Το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα με θέμα «Το περιβάλλον της Ευρώπης 2030 – Οικοδόμηση μιας πιο ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή και κυκλικής Ευρώπης». Στα συμπεράσματα τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να επιταχυνθεί η δράση για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων της ΕΕ, ιδίως των έξι στόχων προτεραιότητας για το 2030 του 8ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (ΠΔΠ).

Το Συμβούλιο αναγνωρίζει τα πορίσματα τόσο της τελευταίας έκθεσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) με τίτλο «Το περιβάλλον της Ευρώπης 2025» όσο και της ενδιάμεσης επανεξέτασης του 8ου ΠΔΠ από την Επιτροπή. Παρά την πρόοδο, και οι δύο εκθέσεις καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας για το 2030, ιδίως όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και την κυκλική οικονομία.

Στα συμπεράσματά του, το Συμβούλιο αναγνωρίζει ρητά την ανεπαρκή πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων του 8ου ΠΔΠ και τη μη ικανοποιητική κατάσταση της φύσης και της βιοποικιλότητας. Τονίζει επίσης την επείγουσα ανάγκη προώθησης τόσο της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή όσο και της μετάβασης σε μια κυκλική οικονομία, αναγνωρίζοντας τη διασύνδεση των ζητημάτων αυτών για την αντιμετώπιση των κλιματικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων, όπως η ρύπανση, η απώλεια βιοποικιλότητας και η σπανιότητα των πόρων.

Ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή

Το Συμβούλιο σημειώνει με ανησυχία ότι πολλοί κλιματικοί κίνδυνοι που προσδιορίζονται στην ευρωπαϊκή εκτίμηση κλιματικών κινδύνων (EUCRA) έχουν φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα. Απαιτούνται μετασχηματιστικές αλλαγές για την ενίσχυση της ασφάλειας, της ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένη και ανθεκτικότερη.

Το Συμβούλιο ζητεί την προορατική ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή σε όλες τις πολιτικές και τους τομείς («ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή εκ σχεδιασμού»). Τονίζει τη θεμελιώδη σημασία των υγιών οικοσυστημάτων και των λύσεων που βασίζονται στη φύση ως οικονομικά αποδοτικών μέσων για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή. Το Συμβούλιο χαιρετίζει επίσης τα σχέδια της Επιτροπής να καταρτίσει νομικό πλαίσιο για τη στήριξη της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή, τονίζοντας την ανάγκη για κοινούς ορισμούς, επιδιώξεις και μεθοδολογίες για τις εκτιμήσεις κινδύνου, με παράλληλο σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας και λαμβανομένων υπόψη των τοπικών ιδιαιτεροτήτων.

Στα συμπεράσματα τονίζεται ότι η επαρκής χρηματοδότηση έχει καίρια σημασία, και απαιτείται η κινητοποίηση τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών πόρων, και ότι το κόστος και οι ζημίες λόγω αδράνειας αναμένεται να είναι σημαντικά υψηλότερα από την αποτελεσματική δράση.

Κυκλική οικονομία

Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει την ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο, αποδοτικό και αποτελεσματικό νομοθετικό πλαίσιο ώστε να επιταχυνθεί συστημική αλλαγή προς τους μακροπρόθεσμους στόχους της κυκλικής οικονομίας.

Το Συμβούλιο τονίζει τη σημασία μιας εύρυθμης ενιαίας αγοράς δευτερογενών πρώτων υλών για τη μείωση της εξόρυξης υλικών και την ενίσχυση της ανακύκλωσης. Ενθαρρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει πιθανούς μηχανισμούς τιμολόγησης και τόνωσης για την εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ κυκλικών και γραμμικών επιχειρηματικών μοντέλων.

Τονίζει τη σημασία της καθιέρωσης μη τοξικών κύκλων υλικών με την ταχεία σταδιακή κατάργηση των επιβλαβών ουσιών και την πλήρη εφαρμογή της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων, ιδίως με την αναθεώρηση και τον εκσυγχρονισμό του κανονισμού REACH. Το Συμβούλιο τονίζει επίσης τη σημασία περαιτέρω κινήτρων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της δυνατότητας επισκευής και επαναχρησιμοποίησης των προϊόντων, και απευθύνει προτροπή υπέρ της έγκαιρης εφαρμογής του κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα (ESPR).

Πλαίσιο

Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου ανταποκρίνονται σε δύο σημαντικές πρόσφατες εξελίξεις:

• την ενδιάμεση επανεξέταση του 8ου ΠΔΠ, που υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 13 Μαρτίου 2024, στην οποία αξιολογείται η πρόοδος προς την επίτευξη των έξι στόχων προτεραιότητας του 8ου ΠΔΠ για το 2030
• την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) σχετικά με την κατάσταση του ευρωπαϊκού περιβάλλοντος «Europe’s environment 2025» (Το περιβάλλον της Ευρώπης 2025), η οποία παρουσιάστηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2025

Και στις δύο εκθέσεις επισημαίνεται ότι η επίτευξη των στόχων προτεραιότητας για το 2030 —που βασίζονται στις φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας— θα απαιτήσει περαιτέρω προσπάθειες.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ανακοίνωσε δύο σημαντικές πρωτοβουλίες στο πρόγραμμα εργασιών της για το 2026: το ευρωπαϊκό ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και την πράξη για την κυκλική οικονομία. Τα συμπεράσματα αυτά αποσκοπούν στον καθορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων και της φιλοδοξίας του Συμβουλίου για τις εν λόγω επικείμενες νομοθετικές προτάσεις.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Kaja Sariwating on Unsplash

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε συμφωνία για την επικαιροποίηση του πλαισίου για τις λιανικές επενδύσεις με σκοπό την ενδυνάμωση και την προστασία των καταναλωτών όταν επενδύουν. Το επικαιροποιημένο πλαίσιο θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας στις χρηματοπιστωτικές αγορές της ΕΕ.

Ταυτόχρονα, η επικαιροποιημένη νομοθεσία θα προσφέρει στους καταναλωτές το ίδιο επίπεδο σαφούς πληροφόρησης, δίκαιη μεταχείριση και υψηλή προστασία, ανεξάρτητα από τα επενδυτικά προϊόντα και τους διαύλους εμπορίας και διανομής που χρησιμοποιούν. Η δέσμη εκσυγχρονίζει και απλουστεύει τους κανόνες για την προστασία των επενδυτών, ώστε να έχουν συνοχή μεταξύ των διαφόρων χρηματοπιστωτικών τομέων.

Βέλτιστη σχέση κόστους-ωφέλειας

Για να εξασφαλιστεί ότι οι ιδιώτες επενδυτές μπορούν να συγκρίνουν επενδυτικά προϊόντα και να αποκομίζουν τη βέλτιστη σχέση κόστους-ωφέλειας από τις επενδύσεις τους, οι επιχειρήσεις λιανικών επενδύσεων θα υποχρεούνται σε σαφή προσδιορισμό και ποσοτικοποίηση όλου του κόστους και των επιβαρύνσεων των επενδυτών σε σχέση με τα επενδυτικά προϊόντα για τα οποία προσφέρουν συμβουλές. Βάσει συμφωνημένων προτύπων [ομάδες ομοειδών προϊόντων που καλύπτονται από την οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID), την οδηγία για τους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) και την οδηγία σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (AIFMD), και εποπτικοί δείκτες αναφοράς για προϊόντα που καλύπτονται από την οδηγία για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων (IDD), περιλαμβανομένων των εθνικών εποπτικών δεικτών αναφοράς που θα θεσπιστούν εντός τετραετίας από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων], πρέπει επίσης να αξιολογούν αν το συνολικό κόστος και οι επιβαρύνσεις είναι δικαιολογημένα και αναλογικά. Εάν δεν είναι δικαιολογημένα και αναλογικά, τα εν λόγω προϊόντα δεν θα πρέπει να εγκρίνονται για πώληση.

Επίσης, οι κανόνες βελτιώνουν τις τυποποιημένες πληροφορίες για τα επενδυτικά προϊόντα, π.χ. τα έγγραφα βασικών πληροφοριών, τις οποίες πρέπει να δημοσιεύουν οι επιχειρήσεις, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι καταναλωτές μπορούν να λαμβάνουν τεκμηριωμένες επενδυτικές αποφάσεις. Οι πληροφορίες για το κόστος, τον κίνδυνο και τις αναμενόμενες αποδόσεις επενδύσεων θα γίνουν πιο ορατές και προσβάσιμες για τους καταναλωτές. Τα επικαιροποιημένα υποδείγματα που πρέπει να χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις στο πλαίσιο αυτό θα αναπτυχθούν και θα καταστούν διαθέσιμα από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές. Το κείμενο προβλέπει επίσης ότι 30 μήνες από την έναρξη ισχύος των νέων κανόνων για τα PRIIP, οι πληροφορίες στα έγγραφα βασικών πληροφοριών θα πρέπει να παρέχονται σε μηχαναγνώσιμο μορφότυπο, ώστε να διευκολύνεται η σύγκριση και να υπάρχει ευθυγράμμιση με την ψηφιακή ανάπτυξη.

Εμπειρία του πελάτη

Εκτός από τους ενισχυμένους κανόνες για τις αντιπαροχές, το κείμενο βασίζεται και σε άλλους μηχανισμούς για να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών, χωρίς περιττές επιβαρύνσεις για τις επιχειρήσεις επενδύσεων, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τους διαμεσολαβητές του τομέα των ασφαλίσεων.

Ο έλεγχος καταλληλότητας που ήδη διενεργούν οι εν λόγω επιχειρήσεις βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας εξασφαλίζει ότι τα επενδυτικά προϊόντα που συστήνονται στους πελάτες είναι κατάλληλα για την οικονομική κατάσταση, τις ανάγκες και τους στόχους τους. Με τον τρόπο αυτόν αντιστοιχίζονται επενδυτικά προϊόντα με ατομικά προφίλ και παρέχονται διασφαλίσεις έναντι ακατάλληλων προσφορών.

Ωστόσο, βάσει του νέου απλουστευμένου πλαισίου, οι σύμβουλοι που προβαίνουν σε συστάσεις προς καταναλωτές για διαφοροποιημένα, μη πολύπλοκα και οικονομικώς αποδοτικά μέσα δεν θα χρειάζεται πλέον να αξιολογούν τις επενδυτικές γνώσεις και την πείρα του πελάτη στο πλαίσιο της αξιολόγησης καταλληλότητας.

Αντιπαροχές

Η συμφωνηθείσα δέσμη εισάγει διασφαλίσεις για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων συμφερόντων για τους χρηματοοικονομικούς συμβούλους με τη θέσπιση ενισχυμένων κανόνων σχετικά με τις αντιπαροχές, δηλαδή αμοιβές, προμήθειες, χρηματικά ή μη χρηματικά οφέλη που λαμβάνει μια επιχείρηση επενδύσεων σε σχέση με επενδυτικές υπηρεσίες που παρέχει σε πελάτη.

Τα επικαιροποιημένα νομικά κείμενα ενισχύουν την υποχρέωση των επιχειρήσεων και των συμβούλων να ενεργούν με εντιμότητα, δικαιοσύνη και επαγγελματισμό, σύμφωνα με το βέλτιστο συμφέρον των πελατών τους. Πρέπει να διασφαλίζουν ότι η αντιπαροχή θα συνεπάγεται απτό όφελος για τον πελάτη τους και ότι το κόστος της αντιπαροχής δημοσιεύεται εμφανώς και χωριστά από άλλες αμοιβές και προμήθειες που βαρύνουν τον επενδυτή.

Τα κράτη μέλη που το επιθυμούν, θα έχουν τη δυνατότητα να θεσπίσουν απαγόρευση των αντιπαροχών.

Χρηματοοικονομική κατάρτιση και «οικονομικοί επηρεαστές» (finfluencers)

Η δέσμη εισάγει νέες διατάξεις για προώθηση δράσεων στον τομέα της χρηματοοικονομικής κατάρτισης, παροτρύνοντας τα κράτη μέλη να βοηθήσουν τους πολίτες να αισθάνονται πιο ικανοί να κατανοούν τους κινδύνους και τα οφέλη των επενδύσεων, καθώς και να αξιολογούν με κριτικό πνεύμα τις χρηματοοικονομικές συμβουλές που λαμβάνουν.

Οι δράσεις αυτές κυμαίνονται από την παροχή κατάλληλου υλικού χρηματοοικονομικής κατάρτισης στους πολίτες έως τη διασφάλιση ότι οι διαφημιστικές ανακοινώσεις των επιχειρήσεων επενδύσεων είναι δίκαιες, σαφείς και μη παραπλανητικές.

Επίσης, το κείμενο εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στις δραστηριότητες των οικονομικών επηρεαστών ή «finfluencers» που παρέχουν ενίοτε επιφανειακές χρηματοοικονομικές συμβουλές, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επαγγελματίες πελάτες

Οι πιο έμπειροι επενδυτές ενδέχεται να μην χρειάζονται κατ’ ανάγκη το ίδιο επίπεδο προστασίας με τον μέσο ιδιώτη επενδυτή. Το επικαιροποιημένο πλαίσιο θα επιτρέψει σε περισσότερους ιδιώτες επενδυτές να αντιμετωπίζονται ως επαγγελματίες πελάτες.

Οι εν λόγω επενδυτές θα πρέπει να πληρούν δύο από τα τρία κριτήρια για να θεωρούνται επαγγελματίες:

• να έχουν πραγματοποιήσει 15 σημαντικές συναλλαγές κατά την τελευταία τριετία, 30 συναλλαγές κατά το προηγούμενο έτος ή 10 συναλλαγές άνω των 30.000 ευρώ σε μη εισηγμένες εταιρείες κατά την τελευταία πενταετία (στην ισχύουσα νομοθεσία το κριτήριο αυτό ορίζει επί του παρόντος 10 συναλλαγές ανά τρίμηνο κατά τα προηγούμενα τέσσερα τρίμηνα)
• το μέγεθος του χαρτοφυλακίου τους να έχει υπερβεί τα 250.000 ευρώ κατά μέσο όρο την τελευταία τριετία (επί του παρόντος 500.000 ευρώ κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης εξαίρεσης)
• να έχουν εργαστεί και ασκήσει συναφείς δραστηριότητες στον χρηματοπιστωτικό τομέα για τουλάχιστον ένα έτος ή, με βάση νέο εναλλακτικό κριτήριο που προστέθηκε, να μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν λάβει εκπαίδευση ή κατάρτιση σε αυτές τις δραστηριότητες και ότι διαθέτουν ικανότητα εκτίμησης κινδύνου.

Ωστόσο, το εναλλακτικό κριτήριο της κατάρτισης και της εκπαίδευσης δεν μπορεί να συνδυαστεί με το κριτήριο του χαρτοφυλακίου για την επιλεξιμότητα επενδυτή για εξαίρεση.

Οι διαχειριστές εταιρειών και οι διευθυντές χρηματοπιστωτικών εταιρειών που υπόκεινται σε αξιολόγηση καταλληλότητας και αξιοπιστίας σύμφωνα με τους κανόνες των ήδη υφιστάμενων χρηματοοικονομικών κανονισμών, καθώς και οι υπάλληλοι των διαχειριστών οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (ΔΟΕΕ) που διαθέτουν ένα ορισμένο επίπεδο γνώσεων και πείρας σχετικά με τους εν λόγω οργανισμούς, θα αντιμετωπίζονται επίσης ως επαγγελματίες πελάτες.

Επόμενα βήματα

Οι τεχνικές εργασίες τώρα θα συνεχιστούν για την οριστικοποίηση των νομικών κειμένων στις αρχές του 2026. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεταφέρουν τους νέους κανόνες στο εθνικό τους δίκαιο 24 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι κανόνες θα αρχίσουν να εφαρμόζονται 30 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους, εξαιρουμένων των νέων κανόνων στο πλαίσιο των PRIIP, οι οποίοι θα αρχίσουν να εφαρμόζονται 18 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους.

Γενικές πληροφορίες

Η δέσμη αποτελείται, αφενός, από οδηγία που περιέχει στοχευμένες τροποποιήσεις σε μια σειρά άλλων οδηγιών της ΕΕ στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, όπως η οδηγία για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFID), η οδηγία Φερεγγυότητα II, η οδηγία για τους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) και η οδηγία σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (AIFMD), και, αφετέρου, από κανονισμό που επιφέρει τροποποιήσεις στον κανονισμό σχετικά με τα συσκευασμένα επενδυτικά προϊόντα για ιδιώτες επενδυτές και τα επενδυτικά προϊόντα βασιζόμενα σε ασφάλιση (PRIIP).

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Tyler Casey on Unsplash

Το Συμβούλιο επέβαλε περιοριστικά μέτρα σε 41 επιπλέον σκάφη που αποτελούν μέρος του ρωσικού «σκιώδους στόλου» πετρελαιοφόρων και συμβάλλουν στα ενεργειακά έσοδα της Ρωσίας.

Τα 41 αυτά σκάφη προστίθενται, ως εκ τούτου, στον κατάλογο των σκαφών τα οποία υπόκεινται σε απαγόρευση πρόσβασης σε λιμένα και σε απαγόρευση παροχής εκτενούς φάσματος υπηρεσιών που συνδέονται με θαλάσσιες μεταφορές. Στόχος αυτού του μέτρου είναι τα μη ενωσιακά δεξαμενόπλοια που αποτελούν μέρος του σκιώδους στόλου του Πούτιν και τα οποία παρακάμπτουν τον μηχανισμό ανώτατων ορίων τιμών του πετρελαίου ή στηρίζουν τον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, ή σκάφη που μεταφέρουν στρατιωτικό εξοπλισμό για τη Ρωσία ή εμπλέκονται στη μεταφορά κλεμμένων ουκρανικών σιτηρών και πολιτιστικών αγαθών από την Ουκρανία.

Η σημερινή απόφαση —με την οποία ο συνολικός αριθμός των σκαφών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ανέρχεται σε σχεδόν 600— συνδέεται στενά με πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου για την καταχώριση εννέα παραγόντων διευκόλυνσης του σκιώδους στόλου και την έγκριση δήλωσης της ΕΕ και των κρατών μελών της σχετικά με την πλήρη αξιοποίηση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας έναντι των απειλών από τον σκιώδη στόλο και υπέρ της προστασίας των υποθαλάσσιων υποδομών ζωτικής σημασίας.

Η ΕΕ παραμένει έτοιμη να ασκήσει εντονότερη πίεση στη Ρωσία και στην αξιακή αλυσίδα του σκιώδους στόλου της, μεταξύ άλλων με την επιβολή περαιτέρω κυρώσεων.

Γενικές πληροφορίες

Ως αντίδραση στη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ επέκτεινε σε μεγάλο βαθμό τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας με σκοπό να αποδυναμώσει σημαντικά την οικονομική βάση της Ρωσίας, να της στερήσει κρίσιμες τεχνολογίες και αγορές και να περιορίσει σημαντικά την ικανότητά της να διεξάγει πόλεμο.

Στα συμπεράσματά του της 19ης Δεκεμβρίου 2024, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επανέλαβε ότι καταδικάζει απερίφραστα τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο οποίος συνιστά κατάφωρη παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και επιβεβαίωσε την αταλάντευτη δέσμευση της Ένωσης να παρέχει συνεχή πολιτική, χρηματοδοτική, οικονομική, ανθρωπιστική, στρατιωτική και διπλωματική στήριξη στην Ουκρανία και τον λαό της.

Για όσο διάστημα οι παράνομες ενέργειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας εξακολουθούν να παραβιάζουν θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης, ιδίως, της απαγόρευσης της χρήσης βίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 2 παράγραφος 4 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, είναι σκόπιμο να διατηρηθούν σε ισχύ όλα τα μέτρα που έχει επιβάλει η ΕΕ και να ληφθούν πρόσθετα μέτρα, εάν χρειαστεί.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Ghadeer Jdeed on Unsplash