Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με βασικά στοιχεία του νέου προγράμματος AgoraEU για τη στήριξη του πολιτισμού, των μέσων ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα αυτό θα ενταχθεί στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) που καλύπτει την περίοδο 2028 έως 2034.

Στόχος του προγράμματος AgoraEU είναι η προώθηση κοινών αξιών, όπως της δημοκρατίας, της ισότητας και του κράτους δικαίου. Θα στηρίξει την πολιτιστική πολυμορφία και τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων του οπτικοακουστικού τομέα και του τομέα των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης, θα διαφυλάξει την καλλιτεχνική ελευθερία και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και θα ενισχύσει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Η διαπραγματευτική θέση είναι «μερική», διότι δεν περιλαμβάνει οικονομικά και οριζόντια ζητήματα. Τα ζητήματα αυτά συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ.

Με τη συμφωνία κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς την ενίσχυση του πολιτιστικού και δημοκρατικού ιστού της Ευρώπης. Με το πρόγραμμα AgoraEU εφοδιάζουμε τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας μας με τα εργαλεία που χρειάζονται για να ευδοκιμήσουν, και παράλληλα διαφυλάσσουμε τις αξίες στις οποίες βασίζεται η Ένωσή μας, από την καλλιτεχνική ελευθερία έως την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Δρ Βασιλική Κασσιανίδου, Υφυπουργός Πολιτισμού, Κυπριακή Δημοκρατία

Το πρόγραμμα AgoraEU

Το πρόγραμμα «AgoraEU» έχει ως στόχο να ενισχύσει τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, ώστε να αυξηθεί η ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών δημοκρατιών. Βασίζεται στα επιτεύγματα υφιστάμενων προγραμμάτων, όπως του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» και του προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV).

Το πρόγραμμα διαρθρώνεται γύρω από τρία κύρια σκέλη:

• το σκέλος «Δημιουργική Ευρώπη – Πολιτισμός», που θα συμβάλει στη διασυνοριακή πολιτιστική δημιουργία και συνεργασία
• το σκέλος «MEDIA+», που θα ενισχύσει την πολυμορφία και την ανταγωνιστικότητα του οπτικοακουστικού κλάδου και του κλάδου των βιντεοπαιχνιδιών, και θα στηρίξει την ελευθερία και την ανεξαρτησία της δημοσιογραφίας και των ειδησεογραφικών μέσων ενημέρωσης
• το σκέλος CERV+, που θα προωθήσει τα θεμελιώδη δικαιώματα και την ισότητα, θα αποτρέψει τις διακρίσεις, θα ενισχύσει τη δημοκρατική συμμετοχή και θα προασπίσει το κράτος δικαίου

Η θέση του Συμβουλίου

Η θέση του Συμβουλίου επί του κανονισμού AgoraEU διατηρεί τη φιλοδοξία της πρότασης της Επιτροπής, και παράλληλα παρέχει περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με βασικές πτυχές του νομοθετικού κειμένου, ενισχύει τον ρόλο των κρατών μελών και ανταποκρίνεται στις εθνικές διαφορές σε τομείς όπως αυτός των οπτικοακουστικών μέσων ενημέρωσης.

Τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας

Το Συμβούλιο εισήγαγε επικαιροποιημένο ορισμό των «τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας», στον οποίο καθορίζονται οι κύριες ιδιότητες των τομέων που καλύπτονται από το σκέλος «Δημιουργική Ευρώπη — Πολιτισμός» του προγράμματος και παρέχεται μη εξαντλητικός κατάλογος των σχετικών τομέων.

Για να συμβάλει στην προώθηση της δράσης σε όλους τους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας που καλύπτονται από το πρόγραμμα, η θέση του Συμβουλίου προβλέπει μια πιο στοχευμένη προσέγγιση όσον αφορά τομείς όπως η μουσική, οι εκδόσεις βιβλίων και οι βιβλιοθήκες, οι οποίοι έχουν κοινές ανάγκες και αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις. Στις στοχευμένες δράσεις περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, τα πολιτιστικά βραβεία και οι δραστηριότητες αλληλοδιδαχής από ομοτίμους.

Η εντολή του Συμβουλίου αποδίδει επίσης μεγαλύτερη έμφαση στον διττό χαρακτήρα των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας, καθώς αναγνωρίζει τόσο την εγγενή και καλλιτεχνική αξία τους όσο και την οικονομική συμβολή τους στην ανάπτυξη, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και παράλληλα προωθεί την πολιτιστική πολυμορφία, ενισχύει τον χώρο των μέσων ενημέρωσης και των πληροφοριών και στηρίζει τη διαμόρφωση μιας κοινωνίας συμπεριληπτικής, βασισμένης στα δικαιώματα και δημοκρατικής.

Γραφεία AgoraEU

Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει τη δημιουργία «γραφείων», ανεξάρτητων φορέων που μπορούν να συσταθούν από κάθε χώρα της ΕΕ με σκοπό την παροχή καθοδήγησης και συνδρομής όσον αφορά τις ευκαιρίες χρηματοδότησης και τη διασυνοριακή συνεργασία.

Η εντολή του Συμβουλίου βελτιώνει και διευρύνει την ιδέα αυτήν, μετονομάζοντας τα γραφεία σε «γραφεία AgoraEU», προσδιορίζοντας το είδος της στήριξης που θα προσφέρουν, και διασφαλίζοντας ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους. Περιγράφει επίσης τα καθήκοντά τους, στα οποία περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η προώθηση του προγράμματος AgoraEU, η παροχή κατάρτισης στους αιτούντες και η ανταλλαγή ορθών πρακτικών.

Ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τα οπτικοακουστικά μέσα ενημέρωσης

Λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών συνθηκών που επικρατούν στα κράτη μέλη της ΕΕ, διευκρινίζεται στην εντολή του Συμβουλίου ότι για την υλοποίηση του στόχου «Oπτικοακουστικός τομέας» θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας σε τομείς όπως η παραγωγή και η διανομή περιεχομένου, η πρόσβαση σε περιεχόμενο, το μέγεθος της αγοράς και η πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία. Στόχος είναι να ενθαρρυνθούν η μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των χωρών, ανεξάρτητα από τις οπτικοακουστικές ικανότητές τους, και η συνεργασία μεταξύ αυτών, κάτι το οποίο συμβάλει στη δημιουργία πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού.

Στήριξη της δημιουργικότητας στην ψηφιακή εποχή

Η θέση του Συμβουλίου, ενώ αποτυπώνει τον συνεχιζόμενο αντίκτυπο της ψηφιακής προόδου στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, και ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), τονίζει ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα παραμένει αναντικατάστατη. Διευκρινίζει ότι θα πρέπει να προωθηθεί η δεοντολογική, βιώσιμη και υπεύθυνη χρήση της ΤΝ και άλλων καινοτόμων εργαλείων, για παράδειγμα με την ενθάρρυνση της προστασίας των πολιτιστικών και δημιουργικών δεδομένων.

Η εντολή ορίζει επίσης ότι το πρόγραμμα AgoraEU θα πρέπει να στηρίζει τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης πλατφορμών και τεχνολογιών οπτικοακουστικών μέσων και μέσων ενημέρωσης που προωθούν την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία και τη δημοκρατία.

Επιτροπή AgoraEU

Προκειμένου να ενισχυθεί ο ρόλος των χωρών της ΕΕ στη φάση υλοποίησης του προγράμματος AgoraEU, η εντολή του Συμβουλίου προβλέπει τη δημιουργία μιας «επιτροπής AgoraEU». Η επιτροπή θα απαρτίζεται από εκπροσώπους από κάθε κράτος μέλος και θα συνεδριάζει για να συζητά και να ψηφίζει επί συγκεκριμένων θεμάτων που σχετίζονται με τα διάφορα σκέλη του προγράμματος.

Επόμενα βήματα

Η μερική διαπραγματευτική θέση που εγκρίθηκε σήμερα είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον κανονισμό AgoraEU. Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ.

Γενικό πλαίσιο

Ο προτεινόμενος κανονισμός σχετικά με τη θέσπιση του προγράμματος AgoraEU για τον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών δημοσιεύτηκε στις 16 Ιουλίου 2025 στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034. Συγκεντρώνει χρηματοδότηση ύψους 8,6 δισ. ευρώ με στόχο:

• την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και κληρονομιάς
• την αύξηση της ανταγωνιστικότητας στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας
• τη διαφύλαξη της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης
• την προστασία και προώθηση της ισότητας, της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, των δικαιωμάτων και των αξιών

Καθώς ο προτεινόμενος κανονισμός ανήκει στη δέσμη προτάσεων που συνδέονται με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), όλες οι διατάξεις του κειμένου που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις ή αντιστοιχούν στα στοιχεία που αποτελούν αντικείμενο των οριζόντιων διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ έχουν τεθεί σε αγκύλες και, ως εκ τούτου, εξαιρούνται από τη μερική γενική προσέγγιση, εν αναμονή περαιτέρω προόδου επί του ΠΔΠ. Οι εν λόγω διατάξεις περιλαμβάνουν την αιτιολογική σκέψη 4 (χρηματοδοτικό κονδύλιο), την αιτιολογική σκέψη 30 (εφαρμογή σύμφωνα με το μέσο InvestEU του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας), την αιτιολογική σκέψη 31 (δημοσιονομική εγγύηση ή χρηματοδοτικό μέσο), την αιτιολογική σκέψη 35 (υλοποίηση σύμφωνα με τον κανονισμό για τις επιδόσεις), την αιτιολογική σκέψη 40 (χρονική περίοδος), το άρθρο 1 (χρονική περίοδος), το άρθρο 11 (προϋπολογισμός) και το άρθρο 15 (δημοσιονομική εγγύηση ή χρηματοδοτικό μέσο).

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Annie Spratt on Unsplash

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν σχετικά με νέους κανόνες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ενηλίκων που χρειάζονται προστασία ή υποστήριξη σε διασυνοριακές καταστάσεις. Αυτό περιλαμβάνει δικαιώματα που σχετίζονται με την πώληση περιουσιακών στοιχείων, την ιατρική περίθαλψη ή τη μετεγκατάσταση σε άλλη χώρα.

Το νέο νομοθέτημα θα προστατεύει τα δικαιώματα των ενηλίκων που δεν είναι πλέον σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις — π.χ. όσων πάσχουν από ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ — χωρίς την υποστήριξη μέλους της οικογένειας ή άλλου αντιπρόσωπου.

Ο κανονισμός ευθυγραμμίζει σε γενικές γραμμές το δίκαιο της ΕΕ στον τομέα αυτό με τους διεθνείς κανόνες που ορίζονται στη σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ενηλίκων. Θα διασφαλίσει την αυτονομία των ευάλωτων ενηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας τους να κάνουν τις δικές τους επιλογές, όταν μετακινούνται εντός της ΕΕ.

Συγκεκριμένα, οι νέοι κανόνες καθορίζουν ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο για τη λήψη μέτρων προστασίας σε διασυνοριακή υπόθεση, ποιο δίκαιο εφαρμόζεται, καθώς και τις προϋποθέσεις για την αναγνώριση και την εκτέλεση μέτρων ή εξουσιών αντιπροσώπευσης που έχουν θεσπιστεί στο εξωτερικό.

Τα ευάλωτα άτομα αξίζουν αξιοπρέπεια και αυτονομία, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο μετακινούνται εντός της ΕΕ. Η αποψινή συμφωνία καθορίζει απλά στοιχεία: ότι θα πρέπει να διαφυλάσσεται η ασφάλεια δικαίου για τους ενήλικες που χρήζουν προστασίας και ότι οι επιλογές τους θα πρέπει να αναγνωρίζονται και να γίνονται σεβαστές οπουδήποτε και αν βρίσκονται εντός της Ένωσής μας.

Κώστας Φυτιρής, Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας

Δικαιοδοσία σε διασυνοριακές υποθέσεις

Ο νέος κανονισμός διευκρινίζει ποιας χώρας το δικαστήριο έχει δικαιοδοσία σε διασυνοριακές υποθέσεις που αφορούν την προστασία ενηλίκων. Βασίζεται στη σύμβαση της Χάγης, η οποία συνδέει τη δικαιοδοσία με παράγοντες όπως η συνήθης διαμονή, η ιθαγένεια ή ο τόπος όπου βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία ενός ατόμου.

Ο κανονισμός θα επιτρέψει επίσης στον ενδιαφερόμενο ενήλικο να επιλέξει το δικαστήριο το οποίο θα πρέπει να επιληφθεί της υπόθεσής του, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ του προσώπου και του δικαστηρίου επιλογής.

Αναγνώριση και εκτέλεση

Για να διαφυλαχθεί η ασφάλεια δικαίου σε διασυνοριακό επίπεδο, ο κανονισμός προβλέπει την αυτόματη αναγνώριση των μέτρων προστασίας που λαμβάνονται σε άλλο κράτος μέλος, με περιορισμένες μόνο εξαιρέσεις — για παράδειγμα, εάν δεν δόθηκε στον ενήλικο πραγματική και ουσιαστική ευκαιρία ακρόασης.

Το κείμενο εγγυάται επίσης ότι τα νομικά έγγραφα, όπως οι συμβολαιογραφικές πράξεις, θα έχουν τα ίδια αποτελέσματα σε άλλα κράτη μέλη όπως και στη χώρα έκδοσής τους.

Τοποθέτηση ενηλίκου

Στο πλαίσιο του νέου νομοθετήματος, η «τοποθέτηση ενηλίκου» αναφέρεται σε δικαστικές αποφάσεις που ορίζουν πού θα πρέπει να ζει ένας ενήλικος, όπως ο καθορισμός του τόπου διαμονής του. Περιλαμβάνει επίσης καταστάσεις στις οποίες ένας ενήλικος που δεν είναι σε θέση να εκφράσει τις επιθυμίες του πρέπει να εισαχθεί σε μονάδα φροντίδας σε κράτος μέλος διαφορετικό από το οικείο κράτος μέλος

Ο κανονισμός ορίζει ότι οι αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το συμφέρον του ενηλίκου και να σέβονται τη βούληση και τις προτιμήσεις του όσον αφορά την τοποθέτησή του σε κράτος μέλος της ΕΕ διαφορετικό από τον συνήθη τόπο διαμονής του. Για να δοθεί ευελιξία στα κράτη μέλη, το συμφωνηθέν κείμενο επιτρέπει επίσης σε ένα κράτος μέλος να αντιταχθεί στην τοποθέτηση ενηλίκου στο έδαφός του — για παράδειγμα, εάν δεν συμφωνεί με τους λόγους της τοποθέτησης.

Ευρωπαϊκό πιστοποιητικό υποστήριξης και αντιπροσώπευσης

Το συμφωνηθέν νομοθέτημα εισάγει νέο πιστοποιητικό υποστήριξης και αντιπροσώπευσης σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο θα διευκολύνει τους αντιπροσώπους των ενηλίκων που χρήζουν προστασίας να αποδεικνύουν τις εξουσίες τους και την εξουσιοδότησή τους να υποστηρίζουν το πρόσωπο σε άλλο κράτος μέλος.

Επόμενα βήματα

Μόλις οριστικοποιηθεί το κείμενο και εγκριθεί επίσημα από τους συννομοθέτες, το νέο νομοθέτημα θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στη συνέχεια, τα μέτρα θα αρχίσουν να εφαρμόζονται σταδιακά 24 μήνες αργότερα.

Ιστορικό

Ο αριθμός των ατόμων που χρειάζονται υποστήριξη για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με προσωπικές πτυχές της ζωής τους αυξάνεται. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών που ζουν με κάποια μορφή αναπηρίας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 77% έως το 2050. Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι κάνουν χρήση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας εντός της ΕΕ και, για παράδειγμα, διαβιούν σε περισσότερες από μία χώρες ανά τα χρόνια ή έχουν περιουσιακά στοιχεία σε περισσότερα του ενός κράτη.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί πολλές προκλήσεις σε διασυνοριακά πλαίσια, όπως η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται σε άλλη χώρα, η υποβολή σε επείγουσα ή προγραμματισμένη ιατρική περίθαλψη στο εξωτερικό ή η μετεγκατάσταση σε άλλο κράτος μέλος. Οι ενήλικες που δεν είναι πλέον σε θέση να λάβουν τέτοιες αποφάσεις χωρίς την υποστήριξη μέλους της οικογένειάς τους ή κηδεμόνα συχνά αντιμετωπίζουν πολύπλοκους και ενίοτε αντικρουόμενους κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου.

Η σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ενηλίκων είναι διεθνής συμφωνία που εγκρίθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2000. Θεσπίζει κανόνες σχετικά με ποιας χώρας οι αρχές είναι αρμόδιες και ποιο δίκαιο εφαρμόζεται σε διασυνοριακές υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται ενήλικες που χρήζουν προστασίας. Μέχρι στιγμής, έχει κυρωθεί από 13 κράτη μέλη της ΕΕ και επί του παρόντος εφαρμόζεται μόνο σε αυτές τις χώρες. Ωστόσο, η πρόταση της Επιτροπής για τον κανονισμό που συμφωνήθηκε σήμερα συνοδευόταν επίσης από πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που απαιτεί την προσχώρηση όλων των κρατών μελών. Η εν λόγω απόφαση του Συμβουλίου παραμένει υπό συζήτηση μεταξύ των κρατών μελών.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Josh Howard on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε συνολικά 5,85 δισ. ευρώ στη Γερμανία και τη Σλοβακία στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) —το κεντρικό στοιχείο του NextGenerationEU— με αποτέλεσμα τα συνολικά κονδύλια του ΜΑΑ που εκταμιεύθηκαν σε ολόκληρη την ΕΕ να υπερβούν τα 400 δισ. ευρώ. Αυτό το ορόσημο υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο του Μηχανισμού στην προώθηση μετασχηματιστικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που επιταχύνουν την ενεργειακή ανεξαρτησία της Ευρώπης, την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα της Ένωσης.

Καθώς το NextGenerationEU εισέρχεται στην τελική του φάση, ο αντίκτυπός του καθίσταται ολοένα και πιο απτός —ενισχύοντας την ικανότητα της ΕΕ να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση, θέτοντας παράλληλα τα θεμέλια για ένα βιώσιμο, καινοτόμο και χωρίς αποκλεισμούς μέλλον.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Η επίτευξη εκταμιεύσεων ύψους 400 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του NextGenerationEU είναι κάτι περισσότερο από ορόσημο —αποδεικνύει την αποφασιστικότητα της Ευρώπης να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία. Χτίζουμε μια Ένωση πιο πράσινη, πιο ανταγωνιστική και πιο δίκαιη για όλους. Καθώς μπαίνουμε στην τελική φάση αυτού του ιστορικού προγράμματος, η εστίασή μας παραμένει σαφής: επίτευξη αποτελεσμάτων που διασφαλίζουν την ανθεκτικότητα, τον ηγετικό ρόλο της Ευρώπης στην παγκόσμια πράσινη μετάβαση και την ευημερία για τις επόμενες γενιές.»

Εκταμίευση 4,6 δισ. ευρώ προς τη Γερμανία

Η Επιτροπή εκταμίευσε 4,6 δισ. ευρώ στη Γερμανία, σηματοδοτώντας την τρίτη πληρωμή της χώρας στο πλαίσιο του ΜΑΑ. Η χρηματοδότηση αυτή στηρίζει βασικά μέτρα, όπως:

• Μεταρρυθμίσεις για μια πιο αποτελεσματική και ψηφιακή δημόσια διοίκηση, με ενίσχυση της διακυβέρνησης και της παροχής υπηρεσιών.
• Επενδύσεις σε ενεργειακά αποδοτικές ανακαινίσεις κτιρίων, αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και επέκταση των υποδομών φόρτισης για την απαλλαγή των μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές.
• Χρηματοδότηση ερευνητικών έργων υδρογόνου, προώθηση του ηγετικού ρόλου της Ευρώπης στην καινοτομία στον τομέα της καθαρής ενέργειας.

Η εκταμίευση αυτή ακολουθεί το τρίτο αίτημα πληρωμής της Γερμανίας, το οποίο υποβλήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2026 και εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 13 Μαρτίου 2026. Μέχρι σήμερα, η Γερμανία έχει λάβει το 80 % των συνολικών επιχορηγήσεων ύψους 30,3 δισ. ευρώ, ενώ έχει πλέον εκπληρωθεί το 79 % όλων των οροσήμων και των στόχων στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Εκταμίευση 1,25 δισ. ευρώ προς τη Σλοβακία

Η Επιτροπή εκταμίευσε 1,25 δισ. ευρώ στη Σλοβακία, καλύπτοντας την έκτη και την έβδομη πληρωμή της χώρας στο πλαίσιο του ΜΑΑ. Τα ταμεία αυτά στηρίζουν ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, όπως:

• Μεταρρυθμίσεις στην προσχολική εκπαίδευση για την τόνωση των ποσοστών εγγραφής και τη βελτίωση της ανάπτυξης της προσχολικής ηλικίας.
• Εφαρμογή κεντρικού συστήματος διαχείρισης για τα κρατικά ελεγχόμενα νοσοκομεία, με βελτίωση της αποτελεσματικότητας της υγειονομικής περίθαλψης.
• Ενεργειακές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων του εξορθολογισμού των συνδέσεων με το δίκτυο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της δημιουργίας ζωνών πρώτης επιλογής για την αιολική ενέργεια με σκοπό τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
• Επενδύσεις στην καινοτομία, σε τομείς όπως οι υποτροφίες για ταλαντούχους και μειονεκτούντες φοιτητές, η συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, οι αναβαθμίσεις της ενεργειακής απόδοσης και η καινοτόμος τεχνολογία υγειονομικής περίθαλψης.

Η σημερινή εκταμίευση έπεται του έκτου αιτήματος πληρωμής της Σλοβακίας (που υποβλήθηκε στις 30 Ιουνίου 2025 και εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 16 Ιανουαρίου 2026) και του έβδομου αιτήματος πληρωμής (που υποβλήθηκε στις 28 Νοεμβρίου 2025 και εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 10 Φεβρουαρίου 2026). Η Σλοβακία έχει πλέον λάβει το 81 % των συνολικών κονδυλίων ύψους 6,4 δισ. ευρώ, ενώ έχει ολοκληρωθεί το 62 % όλων των οροσήμων και των στόχων στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου ανάκαμψης.

Ιστορικό

Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19, τοποθετώντας παράλληλα την ΕΕ σε θέση μακροπρόθεσμης επιτυχίας. Με έως και 577 δισ. ευρώ διαθέσιμα σε επιχορηγήσεις και δάνεια, ο ΜΑΑ στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών για:

• Ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας και προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.
• Επιτάχυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, σύμφωνα με τον στόχο της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
• Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας μέσω της καινοτομίας, της δημιουργίας θέσεων εργασίας και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Οι πληρωμές στο πλαίσιο του ΜΑΑ βασίζονται στις επιδόσεις, διασφαλίζοντας ότι τα κονδύλια εκταμιεύονται μόνο μετά την επιτυχή υλοποίηση των συμφωνημένων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Δεδομένου ότι ο ΜΑΑ πρόκειται να ολοκληρωθεί στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να ολοκληρώσουν όλα τα εναπομένοντα ορόσημα έως τον Αύγουστο του 2026 και να υποβάλουν αιτήσεις τελικής πληρωμής έως τον Σεπτέμβριο του 2026.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Christian Lue on Unsplash

Γιατί η Επιτροπή θέσπισε τώρα τη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία για το 2021-2030;

Στο μέσον της περιόδου εφαρμογής της στρατηγικής 2021-2030, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, αλλά τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επίμονα εμπόδια. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επικαιροποιεί τη στρατηγική για να προβεί σε απολογισμό των νέων αναγκών και προκλήσεων που έχουν προκύψει από το 2021, όπως η ανάγκη προετοιμασίας σε περιόδους κρίσης και η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία παρουσιάζει τόσο προκλήσεις όσο και ευκαιρίες. Το παγκόσμιο πλαίσιο έχει επίσης αλλάξει δραματικά από το 2021, μεταξύ άλλων με τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τον κίνδυνο μείωσης της παγκόσμιας στήριξης προς την κοινότητα των ατόμων με αναπηρία.

Αυτή η ενισχυμένη στρατηγική ανταποκρίνεται στη συμβολή των ενδιαφερόμενων μερών, στις συστάσεις της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και στις εκκλήσεις άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ.

Ποιος είναι ο στόχος της ενίσχυσης της πρωτοβουλίας;

Οι κύριοι στόχοι της στρατηγικής παραμένουν οι ίδιοι: διασφάλιση της πλήρους συμμετοχής στην κοινωνία και την οικονομία, άρση των εμποδίων και προώθηση της ανεξάρτητης διαβίωσης. Η επίτευξη αυτών των στόχων απαιτεί πλέον επικαιροποίηση της υφιστάμενης στρατηγικής στο τρέχον πλαίσιο, καλύτερη εφαρμογή και στοχευμένες νέες δράσεις.

Ειδικότερα, η στρατηγική επικεντρώνεται στα εξής:

• Πραγμάτωση των δικαιωμάτων μέσω καλύτερης προσβασιμότητας και απτών βελτιώσεων στην καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρία·
• Ενδυνάμωση των ατόμων με αναπηρία ώστε να συμμετέχουν στη δια βίου μάθηση, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία, μέσω ισχυρότερης δράσης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο·
• Συνεργασία με τις κοινότητες και επίτευξη αποτελεσμάτων επιτόπου, εντός της ΕΕ και μέσω εξωτερικής δράσης και χρηματοδότησης.

Ποια είναι η πρόοδος που έχει σημειωθεί μετά την έγκριση της στρατηγικής 2021;

Από το 2021, η στρατηγική έχει θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο ενωσιακό πλαίσιο πολιτικών για την αναπηρία, ευθυγραμμισμένο με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ), στην οποία η ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη.

Η Επιτροπή έχει προετοιμάσει το έδαφος για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς με την έκδοση της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης για άτομα με αναπηρία, οι οποίες διευκολύνουν την αμοιβαία αναγνώριση του καθεστώτος αναπηρίας και την πρόσβαση σε ειδικούς όρους σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, το 2022 συστάθηκε το κέντρο πόρων AccessibleEU ως ο πρώτος κόμβος της ΕΕ για την προσβασιμότητα με σκοπό τη στήριξη της εφαρμογής υψηλών προτύπων προσβασιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Επιτροπή έχει επίσης εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ανεξάρτητη διαβίωση, με σκοπό την προώθηση υπηρεσιών με επίκεντρο τον άνθρωπο σε επίπεδο κοινότητας αντί της ιδρυματικής φροντίδας. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι τα άτομα με αναπηρία είναι ελεύθερα να επιλέγουν πού και με ποιον ζουν, και έχουν πρόσβαση στην υποστήριξη που χρειάζονται για να ζουν ανεξάρτητα. Επιπλέον, η δέσμη μέτρων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία στηρίζει την ένταξη στην αγορά εργασίας και προωθεί ποιοτικές και βιώσιμες θέσεις εργασίας, παρέχοντας καθοδήγηση σχετικά με τον τρόπο πρόσληψης, διατήρησης και ανάπτυξης ικανοτήτων για τους εργαζομένους με αναπηρία.

Πέρα από αυτές τις πρωτοβουλίες, η ένταξη των ατόμων με αναπηρία έχει επίσης ενισχυθεί σε όλα τα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ. Για παράδειγμα, 2,4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (2021-2027) στηρίζουν την ένταξη ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, ενώ το Erasmus+ έχει δώσει τη δυνατότητα σε 6 500 φοιτητές με αναπηρία να συμμετάσχουν σε προγράμματα κινητικότητας από το 2021. Επιπλέον, μεταξύ 2021 και 2025, σχεδόν 1,3 εκατ. άτομα με αναπηρία συμμετείχαν σε δραστηριότητες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+), με εκτιμώμενη συνολική χρηματοδότηση ύψους περίπου 11 δισ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένης της εθνικής συγχρηματοδότησης).

Γιατί η ένταξη των ατόμων με αναπηρία είναι σημαντική για την οικονομία και την κοινωνία της Ευρώπης;

90 εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ ζουν με αναπηρία και οποιοσδήποτε μπορεί να βιώσει αναπηρία σε κάποια στιγμή της ζωής του, ιδίως σε μια γηράσκουσα κοινωνία. Ο αποκλεισμός των ατόμων με αναπηρία από την εκπαίδευση, την απασχόληση και την κοινωνία οδηγεί σε σημαντικές απώλειες. Για παράδειγμα, οι διακρίσεις λόγω αναπηρίας έχουν ως αποτέλεσμα εκτιμώμενες ετήσιες απώλειες ΑΕΠ στην ΕΕ ύψους έως και 1,42 δισ. ευρώ και απώλειες φορολογικών εσόδων ύψους μεταξύ 302-493 εκατ. ευρώ. Αντιθέτως, η άρση των εμποδίων και οι επενδύσεις στην προσβασιμότητα επιτρέπουν στα άτομα με αναπηρία να συμβάλλουν πλήρως στην οικονομία της ΕΕ με τις δεξιότητες και τα ταλέντα τους, στηρίζοντας την ανάπτυξη και συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού. Η ένταξη ωφελεί επίσης τη δημοκρατία, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στα κοινά και στην πολιτική ζωή.

Πώς θα συμβάλει η στρατηγική στην πραγμάτωση των δικαιωμάτων;

Η στρατηγική επικεντρώνεται στη μετουσίωση των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται σε επίπεδο ΕΕ σε απτές βελτιώσεις στην καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρία. Υποστηρίζει την πλήρη εφαρμογή της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας και της κάρτας στάθμευσης για άτομα με αναπηρία, οι οποίες με τη σειρά τους θα διευκολύνουν την αναγνώριση του καθεστώτος αναπηρίας μεταξύ των κρατών μελών και θα βοηθήσουν τα άτομα με αναπηρία να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες πολιτισμού, αναψυχής και μεταφορών σε ολόκληρη την ΕΕ. Η πλήρης εφαρμογή της ευρωπαϊκής πράξης για την προσβασιμότητα και των προτύπων προσβασιμότητας θα μετατρέψει την καθοδήγηση και τις υποχρεώσεις προσβασιμότητας σε συγκεκριμένες εξελίξεις.

Οι νέες δράσεις της στρατηγικής θα προωθήσουν οικονομικά προσιτές, προσβάσιμες και συμβατές υποστηρικτικές τεχνολογίες και ΤΝ μέσω διαλόγου σε επίπεδο ΕΕ. Ένα θεματολόγιο για τις μεταφορές χωρίς φραγμούς θα βελτιώσει την προσβασιμότητα σε όλους τους τρόπους μεταφοράς, στηρίζοντας την κινητικότητα και την αυτονομία. Επιπλέον, μια πρωτοβουλία για τη δημοκρατία χωρίς αποκλεισμούς θα καταστήσει τις εκλογές και τις πολιτικές διαδικασίες πιο προσβάσιμες και χωρίς αποκλεισμούς, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να ψηφίζουν, να θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές και να συμμετέχουν πλήρως, μεταξύ άλλων στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2029.

Πώς θα ενδυναμώσει και θα ενισχύσει η στρατηγική την ένταξη των ατόμων με αναπηρία;

Η στρατηγική έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να ζουν ανεξάρτητα, να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία και να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητές τους. Θα δρομολογήσει μια ενωσιακή συμμαχία για την ανεξάρτητη διαβίωση με τη συμμετοχή υπευθύνων χάραξης πολιτικής και ενδιαφερόμενων μερών για τη στήριξη της μετάβασης από την ιδρυματική φροντίδα στη φροντίδα και τις υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας, μεταξύ άλλων μέσω χρηματοδότησης από την ΕΕ.

Μια καλύτερα εφαρμοζόμενη δέσμη μέτρων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία θα προωθήσει αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, θα αντιμετωπίσει την ΤΝ στον χώρο εργασίας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν ιδίως οι γυναίκες με αναπηρία. Οι νέες δράσεις θα στηρίξουν τις μεταβάσεις μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης, θα αντιμετωπίσουν το χάσμα απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία, θα παράσχουν καθοδήγηση σχετικά με τον συνδυασμό απασχόλησης και παροχών, θα διασφαλίσουν συστήματα που παρέχουν κίνητρα για την ανάληψη εργασίας από άτομα με αναπηρία και θα ενισχύσουν την εκπαίδευση και την κατάρτιση χωρίς αποκλεισμούς σε διάφορα στάδια της ζωής.

Η στρατηγική θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία παγκοσμίως. Σε παγκόσμιο επίπεδο, πάνω από 1 δισ. άνθρωποι ζουν με αναπηρία. Πρόκειται για το 16 % του παγκόσμιου πληθυσμού. Η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό παγκόσμιο ρόλο όσον αφορά τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, ενσωματώνοντας περαιτέρω την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην εξωτερική της δράση. Αυτό περιλαμβάνει επενδύσεις της Global Gateway, με τις οποίες διασφαλίζεται ότι οι υποδομές, οι υπηρεσίες και οι πρωτοβουλίες δημιουργίας θέσεων εργασίας είναι προσβάσιμες και χωρίς αποκλεισμούς. Η ένταξη των ατόμων με αναπηρία θα ενισχυθεί επίσης στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας και της αντιμετώπισης κρίσεων, καθώς και στις πολιτικές διεύρυνσης και γειτονίας της ΕΕ. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, όπου η ΕΕ θα προωθήσει την προσβασιμότητα και μια προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς για την αναπηρία, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα άτομα με αναπηρία συμμετέχουν ενεργά στις προσπάθειες ανασυγκρότησης.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Small Giant on Unsplash