βάση στον τομέα της άμυνας.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Frederick Shaw on Unsplash
Το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή του, παρέχοντας στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ έναν καθαρό λογαριασμό υγείας για 19η συνεχή χρονιά. Το ΕΕΣ επιβεβαίωσε ότι η είσπραξη των εσόδων της ΕΕ δεν περιείχε ουσιώδη σφάλματα.
Σημαντικά ορόσημα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025
Σε ένα πλαίσιο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ισχυρότερου παγκόσμιου ανταγωνισμού και συνεχιζόμενων συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένου του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέμεινε βασικό εργαλείο για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Ένωσης.
Το 2025 ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη στήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία. Έως το τέλος του περασμένου έτους, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είχαν διαθέσει περισσότερα από 193,3 δισ. ευρώ για στήριξη από την έναρξη του πολέμου, εκ των οποίων 88,3 δισ. ευρώ διατέθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η στήριξη αυτή κάλυπτε την ανθρωπιστική βοήθεια, την αντιμετώπιση κρίσεων, τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, τη δημοσιονομική στήριξη και την έγκαιρη ανάκαμψη και ανασυγκρότηση.
Η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ υποστηρίχθηκε επίσης από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025 με επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, διασυνοριακές υποδομές, έρευνα και καινοτομία, ύψους 12,9 δισ. ευρώ το 2025 για την έρευνα και την καινοτομία. Μεταξύ του 2021 και του 2025, το πρόγραμμα είχε δημιουργήσει περισσότερες από 22 500 επιστημονικές δημοσιεύσεις αξιολογημένες από ομοτίμους, με τη συμμετοχή περισσότερων από 130 000 ερευνητών σε δραστηριότητες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και συνέβαλε σε περισσότερα από 10 000 καινοτόμα προϊόντα και εφαρμογές διανοητικής ιδιοκτησίας. Το πρόγραμμα στήριξε επίσης περισσότερες από 10 000 ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα υλικά κατά την ίδια περίοδο. Παράλληλα, κινητοποιήθηκαν 58 δισ. ευρώ σε επενδύσεις, με 11,7 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις που δεσμεύτηκαν για έργα που επικεντρώνονται στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κατασκευή συσσωρευτών και το ανανεώσιμο υδρογόνο.
Το NextGenerationEU συνέχισε να στηρίζει την οικονομική ανάκαμψη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων των κρατών μελών στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το 2025 η Επιτροπή αξιολόγησε 34 αιτήσεις πληρωμής ύψους 87,3 δισ. ευρώ. Σε ολόκληρη την ΕΕ, ο μηχανισμός έχει κάνει πραγματική διαφορά στη ζωή των ατόμων, στηρίζοντας φιλόδοξα επενδυτικά θεματολόγια σε βασικούς τομείς, όπως η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, καθώς και η στήριξη των επιχειρήσεων.
Ο προϋπολογισμός εξακολούθησε επίσης να στηρίζει τους πολίτες και τις περιφέρειες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το 2025 τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες διέθεσαν 3,3 δισ. ευρώ σε χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, 14,5 δισ. ευρώ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών και 3,1 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα των υδάτων. Μεταξύ 2021 και 2025, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει στηρίξει επιπλέον 1 434 μεγαβάτ δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας, ευρυζωνική πρόσβαση για περισσότερες από 335 000 κατοικίες και πάνω από 1 000 χιλιόμετρα νέων, αναβαθμισμένων ή εκσυγχρονισμένων οδών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, το 2025 η κοινή γεωργική πολιτική συνέχισε να στηρίζει τα μέσα διαβίωσης και την παραγωγικότητα των αγροτικών περιοχών και να προωθεί δυναμικές αγροτικές οικονομίες με πληρωμές ύψους 53,2 δισ. ευρώ το 2025, φθάνοντας τα 5,5 εκατομμύρια γεωργούς.
Όσον αφορά την ασφάλεια και την άμυνα, ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέβαλε στην ενίσχυση των ικανοτήτων και της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης. Το 2025 δρομολογήθηκαν 63 έργα με ενωσιακή χρηματοδότηση άνω του 1 δισ. ευρώ, με τις ΜΜΕ να αντιπροσωπεύουν το 38 % των δικαιούχων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας χορήγησε περίπου 1 δισ. ευρώ σε συνεργατική έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένων άνω των 140 εκατ. ευρώ ειδικά για ΜΜΕ που αναπτύσσουν και δοκιμάζουν ρηξικέλευθες τεχνολογίες. Το σχέδιο ReArm Europe, το οποίο εγκρίθηκε το 2025, θα μπορούσε έως το 2030 να απελευθερώσει δημοσιονομικά περιθώρια ύψους έως 650 δισ. ευρώ μέσω αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,5 % στους αμυντικούς προϋπολογισμούς και περιλαμβάνει δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση επειγουσών επενδυτικών αναγκών στον τομέα της άμυνας και ελλείψεων ικανοτήτων.
Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής δράσης, η ΕΕ διέθεσε περίπου 2,6 δισ. ευρώ το 2025 μέσω του προγράμματος ανθρωπιστικής βοήθειας. Υποστήριξε άτομα που επλήγησαν από φυσικούς κινδύνους, συγκρούσεις, εκτοπισμούς, επισιτιστική ανασφάλεια, ακραία φτώχεια, παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έμφυλη βία. Ιδιαίτερη προτεραιότητα ήταν η Παλαιστίνη, για την οποία διατέθηκαν 220 εκατ. ευρώ για τη στήριξη υπηρεσιών προς τον παλαιστινιακό λαό, τη στήριξη της ανάκαμψης και της σταθεροποίησης της Δυτικής Όχθης και της Γάζας και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα στην Παλαιστίνη.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να παρέχει σαφή ενωσιακή προστιθέμενη αξία μέσω της στήριξης οριζόντιων προτεραιοτήτων. Το 2025 σχεδόν 64 δισ. ευρώ (33 %) στήριξαν κλιματικούς στόχους και πάνω από 15 δισ. ευρώ (7,8 %) βιοποικιλότητα για την επίτευξη των στόχων του 30 % και του 7,5 % αντίστοιχα, καθώς και πάνω από 19 δισ. ευρώ ψηφιακές προτεραιότητες και σχεδόν 38 δισ. ευρώ ισότητα των φύλων.
Ισχυροί έλεγχοι προστατεύουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Η Επιτροπή σημειώνει την αρνητική γνώμη του ΕΕΣ σχετικά με την κανονικότητα των δαπανών στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Το εκτιμώμενο ποσοστό σφάλματος του ΕΕΣ είναι 3,8 %, συγκρίσιμο με εκείνο του προηγούμενου έτους (3,6 %) και σημαντικά χαμηλότερο από ό,τι το 2023 (5,6 %) και το 2022 (4,2 %).
Ένα σφάλμα δεν σημαίνει αυτόματα απάτη ή σπατάλη. Τα περισσότερα σφάλματα και παρατυπίες έχουν μη δόλιο χαρακτήρα και τα σχετικά έργα εξακολουθούν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα σύμφωνα με τους στόχους πολιτικής της ΕΕ.
Η Επιτροπή και το ΕΕΣ διαδραματίζουν συμπληρωματικό ρόλο στη διασφάλιση της διαφανούς και υπεύθυνης χρήσης των κονδυλίων της ΕΕ. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις τους για το ποσοστό σφάλματος δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες λόγω των διακριτών εντολών τους.
Για την προστασία του προϋπολογισμού, η Επιτροπή συνεργάζεται με όσους εκτελούν τον προϋπολογισμό της ΕΕ επιτόπου. Η Επιτροπή βασίζεται σε εκτεταμένους ελέγχους από τα κράτη μέλη και άλλους εταίρους υλοποίησης, πέραν των δικών της ελέγχων και λογιστικών ελέγχων. Η Επιτροπή αυξάνει επίσης την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κανόνες χρηματοδότησης απευθυνόμενη απευθείας στους δικαιούχους ενωσιακής χρηματοδότησης μέσω εκστρατειών, εργαστηρίων και άλλων δραστηριοτήτων προβολής.
Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στο κόστος, η Επιτροπή εκτιμά ότι πέτυχε εκ νέου τον στόχο της για διατήρηση του τελικού επιπέδου σφάλματος (δηλαδή του κινδύνου κατά το κλείσιμο), μετά από όλους τους εκ των υστέρων ελέγχους και τη διενέργεια διορθώσεων, κάτω του 2 %.
Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στις επιδόσεις, η Επιτροπή υπολογίζει το μερίδιο των δαπανών που διατρέχουν χαμηλό, μεσαίο και υψηλό κίνδυνο και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις με διαφάνεια, οι οποίες απορρέουν από την αξιολόγηση της ορθής λειτουργίας των εθνικών συστημάτων διακυβέρνησης για την κοινή γεωργική πολιτική 2023-2027, καθώς και από την επίτευξη των οροσήμων και των στόχων για τις δαπάνες που σχετίζονται με τις εγκαταστάσεις της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και των Δυτικών Βαλκανίων. Συνολικά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο προϋπολογισμός στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων βάσει επιδόσεων προστατεύεται επαρκώς.
Το 2025, ως αποτέλεσμα των λογιστικών και λοιπών ελέγχων τους, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εφάρμοσαν προληπτικά και διορθωτικά μέτρα ύψους 9 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων διακοπών και αναστολών πληρωμών και δημοσιονομικών διορθώσεων.
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι οι δαπάνες στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ενέχουν χαμηλό επίπεδο κινδύνου. Η Επιτροπή αποκομίζει εύλογη βεβαιότητα σχετικά με την ικανοποιητική εκπλήρωση των οροσήμων και των στόχων βάσει ολοκληρωμένων προληπτικών ελέγχων πριν από την πραγματοποίηση των πληρωμών (συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης της λεπτομερούς τεκμηρίωσης και, όπου απαιτείται, των ζωντανών ελέγχων των συστημάτων και των επιτόπιων επισκέψεων), καθώς και των κατασταλτικών ελεγκτικών εργασιών. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι τα ορόσημα και οι στόχοι δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά, η Επιτροπή δεν καταβάλλει το σύνολο ή μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς στο εν λόγω κράτος μέλος.
Διασφάλιση της αξιοπιστίας των λογαριασμών και περαιτέρω μετριασμός των κινδύνων
Οι λογαριασμοί του 2025 καταρτίστηκαν για πρώτη φορά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα επόμενης γενιάς της ΕΕ, το SUMMA, το οποίο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό, την εναρμόνιση και την τυποποίηση των χρηματοοικονομικών επιχειρηματικών διαδικασιών της ΕΕ. Το SUMMA περιλαμβάνει συστηματικούς και αυστηρούς ελέγχους που εφαρμόζονται για να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοοικονομικές πληροφορίες χρησιμοποιούνται με ακρίβεια, αντικατοπτρίζουν τις υποκείμενες πράξεις και συνάδουν πλήρως με τους ισχύοντες λογιστικούς κανόνες.
Για να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του συστήματος της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης και η καλή συνεργασία με άλλα βασικά θεσμικά όργανα της ΕΕ που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της απάτης, η Επιτροπή δρομολόγησε επανεξέταση της αρχιτεκτονικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης τον Ιούλιο του 2025. Τα αποτελέσματα αυτής της επανεξέτασης θα παρουσιαστούν στο τέλος του 2026.
Ιστορικό
Η δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης του ΕΕΣ και η παρουσίαση της δέσμης ενοποιημένων δημοσιονομικών εκθέσεων και εκθέσεων λογοδοσίας (IFAR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενεργοποιούν την ετήσια «διαδικασία απαλλαγής», με απολογισμό της δημοσιονομικής διαχείρισης και των επιτευγμάτων του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2025. Η δέσμη IFAR περιλαμβάνει πέντε εκθέσεις της Επιτροπής που προσφέρουν μια ολοκληρωμένη ματιά στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε ο προϋπολογισμός της ΕΕ.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Roman Wimmers on Unsplash
-
Πάνω από 840.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από παθήσεις που συνδέονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ)
-
Να αντιμετωπιστούν η βία, η παρενόχληση, ο εκφοβισμός και η μεροληπτική συμπεριφορά
-
Κάλεσμα για κατάρτιση εξατομικευμένων προγραμμάτων επιστροφής στην εργασία
Το Κοινοβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την προστασία των εργαζομένων από τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και το άγχος που σχετίζονται με την εργασία.
Οι ευρωβουλευτές συμφώνησαν σε μια σειρά συστάσεων, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία, για την πρόληψη, την εξάλειψη ή τη μείωση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων που σχετίζονται με την εργασία και μπορούν να οδηγήσουν σε εργασιακό άγχος, επαγγελματική εξουθένωση και ψυχικές και σωματικές διαταραχές. Πριν την υποβολή της πρότασης της Επιτροπής θα πρέπει να προηγηθεί εκτίμηση επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης της ισχύουσας νομοθεσίας.
Οι ευρωβουλευτές απαιτούν οι εργοδότες να αναλάβουν δεσμευτικές υποχρεώσεις για την προστασία της ψυχικής και σωματικής υγείας των εργαζομένων και τη διασφάλιση ασφαλών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Ζητούν επίσης από την Επιτροπή και τις χώρες της ΕΕ να αναγνωρίσουν ρητά ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι που συνδέονται με την εργασία προκαλούν επαγγελματικές ασθένειες.
Η έκθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εγκρίθηκε με 413 ψήφους υπέρ, 210 κατά και 29 αποχές.
Πολιτικές για την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης
Οι ευρωβουλευτές ζητούν από τους εργοδότες να προλαμβάνουν τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους που σχετίζονται με την εργασία. Θα πρέπει επίσης να υιοθετούν και να εφαρμόζουν πολιτικές που καθορίζουν και απαγορεύουν τη βία, την παρενόχληση, τον εκφοβισμό και τη μεροληπτική συμπεριφορά που υπονομεύει την αξιοπρέπεια, τη σωματική ή ψυχική υγεία των εργαζομένων, καθώς και μηχανισμούς έγκαιρου εντοπισμού και πρωτόκολλα πρόληψης βάσει κινδύνου για τη βία από τρίτους. Αναφέρουν ακόμα ότι απαιτείται έγκαιρη στήριξη για τους εργαζομένους που εκτίθενται σε ψυχοκοινωνικούς κινδύνους.
Εκτίμηση ψυχοκοινωνικών κινδύνων και σχέδια δράσης
Οι ευρωβουλευτές συνιστούν στους εργοδότες να διενεργούν τακτικές αξιολογήσεις ψυχοκοινωνικών κινδύνων για την αξιολόγηση παραγόντων όπως ο υπερβολικός φόρτος και η υψηλή ένταση εργασίας, εγκρίνοντας στη συνέχεια σχέδια δράσης με συγκεκριμένα μέτρα. Σημαντική αναδιάρθρωση ή αναδιοργάνωση, όπως οι ρυθμίσεις τηλεργασίας ή η εισαγωγή αυτοματοποιημένων συστημάτων λήψης αποφάσεων και αυτοματοποιημένης παρακολούθησης, θα πρέπει να υπόκεινται σε προηγούμενη αξιολόγηση ψυχοκοινωνικού κινδύνου σε συνεργασία με τους εργαζομένους και τους εκπροσώπους τους, λένε.
Οι εργοδότες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι η εισαγωγή συστημάτων αλγοριθμικής διαχείρισης δεν επιβάλλει υπερβολική επιβάρυνση ή παρακολούθηση των εργαζομένων και θα πρέπει πάντα να υπάρχει ανθρώπινη εποπτεία. Οι ευρωβουλευτές επαναλαμβάνουν επίσης ότι οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα της αποσύνδεσης από την εργασία.
Υποστήριξη για την επιστροφή στην εργασία
Οι εργαζόμενοι που απουσιάζουν από την εργασία λόγω ψυχοκοινωνικών κινδύνων που σχετίζονται με την εργασία θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα σε υποστηριζόμενη και βιώσιμη επιστροφή, λένε οι ευρωβουλευτές. Για τον σκοπό αυτό, συνιστούν στους εργοδότες να καταρτίζουν ατομικά σχέδια επιστροφής, προσδιορίζοντας παραμέτρους όπως προσαρμογές του χρόνου, της οργάνωσης, των καθηκόντων ή του φόρτου εργασίας.
Δηλώσεις
Η εισηγήτρια Estelle Ceulemans (Σοσιαλιστές, Βέλγιο) δήλωσε: «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την Επιτροπή να αναλάβει δράση για την ψυχική υγεία και τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο εργασίας. Πρέπει να απομακρυνθούμε από την ‘κοινωνία της επαγγελματικής εξουθένωσης’ και να συμβάλουμε στη δημιουργία υγιών χώρων εργασίας όπου όλοι μπορούν να ευδοκιμήσουν - ιδίως καθώς η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας εξακολουθεί να αυξάνεται. Πρόκειται για ζήτημα που αφορά την ευημερία των εργαζομένων αλλά και τα δημόσια οικονομικά, καθώς το κόστος για την κοινωνία στις μέρες μας κυριολεκτικά εκτοξεύεται».
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της τρεις μήνες για να απαντήσει στο αίτημα του Κοινοβουλίου, είτε ενημερώνοντας το Κοινοβούλιο σχετικά με τα μέτρα που σχεδιάζει να λάβει είτε αιτιολογώντας τυχόν άρνησή της να υποβάλει νομοθετική πρόταση.
Πηγή: europarl.europa.eu
Photo by Vitaly Gariev on Unsplash
Το έργο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση