Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο των νέων κανόνων που διευκολύνουν την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας και του πρώτου ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Οι νέοι κανόνες θα ενισχύσουν περαιτέρω το σύστημα ασύλου της ΕΕ, καθιστώντας την επεξεργασία του ασύλου ταχύτερη και αποτελεσματικότερη για τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, θα συμβάλουν σε ένα σύστημα που θα είναι δίκαιο και σταθερό, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Ο πρώτος ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να ακολουθήσουν μια πιο ομοιόμορφη προσέγγιση όσον αφορά τις αιτήσεις ασύλου υπηκόων χωρών που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο των οποίων οι αιτήσεις ενδέχεται να είναι αβάσιμες. Μέσω ταχειών διαδικασιών που βασίζονται σε ατομική αξιολόγηση, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να διεκπεραιώνουν τις εν λόγω αιτήσεις ασύλου ταχύτερα και αποτελεσματικότερα. Μια χώρα καταγωγής μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής βάσει αξιολόγησης που βασίζεται σε διάφορες σχετικές πηγές, μεταξύ άλλων από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και τα κράτη μέλη. 

Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεωρούν μια αίτηση ασύλου απαράδεκτη όταν οι αιτούντες θα μπορούσαν να λάβουν αποτελεσματική προστασία σε τρίτη χώρα που θεωρείται ασφαλής για αυτούς. Με τους νέους κανόνες, η σύνδεση μεταξύ του αιτούντος και της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα είναι πλέον υποχρεωτική για την εφαρμογή της έννοιας. Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, οι τρίτες χώρες μπορούν να θεωρούνται ασφαλείς μόνο όταν τα εθνικά τους συστήματα μπορούν να διεκπεραιώνουν αιτήσεις και να παρέχουν αποτελεσματική προστασία, όπου απαιτείται, διασφαλίζοντας την προστασία από την επαναπροώθηση και την απουσία κινδύνων δίωξης, απειλής κατά της ζωής ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης.

Το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο αποτελεί το θεμέλιο της πολιτικής της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση, διασφαλίζοντας ισχυρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων, αυστηρούς κανόνες κατά των καταχρήσεων και ισορροπία μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης. Με το σημερινό βήμα, τα κράτη μέλη είναι καλύτερα εξοπλισμένα για την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης στην ΕΕ. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τα κράτη μέλη στην προώθηση της εφαρμογής του συμφώνου, καθώς η θέση του σε λειτουργία και η περαιτέρω ανάπτυξή του απαιτούν συνεχή εστίαση κατά τα επόμενα έτη.

Επόμενα βήματα

Οι κανονισμοί πρέπει τώρα να εγκριθούν επίσημα από το Συμβούλιο πριν τεθούν σε ισχύ, πράγμα που θα συμβεί την επομένη της δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι νέοι κανόνες αποτελούν εμπροσθοβαρή τμήματα του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, το οποίο θα εφαρμοστεί από τον Ιούνιο του 2026.

Ιστορικό

Ο ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής περιλαμβάνει τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, οι οποίες θεωρείται ότι πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηριστούν ως ασφαλείς χώρες καταγωγής στο πλαίσιο της ενταξιακής τους πορείας προς την ΕΕ, καθώς και το Κόσοβο, το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία.

Τα κράτη μέλη θα έχουν πλέον μεγαλύτερη ευελιξία να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν την έννοια όταν υπάρχει σύνδεση με την ασφαλή τρίτη χώρα, όταν ο αιτών διήλθε μέσω ασφαλούς χώρας πριν φθάσει στην ΕΕ ή όταν υπάρχει συμφωνία ή διακανονισμός με ασφαλή χώρα. Εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές διασφαλίσεις.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by ‪Salah Darwish on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο δράσης της για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων απειλών που θέτουν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη για την ασφάλεια της ΕΕ. Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ έχει αντιμετωπίσει αυξανόμενες και πολύπλευρες προκλήσεις όσον αφορά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα μετεωρολογικά αερόστατα, συμπεριλαμβανομένων των εχθρικών υπερπτήσεων, των παραβιάσεων του εναέριου χώρου, των διαταραχών στους αερολιμένες, καθώς και των κινδύνων για τις υποδομές ζωτικής σημασίας, τα εξωτερικά σύνορα και τους δημόσιους χώρους μας.

Το σχέδιο δράσης αποτελεί ένα φιλόδοξο σχέδιο στρατηγικής για την ενίσχυση της συνεργασίας και της αλληλεγγύης της ΕΕ, ανταποκρινόμενο στις εκκλήσεις των κρατών μελών της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για μια ενιαία προσέγγιση της ΕΕ έναντι των απειλών που θέτουν τα κακόβουλα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Επικεντρώνεται στη διάσταση της μη στρατιωτικής εσωτερικής ασφάλειας, συμπληρώνοντας και στηρίζοντας παράλληλα το έργο που επιτελεί η Επιτροπή στον τομέα της άμυνας και ενισχύοντας τις πολιτικοστρατιωτικές συνέργειες. Επιπλέον, το σχέδιο δράσης συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής αγοράς δρόνων, απελευθερώνοντας το δυναμικό για καινοτομία, ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων εργασίας σε αυτόν τον σημαντικό τομέα.

Το σχέδιο δράσης έχει σχεδιαστεί για να στηρίξει τα κράτη μέλη μέσω συντονισμένων δράσεων, συμπληρώνοντας τα εθνικά μέτρα και εστιάζοντας σε βασικές προτεραιότητες: ενίσχυση της ετοιμότητας, ενίσχυση των ικανοτήτων ανίχνευσης, συντονισμός των αντιδράσεων και ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ. 

Ενίσχυση της ετοιμότητας και της ανθεκτικότητας της Ευρώπης έναντι περιστατικών δρόνων

Για να βελτιωθεί η ετοιμότητα της ΕΕ, το σχέδιο δράσης προτείνει μια νέα προσέγγιση για την τεχνολογική ανάπτυξη και την ταχεία αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής. Οι προσπάθειες αυτές περιλαμβάνουν:

• συντονισμένη βιομηχανική χαρτογράφηση μεταξύ πολιτικού και στρατιωτικού τομέα για την προσέλκυση επενδύσεων και την προώθηση της καινοτομίας και της διαλειτουργικότητας·
• ενίσχυση της ικανότητας δοκιμών για την αντιμετώπιση δρόνων χάρη σε ένα νέο κέντρο αριστείας της ΕΕ για την αντιμετώπιση δρόνων και στην ανάπτυξη συστήματος πιστοποίησης για συστήματα αντιμετώπισης δρόνων· και
• Έναρξη ενός φόρουμ βιομηχανίας δρόνων και αντιδρώντων δρόνων για την προώθηση του διαλόγου με βιομηχανικούς φορείς, με σκοπό την κλιμάκωση της παραγωγής.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα προτείνει δέσμη μέτρων για την ασφάλεια των μη επανδρωμένων αεροσκαφών με σκοπό την αναμόρφωση των υφιστάμενων κανόνων για τα μη στρατιωτικά αερομεταφερόμενα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και την προσαρμογή τους στις νέες πραγματικότητες στον τομέα της ασφάλειας. Η δέσμη μέτρων θα περιλαμβάνει μέτρα για συντονισμένη εκτίμηση κινδύνου με σκοπό την προστασία των αλυσίδων εφοδιασμού τεχνολογίας τόσο για τους δρόνους όσο και για τα συστήματα αναχαίτισης δρόνων, παράλληλα με τη δρομολόγηση σήματος «EU Trusted Drone» για τον εντοπισμό ασφαλούς εξοπλισμού στην αγορά.

Για τη διασφάλιση των υποδομών ζωτικής σημασίας, η Επιτροπή θα παράσχει σαφείς κατευθυντήριες γραμμές για τους φορείς εκμετάλλευσης, θα δρομολογήσει πιλοτικό έργο για τη βελτίωση της θαλάσσιας επιτήρησης και θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να αμυνθούν έναντι απειλών μεγάλου υψομέτρου, όπως μετεωρολογικά αερόστατα που εκτοξεύονται από χώρες εκτός της ΕΕ.

Αξιοποίηση τεχνολογιών και δικτύων 5G για τον καλύτερο εντοπισμό δρόνων

Ο εντοπισμός, η παρακολούθηση και ο εντοπισμός κακόβουλων μη επανδρωμένων αεροσκαφών είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση απειλών. Αυτό απαιτεί μια ενισχυμένη εικόνα της κατάστασης, βοηθώντας να διαφοροποιηθούν οι φίλοι από τους εχθρούς. Για τον σκοπό αυτό, το σχέδιο δράσης προεπισκοπεί μέτρα που θα στηρίξουν την εμφάνιση ενιαίων συστημάτων απεικόνισης αέρα, ενσωματώνοντας όλα τα σχετικά δεδομένα για τον εντοπισμό νόμιμων δρόνων, και διερευνά από κοινού με τα κράτη μέλη τη σταδιακή δημιουργία πλατφόρμας συμβάντων δρόνων.

Ο εντοπισμός κακόβουλων δρόνων βασίζεται σε μια προσέγγιση πολλαπλών αισθητήρων, η οποία συνδυάζει διάφορες τεχνολογίες που τροφοδοτούνται από λογισμικό ΤΝ. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τις κορυφαίες τεχνολογικές εξελίξεις στον εντοπισμό δρόνων.  

Αντιμέτωπα με το σημερινό τοπίο απειλών, και ιδίως την αυξανόμενη χρήση σμηνών δρόνων, τα δίκτυα 5G πρέπει να αξιοποιηθούν επειγόντως για την ανίχνευση δρόνων, συνδεδεμένων ή μη.

Για τη στήριξη της ταχείας ανάπτυξης και της ανίχνευσης με ζωντανές δοκιμές 5G, η Επιτροπή θα προκηρύξει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία.

Αυτά τα δίκτυα 5G προσφέρουν ακριβή παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο των ιπτάμενων αντικειμένων, η οποία είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ασφάλειας των ουρανών μας και την προστασία της εσωτερικής ασφάλειας.

Ενίσχυση των αντιδράσεων σε κακόβουλη δραστηριότητα μη επανδρωμένων αεροσκαφών

Ενώ τα κράτη μέλη είναι κατά κύριο λόγο υπεύθυνα για τα μέτρα αντιμετώπισης των απειλών από δρόνους, η ΕΕ μπορεί να προσφέρει σαφή προστιθέμενη αξία στη στήριξη αυτών των συνεχιζόμενων προσπαθειών. Η Επιτροπή θα προκηρύξει πρόσκληση προς τις ενδιαφερόμενες χώρες να ενώσουν τις δυνάμεις τους στις δημόσιες συμβάσεις και στην ανάπτυξη συστημάτων αναχαίτισης δρόνων. Θα στηρίξει επίσης την ανάπτυξη κυρίαρχων ευρωπαϊκών συστημάτων «χειρισμού και ελέγχου» που λειτουργούν με ΤΝ και θα εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας ομάδων ταχείας αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης κατά του Drone για αυξημένη αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης τη διοργάνωση ετήσιας άσκησης μεγάλης κλίμακας της ΕΕ για την αναχαίτιση δρόνων με σκοπό την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων όσον αφορά τη διασυνοριακή συνεργασία και τις στρατιωτικές και μη στρατιωτικές συνέργειες. Επιπλέον, θα συνεχίσει να παρέχει στον Frontex —την υπηρεσία συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής της ΕΕ— τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και την τεχνολογία που απαιτούνται για την επιτήρηση των συνόρων. Ο Frontex θα παράσχει πρακτική καθοδήγηση σχετικά με τα πολυεπίπεδα μοντέλα ανάπτυξης και τον διασυνοριακό χειρισμό συμβάντων.

Ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης έναντι απειλών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη

Το παρόν σχέδιο δράσης θα συμπληρώσει και θα στηρίξει τα κράτη μέλη στην ενίσχυση της στρατιωτικής ετοιμότητας της Ευρώπης μέσω της καινοτομίας και της βιομηχανικής συνεργασίας, μεταξύ άλλων στον τομέα της διασφάλισης του εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες. Η Επιτροπή θα εντείνει τη στήριξή της για την οικοδόμηση ενός ισχυρότερου οικοσυστήματος δρόνων, προωθώντας στενότερους δεσμούς μεταξύ κυβερνήσεων και βιομηχανίας μέσω της συμμαχίας δρόνων με την Ουκρανία. Επιταχύνοντας την ανάπτυξη οικονομικά προσιτής αμυντικής τεχνολογίας και επιταχύνοντας τη μαζική παραγωγή, το έργο αυτό θα αποτελέσει τη βάση της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την άμυνα των δρόνων και της πρωτοβουλίας Eastern Flank Watch, ενός εμβληματικού έργου που προτείνεται στον χάρτη πορείας για την ετοιμότητα στον τομέα της άμυνας 2030.

Τα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ στηρίζουν ήδη την τεχνολογική ανάπτυξη δρόνων και ικανοτήτων αντιμετώπισης δρόνων, ιδίως μέσω του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και του μέσου για τη διαχείριση των συνόρων και των θεωρήσεων. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει οικονομικά τα κράτη μέλη μέσω αυτών των μέσων, καθώς και μέσω του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και των δανείων SAFE.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή θα ξεκινήσει συζητήσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με τις προτεινόμενες δράσεις και τις βασικές προτεραιότητες, με βάση την αρχή της συνιδιοκτησίας. Θα συνεργαστεί επίσης πολύ στενά με άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το σχέδιο δράσης θα πρέπει να θεωρείται δυναμική διαδικασία, η οποία θα πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με την εξέλιξη και τη φύση των απειλών.

Για τον συντονισμό της εφαρμογής, η Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας, από κοινού με τα κράτη μέλη, ενός στρατηγικού μηχανισμού που θα συνδέει τις διάφορες διαστάσεις και θα διασφαλίζει τη στενή συνεργασία με το Συμβούλιο. Η Επιτροπή πρότεινε επίσης στα κράτη μέλη να ορίσουν εθνικούς συντονιστές ασφάλειας δρόνων, οι οποίοι θα προωθούν και θα επιβλέπουν την εφαρμογή των εν λόγω δράσεων σε εθνικό επίπεδο. 

Ιστορικό

Το σχέδιο δράσης για την ασφάλεια των δρόνων και την καταπολέμηση των δρόνων βασίζεται στην ανακοίνωση του 2023 για την αντιμετώπιση πιθανών απειλών που θέτουν οι δρόνοι και αντικαθιστά την ενδιάμεση επανεξέτασή του, καθώς και τη στρατηγική δρόνων 2.0, η οποία παρέχει το γενικό πλαίσιο πολιτικής για την ανάπτυξη ενός ανταγωνιστικού και ασφαλούς ευρωπαϊκού οικοσυστήματος δρόνων.

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής συμμετέχει ενεργά σε ερευνητικές και τεχνικές δραστηριότητες που σχετίζονται με δρόνους, συστήματα αναχαίτισης δρόνων και αυτόνομες πλατφόρμες. Η τοποθεσία του στο Geel (Βέλγιο) λειτουργεί ως ζωντανό εργαστήριο για τη μελέτη των τεχνολογιών αναχαίτισης δρόνων και την εφαρμογή τους σε πραγματικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Jared Brashier on Unsplash