Το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την καταπολέμηση του κυβερνοεκφοβισμού αποσκοπεί στην προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο στην ΕΕ. Το σχέδιο δράσης διαρθρώνεται γύρω από: την ανάπτυξη μιας πανευρωπαϊκής εφαρμογής όπου τα θύματα διαδικτυακού εκφοβισμού μπορούν εύκολα να λάβουν βοήθεια, τον συντονισμό των εθνικών προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση της επιβλαβούς συμπεριφοράς στο διαδίκτυο και την πρόληψη του κυβερνοεκφοβισμού μέσω της ενθάρρυνσης καλύτερων και ασφαλέστερων ψηφιακών πρακτικών.

Εφαρμογή σε επίπεδο ΕΕ για την αναφορά κυβερνοεκφοβισμού

Τα θύματα του διαδικτυακού εκφοβισμού πρέπει να έχουν σαφή και εύκολο τρόπο να καταγγέλλουν την παρενόχληση και να λαμβάνουν βοήθεια. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ένα ουσιαστικό στοιχείο του σχεδίου δράσης είναι η έκδοση μιας εύχρηστης και προσβάσιμης εφαρμογής για την αναφορά κυβερνοεκφοβισμού σε εθνική τηλεφωνική γραμμή βοήθειας. Το πιο σημαντικό, η εφαρμογή θα είναι ένας τρόπος για τα παιδιά και τους εφήβους να λάβουν υποστήριξη και θα είναι σε θέση να αποθηκεύουν και να στέλνουν αποδεικτικά στοιχεία με ασφάλεια. Η Επιτροπή θα αναπτύξει ένα σχέδιο της εφαρμογής το οποίο θα μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για να προσαρμόζουν, να μεταφράζουν και να συνδέονται με τις σχετικές εθνικές υπηρεσίες.

Συντονισμένη προσέγγιση της ΕΕ

Κάθε νέος σε ολόκληρη την ΕΕ θα πρέπει να προστατεύεται εξίσου από τον κυβερνοεκφοβισμό. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια και να χρησιμοποιήσουν μια κοινή αντίληψη του κυβερνοεκφοβισμού για τη συλλογή και τη σύγκριση δεδομένων.  Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς ένα πιο ενωμένο μέτωπο κατά του κυβερνοεκφοβισμού.

Υπάρχουν εν εξελίξει πρωτοβουλίες για την προστασία και την ενδυνάμωση των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά την αντιμετώπιση του κυβερνοεκφοβισμού, η Επιτροπή θα εντοπίσει ευκαιρίες στις οποίες μπορούν να βελτιωθούν. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή:

• Επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) σχετικά με την προστασία των ανηλίκων, ώστε να ενισχυθούν τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν οι επιγραμμικές πλατφόρμες για να αποτρέπουν την έκθεση των ανηλίκων σε επιβλαβές περιεχόμενο και να το αναφέρουν εύκολα·
• να εγκρίνουν κατευθυντήριες γραμμές της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες σχετικά με τις αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου, ώστε να αποσαφηνιστεί ο ρόλος τους στην αντιμετώπιση του παράνομου περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένου του παράνομου περιεχομένου κυβερνοεκφοβισμού·
• Αντιμετώπιση του κυβερνοεκφοβισμού σε πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο στο πλαίσιο της εν εξελίξει αξιολόγησης και της επανεξέτασης της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία ΥΟΑΜ)·
• Στήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής των διατάξεων του νόμου για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) σχετικά με τις απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ, μεταξύ άλλων όταν χρησιμοποιούνται για κυβερνοεκφοβισμό·
• Διευκόλυνση της αποτελεσματικής εφαρμογής των υποχρεώσεων διαφάνειας της πράξης για την ΤΝ, μεταξύ άλλων μέσω ενός κώδικα πρακτικής για τη σήμανση και την επισήμανση περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά για κυβερνοεκφοβισμό.

Πρόληψη του κυβερνοεκφοβισμού

Το σχέδιο δράσης ενθαρρύνει τις υγιείς, υπεύθυνες και με σεβασμό ψηφιακές πρακτικές από νεαρή ηλικία. Η πρόληψη του κυβερνοεκφοβισμού θα αποτελέσει το επίκεντρο της επικείμενης επανεξέτασης των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής για τους εκπαιδευτικούς σχετικά με την προώθηση του ψηφιακού γραμματισμού, στο πλαίσιο του ευρύτερου στόχου για την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και τη βελτίωση της χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών στο πλαίσιο της Ένωσης Δεξιοτήτων.

Παράλληλα, η Επιτροπή θα επεκτείνει τους πόρους και την κατάρτιση για τον κυβερνοεκφοβισμό στα σχολεία μέσω των κέντρων για ασφαλέστερη χρήση του διαδικτύου και της πλατφόρμας «Καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά».

«Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου»

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να προωθεί τα δικαιώματα και την ευημερία των παιδιών εντός και εκτός διαδικτύου μέσω της Ημέρας Ασφαλούς Διαδικτύου.

Η Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου, η οποία εγκαινιάστηκε το 2004 στην ΕΕ, γιορτάζεται σήμερα σε περίπου 160 χώρες και εδάφη παγκοσμίως, υποστηρίζοντας έναν ασφαλέστερο και καλύτερο διαδικτυακό κόσμο για όλους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση των δικαιωμάτων και της ευημερίας των παιδιών τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου, σε ολόκληρη την Ευρώπη και παγκοσμίως.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή θα εφαρμόσει το σχέδιο δράσης για τον κυβερνοεκφοβισμό από κοινού με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία, την κοινωνία των πολιτών, διεθνείς οργανισμούς και τα ίδια τα παιδιά.

Παράλληλα, η Επιτροπή επεξεργάζεται επικείμενες πρωτοβουλίες, όπως η πιλοτική εφαρμογή μιας ενωσιακής λύσης επαλήθευσης της ηλικίας για τη διατήρηση της ιδιωτικής ζωής, η επικείμενη πράξη για την ψηφιακή δικαιοσύνη, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα τροφοδοτήσει το έργο της Επιτροπής για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο και μια έρευνα σχετικά με τον αντίκτυπο της κοινωνικής διάστασης στην ψυχική υγεία.

Ιστορικό

Εκτιμάται ότι περίπου ένα στα έξι παιδιά ηλικίας 11 έως 15 ετών αναφέρει ότι έχει πέσει θύμα κυβερνοεκφοβισμού και περίπου ένα στα οκτώ παραδέχεται ότι έχει πέσει θύμα κυβερνοεκφοβισμού. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύθηκε πέρυσι, πάνω από 9 στους 10 Ευρωπαίους δηλώνουν ότι είναι επείγουσα η δράση των δημόσιων αρχών για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο όσον αφορά τον αρνητικό αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική τους υγεία (93%), τον κυβερνοεκφοβισμό και τη διαδικτυακή παρενόχληση (92%) και τη διασφάλιση μηχανισμών για τον περιορισμό του ακατάλληλου για την ηλικία περιεχομένου (92%).

Το σχέδιο δράσης για τον κυβερνοεκφοβισμό καταρτίστηκε βάσει στοχευμένης διαβούλευσης με περισσότερα από 6 000 παιδιά και ευρύτερης δημόσιας διαβούλευσης.

Το σχέδιο δράσης βασίζεται στα εργαλεία και τους κανόνες που έχουν ήδη θεσπιστεί και συμβάλλουν στην καταπολέμηση του κυβερνοεκφοβισμού.

Ο νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαιτεί από τις επιγραμμικές πλατφόρμες να διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας για τους ανηλίκους στο διαδίκτυο. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των ανηλίκων συνιστούν μέτρα για τις πλατφόρμες, όπως η διασφάλιση ότι τα παιδιά μπορούν να αποκλείουν και/ή να σίγουν οποιονδήποτε χρήστη και ότι δεν μπορούν να προστεθούν σε ομάδες χωρίς τη συγκατάθεσή τους στο διαδίκτυο.

Η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων απαιτεί από τις πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή της πρόσβασης των ανηλίκων σε επιβλαβές περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου κυβερνοεκφοβισμού.

Η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη απαγορεύει τα συστήματα που χειραγωγούν ή εξαπατούν τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, με επιβλαβείς τρόπους, και θεσπίζει κανόνες σχετικά με την επισήμανση των βαθιά ψευδών πληροφοριών για την πρόληψη της εξαπάτησης.

Το σχέδιο δράσης θα ενισχύσει την προβολή και την προβολή των πόρων που διατίθενται μέσω του δικτύου κέντρων για ασφαλέστερη χρήση του διαδικτύου , τα οποία παρέχουν εργαλεία υποστήριξης για τα παιδιά, τους γονείς, τους φροντιστές, τους εκπαιδευτικούς και τους επαγγελματίες επί τόπου σε εθνικό επίπεδο, καθώς και μέσω της πολύγλωσσης πλατφόρμας «Καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά». Το 2025, περίπου 48 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες χρησιμοποίησαν τους πόρους των Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Adi Goldstein on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταχώρισε εν μέρει την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ), με τίτλο «Πρωτοβουλία της ΕΕ για την προστασία των αδέσποτων σκύλων, των αδέσποτων γατών και των ζώων σε καταφύγια στην ΕΕ / σε τρίτες χώρες».

Η πρωτοβουλία καλεί την Επιτροπή να «ενισχύσει την προστασία των αδέσποτων σκύλων, των αδέσποτων γατών και των ζώων σε καταφύγια στην ΕΕ και να διασφαλίσει ότι η δράση της ΕΕ σε τρίτες χώρες δεν συμβάλλει στην ταλαιπωρία των ζώων». Οι διοργανωτές ζητούν περαιτέρω περιορισμούς σχετικά με τη «χρήση σκύλων και γατών για επιστημονικούς σκοπούς» και τα «εμπορικά, συνεταιριστικά και χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ» να «σχεδιαστούν κατά τρόπο ώστε τα κονδύλια της ΕΕ, τα εμπορικά οφέλη ή η συνεργασία να χορηγούνται μόνο εάν τηρούνται τα ελάχιστα πρότυπα για την προστασία των σκύλων και των γατών». Οι διοργανωτές θεωρούν επίσης ότι θα πρέπει να προωθηθούν «βιώσιμα, ανθρώπινα μέτρα».

Η Επιτροπή καταχωρίζει μόνο εν μέρει την πρωτοβουλία, καθώς μπορεί να το πράξει μόνο σε τομείς στους οποίους η Επιτροπή έχει την εξουσία να προτείνει νέους νόμους. Αυτό ισχύει για τα καταφύγια ζώων, τις δοκιμές σε ζώα για επιστημονικούς σκοπούς, το εμπόριο και τη συνεργασία με τρίτες χώρες και τη χρηματοδότηση της Ένωσης. Οι πολιτικές που έχουν ως δεδηλωμένο στόχο την καλή μεταχείριση των ζώων εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών. Η Επιτροπή δεν θα έχει την εξουσία να προτείνει νομοθεσία με αυτόν τον δεδηλωμένο στόχο και, ως εκ τούτου, δεν είναι σε θέση να καταχωρίσει αυτό το μέρος της πρωτοβουλίας.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέρη της πρωτοβουλίας που πληρούν τις τυπικές προϋποθέσεις που καθορίζονται στη σχετική νομοθεσία είναι νομικά αποδεκτά βάσει του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών. 

Η Επιτροπή δεν έχει αναλύσει την ουσία των προτάσεων στο παρόν στάδιο. Η μερική καταχώριση δεν επηρεάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής επί της ουσίας ούτε τυχόν ενέργειες στις οποίες μπορεί να προβεί. Η Επιτροπή θα λάβει απόφαση σχετικά με την πρωτοβουλία μόνο εάν οι διοργανωτές συγκεντρώσουν τουλάχιστον ένα εκατομμύριο υπογραφές από πολίτες της ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Μετά την εγγραφή, οι διοργανωτές έχουν στη διάθεσή τους έξι μήνες για να ανοίξουν τη δωδεκάμηνη περίοδο συγκέντρωσης υπογραφών. Εάν μια ΕΠΠ λάβει τουλάχιστον ένα εκατομμύριο δηλώσεις υποστήριξης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, με τον ελάχιστο αριθμό να έχει επιτευχθεί σε τουλάχιστον επτά κράτη μέλη, η Επιτροπή υποχρεούται να αντιδράσει και να αποφασίσει ποια, ενδεχομένως, μέτρα θα λάβει ως απάντηση στην πρωτοβουλία, αιτιολογώντας την απόφασή της.

Ιστορικό

Η ΕΠΠ θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας ως εργαλείο καθορισμού της ατζέντας για τους πολίτες. Ξεκίνησε επίσημα τον Απρίλιο του 2012. Μόλις καταχωριστεί επίσημα, μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών επιτρέπει σε ένα εκατομμύριο πολίτες από τουλάχιστον επτά κράτη μέλη της ΕΕ να καλέσουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομικές πράξεις σε τομείς στους οποίους έχει την εξουσία να αναλάβει δράση. Οι προϋποθέσεις παραδεκτού είναι οι εξής: (1) η προτεινόμενη δράση δεν βρίσκεται καταφανώς εκτός του πλαισίου των εξουσιών της Επιτροπής να υποβάλει νομική πρόταση, (2) δεν είναι κατάφωρα καταχρηστική, επιπόλαια ή κακόβουλη και (3) δεν αντίκειται καταφανώς στις αξίες της Ένωσης.

Από την έναρξη της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, η Επιτροπή έχει καταχωρίσει 127 πρωτοβουλίες.

Το περιεχόμενο των πρωτοβουλιών εκφράζει μόνο τις απόψεις των διοργανωτών και δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ότι αντικατοπτρίζει τις απόψεις της Επιτροπής.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Nicholas Ng on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε εν μέρει το πράσινο φως στο έβδομο αίτημα πληρωμής της Σλοβακίας για 658 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), που αποτελεί τον πυρήνα του NextGenerationEU.

Πρόκειται για σημαντικό βήμα στην υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που συνδέονται με το παρόν αίτημα πληρωμής, στους τομείς της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, της εκπαίδευσης, της υγειονομικής περίθαλψης και των βελτιώσεων του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Σλοβακία έχει ολοκληρώσει ικανοποιητικά 17 από τα 18 ορόσημα και στόχους που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.

Τα εμβληματικά μέτρα στην παρούσα αίτηση πληρωμής περιλαμβάνουν:

• Κεντρική διαχείριση των κρατικών νοσοκομείων: ένα νέο πιλοτικό έργο ενοποιεί τους προϋπολογισμούς, τις δημόσιες συμβάσεις, τη στελέχωση και την παρακολούθηση των επιδόσεων 19 κρατικών νοσοκομείων, επιτρέποντας την εξορθολογισμένη εποπτεία. Με την τυποποίηση του σχεδιασμού, τη διευκόλυνση των μαζικών αγορών (π.χ. ιατρικού εξοπλισμού και ενέργειας) και την ενίσχυση των ελέγχων, η μεταρρύθμιση μειώνει τα απόβλητα, βελτιώνει τη λογοδοσία και διασφαλίζει την αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων σε ολόκληρο το νοσοκομειακό δίκτυο.

• Καλύτερες υπηρεσίες κατ' οίκον νοσηλείας: Η Σλοβακία ίδρυσε 11 νέα γραφεία κατ' οίκον νοσηλείας και εκσυγχρόνισε 80 υφιστάμενους παρόχους, βελτιώνοντας την περίθαλψη μετά τη νοσηλεία και παρέχοντας στους ασθενείς τη δυνατότητα να παραμείνουν περισσότερο στο σπίτι τους.

Μολονότι η Σλοβακία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι ένα ορόσημο σχετικά με τις επενδύσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες παραμένει ανεκπλήρωτο. Συγκεκριμένα, η ανακαίνιση των κτιρίων της αστυνομίας δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί όπως απαιτείται. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πρότεινε την αναστολή της πληρωμής που σχετίζεται με το εν λόγω ορόσημο.

Στη Σλοβακία θα δοθεί πρόσθετος χρόνος για να ολοκληρώσει το εκκρεμές ορόσημο, ενώ θα εξακολουθήσει να λαμβάνει μερική πληρωμή για τα ορόσημα που έχουν εκπληρωθεί επιτυχώς.

Η διαδικασία αυτή συνάδει με τον κανονισμό ΜΑΑ και τις κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής της Επιτροπής που δημοσιεύθηκαν στις 21 Φεβρουαρίου 2023.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή έχει πλέον αποστείλει την προκαταρκτική της αξιολόγηση σχετικά με την εκπλήρωση από τη Σλοβακία των οροσήμων και των στόχων που απαιτούνται για την εν λόγω πληρωμή στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ), η οποία έχει στη διάθεσή της τέσσερις εβδομάδες για να διατυπώσει τη γνώμη της.

Παράλληλα, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Σλοβακία τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι το προαναφερθέν ορόσημο δεν έχει εκπληρωθεί ικανοποιητικά. Η Σλοβακία έχει πλέον προθεσμία ενός μηνός για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή.

Εάν η Επιτροπή, μετά τις παρατηρήσεις της Σλοβακίας, επιβεβαιώσει την εκτίμησή της ότι το εν λόγω ορόσημο δεν έχει εκπληρωθεί ικανοποιητικά, θα αναστείλει το αντίστοιχο μέρος της πληρωμής. Το ποσό της αναστολής θα καθοριστεί με την εφαρμογή της μεθοδολογίας της Επιτροπής για τις αναστολές πληρωμών (που περιγράφεται στο παράρτημα II της ανακοίνωσης που δημοσιεύτηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2023), η οποία εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη και δίνει σημαντική βαρύτητα στα βασικά ορόσημα των μεταρρυθμίσεων. Από τη στιγμή αυτή, η Σλοβακία θα έχει στη διάθεσή της περίοδο έξι μηνών για να αναλάβει δράση και να εκπληρώσει την εκκρεμή δέσμευση. Στο τέλος αυτής της περιόδου, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον το εν λόγω ορόσημο έχει εκπληρωθεί ικανοποιητικά. Στην περίπτωση αυτή, αίρει την αναστολή και προβαίνει στην καταβολή του ποσού που έχει ανασταλεί.

Η πληρωμή στη Σλοβακία για τα ορόσημα και τους στόχους που έχουν ήδη δοθεί πράσινο φως μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά τη θετική γνώμη της ΟΔΕ και την έκδοση απόφασης πληρωμής από την Επιτροπή σε μεταγενέστερο στάδιο.

Ιστορικό

Η Σλοβακία υπέβαλε την αίτηση πληρωμής στις 28 Νοεμβρίου 2025. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Σλοβακίας περιλαμβάνει ευρύ φάσμα επενδυτικών και μεταρρυθμιστικών μέτρων για τη στήριξη των στόχων της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, όπως η ανακαίνιση οικογενειακών κατοικιών και δημόσιων κτιρίων, ο εκσυγχρονισμός των σιδηροδρόμων ή η παροχή ψηφιακού εξοπλισμού στα σχολεία. Το σχέδιο χρηματοδοτείται από επιχορηγήσεις ύψους 6,4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του ΜΑΑ.

Με το αίτημα πληρωμής, τα συνολικά κονδύλια που καταβλήθηκαν στη Σλοβακία στο πλαίσιο του ΜΑΑ ανέρχονται σε 3,96 δισ. EUR, ποσό που αντιστοιχεί στο 62 % των συνολικών κονδυλίων στο εθνικό της σχέδιο. Μέχρι σήμερα, έχει εκπληρωθεί το 44 % του συνόλου των οροσήμων και των στόχων του σχεδίου της Σλοβακίας.

Ενόψει του κλεισίματος του μηχανισμού στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τον Αύγουστο του 2026 και να υποβάλουν τις αιτήσεις τελικής πληρωμής τους έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Tomas on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρετίζει την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο των νέων κανόνων που διευκολύνουν την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας και του πρώτου ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Οι νέοι κανόνες θα ενισχύσουν περαιτέρω το σύστημα ασύλου της ΕΕ, καθιστώντας την επεξεργασία του ασύλου ταχύτερη και αποτελεσματικότερη για τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, θα συμβάλουν σε ένα σύστημα που θα είναι δίκαιο και σταθερό, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Ο πρώτος ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να ακολουθήσουν μια πιο ομοιόμορφη προσέγγιση όσον αφορά τις αιτήσεις ασύλου υπηκόων χωρών που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο των οποίων οι αιτήσεις ενδέχεται να είναι αβάσιμες. Μέσω ταχειών διαδικασιών που βασίζονται σε ατομική αξιολόγηση, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να διεκπεραιώνουν τις εν λόγω αιτήσεις ασύλου ταχύτερα και αποτελεσματικότερα. Μια χώρα καταγωγής μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής βάσει αξιολόγησης που βασίζεται σε διάφορες σχετικές πηγές, μεταξύ άλλων από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και τα κράτη μέλη. 

Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεωρούν μια αίτηση ασύλου απαράδεκτη όταν οι αιτούντες θα μπορούσαν να λάβουν αποτελεσματική προστασία σε τρίτη χώρα που θεωρείται ασφαλής για αυτούς. Με τους νέους κανόνες, η σύνδεση μεταξύ του αιτούντος και της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα είναι πλέον υποχρεωτική για την εφαρμογή της έννοιας. Σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ, οι τρίτες χώρες μπορούν να θεωρούνται ασφαλείς μόνο όταν τα εθνικά τους συστήματα μπορούν να διεκπεραιώνουν αιτήσεις και να παρέχουν αποτελεσματική προστασία, όπου απαιτείται, διασφαλίζοντας την προστασία από την επαναπροώθηση και την απουσία κινδύνων δίωξης, απειλής κατά της ζωής ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης.

Το σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο αποτελεί το θεμέλιο της πολιτικής της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση, διασφαλίζοντας ισχυρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων, αυστηρούς κανόνες κατά των καταχρήσεων και ισορροπία μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης. Με το σημερινό βήμα, τα κράτη μέλη είναι καλύτερα εξοπλισμένα για την αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης στην ΕΕ. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τα κράτη μέλη στην προώθηση της εφαρμογής του συμφώνου, καθώς η θέση του σε λειτουργία και η περαιτέρω ανάπτυξή του απαιτούν συνεχή εστίαση κατά τα επόμενα έτη.

Επόμενα βήματα

Οι κανονισμοί πρέπει τώρα να εγκριθούν επίσημα από το Συμβούλιο πριν τεθούν σε ισχύ, πράγμα που θα συμβεί την επομένη της δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι νέοι κανόνες αποτελούν εμπροσθοβαρή τμήματα του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, το οποίο θα εφαρμοστεί από τον Ιούνιο του 2026.

Ιστορικό

Ο ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής περιλαμβάνει τις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες, οι οποίες θεωρείται ότι πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηριστούν ως ασφαλείς χώρες καταγωγής στο πλαίσιο της ενταξιακής τους πορείας προς την ΕΕ, καθώς και το Κόσοβο, το Μπανγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, την Ινδία, το Μαρόκο και την Τυνησία.

Τα κράτη μέλη θα έχουν πλέον μεγαλύτερη ευελιξία να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν την έννοια όταν υπάρχει σύνδεση με την ασφαλή τρίτη χώρα, όταν ο αιτών διήλθε μέσω ασφαλούς χώρας πριν φθάσει στην ΕΕ ή όταν υπάρχει συμφωνία ή διακανονισμός με ασφαλή χώρα. Εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές διασφαλίσεις.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by ‪Salah Darwish on Unsplash