Το Συμβούλιο εξέδωσε τυπικά τον αναθεωρημένο κανονισμό για το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ), ο οποίος παραχωρεί εμπορικές προτιμήσεις της ΕΕ σε αναπτυσσόμενες χώρες, ενισχύοντας τη σύνδεση μεταξύ της προτιμησιακής πρόσβασης στην αγορά της ΕΕ και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των εργασιακών δικαιωμάτων, της προστασίας του περιβάλλοντος και της χρηστής διακυβέρνησης.

Δέσμευση της ΕΕ είναι η αξιοποίηση του εμπορίου ως εργαλείου εταιρικής σχέσης για τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της χρηστής διακυβέρνησης. Οι αναθεωρημένοι κανόνες του ΣΓΠ ενισχύουν τις εταιρικές μας σχέσεις με τις αναπτυσσόμενες χώρες, καθιστώντας παράλληλα σαφές ότι οι εμπορικές προτιμήσεις συμβαδίζουν με κοινές δεσμεύσεις και ευθύνες.

Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Το αναθεωρημένο πλαίσιο ενισχύει το ισχύον σύστημα ΣΓΠ βελτιώνοντας την παρακολούθηση και τη διαφάνεια και επεκτείνοντας τον κατάλογο των διεθνών συμβάσεων που πρέπει να τηρούν οι δικαιούχες χώρες. Προβλέπει ταχύτερη διαδικασία για την αναστολή των εμπορικών προτιμήσεων σε περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων των εν λόγω συμβάσεων, ιδίως των διεθνών συμφωνιών για την κλιματική αλλαγή και την προστασία του περιβάλλοντος.

Ο κανονισμός εισάγει επίσης, για πρώτη φορά, σύνδεση μεταξύ των εμπορικών προτιμήσεων και της συνεργασίας για τη μετανάστευση και την επανεισδοχή. Βάσει του νέου πλαισίου, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να κρίνει κατά πόσον οι δικαιούχες χώρες συνεργάζονται αποτελεσματικά για την επανεισδοχή των υπηκόων τους που διαμένουν παράνομα στην ΕΕ και, όπου απαιτείται, να προτείνει την αναστολή των προτιμήσεων.

Ο αναθεωρημένος κανονισμός ενισχύει επίσης τις διασφαλίσεις για την προστασία των παραγωγών της ΕΕ σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης των εισαγωγών από δικαιούχες χώρες, συμπεριλαμβανομένου ειδικού μηχανισμού διασφάλισης για τις εισαγωγές ρυζιού. Για να αποφευχθούν σοβαρές διαταραχές στην αγορά ρυζιού της ΕΕ, εάν οι εισαγωγές ρυζιού αυξηθούν σημαντικά πάνω από τα κανονικά επίπεδα, η ΕΕ θα είναι σε θέση να επαναφέρει προσωρινά τους δασμούς στις εν λόγω εισαγωγές.

Επόμενα βήματα

O κανονισμός πρόκειται τώρα να υπογραφεί και να δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Γενικές πληροφορίες

Το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) της ΕΕ είναι μια εμπορική πολιτική που προσφέρει στις ευάλωτες αναπτυσσόμενες χώρες και εδάφη προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ μέσω μειωμένων ή μηδενικών δασμών στις εξαγωγές τους. Το σύστημα περιλαμβάνει τρία βασικά καθεστώτα που αποσκοπούν στη στήριξη διαφορετικών σταδίων ανάπτυξης:

• γενικό ΣΓΠ, με το οποίο χορηγείται μερική ή πλήρης κατάργηση των τελωνειακών δασμών για τα δύο τρίτα όλων των δασμολογικών κλάσεων σε χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος
• ΣΓΠ+, το οποίο παρέχει πλήρη αδασμολόγητη πρόσβαση για τα ίδια δύο τρίτα των δασμολογικών κλάσεων σε ευάλωτες χώρες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος, υπό την προϋπόθεση ότι επικυρώνουν και εφαρμόζουν αποτελεσματικά 27 διεθνείς συμβάσεις σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα εργασιακά δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος και τη χρηστή διακυβέρνηση
• όλα εκτός από όπλα (ΟΕΟ), η πλέον γενναιόδωρη μεταχείριση, η οποία παρέχει αδασμολόγητη και χωρίς ποσοστώσεις πρόσβαση για όλα τα προϊόντα (εκτός από όπλα και πυρομαχικά) στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες (ΛΑΧ) του κόσμου.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Ian Taylor on Unsplash

Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» της ΕΕ για τη φορολογία των επιχειρήσεων εξέλεξε την Tina Humar (Σλοβενία) ως πρόεδρό της. Η θητεία της νέας προέδρου ξεκινά στις 21 Μαΐου 2026 και θα έχει διάρκεια δύο έτη.

Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» της ΕΕ συστάθηκε το 1998 και απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες υψηλού επιπέδου των κρατών μελών στον τομέα της φορολογίας. Τα καθήκοντά της είναι η προώθηση του θεμιτού φορολογικού ανταγωνισμού και η παρακολούθηση των επιζήμιων φορολογικών μέτρων, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ.

Η κα Humar είναι Γενική Διευθύντρια στη Διεύθυνση Συστήματος Φορολογικών, Τελωνειακών και Άλλων Δημοσιονομικών Εσόδων του Υπουργείου Οικονομικών της Σλοβενίας.

Γενικές πληροφορίες

Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» εφαρμόζει τον κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων. Πρόκειται για πολιτική, διακυβερνητική δέσμευση των κρατών μελών της ΕΕ να περιορίσουν τα επιζήμια φορολογικά μέτρα και να προωθήσουν τον θεμιτό φορολογικό ανταγωνισμό εντός και εκτός της ΕΕ.

Το έργο της έχει επίσης διεθνή διάσταση, καθώς σκοπός της είναι η προώθηση της χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης παγκοσμίως μέσω της συνεργασίας. Η Ομάδα διεξάγει τον τεχνικό έλεγχο και την αξιολόγηση που προηγούνται της τακτικής αναθεώρησης, από το Συμβούλιο, του ενωσιακού καταλόγου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας. Ο εν λόγω ενωσιακός κατάλογος αναθεωρείται ανά διετία, ύστερα από προσεκτική εξέταση της εφαρμογής των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει όλες οι περιοχές δικαιοδοσίας τρίτων χωρών οι οποίες συμμετέχουν στη διαδικασία.

Η πρόεδρος της Ομάδας, επικουρούμενη από τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου και με την τεχνική βοήθεια της Επιτροπής, είναι επίσης υπεύθυνη για τις επαφές με περιοχές δικαιοδοσίας τρίτων χωρών σχετικά με τη διαδικασία κατάρτισης του ενωσιακού καταλόγου.

Πηγή: consilium.europa.eu

Φωτογραφία από Ευρωπαϊκό Συμβούλιο- Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 

Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για δύο κανονισμούς που αποσκοπούν στην εφαρμογή δασμολογικών πτυχών της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ, η οποία συνομολογήθηκε στις 21 Αυγούστου 2025.

Η συμφωνία αποτελεί σημαντικό βήμα για την υλοποίηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στην κοινή δήλωση ΕΕ-ΗΠΑ. Αποσκοπεί στην ενίσχυση μιας σταθερής και προβλέψιμης διατλαντικής εμπορικής σχέσης, ενώ παράλληλα κατοχυρώνει ισχυρές διασφαλίσεις και διατηρεί ευελιξία ώστε να είναι σε θέση να προστατεύσει τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, εάν χρειαστεί.

Η κοινή δήλωση αναμένεται να χρησιμεύσει ως πλατφόρμα για τη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ με σκοπό τη μείωση των δασμών και τη στενή συνεργασία για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.

Η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν τις μεγαλύτερες και πιο ολοκληρωμένες οικονομικές σχέσεις στον κόσμο. Η διαφύλαξη μιας σταθερής, προβλέψιμης και ισορροπημένης διατλαντικής εταιρικής σχέσης είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών. H Ευρωπαϊκή Ένωση υλοποιεί τις δεσμεύσεις της. Είμαστε και θα παραμείνουμε αξιόπιστος και φερέγγυος εταίρος στο παγκόσμιο εμπόριο. Έχουμε μεριμνήσει στη συμφωνία μας για ισχυρές διασφαλίσεις ώστε να είμαστε σε θέση να προστατεύσουμε τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους.

Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Ο πρώτος (κύριος) κανονισμός καταργεί τους εναπομένοντες τελωνειακούς δασμούς στα βιομηχανικά προϊόντα των ΗΠΑ και παρέχει προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά, μεταξύ άλλων μέσω δασμολογικών ποσοστώσεων (ΔΠ) και μειωμένων δασμών για ορισμένα θαλασσινά και μη ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα των ΗΠΑ. Ο δεύτερος κανονισμός επικεντρώνεται στην παράταση της αναστολής των δασμών για τις εισαγωγές αστακού, συμπεριλαμβανομένου του μεταποιημένου αστακού..

Κύρια στοιχεία της συμφωνίας

Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της κοινής δήλωσης και να προστατευθούν τα συμφέροντα της ΕΕ, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να ενισχύσουν τον κύριο κανονισμό μεταξύ άλλων με τη θέσπιση ισχυρού μηχανισμού διασφάλισης, την ενίσχυση των διατάξεων της ρήτρας αναστολής και τη θέσπιση ρήτρας λήξης ισχύος. Ορισμένα στοιχεία αντικατοπτρίζονται στον δεύτερο κανονισμό σχετικά με τις εισαγωγές αστακού.

Ισχυρός μηχανισμός διασφάλισης

Η συμφωνία περιλαμβάνει ειδικό μηχανισμό διασφάλισης, ο οποίος παρέχει στην ΕΕ τα μέσα για την αντιμετώπιση πιθανών σημαντικών αυξήσεων των εισαγωγών από τις ΗΠΑ που προκαλούν ή απειλούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία σε εγχώριους παραγωγούς.

Ειδικότερα, κατόπιν δεόντως αιτιολογημένου αιτήματος τριών ή περισσότερων κρατών μελών, της βιομηχανίας ή συνδικαλιστικών οργανώσεων της ΕΕ, ή με δική της πρωτοβουλία, η Επιτροπή θα δρομολογεί εξέταση για να αξιολογήσει κατά πόσον οι αυξημένες εισαγωγές έχουν προκαλέσει ή υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν σοβαρή ζημία σε παραγωγούς της ΕΕ. Όταν υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εφαρμογή του κανονισμού.

Ενισχυμένες διατάξεις αναστολής

Επιπλέον, η συμφωνία ενισχύει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εφαρμογή του κανονισμού, μέσω εκτελεστικής πράξης. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις της κοινής δήλωσης, όταν υπονομεύουν με άλλον τρόπο τους στόχους που επιδιώκονται με την κοινή δήλωση ή διαταράσσουν τις εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις με την ΕΕ, μεταξύ άλλων εισάγοντας διακρίσεις εις βάρος οικονομικών φορέων της ΕΕ ή στοχοποιώντας τους. Ο μηχανισμός αναστολής μπορεί επίσης να ενεργοποιείται όταν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι τέτοιες ενέργειες ενδέχεται να πραγματοποιηθούν στο μέλλον.

Επιπλέον, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να αναστείλει τις παραχωρήσεις όσον αφορά τα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου προς τις ΗΠΑ εάν, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, οι ΗΠΑ εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν δασμολογικό συντελεστή υψηλότερο από 15 % στα παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου που εισάγονται από την ΕΕ.

Χρονικά περιορισμένη εφαρμογή

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να θεσπίσουν ρήτρα λήξης ισχύος, βάσει της οποίας ο κανονισμός θα παύσει να εφαρμόζεται στα τέλη του 2029, εκτός εάν ληφθούν περαιτέρω μέτρα.

Παρακολούθηση του αντικτύπου των μέτρων

Η συμφωνία προβλέπει τακτική παρακολούθηση των οικονομικών επιπτώσεων των μέτρων ελευθέρωσης του εμπορίου στην οικονομία της ΕΕ. Έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, και στη συνέχεια ανά τριετία, η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει τους συννομοθέτες σχετικά με τις αλλαγές στον όγκο και την αξία των εμπορικών συναλλαγών των εξαγωγών των ΗΠΑ προς την ΕΕ όσον αφορά τα εμπορεύματα που καλύπτονται από τον/τους κανονισμό/-ούς.

Έξι μήνες πριν από την ημερομηνία λήξης της εφαρμογής του κανονισμού, η Επιτροπή θα υποβάλει ολοκληρωμένη αξιολόγηση που θα εξετάζει, μεταξύ άλλων, τον αντίκτυπο του κανονισμού στις εμπορικές ροές ΕΕ-ΗΠΑ, στη μορφή του εμπορίου, στα δασμολογικά έσοδα και, ειδικότερα, τον αντίκτυπο στις ΜΜΕ. Κατά περίπτωση, η αξιολόγηση αυτή θα συνοδεύεται από νομοθετική πρόταση για την παράταση της εφαρμογής του κανονισμού.

Επόμενα βήματα

Μόλις οριστικοποιηθούν τα κείμενα σε τεχνικό επίπεδο, η προσωρινή συμφωνία για τους δύο κανονισμούς θα πρέπει να προσυπογραφεί και να εκδοθεί και τυπικά από τα δύο θεσμικά όργανα πριν από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα. Οι κανονισμοί θα τεθούν σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής τους. Ο δεύτερος κανονισμός σχετικά με τις εισαγωγές αστακού θα εφαρμοστεί αναδρομικά από την 1η Αυγούστου 2025.

Γενικές πληροφορίες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη μεγαλύτερη διμερή εμπορική και επενδυτική σχέση και την πιο ολοκληρωμένη οικονομική σχέση στον κόσμο αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών και το 43% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ΕΕ-ΗΠΑ διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία, ανερχόμενο σε περίπου 1,7 τρισ. ευρώ το 2024. Αυτή η βαθιά και ολοκληρωμένη εταιρική σχέση υποστηρίζεται από αμοιβαίες επενδύσεις: το 2023, οι επιχειρήσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ κατείχαν στις αντίστοιχες αγορές πάνω από 4,7 τρισ. ευρώ.

Με τους δύο κανονισμούς που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28 Αυγούστου 2025 θα τεθούν σε εφαρμογή οι δασμολογικές μειώσεις της ΕΕ που ορίζονται στην παράγραφο 1 της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ της 21ης Αυγούστου 2025.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Pierre Châtel-Innocenti on Unsplash

Οι εαρινές οικονομικές προβλέψεις του 2026 προβλέπουν ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί νέο ενεργειακό κλυδωνισμό που αναζωπυρώνει τον πληθωρισμό και κλονίζει το οικονομικό κλίμα.

Πριν από το τέλος Φεβρουαρίου 2026, η οικονομία της ΕΕ επρόκειτο να συνεχίσει να επεκτείνεται με μέτριο ρυθμό παράλληλα με την περαιτέρω μείωση του πληθωρισμού, αλλά οι προοπτικές έχουν αλλάξει σημαντικά από την έναρξη της σύγκρουσης. Ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται λίγες εβδομάδες μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης, λόγω της απότομης αύξησης των τιμών των ενεργειακών βασικών εμπορευμάτων, και η οικονομική δραστηριότητα χάνει τη δυναμική της. Η κατάσταση αναμένεται να βελτιωθεί ελαφρώς το 2027, εάν αμβλυνθούν οι εντάσεις στις αγορές ενέργειας.

Μετά την επίτευξη του 1,5 % το 2025, η αύξηση του ΑΕΠ στην ΕΕ προβλέπεται πλέον να επιβραδυνθεί σε 1,1 % το 2026 —μια αναθεώρηση προς τα κάτω κατά 0,3 εκατοστιαίες μονάδες σε σχέση με την πρόβλεψη των φθινοπωρινών οικονομικών προβλέψεων του 2025 (1,4 %). Στη συνέχεια, η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει στο 1,4 % το 2027. Οι προβολές για την ανάπτυξη στη ζώνη του ευρώ αναθεωρούνται ομοίως προς τα κάτω, σε 0,9% το 2026 και 1,2% το 2027, από 1,2% και 1,4% αντίστοιχα. Ο πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να ανέλθει σε 3,1 % το 2026 —πλήρης ποσοστιαία μονάδα υψηλότερη από τις προηγούμενες προβλέψεις— και να μειωθεί εκ νέου σε 2,4 % το 2027. Στη ζώνη του ευρώ, ο πληθωρισμός αναθεωρείται επίσης σε 3,0 % το 2026 και 2,3 % το 2027, σε σύγκριση με τις φθινοπωρινές προβολές 1,9 % και 2,0 % αντίστοιχα.

Η οικονομία της ΕΕ θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό

Ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, η οικονομία της ΕΕ είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στον ενεργειακό κλυδωνισμό που προκλήθηκε από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή —τον δεύτερο τέτοιο κλυδωνισμό σε λιγότερο από πέντε έτη. Η απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας σημαίνει υψηλότερους λογαριασμούς των νοικοκυριών και αυξανόμενο επιχειρηματικό κόστος που μειώνει τα κέρδη για πολλές βιομηχανίες, ανακατευθύνοντας αποτελεσματικά το εισόδημα από την οικονομία της ΕΕ σε χώρες που εξάγουν ενέργεια.

Η έναρξη της σύγκρουσης είχε ως αποτέλεσμα την πτώση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών σε χαμηλό 40 μηνών, εν μέσω αυξανόμενων φόβων για αύξηση του πληθωρισμού και απώλεια θέσεων εργασίας. Ωστόσο, η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις αναμένεται επίσης να περιοριστούν από τις αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης, τα χαμηλότερα κέρδη και την αυξημένη αβεβαιότητα.  Η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση επιβαρύνει επίσης την αύξηση των εξαγωγών.

Οι επενδύσεις της ΕΕ στην ενεργειακή ανθεκτικότητα, ιδίως στον απόηχο της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποδίδουν καρπούς. Η ώθηση προς τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού, την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και τη χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας έχει καταστήσει την οικονομία της ΕΕ σε καλύτερη θέση για να απορροφήσει τους σημερινούς κλυδωνισμούς.

Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί, λόγω των τιμών της ενέργειας

Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές για τον πληθωρισμό έχουν επιδεινωθεί μετά τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2025, με τα στοιχεία του Μαρτίου και του Απριλίου να δείχνουν ήδη απότομη επιτάχυνση λόγω των τιμών της ενέργειας. Ο μετρούμενος πληθωρισμός αναμένεται πλέον να κορυφωθεί το 2026 προτού υποχωρήσει το 2027, καθώς οι τιμές των ενεργειακών βασικών εμπορευμάτων αναμένεται να μειωθούν σταδιακά, αν και θα παραμείνουν περίπου 20 % πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα.

Λήξη της μακροχρόνιας μείωσης του ποσοστού ανεργίας

Το 2025, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 0,5 %, προσθέτοντας περισσότερες από 1 εκατομμύριο θέσεις εργασίας στην οικονομία της ΕΕ. Το 2026, η αύξηση της απασχόλησης προβλέπεται να επιβραδυνθεί σε 0,3 %, φθάνοντας και πάλι στο 0,4 % το 2027. Η μακροπρόθεσμη μείωση του ποσοστού ανεργίας αναμένεται να τερματιστεί και να σταθεροποιηθεί σε περίπου 6 % το 2027. Η αύξηση των ονομαστικών μισθώναναμένεται να παραμείνει ισχυρή, καθώς οι μισθοί προσαρμόζονται σε υψηλότερο πληθωρισμό.

Ο ενεργειακός κλυδωνισμός προσθέτει νέα επιβάρυνση στα δημόσια οικονομικά

Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 3,1 % του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6 % έως το 2027, αντανακλώντας την υποτονική οικονομική δραστηριότητα, τις υψηλότερες δαπάνες για τόκους, τα μέτρα για την άμβλυνση των επιπτώσεων των υψηλότερων τιμών της ενέργειας στα ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες. Οι δημόσιες επενδύσεις στην ΕΕ αναμένεται να σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα το 2027, παρά τη λήξη των εκταμιεύσεων του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Ο δείκτης χρέους της ΕΕ ως προς το ΑΕΠ προβλέπεται επίσης να αυξηθεί από 82,8 % το 2025 σε 84,2 % το 2026 και σε 85,3 % το 2027. Στη ζώνη του ευρώ ο δείκτης αναμένεται να αυξηθεί από 88,7 % το 2025 σε 90,2 % και 91,2 % το 2026 και το 2027 αντίστοιχα. Αυτό αντανακλά τα υψηλότερα πρωτογενή ελλείμματα και την ολοένα και πιο δυσμενή διαφορά επιτοκίου-ρυθμού ανάπτυξης. Έως το 2027, τέσσερα κράτη μέλη αναμένεται να έχουν δείκτες χρέους άνω του 100 % του ΑΕΠ.

Οι συνεχιζόμενες εντάσεις στην προσφορά επηρεάζουν αρνητικά τις προοπτικές

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που περιβάλλει την πρόβλεψη αφορά τη διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Δεδομένου του ασυνήθιστα υψηλού βαθμού αβεβαιότητας —και του περιθωρίου περιορισμού για ταχεία εξομάλυνση των συνθηκών προσφοράς— η βασική πρόβλεψη συμπληρώνεται από ένα εναλλακτικό σενάριο με την παραδοχή πιο παρατεταμένων διαταραχών. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, οι τιμές των ενεργειακών βασικών εμπορευμάτων αναμένεται, βάσει των υποθέσεων, να αυξηθούν σημαντικά πάνω από τις βασικές καμπύλες των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, κορυφώνοντας στα τέλη του 2026 και στη συνέχεια να ευθυγραμμιστούν σταδιακά με αυτές έως το τέλος του 2027. Σύμφωνα με το σενάριο αυτό, ο πληθωρισμός δεν θα χαλαρώσει και η οικονομική δραστηριότητα δεν θα ανακάμψει το 2027, όπως προβλέπεται στις βασικές προβλέψεις. Επιπλέον, οι υψηλότερες τιμές θα μπορούσαν να ωθήσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να μειώσουν περισσότερο την κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Επιπλέον, οι οριστικές ελλείψεις εφοδιασμού για συγκεκριμένα βασικά προϊόντα και εισροές, για παράδειγμα ορισμένα προϊόντα διύλισης πετρελαίου, ήλιου και λιπασμάτων, θα μπορούσαν να ενταθούν με αλυσιδωτές επιπτώσεις για τις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής και την οικονομική προσιτότητα των τροφίμων.

Η συνεχιζόμενη άμβλυνση της ζήτησης εργασίας —όπως αποδεικνύεται από τη μείωση των κενών θέσεων εργασίας και των ποσοστών προσλήψεων— θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μια πιο δυσμενή επίδραση στην αύξηση της απασχόλησης στο μέλλον.

Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα σχετικά με τις παγκόσμιες εμπορικές πολιτικές και η συνεχιζόμενη αναδιαμόρφωση των γεωπολιτικών και εμπορικών σχέσεων θα μπορούσαν να επηρεάσουν περαιτέρω την εμπιστοσύνη και τη δραστηριότητα.

Η ταχύτερη εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των μακροχρόνιων εμποδίων στην ανάπτυξη της ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό ανοδικό κίνδυνο για τις προοπτικές. Οι υψηλές δημόσιες επενδύσεις σε τομείς όπως η άμυνα και η ενεργειακή μετάβαση ενδέχεται να αντισταθμίσουν ορισμένες από τις αδυναμίες που αναμένονται στον ιδιωτικό τομέα. Η τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύει τόσο ευκαιρίες όσο και κινδύνους: η αύξηση της παραγωγικότητας θα μπορούσε να στηρίξει τις επενδύσεις στην ΕΕ, ενώ η διατάραξη της αγοράς εργασίας θα μπορούσε να επιβαρύνει τη ζήτηση.  

Ιστορικό

Οι προβλέψεις αυτές βασίζονται σε τεχνικές υποθέσεις για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, τα επιτόκια και τις τιμές των βασικών εμπορευμάτων, με καταληκτική ημερομηνία την 29η Απριλίου. Για όλα τα άλλα εισερχόμενα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνητικών πολιτικών, οι προβλέψεις αυτές περιλαμβάνουν πληροφορίες έως και τις 4 Μαΐου. Οι προβολές δεν προϋποθέτουν αλλαγές πολιτικής, εκτός εάν τα μέτρα εγκριθούν ή ανακοινωθούν με αξιόπιστο τρόπο και διευκρινιστούν με επαρκείς λεπτομέρειες. Η πρόβλεψη περιλαμβάνει δύο ειδικά ζητήματα σχετικά με τη μείωση της χρήσης ενέργειας στην ΕΕ κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και σχετικά με το χάσμα υιοθέτησης της ΤΝ. Μέσω διαφόρων πλαισίων, αναλύει επίσης τις απαντήσεις μακροοικονομικής πολιτικής στους ενεργειακούς κλυδωνισμούς, τις στρατηγικές των κατασκευαστών για τις εμπορικές εντάσεις και διαταραχές, τη συνεχιζόμενη χαλάρωση των αγορών εργασίας, τις διασυνδέσεις τιμών φυσικού αερίου-ηλεκτρικής ενέργειας και τα εθνικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής για την αντιμετώπιση του κλυδωνισμού των τιμών της ενέργειας το 2026.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει δύο ολοκληρωμένες προβλέψεις (εαρινές και φθινοπωρινές) κάθε χρόνο, οι οποίες καλύπτουν ευρύ φάσμα οικονομικών δεικτών για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες χώρες, τις χώρες ΕΖΕΣ και άλλες μεγάλες προηγμένες και αναδυόμενες οικονομίες της αγοράς.

Οι φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα επικαιροποιήσουν τις προβλέψεις στην παρούσα δημοσίευση και αναμένεται να παρουσιαστούν τον Νοέμβριο του 2026.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Antoine Schibler on Unsplash