Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στους εκπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ και της Νότιας Μεσογείου την πρώτη δέσμη βασικών πρωτοβουλιών, με τη μορφή σχεδίου δράσης, για την προώθηση της εφαρμογής του συμφώνου για τη Μεσόγειο.

Το σύμφωνο αναπτύχθηκε μέσω εκτεταμένης και χωρίς αποκλεισμούς διαδικασίας διαβούλευσης με τις κυβερνήσεις, την κοινωνία των πολιτών, τη νεολαία, τον ιδιωτικό τομέα και τους ερευνητές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αυτή η κοινή προσπάθεια οδήγησε σε περισσότερες από 100 πρωτοβουλίες που θα ωφελήσουν άμεσα τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Αυτή η πρώτη έκδοση του σχεδίου δράσης εγκαινιάζει τις πρώτες 21 από κοινού σχεδιασμένες, συγκεκριμένες και καινοτόμες δράσεις για εφαρμογή φέτος.

Οι κύριες πρωτοβουλίες στο πλαίσιο των τριών πυλώνων του συμφώνου είναι οι εξής:

Πρώτος πυλώνας: Άνθρωποι. Κινητήριος Δύναμη για Αλλαγή, Συνδέσεις και Καινοτομίες:

Οκτώ δράσεις μεταξύ των οποίων είναι η Πρωτοβουλία Μεσογειακών Πανεπιστημίων, με στόχο την εμβάθυνση της ακαδημαϊκής συνεργασίας, της ερευνητικής αριστείας και της καινοτομίας σε ολόκληρη την περιοχή· και μια Κοινοβουλευτική Συνέλευση Νεολαίας, η οποία θα δώσει τη δυνατότητα σε νέους, εκλεγμένους εκπροσώπους της Ευρώπης και της Νότιας Μεσογείου να συγκεντρωθούν σε μια διαρθρωμένη πλατφόρμα και να συμβάλουν στις περιφερειακές πολιτικές.

Δεύτερος πυλώνας: Ισχυρότερες, πιο βιώσιμες και ολοκληρωμένες οικονομίες:

Τέσσερις δράσεις μεταξύ των οποίων είναι η Διαμεσογειακή Πρωτοβουλία Συνεργασίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την Καθαρή Τεχνολογία (T-MED) και η Επενδυτική Πλατφόρμα της για την επιτάχυνση έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και καθαρής τεχνολογίας, με την κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, τον μετριασμό των οικονομικών κινδύνων και την προώθηση εταιρικών σχέσεων του κλάδου. Άλλες δράσεις που σχετίζονται με αυτόν τον πυλώνα του συμφώνου περιλαμβάνουν μια «Επιχειρηματική Προσφορά Τεχνολογίας» —και μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει επενδύσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα με στήριξη πολιτικής— για την προώθηση ασφαλούς και αξιόπιστης ψηφιακής διασύνδεσης σε ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου. Αυτό θα επιτευχθεί με την ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας μέσω υποβρύχιων καλωδίων, τη βελτίωση της τηλεπικοινωνιακής ικανότητας, την προώθηση της ρυθμιστικής συνεργασίας και τη διευκόλυνση των τεχνικών ανταλλαγών στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.

Τρίτος πυλώνας: Ασφάλεια, ετοιμότητα και διαχείριση της μετανάστευσης:

Εννέα δράσεις μεταξύ των οποίων είναι ένας ευρωπαϊκός κόμβος πυρόσβεσης, ένα περιφερειακό κέντρο για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της αντίδρασης σε καταστροφές με έδρα την Κύπρο, το οποίο για πρώτη φορά θα προσφέρει στήριξη και στις χώρες της νότιας Μεσογείου, και ένα «MED-OP», το οποίο θα στηρίξει τις επιχειρησιακές προσπάθειες για την καταπολέμηση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος, σε συνεργασία με τους οργανισμούς δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων. Μια άλλη δράση είναι η «Ασφαλή σύνορα» για την ενίσχυση των επιχειρησιακών και θεσμικών ικανοτήτων διαχείρισης των συνόρων και της διακυβέρνησης του τομέα της ασφάλειας. Όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης, ειδικότερα, μία από τις δράσεις θα εφαρμόσει την «προσέγγιση του συνόλου της διαδρομής», αντιμετωπίζοντας τα μεταναστευτικά ζητήματα από όπου ξεκινούν και καταπολεμώντας την παράνομη διακίνηση ανθρώπων, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για νόμιμες οδούς.

Επόμενα βήματα

Εν μέσω ενός ολοένα και πιο ασταθούς γεωπολιτικού τοπίου, η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Το σχέδιο δράσης είναι ένα ευέλικτο και δυναμικό έγγραφο που θα επικαιροποιείται τακτικά και θα προσαρμόζεται στο μεταβαλλόμενο πλαίσιο μέσω συνεχών διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εταίρους, διασφαλίζοντας τη συνάφεια και την αποτελεσματικότητά του. Η δεύτερη έκδοση του σχεδίου δράσης αναμένεται το φθινόπωρο του 2026. Μια διαδραστική ιστοσελίδα θα επιτρέψει στα ενδιαφερόμενα μέρη να προσδιορίσουν συγκεκριμένα έργα και πρωτοβουλίες, να τα διερευνήσουν ανά χώρα και τομέα και να παρακολουθήσουν την πρόοδό τους, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και τη συμμετοχή, παρουσιάζοντας παράλληλα τον απτό αντίκτυπο του συμφώνου σε ολόκληρη την περιοχή.

Ιστορικό

Το σύμφωνο για τη Μεσόγειο αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και εγκρίθηκε από το Σώμα των επιτρόπων τον Οκτώβριο του 2025, πριν από την επίσημη έναρξή του από τους εταίρους της ΕΕ και της Νότιας Μεσογείου στις 28 Νοεμβρίου 2025, με την ευκαιρία της 30ής επετείου της Διακήρυξης της Βαρκελώνης.

Βασισμένο στις αρχές της συνδημιουργίας, της συνιδιοκτησίας και της κοινής ευθύνης, το σύμφωνο είναι το αποτέλεσμα μιας άνευ προηγουμένου διαδικασίας διαβούλευσης χωρίς αποκλεισμούς, η οποία διασφαλίζει την ευθυγράμμιση με τις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες των πολιτών και στις δύο ακτές της Μεσογείου.

Το σύμφωνο για τη Μεσόγειο αποτελεί κοινή προσπάθεια της ΕΕ, των κρατών μελών της και των εταίρων της νότιας Μεσογείου να συνεργαστούν σε κοινές προτεραιότητες για έναν συνδεδεμένο, ολοκληρωμένο, ευημερούντα, ανθεκτικό και ασφαλή κοινό μεσογειακό χώρο.

Οι πρωτοβουλίες που προτάθηκαν στο πλαίσιο του συμφώνου έτυχαν ευνοϊκής υποδοχής από τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της 20ής Νοεμβρίου 2025, καθώς και κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2025. Οι ηγέτες ζήτησαν ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή, με βάση τις αρχές της συνδημιουργίας, της συνυπευθυνότητας, του αμοιβαίου συμφέροντος και της κοινής ευθύνης.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Leandre C on Unsplash

Πάνω από 10 εκατομμύρια άτομα, συμπεριλαμβανομένων 3,9 εκατομμυρίων μόνο το 2025, έχουν επωφεληθεί από πρωτοβουλίες αναβάθμισης των δεξιοτήτων στο πλαίσιο του συμφώνου για τις δεξιότητες από την έναρξή του το 2020, σύμφωνα με την ετήσια έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το σύμφωνο για τις δεξιότητες, το οποίο δρομολογήθηκε τον Νοέμβριο του 2020, στηρίζει συμπράξεις που σχετίζονται με τις δεξιότητες, οι οποίες καλύπτουν τις ανάγκες της Ευρώπης σε δεξιότητες και προωθούν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Συμβάλλει στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στον πρωταρχικό στόχο της ΕΕ για συμμετοχή του 60 % των ενηλίκων σε κατάρτιση κάθε χρόνο έως το 2030. Μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, το σύμφωνο εντοπίζει κενά δεξιοτήτων μεταξύ των Ευρωπαίων εργαζομένων, εταιρειών και βιομηχανιών και αποσκοπεί στην κάλυψή τους, συμβάλλοντας στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης.  

Το σύμφωνο κινητοποίησε ένα δίκτυο 4 000 οργανώσεων, από τη βιομηχανία, τους κοινωνικούς εταίρους, τους παρόχους εκπαίδευσης και κατάρτισης, τις περιφερειακές και τοπικές αρχές έως τις υπηρεσίες απασχόλησης. Μαζί, έχουν επενδύσει συλλογικά πάνω από 1 δισ. ευρώ για την ενίσχυση των δεξιοτήτων σε ολόκληρη την ΕΕ, σύμφωνα με την έκθεση.

Το 85 % των επιχειρήσεων και των εργαζομένων που συμμετείχαν στην έρευνα εκτιμούν τα οφέλη και τον αντίκτυπο του συμφώνου, όπως η κοινή δράση, η πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις δεξιότητες, καθώς και οι ευκαιρίες δικτύωσης. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι που συμμετείχαν συνέχισαν να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την παροχή κατάρτισης υψηλής ποιότητας και τη βελτίωση της πρόσβασης στη μάθηση. Έδωσαν προτεραιότητα στις ψηφιακές, πράσινες και τομεακές δεξιότητες, αντικατοπτρίζοντας τις πλέον πιεστικές ανάγκες της αγοράς εργασίας της Ευρώπης.

Περισσότεροι από 277 600 οργανισμοί προσχώρησαν σε δίκτυα δεξιοτήτων, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ της εκπαίδευσης, της βιομηχανίας και των δημόσιων αρχών μέσω του συμφώνου για τις δεξιότητες. Ανέπτυξαν ή επικαιροποίησαν σχεδόν 46 500 προγράμματα κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων σύντομων μαθημάτων ή προγραμμάτων μεγαλύτερης διάρκειας που οδηγούν στην απόκτηση επαγγελματικών προσόντων.

Περιφερειακές συμπράξεις και συμπράξεις μεγάλων δεξιοτήτων

Η έρευνα ανέδειξε επίσης την αποτελεσματικότητα των περιφερειακών συμπράξεων δεξιοτήτων (ΠΕΣ), με το 93 % να καταδεικνύει βελτίωση στην ευθυγράμμιση της περιφερειακής προσφοράς και ζήτησης δεξιοτήτων και το 86 % να διευκολύνει τη μετάβαση σε μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία.

Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα είναι η περιφερειακή σύμπραξη δεξιοτήτων στη Θεσσαλία, η οποία παρέχει στους εργαζομένους τις απαραίτητες δεξιότητες για να επιτύχουν σε τομείς όπως η έξυπνη γεωργία και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, το 79 % των ΠΕΣ συνέβαλαν στην τοπική οικονομική ανάπτυξη, όπως φαίνεται σε πρωτοβουλίες όπως η EURADRIA στην Ιταλία και τη Σλοβενία, γεγονός που ενισχύει τις ευκαιρίες κατάρτισης και απασχόλησης για τους εργαζομένους σε διάφορους τομείς.

Επιπλέον, το 2025, τα μέλη των συμπράξεων δεξιοτήτων μεγάλης κλίμακας εκπαίδευσαν κατά μέσο όρο το 26 % του εργατικού δυναμικού τους, επιδεικνύοντας ισχυρή δέσμευση για την επιτάχυνση της ανάπτυξης δεξιοτήτων. Οι συμπράξεις δεξιοτήτων μεγάλης κλίμακας του συμφώνου αποτελούν συνεργατικές πρωτοβουλίες σε όλα τα βιομηχανικά οικοσυστήματα. Φέρνουν σε επαφή βασικά ενδιαφερόμενα μέρη για να επενδύσουν στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού.

Ιστορικό

Οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο Σύμφωνο για τις Δεξιότητες έχουν δεσμευτεί για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση 25 εκατομμυρίων ατόμων έως το 2030.

Στην Ένωση Δεξιοτήτων, τη στρατηγική της ΕΕ για την τόνωση της ανάπτυξης δεξιοτήτων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, η Επιτροπή κάλεσε τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, τις επιχειρήσεις, τους κοινωνικούς εταίρους, τις τομεακές οργανώσεις, τα εμπορικά επιμελητήρια, τους παρόχους εκπαίδευσης και κατάρτισης και τις υπηρεσίες απασχόλησης να διπλασιάσουν αυτή τη δέσμευση.

Η ετήσια έρευνα του Συμφώνου για τις Δεξιότητες για το 2025 ήταν ανοικτή από τις 7 Ιανουαρίου έως τις 4 Φεβρουαρίου 2026 και συγκέντρωσε 1.534 απαντήσεις από μέλη του Συμφώνου σε ολόκληρη την ΕΕ και 11 υποψήφιες χώρες ή χώρες του ΕΟΧ.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Mikael Kristenson on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποίησε τον μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ), επιτρέποντας στα κράτη μέλη να παρέχουν οικονομική αποζημίωση σε αλιείς, υδατοκαλλιεργητές, μεταποιητές και λιανοπωλητές των οποίων τα μέσα διαβίωσης έχουν διαταραχθεί από τις συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Το μέτρο, το οποίο εφαρμόζεται αναδρομικά από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, αντικατοπτρίζει τον σοβαρό αντίκτυπο που έχουν οι εχθροπραξίες της περιοχής στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ.

Η χρηματοδοτική στήριξη που ενεργοποιείται βάσει της παρούσας απόφασης προέρχεται από τα υφιστάμενα κονδύλια του ΕΤΘΑΥ κάθε χώρας της ΕΕ στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματός της για την περίοδο 2021-2027, με τη συγχρηματοδότηση από την ΕΕ μεριδίου των επιλέξιμων δαπανών. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να προσφέρουν την εν λόγω στήριξη και είναι υπεύθυνα για την άμεση διαχείριση και παροχή της αποζημίωσης στους φορείς εκμετάλλευσης.

Τα μέτρα στήριξης έκτακτης ανάγκης που θεσπίστηκαν σήμερα διατέθηκαν εκ των προτέρων στο πλαίσιο του προγράμματος ΕΤΘΑΥ για την περίοδο 2021-2027, αφήνοντας άμεσα διαθέσιμα περίπου 760 εκατ. ευρώ από το αρχικό ποσό των 1,3 δισ. ευρώ.

Η κρίση αναδεικνύει επίσης τη διαρθρωτική τρωτότητα ενός τομέα που εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα. Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης παραμένει απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, ανθεκτικότητα και κερδοφορία του τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ.

Διευκόλυνση της αποζημίωσης για την προστασία του τομέα

Οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών, αυξάνοντας σημαντικά το λειτουργικό κόστος και συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους σε ολόκληρο τον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ. Μέρος του αλιευτικού στόλου της Ένωσης έχει ήδη παύσει τις δραστηριότητές του λόγω της μειωμένης κερδοφορίας. Οι τομείς της υδατοκαλλιέργειας και της μεταποίησης επηρεάζονται επίσης.

Στο πλαίσιο του ενεργοποιημένου μηχανισμού, τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν δύο είδη στήριξης για την αντιμετώπιση κρίσεων:

• χρηματική αποζημίωση των επιχειρήσεων του τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας για το διαφυγόν εισόδημα και το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από την τρέχουσα διαταραχή της αγοράς, συμπεριλαμβανομένου του πρόσθετου κόστους που προκύπτει από την αύξηση των τιμών της ενέργειας·
• Ενίσχυση αποθεματοποίησης για τις οργανώσεις παραγωγών αλιευτικών προϊόντων που εφαρμόζουν τον μηχανισμό αποθεματοποίησης στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης των αγορών. Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει στις οργανώσεις παραγωγών να αποθηκεύουν προσωρινά τα προϊόντα των μελών τους για τη σταθεροποίηση των τιμών της αγοράς.

Ο μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων του ΕΤΘΑΥ αποτελεί προσωρινό μέτρο. Η στήριξη μπορεί να παρέχεται για δαπάνες που πραγματοποιούνται έως το τέλος του 2026.

Συμπληρωματική οικονομική στήριξη μέσω κρατικών ενισχύσεων

Η στήριξη του ΕΤΘΑΥ για την αντιμετώπιση κρίσεων που εγκρίθηκε σήμερα θα συμπληρωθεί σύντομα με πρόσθετα μέτρα στήριξης που μπορούν να προσφέρουν τα κράτη μέλη με τη μορφή κρατικών ενισχύσεων.

Η Επιτροπή διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη για να ζητήσει τις απόψεις τους σχετικά με ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πλέον εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτογενούς παραγωγής αλιευτικών προϊόντων, όπως η εκφόρτωση, ο χειρισμός ή η αρχική μεταποίηση ιχθύων. Η Επιτροπή σκοπεύει να εγκρίνει το προσωρινό πλαίσιο έως το τέλος Απριλίου.

Ιστορικό

Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 έχει διαταράξει σοβαρά τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και βασικών προϊόντων. Οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσαν αιφνίδια και σημαντική αύξηση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου και διατάραξαν τις εμπορικές ροές μεταξύ της περιοχής της Μέσης Ανατολής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι διαταραχές αυτές έχουν σημαντικό και διαρκή αντίκτυπο στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ.

Η Επιτροπή μπορεί να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό στήριξης κρίσεων όταν ένα έκτακτο γεγονός προκαλεί σημαντική διαταραχή των αγορών. Τα κράτη μέλη μπορούν στη συνέχεια να αποφασίσουν να παράσχουν αποζημίωση στους φορείς εκμετάλλευσης στη χώρα τους. Το 2022 πραγματοποιήθηκε ανάλογη ενεργοποίηση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Norbert Buduczki on Unsplash

Καθώς οι δασικές πυρκαγιές γίνονται μεγαλύτερες, συχνότερες και πιο καταστροφικές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει μια νέα ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών. Η νέα στρατηγική καλύπτει την πρόληψη, την ετοιμότητα, την αντίδραση και την ανάκαμψη. Αυτή η ολιστική προσέγγιση θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης απέναντι στην αυξανόμενη απειλή των δασικών πυρκαγιών και θα διασφαλίσει ισχυρότερη προστασία για τους Ευρωπαίους και το περιβάλλον, καθώς και για τις υποδομές και την πολιτιστική κληρονομιά της.

Σύμφωνα με τη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας, η σημερινή ανακοίνωση παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την καλύτερη πρόληψη, προετοιμασία, αντιμετώπιση και ανάκαμψη από τις δασικές πυρκαγιές, με παραδείγματα και συστάσεις σχετικά με το πώς οι εθνικές και περιφερειακές αρχές και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούν να εφαρμόσουν αυτό το πλαίσιο.

Το μέγεθος και η ένταση των δασικών πυρκαγιών αναμένεται να επιδεινωθούν σε ολόκληρη την ήπειρο. Το 2025 η Ευρώπη γνώρισε τη χειρότερη περίοδο δασικών πυρκαγιών από τότε που άρχισαν να καταγράφονται σχετικά στοιχεία, με πάνω από ένα εκατομμύριο εκτάρια καμένης γης. Αυτό οφείλεται στην εντεινόμενη κλιματική αλλαγή και σε άλλους παράγοντες. Η αποκατάσταση της φύσης στην Ευρώπη είναι επομένως καίριας σημασίας, καθώς τα υγιή οικοσυστήματα είναι πιο ανθεκτικά στις δασικές πυρκαγιές.

Αυτός είναι και ο λόγος που η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη. Προτείνει την ενίσχυση της στήριξής της για μέτρα πρόληψης των δασικών πυρκαγιών βασισμένα στο οικοσύστημα. Στόχος είναι η διαμόρφωση τοπίων ανθεκτικών στις πυρκαγιές και ο περιορισμός του κινδύνου και των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών μέσα από την προστασία και την αποκατάσταση της φύσης. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε σήμερα έγγραφο καθοδήγησης σχετικά με το δίκτυο Natura 2000 και την κλιματική αλλαγή, το οποίο παρέχει συμβουλές για μια δομημένη προσέγγιση όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή για τους τόπους Natura 2000. Το έγγραφο αυτό παρουσιάζει επίσης τρόπους για την προώθηση του σχεδιασμού ανθεκτικών τοπίων και μέτρα για τη μείωση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών, σύμφωνα με τους στόχους διατήρησης των τόπων. Επιπλέον, αποσαφηνίζει τις δυνατότητες ευελιξίας των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση των τόπων Natura 2000 σε περίπτωση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, όπως οι δασικές πυρκαγιές, όπου η ταχεία αντίδραση είναι ζωτικής σημασίας για να σωθούν ανθρώπινες ζωές και να προστατευτεί η βιοποικιλότητα.

Για να διευκολυνθεί ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, η Επιτροπή θα παράσχει επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την εκτίμηση κινδύνου, τις οποίες τα κράτη μέλη θα μπορούν να ενσωματώσουν στις εθνικές εκθέσεις τους.

Οι πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη ανησυχούν για την αυξανόμενη απειλή των δασικών πυρκαγιών. Σε πρόσφατη έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, οι μισοί από τους πολίτες που συμμετείχαν εξέφρασαν την ανησυχία τους γι' αυτό το φυσικό φαινόμενο. Η Επιτροπή επιθυμεί οι πολίτες να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση των κινδύνων και να συμμετέχουν στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών σύμφωνα με τη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας. Ως εκ τούτου, θα συνεχίσει τις προσπάθειες για να συμπεριλάβει την ετοιμότητα στην κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού, να προωθήσει την ετοιμότητα στα προγράμματα της ΕΕ για τη νεολαία στον τομέα αυτόν και να προαγάγει ευκαιρίες ανταλλαγής και εθελοντισμού σχετικά με την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών. Η Επιτροπή έχει διοργανώσει ειδική ομάδα Ευρωπαίων πολιτών για τον σκοπό αυτόν.

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ετοιμότητας, η Επιτροπή θα συνεχίσει να τοποθετεί εκ των προτέρων πυροσβέστες σε περιοχές κινδύνου και να προωθεί την ανταλλαγή εμπειρογνωμόνων σε θέματα πυρόσβεσης. Θα προωθηθούν επίσης η ανταλλαγή εμπειριών και η περαιτέρω συνεργασία με περιφέρειες που είναι επιρρεπείς σε δασικές πυρκαγιές ανά τον κόσμο. Τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη θα ενημερώνονται σχετικά με ειδικές ευκαιρίες χρηματοδότησης. Η Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές, που υποστηρίζεται από το δορυφορικό πρόγραμμα Copernicus, βελτιώνοντας τα εργαλεία του για έγκαιρη προειδοποίηση και παρακολούθηση των πυρκαγιών. Θα αναπτυχθούν νέες ικανότητες για τυποποιημένη μοντελοποίηση κινδύνων σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ώστε να διευκολυνθεί ο εντοπισμός βέλτιστων πρακτικών για τη μείωση των κινδύνων πυρκαγιάς και την αύξηση της ανθεκτικότητας των τοπίων. Η Επιτροπή εξακολουθεί επίσης να αναπτύσσει εργαλεία μοντελοποίησης των δασικών πυρκαγιών με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης για τη στήριξη της λήψης αποφάσεων.

Επιπλέον, ο πυροσβεστικός στόλος rescEU θα επεκταθεί με την προμήθεια 12 πυροσβεστικών αεροσκαφών, καθώς και πέντε ελικοπτέρων. Το πρώτο ελικόπτερο του στόλου rescEU, το οποίο παραδόθηκε στη Ρουμανία τον Ιανουάριο του 2026, θα είναι έτοιμο για την περίοδο δασικών πυρκαγιών του 2026.

Η Επιτροπή εργάζεται για να δημιουργήσει έναν ευρωπαϊκό πυροσβεστικό κόμβο στην Κύπρο, ο οποίος θα λειτουργεί ως περιφερειακό κέντρο κατάρτισης, ασκήσεων και εποχικής ετοιμότητας. Ο κόμβος αυτός θα έχει διττό ρόλο: λειτουργικό, ώστε να αντιδρά σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης λόγω δασικών πυρκαγιών, και ως φορέας ανάπτυξης ικανοτήτων.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη συλλογή δεδομένων για την καλύτερη κατανόηση και τη μείωση των μακροπρόθεσμων κινδύνων για την υγεία που αντιμετωπίζουν οι πυροσβέστες, λόγω της έκθεσής τους σε επικίνδυνες παθήσεις και τοξικές ουσίες. Τέλος, η Επιτροπή θα προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σχετικά με μεθόδους ανάκαμψης μετά από πυρκαγιές και θα στηρίξει την αποκατάσταση μετά από καταστροφές προς οικοσυστήματα πιο ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή.

Για να στηρίξει αυτές τις προσπάθειες, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών.

Ιστορικό

Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν ολοένα μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη, καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει την ένταση και τη συχνότητά τους.

Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ και το στρατηγικό απόθεμα της ΕΕ «rescEU» έχουν ήδη αποδειχθεί ζωτικής σημασίας για τη στήριξη των κρατών μελών, παρέχοντας ενισχυμένες ικανότητες εναέριας πυρόσβεσης και διασυνοριακή βοήθεια. Τα νέα αυτά μέτρα βασίζονται στις υφιστάμενες προσπάθειες ώστε να διαμορφώσουν μια Ευρώπη πιο ανθεκτική, καλύτερα προετοιμασμένη και με μεγαλύτερο συντονισμό απέναντι στους κινδύνους δασικών πυρκαγιών. Τα σημερινά μέτρα βασίζονται στη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας που εγκρίθηκε πριν ακριβώς από έναν χρόνο, στις 26 Μαρτίου 2025.

Για την εφαρμογή αυτών των μέτρων η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, την κοινότητα πολιτικής προστασίας, τους διαχειριστές γης και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, διασφαλίζοντας μια προσέγγιση που καλύπτει ολόκληρη την κοινωνία και το σύνολο του διοικητικού μηχανισμού. Η πρόοδος θα επανεξετάζεται τακτικά και θα υποβάλλονται σχετικές εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.

Τα υγιή οικοσυστήματα στα οποία γίνεται ορθή διαχείριση μπορούν να προσαρμοστούν καλύτερα στην κλιματική αλλαγή και να μειώσουν τον κίνδυνο και τις επιπτώσεις των ακραίων φαινομένων όπως οι πλημμύρες, οι ξηρασίες και οι δασικές πυρκαγιές, αποφέροντας παράλληλα οφέλη για τη βιοποικιλότητα, τις τοπικές κοινότητες και την οικονομική ανθεκτικότητα.

Πηγή: ec.europa.eu/commission

Photo by Bruce Warrington on Unsplash