Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα τον πρώτο κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ, καθώς και αναθεώρηση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας. Οι δύο αυτές νομοθετικές πράξεις αποσκοπούν στην περαιτέρω εναρμόνιση και βελτίωση της αποτελεσματικότητας του πλαισίου της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Ο κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να εξετάζουν αποτελεσματικότερα τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας που υποβάλλονται από υπηκόους των εν λόγω χωρών.

Η αναθεωρημένη έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας θα δώσει στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την απόρριψη αιτήσεων ασύλου ως απαράδεκτων.

Αυτός ο πρώτος κοινός ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής και η αναθεωρημένη έννοια της ασφαλούς χώρας θα στηρίξουν ταχύτερες και συνεκτικότερες διαδικασίες ασύλου. Συμβάλλουν στην υλοποίηση του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο και σηματοδοτούν ένα έμπρακτο βήμα προς την εφαρμογή του. Είμαστε προσηλωμένοι στην έγκαιρη υλοποίησή του.

Νικόλας Α. Ιωαννίδης, Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Τα μέτρα είναι σημαντικά για την εφαρμογή του συμφώνου της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο — του θεματολογίου της ΕΕ για την αποτελεσματικότερη διαχείριση της μετανάστευσης και τη θέσπιση κοινού συστήματος ασύλου με στόχο τη διασφάλιση αποτελεσματικών και πιο ομοιόμορφων διαδικασιών, καθώς και της δίκαιης κατανομής των βαρών μεταξύ των κρατών μελών.

Ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής

Ο κατάλογος χαρακτηρίζει τις ακόλουθες χώρες ως ασφαλείς χώρες καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ: Αίγυπτος, Ινδία, Κολομβία, Κόσοβο*, Μαρόκο, Μπανγκλαντές και Τυνησία.

Οι υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ χώρες συμπεριλαμβάνονται επίσης ως ασφαλείς χώρες καταγωγής σε επίπεδο Ένωσης, εκτός εάν:

• υπάρχει κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης στην υποψήφια χώρα
• η ΕΕ έχει λάβει περιοριστικά μέτρα κατά της υποψήφιας χώρας για ζητήματα που σχετίζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες ή
• το ποσοστό των θετικών αποφάσεων των αρχών των κρατών μελών προς τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας των πολιτών από την υποψήφια χώρα είναι μεγαλύτερο του 20%

Ο κοινός ενωσιακός κατάλογος θα διασφαλίσει μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των κρατών μελών κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων από χαρακτηρισμένες ασφαλείς χώρες καταγωγής και θα συμβάλει στην ταχύτερη διεκπεραίωση των αιτήσεων.

Τα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να έχουν τη δυνατότητα να έχουν τους δικούς τους εθνικούς καταλόγους με πρόσθετες τρίτες χώρες, τις οποίες θεωρούν ασφαλείς.

Έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας

Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να απορρίπτουν μια αίτηση ασύλου ως απαράδεκτη (χωρίς να εξετάζουν την ουσία της) όταν οι αιτούντες άσυλο θα μπορούσαν να έχουν ζητήσει και, εφόσον είναι επιλέξιμοι, να έχουν λάβει διεθνή προστασία σε χώρα εκτός ΕΕ που θεωρείται ασφαλής για αυτούς. Η νομοθεσία διευρύνει και αποσαφηνίζει τους λόγους για τους οποίους οι αιτήσεις κρίνονται απαράδεκτες βάσει της έννοιας αυτής.

Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν την έννοια με βάση τρεις επιλογές:

• όταν υπάρχει σύνδεση μεταξύ του αιτούντος άσυλο και της ασφαλούς τρίτης χώρας. Η σύνδεση, όμως, δεν θα αποτελεί πλέον υποχρεωτικό κριτήριο για τη χρήση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας
• όταν ο αιτών έχει διέλθει από την ασφαλή χώρα πριν από την άφιξή του στην ΕΕ
• ή όταν υπάρχει συμφωνία ή διακανονισμός με ασφαλή χώρα.

Επόμενα βήματα

Εκτός από ορισμένους κανόνες που μπορούν να εφαρμοστούν εμπροσθοβαρώς, ο ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής και οι τροποποιήσεις της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας θα αρχίσουν να εφαρμόζονται στις 12 Ιουνίου 2026, ταυτόχρονα με το υπόλοιπο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Ιστορικό πλαίσιο

Ο κανονισμός για τη διαδικασία ασύλου προβλέπει τη δημιουργία ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Κατόπιν αιτήματος πολλών κρατών μελών, η Επιτροπή πρότεινε αυτόν τον κατάλογο πριν από την εφαρμογή του συμφώνου.

Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας αποτελεί ήδη μέρος του εγχειριδίου κανόνων της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση. Βάσει ρήτρας επανεξέτασης που προβλέπεται στο σύμφωνο, η Επιτροπή κλήθηκε να επανεξετάσει τους ισχύοντες κανόνες για μεγαλύτερη εναρμόνιση σε ολόκληρη την ΕΕ.

*Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by ‪Salah Darwish on Unsplash

Το Συμβούλιο αποφάσισε, κατόπιν στρατηγικής επανεξέτασης της επιχείρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια στη θάλασσα προς διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας σε σχέση με την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα (EUNAVFOR ASPIDES), να παρατείνει την επιχείρηση έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027.

Στο πλαίσιο της παράτασης, το Συμβούλιο συμφώνησε επί ποσού δημοσιονομικής αναφοράς ύψους σχεδόν 15 εκατ. ευρώ για την κάλυψη των κοινών εξόδων της επιχείρησης για την περίοδο από την 1η Μαρτίου 2026 έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Το 2026-2027 θα πραγματοποιηθεί περαιτέρω στρατηγική επανεξέταση της επιχείρησης.

Η επιχείρηση συμβάλλει στη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στα γύρω ύδατα και αποτελεί αντίδραση στις συνεχιζόμενες απειλές κατά εμπορευματικών και εμπορικών σκαφών. Η επιχείρηση ASPIDES παρέχει αμυντική ασφάλεια στη θάλασσα, προστατεύει τα σκάφη και στηρίζει τη σταθερότητα κατά μήκος βασικών θαλάσσιων διαδρομών σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Η απόφαση αντικατοπτρίζει τη συνεχή δέσμευση της ΕΕ για ασφάλεια στη θάλασσα, περιφερειακή σταθερότητα και προστασία των παγκόσμιων εμπορικών ροών.

Γενικές πληροφορίες

Η EUNAVFOR ASPIDES συστάθηκε από την ΕΕ τον Φεβρουάριο του 2024 ως αμυντική επιχείρηση για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ερυθρά Θάλασσα, μετά τις επανειλημμένες επιθέσεις των Χούθι κατά της διεθνούς ναυτιλίας, οι οποίες πραγματοποιούνται από τον Οκτώβριο του 2023. Η επιχείρηση ξεκίνησε έχοντας ως εντολή να προστατεύει τα σκάφη και να διαφυλάσσει την ελευθερία ναυσιπλοΐας, και δραστηριοποιείται κατά μήκος των κύριων θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας γύρω από τα Στενά του Baab al-Mandab, παρακολουθεί δε την κατάσταση στη θάλασσα στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και στα διεθνή ύδατα στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Κόλπο του Άντεν, την Αραβική Θάλασσα, τον Κόλπο του Ομάν και τον Περσικό Κόλπο.

Η παράταση προκύπτει κατόπιν στρατηγικής επανεξέτασης της ASPIDES και ευρύτερης αξιολόγησης των θαλάσσιων επιχειρήσεων της ΕΕ στην περιοχή. Η επιχείρηση λειτουργεί συμπληρωματικά προς άλλες προσπάθειες της ΕΕ για την προώθηση της ασφάλειας και της σταθερότητας κατά μήκος βασικών θαλάσσιων γραμμών επικοινωνίας.

Η επιχείρηση ASPIDES έχει την έδρα της στην Ελλάδα, συγκεκριμένα δε στη Λάρισα, και επικεφαλής τον υποναύαρχο Βασίλειο Γρυπάρη.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Mauro Lima on Unsplash

Το Συμβούλιο ενέκρινε γενική προσέγγιση σχετικά με πρόταση που επιτρέπει στην Αυστρία να τροποποιήσει τη διμερή συμφωνία οδικών μεταφορών με την Ελβετία. Η τροποποίηση θα επιτρέψει τις ενδομεταφορές στις παραμεθόριες περιοχές της Αυστρίας και της Ελβετίας όσον αφορά επιβατικές μεταφορές με πούλμαν και λεωφορεία μεταξύ των δύο χωρών.

Τόσο η Αυστρία όσο και η Ελβετία εξέφρασαν ενδιαφέρον για την επικαιροποίηση της υφιστάμενης διμερούς συμφωνίας του 1958 σχετικά με το ζήτημα των ενδομεταφορών στις παραμεθόριες περιοχές τους, οι οποίες συνδέονται στενά μεταξύ τους τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά, με πολλά άτομα να μετακινούνται καθημερινά και προς τις δύο κατευθύνσεις για την εργασία τους. Ωστόσο, η παραχώρηση της δυνατότητας ενδομεταφορών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ και τρίτης χώρας εμπίπτει στις αποκλειστικές αρμοδιότητες της ΕΕ. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τις Συνθήκες, η ΕΕ μπορεί να εξουσιοδοτήσει ένα κράτος μέλος να ενεργεί στους τομείς που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητά της, όταν αυτό είναι δεόντως αιτιολογημένο και σαφώς καθορισμένο.

Η εξουσιοδότηση θα δώσει τη δυνατότητα στην Αυστρία να τροποποιήσει τη διμερή συμφωνία ώστε να επιτραπούν περιορισμένες ενδομεταφορές σε καθορισμένες παραμεθόριες περιοχές. Αυτό θα επιτρέψει, κατά την εκτέλεση επιβατικών υπηρεσιών μεταξύ Αυστρίας και Ελβετίας, την επιβίβαση και την αποβίβαση επιβατών εντός των εν λόγω περιοχών, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της επιχειρησιακής αποδοτικότητας. Το μέτρο αναμένεται επίσης να αυξήσει τη διασυνοριακή συνδεσιμότητα, να ενισχύσει περαιτέρω την περιφερειακή ολοκλήρωση και να προωθήσει μια πιο βιώσιμη κινητικότητα καθιστώντας τις υπηρεσίες πούλμαν και λεωφορείων ελκυστικότερη εναλλακτική επιλογή αντί της χρήσης ιδιωτικών αυτοκινήτων.

Οι ενδομεταφορές θα περιορίζονται αυστηρά στις καθορισμένες διοικητικές περιφέρειες Bludenz, Bregenz, Dornbirn, Feldkirch στην περιοχή Vorarlberg και στην περιφέρεια Landeck στην περιφέρεια του Τιρόλου.

Επόμενα βήματα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει ακόμη καθορίσει τη θέση του. Η Προεδρία μπορεί να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μόλις αυτό καταλήξει στη διαπραγματευτική του θέση, με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας επί του φακέλου.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Denys Nevozhai on Unsplash

Το Συμβούλιο επέβαλε περιοριστικά μέτρα σε οκτώ άτομα που ευθύνονται για τη διάπραξη σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για ενέργειες καταστολής της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης και για την υπονόμευση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη Ρωσία.

Οι νέες καταχωρίσεις στοχεύουν μέλη του δικαστικού σώματος —2 δικαστές, έναν εισαγγελέα και έναν ανακριτή— που εμπλέκονται σε πολιτικά υποκινούμενες δίκες και ευθύνονται για την καταδίκη των Ρώσων ακτιβιστών Dmitry Skurikhin και Oleg Belousov με πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες. Επιπλέον, τα μέτρα που συμφωνήθηκαν σήμερα στοχεύουν τους επικεφαλής σωφρονιστικών ιδρυμάτων και ενός κέντρου προφυλάκισης, όπου τέθηκαν υπό κράτηση και σε απομόνωση υπό απάνθρωπες και ταπεινωτικές συνθήκες οι πολιτικοί κρατούμενοι Aleksei Gorinov, Pavel Kushnir, Mikhail Kriger και η δημοσιογράφος Maria Ponomarenko, οι οποίοι είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και επικρίνει το καθεστώς του Putin.

Τα άτομα που καταχωρίστηκαν σήμερα στον κατάλογο υπόκεινται σε δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, ενώ απαγορεύεται να τους διατίθενται κεφάλαια από πολίτες και εταιρείες της ΕΕ. Επιπλέον, υπόκεινται σε ταξιδιωτική απαγόρευση, βάσει της οποίας δεν επιτρέπεται να εισέλθουν στο έδαφος της ΕΕ ή να διέλθουν από αυτό.

Η ΕΕ εξακολουθεί να καταδικάζει απερίφραστα τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις ενέργειες καταστολής στη Ρωσία και ανησυχεί σοβαρά για τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα, ιδίως στο πλαίσιο του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

Οι σχετικές νομικές πράξεις έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Γενικές πληροφορίες

Τον Μάρτιο του 2024, το Συμβούλιο θέσπισε νέο πλαίσιο περιοριστικών μέτρων κατά όσων ευθύνονται για σοβαρές παραβιάσεις ή καταπατήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταστολή της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης και υπονόμευση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στη Ρωσία, ως απάντηση της ΕΕ στην εντεινόμενη και συστηματική καταστολή στη Ρωσία. Το νέο πλαίσιο θεσπίστηκε μετά τον θάνατο του Alexei Navalny.

Το πλαίσιο αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να θέτει στο στόχαστρο και όσους παρέχουν στήριξη ή εμπλέκονται στις ανωτέρω καταδικαστέες πράξεις. Επιπλέον, επιβάλλει εμπορικούς περιορισμούς στις εξαγωγές προς τη Ρωσία εξοπλισμού που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για εσωτερική καταστολή και για την παρακολούθηση ή την υποκλοπή τηλεπικοινωνιών.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Nicolas J Leclercq on Unsplash