Η κυπριακή Προεδρία αποφάσισε να ενεργοποιήσει τις ρυθμίσεις IPCR (ολοκληρωμένες ρυθμίσεις της ΕΕ για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων) του Συμβουλίου σε λειτουργία ανταλλαγής πληροφοριών ώστε να παρακολουθεί ενεργά την έξαρση του χανταϊού που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Η ενεργοποίηση των ρυθμίσεων IPCR θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Θα αποτελέσει πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει όλες τις σχετικές πληροφορίες και όλες τις εν εξελίξει δράσεις, με σκοπό την ενίσχυση της επίγνωσης της κατάστασης και τη στήριξη της ετοιμότητας.

Με βάση τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα στοιχεία, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) ταξινομεί τον κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό στην Ευρώπη ως πολύ χαμηλό, δεδομένου ότι εφαρμόζονται κατάλληλα μέτρα πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων και ότι οι χανταϊοί δεν εξαπλώνονται εύκολα μεταξύ των ανθρώπων.

Δραστηριότητες ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού πραγματοποιούνται ήδη σε επίπεδο ΕΕ στους σχετικούς τομείς, ιδίως στους κλάδους της υγείας και της πολιτικής προστασίας.

• Συντονισμός της ενωσιακής αντιμετώπισης κρίσεων από το Συμβούλιο (γενικές πληροφορίες)

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Clay Banks on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά το έκτο αίτημα πληρωμής της Λιθουανίας για επιχορηγήσεις ύψους 178 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, που αποτελεί τον πυρήνα του NextGenerationEU.

Πρόκειται για σημαντικό βήμα που σχετίζεται με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που συνδέονται με το εν λόγω αίτημα πληρωμής, με στόχο την ενίσχυση της ψηφιοποίησης, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στον δημόσιο τομέα της Λιθουανίας. Περιλαμβάνει σημαντικά μεταρρυθμιστικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών επικαιροποιήσεων για τη βελτίωση της επάρκειας του συστήματος ελάχιστου εισοδήματος προς όφελος των πλέον ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού της Λιθουανίας, καθώς και την απαίτηση δημοσίευσης μελλοντοστραφών δεδομένων για τη δυναμικότητα του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Καλύπτει επίσης την ανάπτυξη βασικών ψηφιακών εργαλείων και συστημάτων, όπως ένα αποθετήριο που υποστηρίζει το μοντέλο διαχείρισης κρατικών δεδομένων, μια πλατφόρμα εξ αποστάσεως μάθησης για δημόσιους υπαλλήλους και προηγμένες φορολογικές και τελωνειακές αναλύσεις, παράλληλα με τομεακές βελτιώσεις σε τομείς όπως η ανακαίνιση κτιρίων, η παρακολούθηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης και η πολιτιστική προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Λιθουανία έχει ολοκληρώσει ικανοποιητικά δέκα ορόσημα και οκτώ στόχους που καθορίζονται στην εκτελεστική απόφαση του Συμβουλίου.

Τα εμβληματικά μέτρα στην παρούσα αίτηση πληρωμής περιλαμβάνουν:

• Παρακολούθηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης μέσω δημόσιου πίνακα εργαλείων: Μια οθόνη ψηφιακού συστήματος υγείας επιτρέπει την παρακολούθηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης καθιστώντας τους βασικούς δείκτες επιδόσεων προσβάσιμους στο κοινό. Αυτό διασφαλίζει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία παρέχοντας έναν ανοικτό, φιλικό προς τον χρήστη πίνακα που επιτρέπει στα ενδιαφερόμενα μέρη και στο κοινό να παρακολουθούν και να αξιολογούν την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας που παρέχονται στη Λιθουανία.

• Σημαντικά βήματα προόδου για την ενίσχυση του συστήματος κοινωνικής προστασίας της Λιθουανίας: Οι μεταρρυθμίσεις της Λιθουανίας ενισχύουν την επάρκεια των κοινωνικών παροχών και διευρύνουν την κάλυψη του συστήματος κοινωνικής προστασίας. Η χώρα εφαρμόζει τις βασικές συστάσεις της μελέτης επάρκειας ελάχιστου εισοδήματος μεταρρυθμίζοντας το σύστημα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των κοινωνικών παροχών, αυξάνοντας τα ελάχιστα επίπεδα παροχών, διευρύνοντας την πρόσβαση σε στήριξη, βελτιώνοντας τα κίνητρα για εργασία και ενισχύοντας την αξιολόγηση της επιλεξιμότητας. Βασική βελτίωση είναι η εισαγωγή ενός νέου συστήματος τιμαριθμικής αναπροσαρμογής που συνδέει τις κοινωνικές παροχές τόσο με το κόστος διαβίωσης όσο και με την αύξηση των μισθών, συμβάλλοντας στη διασφάλιση ότι οι παροχές παραμένουν επαρκείς και ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες. Έχει επίσης σημειωθεί πρόοδος σε συναφείς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των υψηλότερων ελάχιστων παροχών μητρότητας, πατρότητας και παιδικής φροντίδας, καθώς και των υψηλότερων παροχών διατροφής τέκνων, των ισχυρότερων συντάξεων κοινωνικής πρόνοιας, της διευρυμένης πρόσβασης σε στήριξη τέκνων, της κατάργησης των ελάχιστων απαιτήσεων για τον χρόνο εργασίας και των αναθεωρημένων κατώτατων ορίων περιουσιακών στοιχείων. Συνολικά, οι μεταρρυθμίσεις αυτές σηματοδοτούν ένα σημαντικό βήμα προς ένα σύστημα κοινωνικής προστασίας χωρίς αποκλεισμούς και με μεγαλύτερη ανταπόκριση στη Λιθουανία.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή διαβίβασε τη θετική προκαταρκτική αξιολόγησή της σχετικά με την εκπλήρωση από τη Λιθουανία των οροσήμων και των στόχων που απαιτούνται για την εν λόγω πληρωμή στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) του Συμβουλίου, η οποία έχει προθεσμία τεσσάρων εβδομάδων για να διατυπώσει τη γνώμη της. Η πληρωμή στη Λιθουανία μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά τη γνώμη της ΟΔΕ και την έκδοση απόφασης πληρωμής από την Επιτροπή αργότερα.

Ιστορικό

Η Λιθουανία υπέβαλε την έκτη αίτηση πληρωμής στις 31 Μαρτίου 2026.       

Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Λιθουανίας καθορίζει ευρείες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις με στόχο να καταστούν η οικονομία και η κοινωνία της πιο βιώσιμες, ανθεκτικές και προετοιμασμένες για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Το σχέδιο χρηματοδοτείται από 3,85 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,3 δισ. ευρώ είναι επιχορηγήσεις και 1,55 δισ. ευρώ είναι δάνεια.

Αυτό το έκτο αίτημα πληρωμής θα φέρει τα κονδύλια που καταβλήθηκαν στη Λιθουανία στο πλαίσιο του ΜΑΑ σε 2,8 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 73,7 % του συνόλου των κονδυλίων του λιθουανικού σχεδίου, ενώ αξιολογήθηκε το 65 % του συνόλου των οροσήμων και των στόχων του σχεδίου. 

Διαδραστικός χάρτης των έργων που χρηματοδοτούνται από τον ΜΑΑ, καθώς και ο πίνακας αποτελεσμάτων για την ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα, είναι διαθέσιμος στο διαδίκτυο. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία των αιτήσεων πληρωμής στο πλαίσιο του ΜΑΑ διατίθενται επίσης στο διαδίκτυο.

Ενόψει του κλεισίματος της διευκόλυνσης στο τέλος του 2026, τα κράτη μέλη πρέπει να υλοποιήσουν όλα τα ορόσημα και τους στόχους που εκκρεμούν έως τον Αύγουστο του 2026 και να υποβάλουν τα τελευταία αιτήματα πληρωμής έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Nikita Pishchugin on Unsplash

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την κινητοποίηση 144 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΤΑΕΕ) για να βοηθήσει την Ισπανία, τη Ρουμανία και την Κύπρο να ανακάμψουν από καταστροφικές καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα το 2025. Αυτή η χρηματοδοτική στήριξη υπογραμμίζει τη δέσμευση της ΕΕ να στέκεται στο πλευρό των κρατών μελών της σε περιόδους κρίσης, διασφαλίζοντας ότι οι πληγείσες κοινότητες λαμβάνουν την αναγκαία βοήθεια για την ανοικοδόμηση και την αποκατάσταση βασικών υπηρεσιών. 

Κατά τον καθορισμό των ποσών αυτών, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το μέγεθος των ζημιών που προκλήθηκαν από κάθε καταστροφή, όπως αναφέρεται από κάθε χώρα, σύμφωνα με τους κανόνες του ΤΑΕΕ, καθώς και τη χρηματοοικονομική διαθεσιμότητά του.

Ισπανία: Ανοικοδόμηση μετά από καταστροφικές πυρκαγιές 

Το 2025, η Ισπανία υπέστη μια σειρά ακραίων καιρικών φαινομένων, συμπεριλαμβανομένης της παρατεταμένης ξηρασίας, των έντονων κυμάτων καύσωνα και τριών μεγάλων εστιών δασικών πυρκαγιών. Το πιο καταστροφικό κύμα πυρκαγιών ξεκίνησε στις 8 Αυγούστου, αναγκάζοντας μαζικές εκκενώσεις και στοιχίζοντας τραγικά οκτώ ζωές. Η Επιτροπή προτείνει συνολικό ποσό 120,4 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένης προκαταβολής άνω των 30 εκατ. ευρώ που έχει ήδη χορηγηθεί, για τη στήριξη των προσπαθειών ανάκαμψης, συμπεριλαμβανομένης της αποκατάστασης υποδομών ζωτικής σημασίας, όπως το νερό, τα λύματα, οι τηλεπικοινωνίες, η εκπαίδευση, οι μεταφορές και η πολιτιστική κληρονομιά. Θα διατεθούν επίσης κονδύλια για προσωρινή στέγαση και υπηρεσίες διάσωσης έκτακτης ανάγκης.  

Ρουμανία: επισκευή υποδομών που έχουν υποστεί ζημίες από πλημμύρες 

Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2025, η Ρουμανία αντιμετώπισε σοβαρές πλημμύρες στις περιφέρειες Centru, Sud Muntenia και Nord Est μετά από αρκετές ημέρες έντονων βροχοπτώσεων. Το αλατωρυχείο Praid υπέστη σημαντικές ζημίες όταν τα πλημμυρικά ύδατα από τον ποταμό Corund διέβρωσαν μέρος της κοίτης του ποταμού, θέτοντας σε κίνδυνο την υδροτεχνική υποδομή και προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος. Η Επιτροπή προτείνει 14,3 εκατ. ευρώ για να συμβάλει στην αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών, διασφαλίζοντας ότι οι βασικές υπηρεσίες θα αποκατασταθούν το συντομότερο δυνατόν. 

Κύπρος: Ανάκαμψη από πρωτοφανείς δασικές πυρκαγιές 

Η Κύπρος βίωσε δύο καταστροφικές πυρκαγιές τον Ιούλιο του 2025, κυρίως στις περιοχές της Λεμεσού και της Πάφου. Χιλιάδες κάτοικοι εκτοπίστηκαν, δύο ζωές χάθηκαν και σχεδόν 900 ιδιωτικές περιουσίες καταστράφηκαν. Τα σχολεία και οι εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης αναγκάστηκαν να μειώσουν τις υπηρεσίες λόγω των πυρκαγιών. Η Επιτροπή προτείνει συνολικό ποσό 9,2 εκατ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει προκαταβολή ύψους 2,3 εκατ. ευρώ που έχει ήδη καταβληθεί στην Κύπρο, για τη στήριξη της αποκατάστασης των υποδομών στους τομείς της ενέργειας, των υδάτων, των λυμάτων, των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών.  

Επόμενα βήματα 

Η Ισπανία και η Κύπρος έχουν ήδη λάβει προκαταβολές για να στηρίξουν τις αρχικές τους προσπάθειες ανάκτησης. Τα πλήρη ποσά που προτείνονται σήμερα θα πρέπει να εγκριθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν εκταμιευθούν. Μετά την έγκρισή τους, τα κεφάλαια θα αποδεσμευθούν με μία μόνο πληρωμή σε κάθε κράτος μέλος. 

Ιστορικό

Από την ίδρυσή του το 2002, το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ έχει παράσχει βοήθεια ύψους άνω των 10 δισ. ευρώ για 147 καταστροφές, συμπεριλαμβανομένων 127 φυσικών καταστροφών και 20 καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, σε 25 κράτη μέλη και έξι υπό ένταξη χώρες. Καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων, το Ταμείο παραμένει ζωτικής σημασίας εργαλείο για τη διασφάλιση της συλλογικής ανθεκτικότητας. Η περίοδος των δασικών πυρκαγιών του 2025 ήταν η πιο καταστροφική, όπως καταγράφηκε από τα στοιχεία. Ως εκ τούτου, τον Μάρτιο του 2026 η Επιτροπή παρουσίασε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών.  

Το ΤΑΕΕ αποτελεί μέρος του Αποθεματικού Αλληλεγγύης και Επείγουσας Βοήθειας, ενός ειδικού μέσου του προϋπολογισμού της ΕΕ που λειτουργεί εκτός των κανονικών ανώτατων ορίων δαπανών του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η κινητοποίησή του πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Rob Curran on Unsplash