Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκέντρωσε ομόλογα της ΕΕ ύψους 9 δισ. ευρώ στην 4η κοινοπρακτική συναλλαγή της για το 2026.

Η συναλλαγή διπλής δόσης αφορούσε την άντληση 3 δισ. ευρώ από το τριετές ομόλογο της ΕΕ, το οποίο έληγε στις 12 Ιουλίου 2029, και ένα νέο 20ετές ομόλογο της ΕΕ ύψους 6 δισ. ευρώ, το οποίο έληγε στις 12 Οκτωβρίου 2046.

Με βάση την επιτυχή τιμολόγηση της κοινοπρακτικής έκδοσης του Μαρτίου έναντι της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ, εφαρμόστηκε διαφοροποιημένη στρατηγική τιμολόγησης για τις δύο ληκτότητες, με το τριετές ομόλογο να τιμολογείται έναντι της καμπύλης ανταλλαγής και το νέο εικοσαετές ομόλογο να τιμολογείται έναντι σημείου αναφοράς στην καμπύλη ομολόγων της ΕΕ. Η προσέγγιση αυτή συνέβαλε στον μετριασμό των κινδύνων τιμολόγησης για τους συμμετέχοντες επενδυτές στο νέο τμήμα μακράς ληκτότητας και αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ρευστότητα της καμπύλης ομολόγων της ΕΕ, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστο σημείο αναφοράς για την τιμολόγηση κοινοπρακτικών εκδόσεων όταν κρίνεται επιθυμητό.

Η πράξη αποτελεί μέρος του στόχου χρηματοδότησης ύψους 90 δισ. ευρώ της Επιτροπής για το πρώτο εξάμηνο του 2026 (με έκδοση 61,3 δισ. ευρώ από τον Ιανουάριο του 2026).

Τα κονδύλια αυτά θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης για μια ισχυρότερη, πιο ανταγωνιστική και ανθεκτική Ευρώπη, της στήριξης της Ουκρανίας και κρίσιμων επενδύσεων στην ευρωπαϊκή άμυνα.

Το συνολικό ανεξόφλητο χρέος της ΕΕ ανέρχεται πλέον σε περίπου 792,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 36,9 δισ. ευρώ με τη μορφή γραμματίων της ΕΕ και 80,4 δισ. ευρώ με τη μορφή πράσινων ομολόγων NextGenerationEU.

Συναλλαγές ομολόγων της ΕΕ (κοινοπραξίες και δημοπρασίες) που έχουν εκτελεστεί μέχρι σήμερα το πρώτο εξάμηνο του 2026 [δισεκατομμύρια EUR]

Ιστορικό

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται από τις Συνθήκες της ΕΕ να δανείζεται από τις διεθνείς κεφαλαιαγορές εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρηματοδότηση επιλεγμένων προγραμμάτων πολιτικής της ΕΕ. Αυτό περιλαμβάνει το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU, προγράμματα χρηματοδοτικής στήριξης προς την Ουκρανία και άλλες γειτονικές χώρες, καθώς και το μέσο της ΕΕ «Δράση ασφάλειας για την Ευρώπη — SAFE», το οποίο βοηθά τα κράτη μέλη της ΕΕ να πραγματοποιήσουν επείγουσες αμυντικές επενδύσεις μέσω κοινών προμηθειών.

Χρήση των εσόδων από δανειοληπτικές πράξεις της ΕΕ στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων [δισ. EUR]

Ανεξόφλητα ποσά σε EUR ανά πρόγραμμα, από τις 27 Μαρτίου 2026.

Δήλωση αποποίησης ευθύνης: στο πλαίσιο της ενοποιημένης προσέγγισης χρηματοδότησης της Επιτροπής, οι εκκρεμείς εκταμιεύσεις μπορεί να διαφέρουν από το ποσό των εκκρεμών ομολόγων της ΕΕ σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή)

Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα ομόλογα της ΕΕ και τα γραμμάτια της ΕΕ ως τα κύρια χρηματοδοτικά μέσα για την άντληση κεφαλαίων από τις κεφαλαιαγορές. Όλες οι εκδόσεις που εκτελούνται από την Επιτροπή εκφράζονται αποκλειστικά σε ευρώ. Από τον Ιανουάριο του 2023, η ΕΕ χρηματοδοτεί τα διάφορα προγράμματα πολιτικής της εκδίδοντας ομόλογα της ΕΕ ενιαίου σήματος και όχι ομόλογα για μεμονωμένα προγράμματα. Η Επιτροπή εκδίδει επίσης πράσινα ομόλογα (στο πλαίσιο του σήματος πράσινων ομολόγων NextGenerationEU), για τη χρηματοδότηση της πράσινης συνιστώσας του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας του προγράμματος NextGenerationEU.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκεντρώνει κεφάλαια χρησιμοποιώντας τόσο δημοπρασίες όσο και κοινοπρακτικές συναλλαγές στο πλαίσιο της στρατηγικής χρηματοδότησής της. Οι πλειστηριασμοί κατανέμουν τα νομοσχέδια και τα ομόλογα της ΕΕ μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών μεταξύ των βασικών διαπραγματευτών, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την οικονομική αποδοτικότητα. Αντίθετα, οι κοινοπρακτικές συναλλαγές περιλαμβάνουν μια ομάδα βασικών διαπραγματευτών που τοποθετούν ομόλογα απευθείας με τους επενδυτές, επιτρέποντας την ευρύτερη εμβέλεια των επενδυτών και τη βελτιστοποιημένη εκτέλεση, ιδίως για μεγάλες ή εναρκτήριες συμφωνίες. Οι δύο μέθοδοι χρησιμοποιούνται με συμπληρωματικό τρόπο για τη στήριξη της πρόσβασης στην αγορά και της ευελιξίας της χρηματοδότησης.

Ο δανεισμός της ΕΕ είναι εγγυημένος από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με τις συνεισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ να αποτελούν άνευ όρων νομική υποχρέωση όλων των κρατών μελών βάσει των Συνθηκών της ΕΕ.

Για τακτική ενημέρωση σχετικά με τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές δραστηριότητες της ΕΕ, μπορείτε να εγγραφείτε εδώ στο τριμηνιαίο ενημερωτικό δελτίο για τους επενδυτές.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Farah Almazouni on Unsplash

Για δεύτερη φορά σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι πληρώνουν το τίμημα της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η στρατηγική AccelerateEU είναι η εργαλειοθήκη της Επιτροπής για την άμεση ανακούφιση των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και βιομηχανιών, ιδίως των πλέον ευάλωτων, θέτοντας παράλληλα την Ευρώπη σε σταθερή τροχιά προς την ενεργειακή ανεξαρτησία. Από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει 24 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ενέργειας λόγω των υψηλότερων τιμών —χωρίς να λάβει ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας.

Η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση αποτελεί οδυνηρή υπενθύμιση ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρή, ασφαλή και οικονομικά προσιτή ενέργεια αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την οικονομία και την ασφάλεια. Η στρατηγική AccelerateEU παρουσιάζει τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και διαρθρωτικά μέτρα με πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για την περαιτέρω μείωση της εξάρτησης από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων και την οικοδόμηση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης έναντι μελλοντικών κινδύνων, με βάση την εγχώρια καθαρή ενέργεια και τον εξηλεκτρισμό.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε σχετικά: «Οι επιλογές που κάνουμε θα διαμορφώσουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις και τις αυριανές κρίσεις. Η στρατηγική μας με τίτλο AccelerateEU θα συμπεριλάβει και άμεσα και πιο διαρθρωτικά μέτρα ανακούφισης για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης. Πρέπει να επιταχύνουμε τη μετάβαση σε εγχώριες, καθαρές μορφές ενέργειας. Έτσι θα αποκτήσουμε ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούμε καλύτερα να αντιμετωπίζουμε τις γεωπολιτικές αντιξοότητες.»

Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες δράσεις:

Ο συντονισμός είναι καθοριστικής σημασίας. Η Επιτροπή θα μεριμνά ώστε τα μέτρα σε επίπεδο κρατών μελών να λαμβάνονται σε πλήρη συντονισμό. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την επαναπλήρωση υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου, τη χρήση δυνατοτήτων ευελιξίας στους κανόνες πλήρωσης ή τυχόν έκτακτες αποδεσμεύσεις αποθεμάτων πετρελαίου. Οι ομάδες συντονισμού για το πετρέλαιο και το αέριο συνεδριάζουν συχνά για να εξασφαλίζουν πλήρη επίγνωση της κατάστασης μεταξύ των κρατών μελών. Τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και τα μέτρα που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμου αεριωθουμένων και ντίζελ, συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας των παραγωγικών ικανοτήτων των διυλιστηρίων πετρελαίου, θα πρέπει να συντονίζονται στενά.

Θα συσταθεί νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων για την παρακολούθηση της παραγωγής, των εισαγωγών, των εξαγωγών και των επιπέδων των αποθεμάτων καυσίμων για τις μεταφορές στην ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατός ο ταχύς εντοπισμός πιθανών ελλείψεων και, σε περίπτωση αποδέσμευσης αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης, θα λαμβάνονται στοχευμένα μέτρα για τη διατήρηση της ισόρροπης κατανομής των καυσίμων. Για να μετριαστεί ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών των καυσίμων και των πιθανών ελλείψεων καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών της ΕΕ, η Επιτροπή θα παράσχει επίσης σαφήνεια σχετικά με τις υφιστάμενες δυνατότητες ευελιξίας εντός του πλαισίου αερομεταφορών της ΕΕ.

Έγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα. Η προστασία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας, από τις απότομες αυξήσεις των τιμών μπορεί να περιλαμβάνει στοχευμένα καθεστώτα εισοδηματικής στήριξης, ενεργειακά κουπόνια και καθεστώτα κοινωνικής μίσθωσης, καθώς και μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για ευάλωτα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα εγκρίνει επίσης προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις, το οποίο θα παρέχει πρόσθετη ευελιξία στις εθνικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων μέτρων έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων οικονομικών τομέων.

Επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώρια καθαρή ενέργεια για την αντικατάσταση του πετρελαίου, του αερίου και των ορυκτών καυσίμων για τις μεταφορές. Έως το καλοκαίρι, η Επιτροπή θα υποβάλει σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό. Θα περιλαμβάνει φιλόδοξο στόχο εξηλεκτρισμού και μέτρα για την άρση των φραγμών στον εξηλεκτρισμό των τομέων της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων. Η ταχεία εφαρμογή του επενδυτικού σχεδίου για τις βιώσιμες μεταφορές είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτάχυνση της ανάπτυξης βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων.

Ενίσχυση του συστήματος δικτύων. Ο εξηλεκτρισμός πρέπει να συνοδεύεται από σύστημα δικτύων κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό. Τα πρώτα βήματα είναι η μέριμνα για πλήρη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και η ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα. Μια άλλη δράση είναι η μεγιστοποίηση των υφιστάμενων υποδομών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η ταχεία ανανέωση μεγάλων αιολικών πάρκων και των σταθμών παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων αιολικών πάρκων και των υδροηλεκτρικών σταθμών, μπορεί να αποφέρει γρήγορα την αναγκαία πρόσθετη ανακούφιση. Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, μεριμνώντας, μεταξύ άλλων, για τη χαμηλότερη φορολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.

Τόνωση των επενδύσεων. Σημαντικοί πόροι διατίθενται σε επίπεδο ΕΕ, όπως οι πόροι στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ: 219 δισ. ευρώ) και των ταμείων της πολιτικής συνοχής. Στην τρέχουσα κρίση, η ταχύτητα και ο αντίκτυπος έχουν κεφαλαιώδη σημασία. Η Επιτροπή θα βοηθά τα κράτη μέλη για τη μέγιστη αξιοποίηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ. Ωστόσο, οι δημόσιοι πόροι από μόνοι τους δεν θα καλύψουν τις σημαντικές επενδυτικές ανάγκες (660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030) για την ενεργειακή μετάβαση. Ως εκ τούτου, για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων, η Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια τον Μάρτιο του 2026. Η Επιτροπή θα διοργανώσει σύνοδο κορυφής για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, στην οποία θα συμμετάσχει ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών θεσμικών επενδυτών, παραγόντων με ηγετική θέση στον κλάδο, φορέων ανάπτυξης έργων και δημόσιων χρηματοδοτών, με σκοπό την επιτάχυνση της ιδιωτικής χρηματοδότησης.

Ιστορικό

Η σημερινή ανακοίνωση AccelerateEU ανταποκρίνεται στο αίτημα των αρχηγών κυβερνήσεων της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου να παρουσιαστεί «μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων απότομων αυξήσεων των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή».  Πρόκειται για ένα μέρος της δυναμικής αντίδρασης της Επιτροπής, η οποία θα εξελίσσεται παράλληλα με την εξέλιξη της κατάστασης. Τα μέτρα συζητήθηκαν από τους ηγέτες της ΕΕ στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο, στις 23-24 Απριλίου.   

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Lidia Stawinska on Unsplash

Γιατί προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη στρατηγική Accelerate EU; 

Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει σοβαρό αντίκτυπο στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομία, τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά.  Από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει 24 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ενέργειας, κυρίως ορυκτών καυσίμων. Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν αμέσως, οι διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού από τον Περσικό Κόλπο θα συνεχιστούν στο άμεσο μέλλον.  Τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν περισσότερη ανανεώσιμη και/ή πυρηνική ενέργεια και διαθέτουν πιο ευέλικτα συστήματα δικτύων με επαρκή δυναμικότητα και αποθήκευση επηρεάζονται γενικά λιγότερο από την τρέχουσα ενεργειακή κρίση και τις απότομες διακυμάνσεις των τιμών. Ως εκ τούτου, η ανακοίνωση AccelerateEU τονίζει πόσο σημαντική είναι η επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώριες καθαρές πηγές ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, η ανακοίνωση επικεντρώνεται σε πέντε ομάδες μέτρων με βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις:

• Ενισχυμένος συντονισμός της ΕΕ: η Επιτροπή θα διευκολύνει τον συντονισμό σε τομείς όπως η πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου, η αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου, η θέσπιση εθνικών μέτρων έκτακτης ανάγκης και η εξασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμου αεριωθουμένων και ντίζελ.
• Προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας από τους κλυδωνισμούς των τιμών: η Επιτροπή θα συνδράμει τα κράτη μέλη στον σχεδιασμό στοχευμένων, έγκαιρων και προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης, συμπεριλαμβανομένου ενός προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων οικονομικών τομέων.
• Επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώρια καθαρή ενέργεια και εξηλεκτρισμό: η Επιτροπή θα δημοσιεύσει σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό και θα θέσει στόχο εξηλεκτρισμού, παράλληλα με άλλες πρωτοβουλίες για την αύξηση της διάδοσης της γεωθερμικής ενέργειας, του βιομεθανίου και του υδρογόνου. 
• Ενίσχυση του ενεργειακού μας συστήματος: η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα ώστε να εγκριθεί γρήγορα πριν από το καλοκαίρι του 2026 και θα εγκρίνει νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου και τη φορολογία.
• Τόνωση των επενδύσεων: με κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.

Τι προτείνει η Επιτροπή για την προστασία των νοικοκυριών και της βιομηχανίας από τις επιπτώσεις της κρίσης;

Τα περιθώρια για τους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών είναι όλο και στενότερα, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος, συμπεριλαμβανομένων των λογαριασμών των νοικοκυριών, μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα. Η ανακοίνωση παρουσιάζει μέτρα που μπορούν να λάβουν τα κράτη μέλη για την προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας από ξαφνικές μεγάλες αυξήσεις των τιμών, περιορίζοντας έτσι τις επακόλουθες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις.

Οι κανόνες και οι πρωτοβουλίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της δέσμης ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες, ήδη καθορίζουν δράσεις που μπορούν να αναλάβουν τα κράτη μέλη για να προσφέρουν άμεση ανακούφιση στους καταναλωτές. Περιλαμβάνουν εισοδηματική στήριξη, ενεργειακά κουπόνια (μεταξύ άλλων για την αντικατάσταση λεβήτων), κοινωνικά τιμολόγια, μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια και μειώσεις του ΦΠΑ για αντλίες θερμότητας, ηλιακά φωτοβολταϊκά πάνελ και σχετικές μπαταρίες μικρής κλίμακας, καθώς και φορολογικά κίνητρα για ηλεκτρονικά οχήματα. 

Η ανακοίνωση υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να διευκολυνθεί η ένταξη πολιτών σε ενεργειακές κοινότητες, η παραγωγή περισσότερης ενέργειας από τα ίδια τα νοικοκυριά και η δυνατότητα των καταναλωτών να συγκρίνουν και να αλλάζουν προμηθευτές ενέργειας. Για να βοηθηθούν τα πλέον ευάλωτα άτομα, οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν ήδη στα κράτη μέλη να επιβάλουν προσωρινή ή πλήρη απαγόρευση της διακοπής της σύνδεσης νοικοκυριών από τα ενεργειακά δίκτυα έπειτα από προβλήματα με τις πληρωμές. Δεδομένου ότι η φθηνότερη ενέργεια είναι η ενέργεια που δεν χρησιμοποιούμε, η ανακοίνωση επικεντρώνεται επίσης στην εξοικονόμηση ενέργειας και στην ενεργειακή απόδοση.

Η Επιτροπή θα αυξήσει επίσης τη χρηματοδοτική στήριξη που είναι διαθέσιμη για τη βιομηχανία για τη μετάβασή της στην καθαρή ενέργεια μέσω της Τράπεζας για την Απανθρακοποίηση της Βιομηχανίας, κινητοποιώντας χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου εργαλείου τόνωσης των επενδύσεων χρηματοδοτούμενου από 400 εκατ. δικαιώματα του ΣΕΔΕ της ΕΕ με στόχο την ενίσχυση της επενδυτικής ασφάλειας για την εντατικοποίηση των επενδύσεων απανθρακοποίησης από τις ενεργοβόρες βιομηχανίες της ΕΕ.

Τι παρουσιάζει η Επιτροπή για τον τομέα των μεταφορών;

Στην ανακοίνωση περιλαμβάνονται επίσης μέτρα που εξασφαλίζουν ότι ο τομέας των μεταφορών της ΕΕ παραμένει ανταγωνιστικός και ανθεκτικός. Για να εξασφαλίζεται επαρκής διαθεσιμότητα καυσίμων για τις μεταφορές και να διατηρείται η αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή θα εντείνει τον ευρωπαϊκό συντονισμό για τη βελτιστοποίηση της κατανομής των καυσίμων σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει Παρατηρητήριο Καυσίμων, το οποίο θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα των αποθεμάτων καυσίμων για τις μεταφορές στην ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατός ο ταχύς εντοπισμός πιθανών ελλείψεων και θα λαμβάνονται στοχευμένα μέτρα για τη διατήρηση της ισόρροπης κατανομής των καυσίμων σε όλες τις περιφέρειες και τους αερολιμένες.

Για να μετριαστεί ο αντίκτυπος των πιθανών ελλείψεων καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών της ΕΕ, η Επιτροπή θα παράσχει σαφήνεια σχετικά με τις υφιστάμενες δυνατότητες ευελιξίας εντός του πλαισίου αερομεταφορών της ΕΕ για την αντιμετώπιση των συνεπειών των ματαιώσεων πτήσεων και άλλων διαταραχών. Η Επιτροπή δεσμεύεται επίσης να προωθήσει περαιτέρω τη διάδοση παραγόμενων στην ΕΕ βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων (SAF) και βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων (SMF). 

Ενδέχεται να χρειαστεί πιο άμεση στήριξη εξαιτίας της πίεσης που ασκείται στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και των ασταθών τιμών της ενέργειας. Η στήριξη αυτή θα πρέπει να είναι στοχευμένη, έγκαιρη και προσωρινή και θα πρέπει να συνδέεται με πιο μακροπρόθεσμες λύσεις.

Ποιος είναι ο ρόλος της Επιτροπής για τον μετριασμό των άμεσων πιέσεων στις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και τη στήριξη της μακροπρόθεσμης σταθερότητας;

Η Επιτροπή συνεργάζεται εντατικά με τα κράτη μέλη, τις ρυθμιστικές αρχές και τη βιομηχανία για τη συλλογή έγκαιρων πληροφοριών που είναι αναγκαίες για μια αποτελεσματική, συντονισμένη αντίδραση σε επίπεδο ΕΕ. Οι ομάδες συντονισμού για το πετρέλαιο και το αέριο συνεδριάζουν πλέον σε εβδομαδιαία βάση. Υπό την προεδρία της Επιτροπής, τα δύο φόρουμ είναι σε θέση να ανταλλάσσουν πληροφορίες, για παράδειγμα, σχετικά με τα αποθέματα, την ικανότητα διύλισης και τις εναλλακτικές οδούς εισαγωγής, σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η Επιτροπή συλλέγει εθνικά δεδομένα σχετικά με τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου και τις συνθήκες της αγοράς για να παρέχει περιφερειακή αξιολόγηση της κατάστασης για όλη την ΕΕ, όπως ζητήθηκε από τους υπουργούς Ενέργειας κατά το έκτακτο Συμβούλιο Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας της 31ης Μαρτίου. Για το μέλλον, η στρατηγική AccelerateEU προβλέπει στενότερο και πιο άμεσο συντονισμό όσον αφορά τα ακόλουθα:

• Πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου από τα κράτη μέλη και αξιοποίηση της ευελιξίας στους κανόνες πλήρωσης.
• Αποδέσμευση αποθεμάτων πετρελαίου για να εξασφαλίζεται ότι τα αποθέματα πράγματι ανταποκρίνονται στη ζήτηση στην ΕΕ και ότι τα μέτρα έκτακτης ανάγκης των κρατών μελών δεν επηρεάζουν αρνητικά την ενιαία αγορά.
• Εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και εξασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμου αεριωθουμένων και ντίζελ, συμπεριλαμβανομένων των παραγωγικών ικανοτήτων των διυλιστηρίων πετρελαίου, σε ολόκληρη την ΕΕ.

Τι κάνει η ΕΕ για να προστατεύσει τους ευάλωτους καταναλωτές;

Οι υψηλές τιμές της ενέργειας έπληξαν σοβαρότερα τα πλέον ευάλωτα άτομα. Η δέσμη ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες δίνει προτεραιότητα στο ενεργειακό κόστος και στην πρόσβαση των καταναλωτών σε ενέργεια. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ευάλωτων και ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών, με διασφαλίσεις κατά των διακοπών της σύνδεσης και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων του υψηλού ενεργειακού κόστους.

Οι φόροι και οι εισφορές ηλεκτρικής ενέργειας αντιστοιχούν περίπου στο 25 % των λογαριασμών των νοικοκυριών και η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη για τη μείωσή τους.

Εφαρμόζοντας τη δέσμη ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες, η Επιτροπή δημοσιεύει συστάσεις ως καθοδήγηση για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης των καταναλωτών και την προστασία τους, για παράδειγμα από διακοπές της σύνδεσης, καθώς και για τη βελτίωση της διαφάνειας. Στόχος είναι να διευκολύνεται η μετάβαση των καταναλωτών σε φθηνότερες και πιο βιώσιμες συμβάσεις που θα είναι οι πλέον κατάλληλες για αυτούς.  Οι πιο ευέλικτες συμβάσεις μπορούν να μειώνουν το κόστος και την έκθεση στην αστάθεια των τιμών, ιδίως όταν συνδυάζονται με βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης ή συγκέντρωση ενέργειας σε ενεργειακές κοινότητες.   

Τα ταμεία της ΕΕ μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της μετάβασης στην καθαρή ενέργεια. Τα κράτη μέλη μπορούν ήδη να χρησιμοποιούν τα ταμεία συνοχής για την απανθρακοποίηση, την ενεργειακή απόδοση και άλλα έργα καθαρής ενέργειας. Διατίθεται επίσης στήριξη από πηγές της ΕΕ όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών. Παράλληλα, η Επιτροπή εξετάζει επιλογές πρόσθετης στήριξης για τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων αξιοποίηση του τρέχοντος προϋπολογισμού της ΕΕ στον μέγιστο βαθμό.

Τι κάνει η ΕΕ για να προστατεύσει τη βιομηχανία;

Τα μέτρα που προτείνονται με τη στρατηγική Accelerate EU έχουν σκοπό να ανακουφίσουν άμεσα τόσο τους καταναλωτές όσο και τη βιομηχανία, αλλά και να αποφέρουν διαρκή οφέλη. Για παράδειγμα, η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διερευνήσουν το ενδεχόμενο χρήσης των εσόδων από το ΣΕΔΕ για στοχευμένα μέτρα που επιταχύνουν τις επενδύσεις στον εξηλεκτρισμό (π.χ. στις μεταφορές ή στον εξηλεκτρισμό της θέρμανσης), στην απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και σε επενδύσεις που βοηθούν στη μείωση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης της δυναμικότητας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η Επιτροπή θα δώσει επίσης στα κράτη μέλη μεγαλύτερο περιθώριο να καταρτίζουν και να εφαρμόζουν στοχευμένα προσωρινά μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων τομέων, με την έγκριση προσωρινού πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις.

Ποια μέτρα λαμβάνει η ΕΕ για την προώθηση του εξηλεκτρισμού και την αύξηση της χρήσης εγχώριων καθαρών πηγών ενέργειας; 

Η ΕΕ λαμβάνει διάφορα μέτρα σε διάφορους τομείς. Για παράδειγμα:

• Δέσμη για τα δίκτυα: Τα δίκτυα είναι αναγκαία ώστε να μπορεί η ηλεκτρική ενέργεια να ρέει στη χαμηλότερη τιμή από τον τόπο παραγωγής έως τον τόπο κατανάλωσής της. Οι επενδύσεις στις υποδομές δικτύου της ΕΕ αποτελούν κρίσιμο βήμα προς τον περαιτέρω εξηλεκτρισμό και την αύξηση των εγχώριων καθαρών πηγών ενέργειας. Τα δίκτυα αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ενεργειακού συστήματος της Ευρώπης και προαπαιτούμενο για ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας ολοκληρωμένο και σε εύρυθμη λειτουργία, το οποίο παρέχει καθαρή, αξιόπιστη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια στη βιομηχανία και τα νοικοκυριά. Η δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα, που προτάθηκε από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, αντιμετωπίζει διαρθρωτικά ζητήματα με τη θέσπιση αποτελεσματικότερου διασυνοριακού και διατομεακού σχεδιασμού των ενεργειακών υποδομών μέσω καλύτερου συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ. Επιδιώκει επίσης να αναβαθμίσει και να ψηφιοποιήσει τις υφιστάμενες υποδομές και να εξασφαλίσει ότι χρησιμοποιούνται με τον πλέον αποδοτικό τρόπο. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί επίσης στον εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης τόσο για τα δίκτυα όσο και για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και τις υποδομές ευελιξίας, ώστε να επιταχύνεται η υλοποίηση έργων. Η Επιτροπή καλεί τους συννομοθέτες να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις τους σχετικά με τη δέσμη μέτρων για τα δίκτυα πριν από το καλοκαίρι, και θα τους στηρίξει σε αυτό.
• Στόχος εξηλεκτρισμού: Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή θα θέσει στόχο εξηλεκτρισμού και θα δημοσιεύσει σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό με σκοπό την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού που είναι αναγκαίος για την ολοκλήρωση της μετάβασης σε ένα ενεργειακό σύστημα που θα βασίζεται σε καθαρή και εγχώρια ενέργεια και την απομάκρυνση από την επικίνδυνη εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα.

Πώς θα τονώσουν οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις την ανθεκτικότητα έναντι μελλοντικών ενεργειακών κρίσεων; 

Είναι ζωτικής σημασίας να επιταχυνθούν τώρα οι επενδύσεις στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, μεταξύ άλλων για να διακοπεί η εξάρτηση της ΕΕ από τα ορυκτά καύσιμα και να καταστεί η ΕΕ ανθεκτική έναντι μελλοντικών ενεργειακών κρίσεων. Τα κράτη μέλη που έχουν ήδη επενδύσει στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια δρέπουν τώρα τα οφέλη, καθώς οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι γενικά χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η ΕΕ παρέχει ήδη σημαντική χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων 219 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ).

Τα κράτη μέλη μπορούν ήδη να χρησιμοποιούν τα ταμεία συνοχής για την απανθρακοποίηση και την ενεργειακή απόδοση, καθώς και μέσα όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών. Η Επιτροπή θα συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για τη μέγιστη αξιοποίηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ και την ανακατανομή κονδυλίων της ΕΕ, όπου είναι εφικτό και σύμφωνα με τις προτιμήσεις των κρατών μελών, προς επενδύσεις σχετικές με την ενέργεια, μεταξύ άλλων επεκτείνοντας τα μέτρα για τη μείωση της ζήτησης ενέργειας και επιταχύνοντας την ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών, όπως οι αντλίες θερμότητας, η ηλιακή ενέργεια, η αιολική ενέργεια και οι μπαταρίες.

Η δημόσια χρηματοδότηση από μόνη της δεν θα επαρκεί. Για την κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, η Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια τον Μάρτιο του 2026 και θα συγκαλέσει σύνοδο κορυφής για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, στην οποία θα συμμετάσχει ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, θεσμικοί επενδυτές, συμπεριλαμβανομένων ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών ταμείων, φορείς ανάπτυξης έργων και δημόσιοι χρηματοδότες, με σκοπό την κλιμάκωση της χρηματοδότησης για λύσεις με υψηλό αντίκτυπο, όπως οι μπαταρίες, οι υποδομές φόρτισης και ο εξηλεκτρισμός.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Alexey Larionov on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 235 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των πλέον ευάλωτων ατόμων στη Δυτική και Κεντρική Αφρική.
Η χρηματοδότηση αυτή θα στηρίξει όσους πλήττονται από τις τρέχουσες συγκρούσεις και επισιτιστικές κρίσεις, τους βίαια εκτοπισμένους, τις κοινότητες υποδοχής και τους δυσπρόσιτους πληθυσμούς.

Στο κεντρικό Σαχέλ, η ανθρωπιστική χρηματοδότηση της ΕΕ ύψους 75 εκατ. ευρώ θα παράσχει σωτήρια αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις και είναι δυσπρόσιτες. Με περισσότερα από 12,4 εκατομμύρια άτομα να χρειάζονται βοήθεια, η ανταπόκριση θα δώσει προτεραιότητα στην προστασία παράλληλα με την επισιτιστική βοήθεια, τις υπηρεσίες υγείας και διατροφής, την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τη στέγαση, την ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή. Η χρηματοδότηση θα καλύπτει επίσης την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών, τη βοήθεια για ανθρωπιστικές επιχειρήσεις αεροπορικών μεταφορών και δράσεις που συμβάλλουν στην ασφάλεια των επεμβάσεων και των εταίρων.

Στο Καμερούν, πάνω από 16,6 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν τα τρόφιμα, την υγεία και τη διατροφή, την προστασία, την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και την ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή, καθώς και δράσεις στέγασης και ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών, καλύπτοντας τις ανάγκες των πλέον ευάλωτων εκτοπισμένων πληθυσμών. Σχεδόν 3 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια και μεταξύ αυτών, 2,2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί βίαια.

Στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, 22 εκατ. ευρώ θα χρηματοδοτήσουν πολυτομεακή βοήθεια, συμπεριλαμβανομένης της επισιτιστικής βοήθειας και της βοήθειας για την επιβίωση, της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών, της εκπαίδευσης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, της υγείας και της διατροφής, της στέγασης και της προστασίας. 2,3 εκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται βοήθεια. Η χώρα φιλοξενεί πάνω από 35.000 σουδανούς πρόσφυγες και περίπου 7.000 επαναπατριζόμενους από την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Από τη συνολική χρηματοδότηση, 4,5 εκατ. ευρώ που δεσμεύτηκαν από την ΕΕ κατά την τρίτη διεθνή διάσκεψη για το Σουδάν στο Βερολίνο θα στηρίξουν την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης του Σουδάν στη χώρα.

Στο Τσαντ, πάνω από 72 εκατ. ευρώ θα παράσχουν βασικές υπηρεσίες, όπως ύδρευση, αποχέτευση και υγιεινή, στέγαση, προστασία και τρόφιμα για την αντιμετώπιση του αναγκαστικού εκτοπισμού στις επαρχίες Est, Lac και Hadjer Lamis, στηρίζοντας τόσο τις νεοεκτοπισθείσες κοινότητες όσο και τις κοινότητες υποδοχής. Από τον Απρίλιο του 2023, το Τσαντ έχει υποδεχθεί 919 000 σουδανούς πρόσφυγες και 389 700 επαναπατριζόμενους από το Τσαντ. Από τα συνολικά κονδύλια, τα 60,8 εκατ. ευρώ, που ανακοινώθηκαν κατά την τρίτη διεθνή διάσκεψη για το Σουδάν στο Βερολίνο, θα καλύψουν συγκεκριμένα τις ανάγκες των προσφύγων και των επαναπατριζόμενων από το Σουδάν.

Στη Μαυριτανία, 4,8 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για τους πρόσφυγες από το Μάλι, τους επαναπατριζόμενους από τη Μαυριτανία και τις ευάλωτες κοινότητες υποδοχής, στηρίζοντας την επισιτιστική βοήθεια, την ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή, τις υπηρεσίες στέγασης και προστασίας, καθώς και δράσεις ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών. Ο αριθμός των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο στη Μαυριτανία έχει πλέον ξεπεράσει τα 400.000 άτομα, τα περισσότερα από τα οποία φιλοξενούνται σήμερα στην περιοχή Hodh Chargui στη νοτιοανατολική Μαυριτανία.

Στη Νιγηρία, 33 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν σωτήριες για τη ζωή δράσεις για την υγεία και τη διατροφή που στοχεύουν σε περιοχές της βορειοανατολικής και βορειοδυτικής Νιγηρίας. Η χρηματοδότηση θα επικεντρωθεί σε τομείς όπου οι υπηρεσίες είναι ανεπαρκείς και ο οξύς υποσιτισμός υπερβαίνει τα όρια έκτακτης ανάγκης, παρέχοντας παράλληλα προστασία, επισιτιστική βοήθεια, εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ύδρευση, αποχέτευση και υγιεινή. Η Νιγηρία αντιμετωπίζει τη χειρότερη επισιτιστική και διατροφική κρίση τα τελευταία χρόνια, με σχεδόν 35 εκατομμύρια να χρειάζονται επείγουσα επισιτιστική βοήθεια και 6,4 εκατομμύρια παιδιά να υποσιτίζονται σοβαρά, εκ των οποίων τα 2 εκατομμύρια βρίσκονται σε απειλητική για τη ζωή τους κατάσταση.

Στις παράκτιες χώρες, πάνω από 6 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, την επισιτιστική βοήθεια, την υγεία, την προστασία και τις υπηρεσίες συντονισμού στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την ανασφάλεια και τον εκτοπισμό πληθυσμών. Στο Μπενίν, την Ακτή Ελεφαντοστού, την Γκάνα και το Τόγκο, πάνω από 270.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί βίαια.

Επιπλέον 6,4 εκατ. ευρώ θα στηρίξουν έργα περιφερειακής εμβέλειας.

Ιστορικό

Η περιοχή της Δυτικής και Κεντρικής Αφρικής μαστίζεται από διάφορες ανθρωπιστικές κρίσεις, με σημαντικές ανάγκες για ανθρωπιστική βοήθεια. Πρωταρχικός παράγοντας αυτών των κρίσεων είναι οι συγκρούσεις, οι οποίες εντείνονται περαιτέρω από τις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και μια πληθώρα τοπικών παραγόντων που σχετίζονται με τη διακυβέρνηση, τη δημογραφία και την πρόσβαση σε γη και πόρους. Το επίκεντρο αυτών των κρίσεων βρίσκεται στις περιοχές του Κεντρικού Σαχέλ και της λίμνης Τσαντ, με τη σύγκρουση στο Κεντρικό Σαχέλ να εξαπλώνεται στις παράκτιες χώρες, τροφοδοτώντας μεγάλης κλίμακας εκτοπισμούς τόσο εσωτερικά όσο και διασυνοριακά. Η συνεχιζόμενη κρίση στο Σουδάν επηρεάζει επίσης σοβαρά την ανθεκτικότητα του ανατολικού Τσαντ. Εκτός από αυτές τις αλληλένδετες δυναμικές, εξακολουθούν να υπάρχουν αυτοτελείς κρίσεις στη Βορειοδυτική Νιγηρία, στο Βορειοδυτικό και Νοτιοδυτικό Καμερούν και στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία (ΚΑΔ).

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Ninno JackJr on Unsplash