Η Επιτροπή προτείνει ένα σχέδιο 5 σημείων για την πρόληψη, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση αιφνίδιων, μαζικών παράνομων αφίξεων. Θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.

Η ΕΕ διαθέτει ένα ολοκληρωμένο και ανθεκτικό πλαίσιο για τη διαχείριση της μετανάστευσης —και ένα πλαίσιο που έχει δείξει σαφή αποτελέσματα, με τις παράνομες διελεύσεις των συνόρων στο χαμηλότερο επίπεδό τους από το 2021. Ωστόσο, τα πρόσφατα γεγονότα έχουν θέσει σε δοκιμασία τα σύνορα της ΕΕ, από τα ανατολικά σύνορα έως τις ακτές της Μεσογείου. Η κρίση του φετινού καλοκαιριού στη Θέουτα έδειξε πόσο γρήγορα μπορούν να δημιουργηθούν ξαφνικές, μαζικές αφίξεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και να οδηγήσουν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.  

Όπως υπογράμμισε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης, τα γεγονότα του φετινού καλοκαιριού δείχνουν ότι τα εργαλεία μας πρέπει να εξελιχθούν — ιδίως για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Τέτοιες καταστάσεις απειλούν την κοινή μας ασφάλεια και ενότητα και οδηγούν σε απαράδεκτη απώλεια ζωών. Η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη. Η κοινή ευρωπαϊκή απάντηση, η ενιαία δράση και η αλληλεγγύη είναι ουσιαστικής σημασίας.

Απαντώντας στα γεγονότα στη Θέουτα, η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν καθόρισε πέντε βασικούς τομείς για την καθοδήγηση της δράσης της ΕΕ. Με βάση την ευρωπαϊκή στρατηγική για το άσυλο και τη μετανάστευση του Ιανουαρίου 2026, η Επιτροπή καθορίζει τώρα τη μελλοντική πορεία σε αυτούς τους πέντε τομείς με βασικές δράσεις για διάφορους φορείς, επεκτείνοντας τα υφιστάμενα εργαλεία και πλαίσια και δημιουργώντας νέα, ανάλογα με τις ανάγκες:  

1. Αύξηση της συνεργασίας με τις χώρες εταίρους για την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης

Η ενίσχυση της συνεργασίας με τις χώρες εταίρους, μεταξύ άλλων όσον αφορά την παρακολούθηση, την έγκαιρη προειδοποίηση και την ανταλλαγή πληροφοριών, είναι καίριας σημασίας για τη μείωση της παράνομης μετανάστευσης. Οι τομείς προτεραιότητας περιλαμβάνουν:

• Αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της παράνομης μετανάστευσης με τις χώρες εταίρους, δημιουργία ουσιαστικών ευκαιριών για τους ανθρώπους στις χώρες καταγωγής τους, με μια νέα μεσογειακή πρωτοβουλία για τις δεξιότητες και τις θέσεις εργασίας των νέων και εργασία σε νέα γραφεία πύλης για την προώθηση της νόμιμης και ασφαλούς κινητικότητας στην ΕΕ·
• ισχυρή διάσταση διαχείρισης κρίσεων σε νέες και υφιστάμενες εταιρικές σχέσεις, με αποτελεσματικούς μηχανισμούς και πρωτόκολλα έγκαιρης προειδοποίησης·
• στενότερη συνεργασία μεταξύ του Frontex, της Ευρωπόλ και της Eurojust και των χωρών εταίρων, για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών, αναλύσεων κινδύνων και απειλών, καθώς και πληροφοριών σχετικά με τις τάσεις και τις οδούς μετανάστευσης·
• Ανάπτυξη κέντρων συντονισμού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) με χώρες εταίρους για την ενίσχυση της προσυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών και της εκτίμησης κινδύνου.

2. Ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ

Ενώ η προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ αποτελεί πρωτίστως ευθύνη των κρατών μελών, η ΕΕ θα εντείνει τη στήριξή της για την αποτροπή και την αντιμετώπιση μελλοντικών καταστάσεων έκτακτης ανάγκης ή κρίσεων, μεταξύ άλλων με:

• να εργαστούν για ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για την προστασία της ασφάλειας των συνόρων της ΕΕ ανά πάσα στιγμή, ιδίως σε σενάρια όπου τα μαζικά κινήματα σχεδιάζονται και χρησιμοποιούνται ως όπλα, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης·
• Πρόταση της Επιτροπής για την ενίσχυση της εντολής του Frontex, μεταξύ άλλων με ενισχυμένο μόνιμο σώμα για την άμεση ανάπτυξη προσωπικού και εξοπλισμού, ισχυρότερο ρόλο στις επιστροφές, στενότερη συνεργασία με τις χώρες εταίρους και ισχυρή ικανότητα παρακολούθησης των εξωτερικών συνόρων και των προσυνοριακών περιοχών.
• Στοχευμένη στήριξη προς τα κράτη μέλη για την ενίσχυση ευαίσθητων τμημάτων των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ.
• Παροχή στήριξης μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης, κατόπιν αιτήματος των κρατών μελών.

3. Βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης, επίγνωσης της κατάστασης και έγκαιρης προειδοποίησης

Για την αποτροπή μελλοντικών κρίσεων και τη βελτίωση της παρακολούθησης και της επίγνωσης της κατάστασης, το σχέδιο καθορίζει τις ακόλουθες βασικές δράσεις:

• Προτείνοντας την ενίσχυση της εντολής του Frontex ώστε να μπορεί να διενεργεί παρακολούθηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για καλύτερη επίγνωση της κατάστασης και επιχειρησιακή στήριξη στο πλαίσιο της διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων·
• Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν έγκαιρες και σχετικές πληροφορίες στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) και να αναφέρουν αμέσως τις εξελίξεις που έχουν αντίκτυπο στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ·
• παροχή ευέλικτων απαντήσεων στις αναδυόμενες μεταναστευτικές τάσεις, στα εξελισσόμενα πρότυπα και στην ταχεία εξάπλωση της εσφαλμένης πληροφόρησης και της παραπληροφόρησης μέσω των πρωτοβουλιών ταχείας αντίδρασης της Παγκόσμιας Συμμαχίας (GARRI)·
• Ανάπτυξη ευέλικτου πλαισίου για την πλήρη αξιοποίηση των εργαλείων που διατίθενται στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες για την αντιμετώπιση κρίσεων και συμβάντων, με νέα πρωτόκολλα για τη διασφάλιση διαρθρωμένης και άμεσης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών με πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες, μηχανές αναζήτησης και εθνικές αρχές.
• Νέες ψηφιακές εταιρικές σχέσεις με χώρες εταίρους για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση διαδικτυακού περιεχομένου που τροφοδοτεί την παράνομη μετανάστευση·

4. Εξάρθρωση των δικτύων παράνομης διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης απαιτεί την εξάρθρωση των δικτύων παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από αυτήν. Θα ενταθούν οι προσπάθειες στους ακόλουθους τομείς:

• Το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει ταχέως το προτεινόμενο καθεστώς κυρώσεων που θα επιτρέψει στην ΕΕ να επιβάλει δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτικές απαγορεύσεις κατά των διακινητών μεταναστών·
• το Κοινοβούλιο να συμφωνήσει επειγόντως με τη διαπραγματευτική θέση σχετικά με την αναθεωρημένη οδηγία για τη διευκόλυνση του εκσυγχρονισμού του πλαισίου της ΕΕ για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης, ακολουθούμενη από ταχείες διοργανικές διαπραγματεύσεις· οι συννομοθέτες να εντείνουν τις διοργανικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τη νέα εντολή για την Ευρωπόλ·
• Ενισχυμένη συνεργασία με επιγραμμικές πλατφόρμες, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του φόρουμ της ΕΕ για το διαδίκτυο, καθώς και με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους υπηρεσιών ψηφιακών πληρωμών, ώστε να διασφαλιστεί ότι μπορούν να εντοπίζουν δραστηριότητες επιγραμμικής παράνομης διακίνησης και να στηρίζουν τα κράτη μέλη στον εντοπισμό, την ανίχνευση και τον εντοπισμό παράνομων χρηματοοικονομικών ροών·
• Περαιτέρω ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου κατά της Παράνομης Διακίνησης Μεταναστών της Ευρωπόλ.

5. Ενίσχυση των επιστροφών

Η αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης εξαρτάται από ένα κοινό σύστημα της ΕΕ για ταχείες επιστροφές και από την ικανότητα των χωρών εταίρων να διαχειρίζονται οι ίδιες τις επιστροφές. Για την ενίσχυση αυτού του στόχου απαιτούνται τα εξής:

• Ενίσχυση της συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα της επανεισδοχής, με τη χρήση όλων των διαθέσιμων εργαλείων, μέσων και πολιτικών για την προώθηση της καλύτερης συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου, της αναπτυξιακής συνεργασίας και των θεωρήσεων·
• Ενίσχυση του ρόλου του Frontex όσον αφορά τις επιστροφές υπηκόων τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ·
• Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να εφαρμόσουν τον νέο κανονισμό για την επιστροφή και τη διαδικασία επιστροφής στα σύνορα και να κάνουν ευρύτερη χρήση της στήριξης του Frontex που είναι ήδη διαθέσιμη για επιστροφή, επανεισδοχή και επανένταξη·
• Αύξηση της αποτελεσματικότητας της επιστροφής και μείωση του διοικητικού φόρτου μέσω της ψηφιοποίησης των διαδικασιών.

Επόμενα βήματα

Το σχέδιο 5 σημείων θα υποβληθεί στα κράτη μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων στις 1-2 Οκτωβρίου 2026. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων που εντοπίστηκαν απαιτεί κοινές δράσεις από τα κράτη μέλη, τους οργανισμούς ΔΕΥ και την Επιτροπή και αυτό το σχέδιο 5 σημείων θα προωθηθεί με συντονισμένο τρόπο από όλα τα κράτη μέλη.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by USGS on Unsplash

Ο ωκεανός αλλάζει με ανησυχητικό ρυθμό με άμεσες συνέπειες για τη θαλάσσια ζωή, τις ακτές και τις κοινότητες σε όλο τον κόσμο. Αυτό είναι το κύριο συμπέρασμα της δέκατης έκθεσης για την κατάσταση των ωκεανών , που δημοσιεύθηκε σήμερα από την Υπηρεσία Παρακολούθησης Θαλάσσιου Περιβάλλοντος του Copernicus, το πρόγραμμα γεωσκόπησης της ΕΕ. Η έκθεση ανάγεται σε στοιχεία του 1960 και δείχνει ότι, λόγω των αυξανόμενων θερμοκρασιών, η μέση στάθμη της θάλασσας αυξήθηκε κατά περίπου 4,2 mm ετησίως από το 2012.

Τα βασικά πορίσματα της φετινής έκθεσης περιλαμβάνουν:

• Καταστροφικές αλλαγές για την Αρκτική: Η Αρκτική, περιοχή αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για την κλιματική ασφάλεια, την οικονομική ανθεκτικότητα και τη γεωπολιτική σταθερότητα, παρουσιάζει ορισμένες από τις πιο έντονες αλλαγές. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου μειώθηκε κατά περίπου 490.000 km2 ανά δεκαετία μεταξύ 1979-2025. Αυτό αντιστοιχεί στην περιοχή σχεδόν τόσο μεγάλη όσο η Ισπανία. Αυτή η απώλεια οδηγεί σε περισσότερους ανέμους και κύματα, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα περίπου το 60% των παράκτιων υποδομών της Αρκτικής να καταστούν ευάλωτες στη διάβρωση και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
• Οι περιφερειακές θάλασσες στην Ευρώπη βιώνουν έντονες θερμοκρασίες: Η Μεσόγειος και ο Εύξεινος Πόντος αντιμετώπισαν πρωτοφανείς θαλάσσιους καύσωνες με θερμοκρασίες άνω των 4,6 βαθμών πάνω από το κανονικό το 2024.
• Οι θαλάσσιες κοινότητες έχουν καταστεί πιο ευάλωτες: Για τα μικρά αναπτυσσόμενα νησιωτικά κράτη, το 65% των συνδυασμένων αποκλειστικών οικονομικών ζωνών τους αντιμετωπίζουν επιταχυνόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας από το 1999 λόγω της υπερθέρμανσης των ωκεανών.

Μέσω του προγράμματος Copernicus και της έκθεσης για την κατάσταση των ωκεανών, η ΕΕ παρέχει αξιόπιστα δεδομένα για την παρακολούθηση της υγείας των ωκεανών και τη στήριξη μέτρων που προστατεύουν τη βιοποικιλότητα, μειώνουν τη ρύπανση και ενισχύουν την ανθεκτικότητα έναντι της κλιματικής αλλαγής.

Η ετήσια έκθεση του Copernicus παρέχει ζωτικής σημασίας δεδομένα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι αλλαγές στους ωκεανούς επηρεάζουν τα οικοσυστήματα, την επισιτιστική ασφάλεια, τις οικονομίες, τις παράκτιες κοινότητες και την παγκόσμια ρύθμιση του κλίματος.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Isaac Demeester on Unsplash

Τι είναι το σύστημα κρίσιμης επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Το Σύστημα Κρίσιμων Επικοινωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUCCS) συνδέει τα εθνικά συστήματα κρίσιμων επικοινωνιών, φέρνοντας σε επαφή διάφορους φορείς πρώτης επέμβασης —αστυνομία, πυροσβεστικές υπηρεσίες, ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και άλλες οργανώσεις πολιτικής προστασίας— σε όλα τα κράτη μέλη. Διασφαλίζει την ανθεκτικότητα του συστήματος και σε περιόδους κρίσης, εδραιώνοντας την αρχή της προτεραιότητας των κρίσιμων επικοινωνιών σε δίκτυα κινητής τηλεφωνίας και παρέχοντας δορυφορικό εφεδρικό αντίγραφο όταν η κινητή επικοινωνία δεν είναι διαθέσιμη, παρέχοντας ένα αξιόπιστο και ασφαλές σύστημα επικοινωνίας. Επιτρέπει στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και σε άλλες δημόσιες αρχές να ανταλλάσσουν γρήγορα σημαντικές πληροφορίες, αναβαθμίζοντας τη σημερινή φωνητική (ραδιοφωνική) επικοινωνία ώστε να περιλαμβάνει επίσης γραπτά μηνύματα, φωτογραφίες, βίντεο, λεπτομέρειες γεωεντοπισμού και άλλα σχετικά δεδομένα.

Θα κατανοήσουν καλύτερα τι συμβαίνει επί τόπου και μπορούν να συνεργαστούν χέρι-χέρι - σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο - για να σώσουν ζωές.

Η EUCCS θα καλύπτει ολόκληρη την ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν. Θα καλύπτει όλες τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης: υπηρεσίες επιβολής του νόμου, πυροσβέστες, υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και ιατρικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Τα κράτη μέλη μπορούν να προσθέσουν περαιτέρω χρήστες, ιδίως ένοπλες δυνάμεις, κατά τη διακριτική τους ευχέρεια.

Η EUCCS βασίζεται σε δεκαετή πρακτική εμπειρία. Ξεκίνησε με τις τρομοκρατικές επιθέσεις του 2015/16, όταν τα κράτη μέλη έπρεπε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που προκλήθηκαν από χωριστά και ασύμβατα κρίσιμα συστήματα επικοινωνίας. Δρομολόγησαν πιλοτικά έργα για το σύστημα αυτό, τα οποία αναπτύχθηκαν μέσω έργων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και φέρνουν σε επαφή τις βιομηχανίες και τις δημόσιες αρχές της ΕΕ σε μια λύση της ΕΕ για την ασφάλεια της ΕΕ.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της EUCCS εδώ.

Γιατί το προτείνεις τώρα;

Οι δασικές πυρκαγιές αυτού του καλοκαιριού υπενθυμίζουν έντονα την ανάγκη ταχείας και συντονισμένης αντίδρασης, είτε η κρίση σχετίζεται με το κλίμα είτε είναι ανθρωπογενής. Τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να αλληλοϋποστηρίζονται καλύτερα σε περιόδους κρίσης με την EUCCS.

Η EUCCS θα επιτρέψει στις εθνικές υπηρεσίες που καλύπτουν διάφορες υπηρεσίες, όπως η αστυνομία ή οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου, οι πυροσβέστες και το ιατρικό προσωπικό, να συνομιλούν και να ανταλλάσσουν δεδομένα μεταξύ υπηρεσιών και συνόρων χωρίς να διαταράσσεται το δίκτυο. Και όταν οι πρώτοι ανταποκριτές πηγαίνουν να βοηθήσουν σε άλλο κράτος μέλος, θα μπορούν να χρησιμοποιούν τη δική τους κρίσιμη υπηρεσία επικοινωνίας «το ίδιο με το σπίτι».

Αποτελεί μία από τις βασικές δράσεις της ευρωπαϊκής στρατηγικής εσωτερικής ασφάλειας, ProtectEU του Απριλίου 2025 και της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας του Μαρτίου 2025. Εφαρμόζει σύσταση της έκθεσης Niinistö σχετικά με την ετοιμότητα και την ετοιμότητα της ΕΕ, καλώντας την ΕΕ να ολοκληρώσει το σύστημα κρίσιμης επικοινωνίας της ΕΕ το συντομότερο δυνατόν.

Η παρούσα πρόταση αποτελεί επίσης συνέχεια των μακροχρόνιων αιτημάτων τόσο των κρατών μελών —όπως αντικατοπτρίζεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου 2021— όσο και των φορέων πρώτης επέμβασης, οι οποίοι χρειάζονται ένα ευρωπαϊκό σύστημα επικοινωνίας κρίσιμης σημασίας που να λειτουργεί απρόσκοπτα σε διασυνοριακό επίπεδο.

Πότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί το EUCCS;

Η EUCCS μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανά πάσα στιγμή. Θα έχει πολλαπλές εφαρμογές - από τροχαία ατυχήματα έως φυσικές καταστροφές, «θερμή καταδίωξη» πέρα από τα σύνορα, τρομοκρατικές επιθέσεις ή περιστατικά με δρόνους.

Πηγή: ec.europa.eu

Θα επιτρέψει σε όλες τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να επικοινωνούν μεταξύ τους σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο και θα βελτιώσει την επίγνωση της κατάστασης και την αντιμετώπιση κρίσεων.

Έχει ήδη αναπτυχθεί και δοκιμαστεί μια πιλοτική έκδοση του συστήματος, η οποία αντικατοπτρίζει πραγματικές καταστάσεις (για παράδειγμα πυρκαγιές σε παραμεθόριες περιοχές, παράνομη διακίνηση μεταναστών και παράνομη διακίνηση ναρκωτικών).

Το σύστημα έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί από τις ένοπλες δυνάμεις, σε περίπτωση που τα κράτη μέλη αποφασίσουν να συνδέσουν τον στρατό τους με το σύστημα, ώστε να μπορούν να συντονιστούν με άλλες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, για παράδειγμα σε περίπτωση πλημμύρας όπου ο στρατός στηρίζει τις προσπάθειες διάσωσης παράλληλα με τις πολιτικές υπηρεσίες.

Πώς βελτιώνει αυτό τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ;

 Το σύστημα επικοινωνίας κρίσιμης σημασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενισχύει τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ με τους εξής τρόπους:

• ενίσχυση των κρίσιμων ικανοτήτων στον κυβερνοχώρο μέσω της κρυπτογράφησης, του ισχυρού πρωτοκόλλου και της χρήσης εφεδρικών δορυφόρων της ΕΕ, και στήριξη αξιόπιστων ευρωπαϊκών τεχνολογιών·
• μείωση της εξάρτησης από προμηθευτές εκτός ΕΕ (4 βιομηχανικοί εταίροι της ΕΕ συμμετέχουν ήδη στο πιλοτικό έργο, ενώ αναμένεται να συμμετάσχουν περισσότεροι κατά τα επόμενα έτη)·
• αύξηση της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας και διασφάλιση της συνέχειας κατά τη διάρκεια κρίσεων, καθώς τα κράτη μέλη θα εξαρτώνται λιγότερο από εξωτερικές υποδομές και —χάρη στην προτεραιότητα του δικτύου, τις μονάδες κινητών επικοινωνιών που μπορούν να αναπτυχθούν και τη δημιουργία εφεδρικών δορυφορικών αντιγράφων— δεν θα είναι πλέον τόσο ευάλωτα σε διαταραχές του δικτύου·
• εναρμονίζοντας τα τεχνολογικά πρότυπα, θα δημιουργήσει ένα πρότυπο που θα επιτρέπει στις εταιρείες της ΕΕ να κατασκευάζουν προϊόντα για ολόκληρη την αγορά της ΕΕ, ένα φιλικό προς την καινοτομία περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες να επενδύσουν στην Ε&Α για επικοινωνίες ζωτικής σημασίας και, τελικά, για την ασφάλεια της ΕΕ.

Εμβαθύνει την ανθεκτικότητα της Ένωσης στο σύνολό της βελτιώνοντας την επικοινωνία και τη συνεργασία των φορέων πρώτης επέμβασης σε διασυνοριακό επίπεδο και των οργανισμών που χρησιμοποιούν ευρωπαϊκές τεχνολογικές λύσεις. 

Τι είναι το Κέντρο Παρακολούθησης Δικτύων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Κέντρο Παρακολούθησης της Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Η ΕΕ θα δημιουργήσει δύο κεντρικούς κόμβους για να συμβάλει στην απλούστερη και ασφαλέστερη σύνδεση των συστημάτων επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης και άλλων κρίσιμων συστημάτων επικοινωνίας των κρατών μελών.

• Ένα Κέντρο Παρακολούθησης Δικτύων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα επιβλέπει κατά πόσον το σύστημα λειτουργεί σωστά και είναι διαθέσιμο και αξιόπιστο. Θα φιλοξενήσει τη διασύνδεση μεταξύ των εθνικών κρίσιμων συστημάτων επικοινωνίας των κρατών μελών σε ένα ασφαλές και ανθεκτικό δίκτυο οπτικών ινών, ώστε οι χώρες να μπορούν να συνδέονται μέσω ενός κεντρικού σημείου αντί να δημιουργούν πολλούς ξεχωριστούς δεσμούς μεταξύ τους.
• Ένα χωριστό Κέντρο Παρακολούθησης της Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αναλύει τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και την ασφάλεια, θα αξιολογεί τις απειλές και θα στηρίζει τα κράτη μέλη. Δεν θα διαχειρίζεται άμεσα τα περιστατικά.

Πώς λειτουργεί συγκεκριμένα το σύστημα από τεχνολογική άποψη;

Όλα τα κράτη μέλη θα μεταβούν σταδιακά από τα ραδιοσυστήματα στενής ζώνης στην ευρυζωνική τεχνολογία — Κρίσιμες υπηρεσίες αποστολής (MCX).

Το MCX είναι μια κινητή ευρυζωνική τεχνολογία που παρέχει ασφαλείς επικοινωνίες φωνής, βίντεο και δεδομένων υψηλής προτεραιότητας για τους ανταποκριτές έκτακτης ανάγκης. 

Παρόλο που κάθε ευρωπαϊκή χώρα διαχειρίζεται το δικό της δίκτυο επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης, τα πρότυπα MCX διασφαλίζουν ότι αυτά τα εθνικά συστήματα μπορούν να συνδεθούν και να συνεργαστούν με ασφάλεια, ανάλογα με τις ανάγκες. Θα διασφαλίσει ότι η κάλυψη των εμπορικών δικτύων κινητής τηλεφωνίας μπορεί να αξιοποιηθεί, διασφαλίζοντας παράλληλα την αξιοπιστία και την προτεραιότητα που απαιτείται για την κρίσιμη επικοινωνία.

Οι δορυφορικοί πόροι της ΕΕ θα συμπληρώνουν τα χερσαία δίκτυα και θα παρέχουν πρόσθετη κάλυψη σε απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και εφεδρική κάλυψη σε περίπτωση διακοπής των δικτύων.

Θα συνεργαστεί το σύστημα επικοινωνίας κρίσιμης σημασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΕΕ (ΚΣΑΕΑ);

Ναι. Το ΚΣΑΕΑ διασφαλίζει την ταχεία ανάπτυξη της στήριξης έκτακτης ανάγκης και λειτουργεί ως κόμβος συντονισμού σε καταστάσεις που δεν σχετίζονται με την επιβολή του νόμου.

Όταν αναπτύσσονται ομάδες έκτακτης ανάγκης, συχνά εργάζονται σε διάφορες χώρες μαζί με τους πρώτους ανταποκριτές από άλλες χώρες.

Επί του παρόντος, πρέπει να βρουν ad-hoc λύσεις για να επικοινωνούν μεταξύ τους. Με το σύστημα κρίσιμης επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα ενωθούν από την αρχή όταν φτάσουν στη σκηνή.

Πώς γνωρίζουμε εάν η τεχνολογία λειτουργεί σε πραγματικές καταστάσεις;

Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δύο δοκιμές και έχουν προγραμματιστεί περισσότερες. Εμπνέονται από πραγματικές περιπτώσεις: η ομάδα του συστήματος κρίσιμης επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναπτύσσει σενάρια για τη δοκιμή, την επεξεργασία και τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των διασυνοριακών υπηρεσιών πρώτης γραμμής.

Στόχος είναι να δοκιμαστεί η συνεργασία μεταξύ των οργανισμών υπό πίεση, αντικατοπτρίζοντας πραγματικές καταστάσεις. Αυτές οι πραγματικές δοκιμές επέτρεψαν στους πρώτους ανταποκριτές να δοκιμάσουν τις τεχνολογίες MCX (Mission Critical Services), να μοιραστούν πληροφορίες και να συντονίσουν ταυτόχρονες λειτουργίες. 

Πότε θα τεθεί σε λειτουργία η EUCCS;

Το σύστημα κρίσιμης επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ξεκινήσει πρώτα με λίγα κράτη μέλη και στη συνέχεια θα επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει τα άλλα, αντικατοπτρίζοντας τα διάφορα στάδια μετάβασης στην ευρυζωνική επικοινωνία των εθνικών κρίσιμων συστημάτων επικοινωνίας των κρατών μελών. Καθώς τα κράτη μέλη αναβαθμίζουν τα εθνικά τους συστήματα, μπορούν να προσχωρήσουν στην EUCCS.

Μια πρώτη ομάδα κρατών μελών θα πρέπει να συνδεθεί με το σύστημα το 2030, ακολουθούμενη από τα άλλα κράτη μέλη το 2033 και το 2036, τα οποία αποτελούν την τελική προθεσμία εντός της οποίας όλα τα κράτη μέλη πρέπει να συνδεθούν με την EUCCS.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Mati Flo on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τη δημιουργία ενός νέου συστήματος κρίσιμων επικοινωνιών της ΕΕ, το οποίο θα παρέχει στο προσωπικό πρώτης επέμβασης της Ευρώπης ασφαλείς και ανθεκτικούς διαύλους επικοινωνίας σε καταστάσεις κρίσης. Βασιζόμενο σε κρίσιμα στοιχεία που έχουν κατασκευαστεί από ευρωπαϊκές εταιρείες, το νέο σύστημα καθιστά δυνατή την απρόσκοπτη και σταθερή επικοινωνία σε πραγματικό χρόνο μεταξύ όλων των φορέων πρώτης επέμβασης, ανά πάσα στιγμή και από άκρη σ' άκρη στην ΕΕ, ακόμη και όταν τα επίγεια συστήματα επικοινωνίας δεν είναι διαθέσιμα.

Οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι καταιγίδες, οι απειλές από δρόνους σε υποδομές ζωτικής σημασίας ή οι τρομοκρατικές επιθέσεις απαιτούν αποτελεσματική και καλά συντονισμένη αντίδραση από την αστυνομία, την πυροσβεστική, τις ιατρικές υπηρεσίες και τις ομάδες πολιτικής προστασίας. Σήμερα η ικανότητα να επικοινωνούν μεταξύ τους είναι περιορισμένη — τα συστήματα επικοινωνιών τους δεν είναι συνδεδεμένα και δεν λειτουργούν διασυνοριακά. Αυτό σημαίνει ότι οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης συχνά δεν μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους όταν εργάζονται για τη διάσωση ανθρώπων και την αποκατάσταση της ασφάλειας και της δημόσιας ασφάλειας σε κρίσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Το σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών της ΕΕ, το οποίο ανακοινώθηκε από την πρόεδρο κ. φον ντερ Λάιεν στις πολιτικές κατευθύνσεις, θα αντιμετωπίσει τα ζητήματα αυτά, βελτιώνοντας σημαντικά την καθημερινή επιχειρησιακή συνεργασία για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του εγκλήματος, καθώς και για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, καθιστώντας ασφαλέστερη την ΕΕ.

Η επόμενη γενιά συστημάτων κρίσιμων επικοινωνιών για τους φορείς πρώτης επέμβασης

Το σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα δώσει στους φορείς πρώτης επέμβασης τη δυνατότητα να επικοινωνούν μεταξύ τους σε επίπεδο υπηρεσιών και σε διασυνοριακό επίπεδο, καθώς και να ανταλλάσσουν φωτογραφίες, βίντεο και ήχο και να επικοινωνούν ταχύτερα και ασφαλέστερα τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ειδικότερα:

• Όλα τα κράτη μέλη θα μεταβούν σταδιακά από τα στενοζωνικά ραδιοσυστήματα στην ευρυζωνική τεχνολογία, όπως η τεχνολογία 5G, ενώ οι δορυφόροι της ΕΕ θα παρέχουν πρόσθετη εφεδρική υποστήριξη σε καταστάσεις όπου τα επίγεια συστήματα δεν λειτουργούν, όπως κατά τη διάρκεια διακοπών ρεύματος.

• Το σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών της ΕΕ θα δώσει τη δυνατότητα στο προσωπικό πρώτης επέμβασης να ανταλλάσσει δεδομένα, βίντεο, μηνύματα και γεωεντοπισμό σε πραγματικό χρόνο μέσω ενιαίας ασφαλούς συσκευής.

Αυτό θα βελτιώσει την επίγνωση της κατάστασης και τον συντονισμό σε περίπτωση κρίσεων ή καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Ασφάλεια και ανθεκτικότητα εκ σχεδιασμού

Καθώς τα περιστατικά έκτακτης ανάγκης καθίστανται πιο περίπλοκα τόσο ως προς τη φύση όσο και ως προς την κλίμακα, το σύστημα αυτό έχει σχεδιαστεί ώστε να παραμένει ασφαλές, διαθέσιμο και ανθεκτικό ανά πάσα στιγμή, δίνοντας προτεραιότητα στο προσωπικό πρώτης επέμβασης, ακόμη και όταν το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας είναι υπερφορτωμένο ή έχει διαταραχθεί. Όταν το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας δεν είναι διαθέσιμο, το σύστημα θα επωφελείται από την εφεδρική υποστήριξη των δορυφόρων της ΕΕ, καθώς και από κινητές αναπτυσσόμενες μονάδες επικοινωνίας που μπορούν να αποκαταστήσουν τη συνδεσιμότητα για τον συντονισμό των επιχειρήσεων σε περιπτώσεις κρίσης.

Το σύστημα θα είναι ασφαλές, θα προστατεύεται από κυβερνοεπιθέσεις και υβριδικές επιθέσεις με τη χρήση κρυπτογράφησης και θα διαθέτει ισχυρό πρωτόκολλο. Θα υποστηρίζεται από δύο ειδικές οντότητες:

• Το κέντρο παρακολούθησης του δικτύου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο θα παρέχει ένα ασφαλές και ανθεκτικό δίκτυο οπτικών ινών, επιτρέποντας στις χώρες να συνδέονται μέσω ενός κεντρικού σημείου αντί να δημιουργούν πολλές χωριστές συνδέσεις μεταξύ τους.
• Το κέντρο παρακολούθησης της ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο θα παρακολουθεί τους κινδύνους για την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, θα αξιολογεί τις απειλές και θα στηρίζει τα κράτη μέλη.

Ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας

Η πρόταση παρέχει στα κράτη μέλη μια νέα ευρωπαϊκή λύση, η οποία μειώνει την εξάρτηση από ξένες τεχνολογίες και ενισχύει την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία. Θέτει σε εφαρμογή την ενωσιακή προσέγγιση της ασφάλειας βάσει σχεδιασμού, μεριμνώντας ώστε η ασφάλεια να λαμβάνεται εξαρχής υπόψη στα συστήματα που αναπτύσσουμε:

• Τα κρίσιμα στοιχεία του συστήματος (συμπεριλαμβανομένων των δορυφόρων, του κεντρικού δικτύου κινητής τηλεφωνίας και της χρησιμοποιούμενης κινητής ευρυζωνικής τεχνολογίας) αναπτύσσονται από ευρωπαϊκές εταιρείες.
• Καθιστά τις εθνικές επενδύσεις σε κρίσιμες επικοινωνίες πιο ελκυστικές για τα κράτη μέλη, αυξάνοντας σημαντικά την εμβέλεια του συστήματος κρίσιμων επικοινωνιών από ένα περιφερειακό ή εθνικό εργαλείο σε ένα εργαλείο που καλύπτει ολόκληρη την ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες Σένγκεν και μπορεί να χρησιμεύσει για τον συντονισμό πολλών περισσότερων υπηρεσιών.
• Το σύστημα έχει επίσης σχεδιαστεί με τέτοιον τρόπο ώστε να προσαρμόζεται στη συνεχή καινοτομία των κρίσιμων επικοινωνιών και των εμπορικών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η Επιτροπή θα στηρίξει τα κράτη μέλη συνεργαζόμενη με τη βιομηχανία και τους ερευνητικούς οργανισμούς με στόχο τη διασφάλιση της συνεχούς εξέλιξης των κρίσιμων επικοινωνιών στην ΕΕ.

Παρότι θα είναι διασυνδεδεμένα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν τον πλήρη έλεγχο των εθνικών τους δικτύων και της διακυβέρνησης του νέου συστήματος, ο οποίος θα διασφαλίζεται από ομάδα εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών.

Επόμενα βήματα

Τώρα εναπόκειται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να εκδώσουν τους κανονισμούς.

Το σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπεται να τεθεί σταδιακά σε λειτουργία, με μεταβατική περίοδο για τα κράτη μέλη, αρχής γενομένης από το 2030.

Ιστορικό

Το σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών της ΕΕ προσδιορίστηκε ως μία από τις βασικές δράσεις της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την εσωτερική ασφάλεια, της ProtectEU, τον Απρίλιο του 2025, και της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας που δρομολογήθηκε τον Μάρτιο του 2025. Αυτό βασίζεται στις συστάσεις της έκθεσης Niinistö σχετικά με την προετοιμασία και την ετοιμότητα της ΕΕ, με τις οποίες η ΕΕ καλείται να ολοκληρώσει το σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών της ΕΕ το συντομότερο δυνατόν. Αυτό αποτελεί επίσης συνέχεια μακροχρόνιου αιτήματος τόσο από τα κράτη μέλη, όπως αποτυπώνεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Ιουνίου του 2021, όσο και από το προσωπικό πρώτης επέμβασης, το οποίο χρειάζεται ένα ευρωπαϊκό σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών που θα λειτουργεί απρόσκοπτα σε διασυνοριακό επίπεδο.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by camilo jimenez on Unsplash