Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για τη βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού. Ο κανονισμός επιδιώκει να στηρίξει την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα του τομέα των σπόρων της ΕΕ, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις προκλήσεις που αφορούν τη βιωσιμότητα, τη βιοποικιλότητα και το κλίμα.
Το δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό (ΔΠΥ) αναφέρεται σε σπόρους, φυτά και μέρη φυτών και χρησιμοποιείται για τη συγκρότηση νέων δασών, για αναδάσωση και για άλλα είδη δενδροφύτευσης, συμβάλλοντας στην επίτευξη διαφόρων στόχων, μεταξύ των οποίων η διατήρηση της βιοποικιλότητας, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και η διατήρηση των δασικών γενετικών πόρων.
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Η προσωρινή συμφωνία για το ΔΠΥ διατηρεί τις υφιστάμενες αρχές έγκρισης «βασικού υλικού» και πιστοποίησης συγκομισθέντος ΔΠΥ πριν αυτό διατεθεί στην αγορά. Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να περιλαμβάνουν το βασικό υλικό που έχει εγκριθεί στην επικράτειά τους σε εθνικά μητρώα, ενώ η Επιτροπή θα δημοσιεύει κατάλογο σε επίπεδο ΕΕ ώστε να διασφαλίζεται πλήρης ιχνηλασιμότητα. Επιπλέον, ο κανονισμός καθιερώνει τη δυνατότητα των κρατών μελών να εξουσιοδοτούν επαγγελματίες να εγκρίνουν βασικό υλικό υπό την επίσημη εποπτεία των αρμόδιων αρχών. Ωστόσο, η καταχώριση του βασικού αυτού υλικού στο εθνικό μητρώο εξακολουθεί να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων αρχών.
Σύμφωνα με την πρόταση, θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην αξιολόγηση των χαρακτηριστικών αειφορίας του βασικού υλικού. Στην πράξη, το βασικό υλικό θα υποβάλλεται σε αξιολόγηση χαρακτηριστικών που συμβάλλουν στην ανθεκτικότητα των δασών, όπως η ανοχή σε επιβλαβείς οργανισμούς ή η καλύτερη προσαρμογή στις τοπικές κλιματικές συνθήκες.
Η συμφωνία δίνει μεγαλύτερη έμφαση σε καινοτόμες διαδικασίες παραγωγής, σε ψηφιακά εργαλεία και σε βιομοριακές τεχνικές.
Επίσης περιλαμβάνει:
Εναρμονισμένο και αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου
Ο νέος κανονισμός θα περιλαμβάνει το δικό του ειδικά προσαρμοσμένο πλαίσιο ελέγχου — διασφαλίζοντας συνεπή και αξιόπιστη εποπτεία, μειώνοντας παράλληλα τον διοικητικό και οικονομικό φόρτο. Αυτό περιλαμβάνει κανόνες σχετικά με τις αρχές που θα οριστούν, τις εξουσίες τους, τους οικονομικούς πόρους τους και επιλεγμένα στοιχεία από τον κανονισμό για τους επίσημους ελέγχους (2017/625), όπως: διαφάνεια, ανάθεση καθηκόντων, πιστοποίηση, εμπιστευτικότητα και κατάρτιση προσωπικού — για τη διασφάλιση συνοχής μεταξύ των κρατών μελών.
Εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης
Για να ενισχυθεί η ικανότητα της Ευρώπης να ανταποκρίνεται σε κρίσεις όπως καταιγίδες, πυρκαγιές ή εξάρσεις επιδημιών, η Επιτροπή πρότεινε εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης που να συμβάλλουν στη διασφάλιση του εφοδιασμού με ΔΠΥ. Στη συμφωνία που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις, τα σχέδια αυτά θα είναι προαιρετικά και θα ακολουθούν απλουστευμένες απαιτήσεις — ελαφρύνοντας τον διοικητικό φόρτο και παράλληλα διασφαλίζοντας ετοιμότητα και ικανότητα όπου τα κράτη μέλη το κρίνουν αναγκαίο.
Διευρυμένος κατάλογος ειδών δένδρων
Για να ενισχυθεί περαιτέρω η ποιότητα του δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού στην Ένωση, ο κατάλογος των ειδών δένδρων που καλύπτονται από τον κανονισμό επεκτάθηκε. Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν αυστηρότερα ή ελαφρύτερα μέτρα σε είδη που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού, πράγμα που επιτρέπει ευελιξία ώστε να αντικατοπτρίζεται η εθνική δασική πραγματικότητα.
Υποχρεώσεις φορέων εκμετάλλευσης
Οι επαγγελματίες πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι σε μητρώο, να τηρούν κατάλληλα αρχεία προμηθευτών και αγοραστών, να διασφαλίζουν την πλήρη ιχνηλασιμότητα και ταυτοποίηση του ΔΠΥ καθ’ όλη τη διάρκεια της παραγωγής και της εμπορίας και να παρέχουν στους χρήστες σχετικές πληροφορίες όσον αφορά το συγκεκριμένο υλικό.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα προσυπογραφεί τώρα από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, προτού εγκριθεί επίσημα και τεθεί σε ισχύ.
Γενικό πλαίσιο
Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση τον Ιούλιο του 2023, η οποία έχει ως στόχο να διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα ΔΠΥ υψηλής ποιότητας και ότι ο τομέας διατηρεί την ανταγωνιστικότητά του. Ο κανονισμός για το ΔΠΥ θα συμβάλει επίσης στον στόχο της ΕΕ να φυτευθούν τουλάχιστον τρία δισεκατομμύρια επιπλέον δένδρα έως το 2030 στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα, καθώς και στην ανάπτυξη της βιοοικονομίας.
Παράλληλα, η Επιτροπή πρότεινε επίσης νέους κανόνες για την παραγωγή και την εμπορία φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
Photo by Boudhayan Bardhan on Unsplash
