Το Συμβούλιο κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με ένα σύνολο κανόνων που θεσπίζουν νομικό πλαίσιο για νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGT).

Ο κανονισμός αποσκοπεί στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα και στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τους ευρωπαίους υπευθύνους επιχειρήσεων, ενισχύοντας παράλληλα την ασφάλεια τροφίμων και μειώνοντας τις εξωτερικές εξαρτήσεις. Ο κανονισμός διασφαλίζει ισχυρή προστασία της υγείας των ανθρώπων και των ζώων, και προστασίας του περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων βιωσιμότητας της ΕΕ.

Η προσωρινή συμφωνία εγγυάται απλουστευμένη διαδικασία για τα φυτά NGT που είναι ισοδύναμα με συμβατικά φυτά και διασκεδάζει τις ανησυχίες σχετικά με τη διανοητική ιδιοκτησία και την πρόσβαση σε σπόρους.

Ο όρος NGT καλύπτει μια ποικιλία τεχνικών που προσαρμόζουν σπόρους κατά τρόπο που μπορεί να προκύψει και στη φύση ή μέσω συμβατικών τεχνικών βελτίωσης.

Με τη χρήση αυτών των τεχνικών, βελτιωμένες φυτικές ποικιλίες μπορούν να αναπτυχθούν ταχύτερα και με ειδικά χαρακτηριστικά τα οποία μπορούν να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο αγροδιατροφικός τομέας. Για παράδειγμα, οι νέες αυτές ποικιλίες μπορεί να είναι πιο ανθεκτικές στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως ξηρασίες ή πλημμύρες, και να απαιτούν λιγότερη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.

Φυτά NGT κατηγορίας 1

Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί την αρχή ότι τα φυτά NGT-1 είναι ισοδύναμα με τα συμβατικά φυτά, σύμφωνα με τη διαπραγματευτική εντολή του Συμβουλίου και την πρόταση της Επιτροπής. Οι εθνικές αρχές πρέπει να επαληθεύουν ότι τα φυτά NGT ανήκουν στην κατηγορία 1, αλλά οι απόγονοί τους δεν χρειάζεται να επαληθεύονται στη συνέχεια.

Τα φυτά και τα προϊόντα NGT-1 δεν θα επισημαίνονται, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της ισοδυναμίας. Η μόνη εξαίρεση είναι οι σπόροι και άλλο φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό φυτών NGT-1, τα οποία θα πρέπει να επισημαίνονται. Αυτό δεν συνεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση για τους βελτιωτές φυτών, αλλά θα επέτρεπε στους υπευθύνους επιχειρήσεων να διασφαλίσουν μια αλυσίδα χωρίς NGT, εφόσον το επιθυμούν.

Επιπλέον, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφώνησαν σε έναν κατάλογο επιδιωκόμενων χαρακτηριστικών που θα εξαιρεθούν από την κατηγορία NGT-1.

Τόσο το Συμβούλιο όσο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν ότι η ανοχή σε φυτοφάρμακα και η «παραγωγή γνωστής εντομοκτόνου ουσίας» θα περιλαμβάνονται στον κατάλογο αποκλεισμού και δεν μπορούν να συγκαταλέγονται στα επιδιωκόμενα χαρακτηριστικά για τα φυτά NGT κατηγορίας 1. Αυτή η αλλαγή στην πρόταση της Επιτροπής θα διασφαλίσει ότι τα εν λόγω φυτά ταξινομούνται ως NGT-2 και, ως εκ τούτου, εξακολουθούν να υπόκεινται σε έγκριση, ιχνηλασιμότητα και παρακολούθηση.

Φυτά NGT κατηγορίας 2

Τα φυτά με πιο σύνθετες ή λιγότερο «φυσικές ισοδύναμες» γονιδιωματικές τροποποιήσεις ταξινομούνται στην κατηγορία 2. Για τα φυτά NGT-2, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν με την πρόταση της Επιτροπής να διατηρηθούν οι υφιστάμενες απαιτήσεις της νομοθεσίας για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής επισήμανσης των προϊόντων.

Εάν η ετικέτα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τα γνωρίσματα που τροποποιήθηκαν, αυτή πρέπει να καλύπτει όλα τα σχετικά γνωρίσματα. Αυτό θεσπίστηκε από το Συμβούλιο για να εξασφαλιστεί ότι οι καταναλωτές έχουν πρόσβαση σε ακριβείς και ολοκληρωμένες πληροφορίες.

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν να επιτρέψουν στα κράτη μέλη να εξαιρέσουν την καλλιέργεια φυτών NGT-2 στην επικράτειά τους.

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης προαιρετικά μέτρα συνύπαρξης. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν μέτρα για την αποφυγή της αθέλητης παρουσίας φυτών NGT-2 σε άλλα προϊόντα, εφόσον το επιθυμούν.

Προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας

Οι κανόνες για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας διέπονται από την οδηγία της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία. Ωστόσο, ο κανονισμός NGT αντιμετωπίζει τις ανησυχίες που εξέφρασαν οι βελτιωτές φυτών και οι γεωργοί σε θέματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Ειδικότερα, όταν υποβάλλουν αίτηση καταχώρισης φυτού ή προϊόντος NGT κατηγορίας 1, οι εταιρείες ή οι βελτιωτές πρέπει να υποβάλλουν πληροφορίες σχετικά με όλα τα υφιστάμενα ή εκκρεμή διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Οι πληροφορίες σχετικά με έκδοση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας πρέπει να περιλαμβάνονται σε δημόσια διαθέσιμη βάση δεδομένων.

Επιπλέον, σε εθελοντική βάση, οι εταιρείες ή οι βελτιωτές μπορούν επίσης να παρέχουν ενημέρωση σχετικά με την πρόθεση του κατόχου του διπλώματος ευρεσιτεχνίας να επιτρέψει τη χρήση προστατευμένου με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας φυτού ή προϊόντος NGT 1 υπό δίκαιους όρους.

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο συμφώνησαν σχετικά με τη δημιουργία ομάδας εμπειρογνωμόνων για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, η οποία θα επικεντρώνεται στις επιπτώσεις των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά NGT και θα απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες από όλα τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας και το Κοινοτικό Γραφείο Φυτικών Ποικιλιών.

Έναν χρόνο μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τον αντίκτυπο της έκδοσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων για τους γεωργούς και την ανταγωνιστικότητα του τομέα βελτίωσης φυτών της ΕΕ. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα αναφέρει ποια μέτρα παρακολούθησης απαιτούνται ή θα δημοσιεύσει νομοθετική πρόταση για την αντιμετώπιση τυχόν ζητημάτων που θα εντοπίζονται στη μελέτη.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να προσυπογραφεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, προτού εγκριθεί και τυπικά.

Ιστορικό

Την τελευταία δεκαετία, έχουν αναπτυχθεί ποικίλα NGT με βάση προόδους της βιοτεχνολογίας. Οι νέες αυτές τεχνολογίες δεν υπήρχαν το 2001, όταν εγκρίθηκε η νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Γι’ αυτό και τα φυτά που προκύπτουν μέσω NGT αυτή τη στιγμή υπόκεινται στους ίδιους κανόνες με τους ΓΤΟ.

Οι νέοι κανόνες θα διασφαλίσουν ότι τα φυτά NGT που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ είναι εξίσου ασφαλή με τις ποικιλίες συμβατικής αναπαραγωγής. Η συμφωνία καλύπτει φυτά που περιέχουν μικρές τροποποιήσεις στο γενετικό υλικό τους (στοχευμένη μεταλλαξιγένεση) ή ενθέσεις γενετικού υλικού από το ίδιο φυτό ή από διασταυρώσιμα φυτά (cisgenesis, περιλαμβανομένης της ενδογένεσης). Οι ΓΤΟ εξακολουθούν να ρυθμίζονται από τη ενωσιακή νομοθεσία περί ΓΤΟ, η οποία παραμένει αμετάβλητη.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Le Thanh Huyen on Unsplash