Γιατί αναλαμβάνει τώρα δράση η Επιτροπή;
Η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τους κινδύνους δασικών πυρκαγιών σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς τα μακρύτερα, θερμότερα και ξηρότερα καλοκαίρια αυξάνουν τη συχνότητα και την ένταση των πυρκαγιών.
Το 2025, οι δασικές πυρκαγιές κατέστρεψαν περισσότερα από ένα εκατομμύριο εκτάρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση για πρώτη φορά από την έναρξη των αρχείων, όπως αναφέρεται από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) του Copernicus. Η καταγεγραμμένη καμένη έκταση σε τέσσερα από τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν πάνω από τον μέσο όρο και το μέγεθος και η ένταση των δασικών πυρκαγιών αυξάνονται. Επίσης, η συχνότητα των «μεγάλων πυρκαγιών» αυξάνεται, γεγονός που αποτελεί σημαντική πρόκληση για τις προσπάθειες διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών.
Η ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών αποτελεί την απάντηση σε αυτή την επείγουσα ανάγκη ανάληψης δράσης. Πρόκειται για τη συγκέντρωση όλων των τομέων πολιτικής και των φορέων σε μια κοινή προσέγγιση για τη μείωση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών —για παράδειγμα, διαχείριση του τοπίου και των δασών, ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους, πολιτική προστασία και έρευνα και καινοτομία. Αφορά τη συνεργασία της ΕΕ, των κρατών μελών και των περιφερειών της για την προστασία των Ευρωπαίων, καθώς και του περιβάλλοντος.
Τα μέτρα που προτείνονται σήμερα βασίζονται στη στρατηγική της Ένωσης για την ετοιμότητα, σε υφιστάμενα εργαλεία όπως ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης (ΜΠΠΕ), συμπεριλαμβανομένου του rescEU, και σε υφιστάμενες πολιτικές, όπως η κοινή γεωργική πολιτική. Θα συνεχιστούν ή θα προσαρμοστούν στο μελλοντικό μας πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.
Πώς συνάδει αυτό με τη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας;
Τα σημερινά μέτρα βασίζονται στη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία έχει ως στόχο να καταστήσει την ΕΕ καλύτερα προετοιμασμένη και πιο έτοιμη να προβλέψει, να αποτρέψει και να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες προκλήσεις. Προτείνει μια πιο προορατική προσέγγιση για τη διαχείριση καταστροφών.
Εφαρμόζοντας τις αρχές της στρατηγικής, η προσέγγιση αυτή συγκεντρώνει όλες τις υπηρεσίες σε μια προσέγγιση για το σύνολο της διοίκησης με σκοπό την από κοινού διαχείριση ενός συγκεκριμένου προβλήματος, σε στενή συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Ποιοι είναι οι βασικοί τομείς της επικοινωνίας;
Με τη σημερινή ανακοίνωση σχετικά με την ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών, η Επιτροπή περιγράφει:
- Τρόπος εφαρμογής της πρόληψης με βάση το οικοσύστημα και οικοδόμησης τοπίων ανθεκτικών στις πυρκαγιές·
- τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιωθεί η ετοιμότητα μέσω καλύτερης εκτίμησης κινδύνου, πρόβλεψης και γνώσης·
- Πώς μπορεί να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση των Ευρωπαίων σχετικά με τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών και η ετοιμότητα του πληθυσμού·
- τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να οργανωθεί περαιτέρω στήριξη για την έγκαιρη προειδοποίηση και αντίδραση· και
- Τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή στηρίζει την ανάκαμψη μετά τις πυρκαγιές και την αποκατάσταση της φύσης.
Καθορίζει επίσης εθνικές και ενωσιακές δράσεις που μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της συνολικής διαχείρισης του κινδύνου δασικών πυρκαγιών και παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο η διεθνής δέσμευση της ΕΕ θα προωθήσει τη συνεργασία και τον διάλογο για τη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών.
Πώς θα βελτιώσει η ΕΕ τις εκτιμήσεις κινδύνου δασικών πυρκαγιών;
Η νέα ανακοίνωση θα ενισχύσει την εκτίμηση κινδύνου δασικών πυρκαγιών μέσω τριών στοιχείων:
- Περαιτέρω ανάπτυξη του EFFIS μέσω της εύκολης πρόσβασης των κρατών μελών και των πολιτών σε δεδομένα σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, τόσο από συνεργαζόμενους διεθνείς διαστημικούς οργανισμούς όσο και από δορυφόρους ευρωπαϊκής ιδιοκτησίας·
- Ανάπτυξη τυποποιημένης μοντελοποίησης κινδύνου για να βοηθηθούν τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στα μέτρα πρόληψης·
- Έκδοση κατευθυντήριων γραμμών για την ενσωμάτωση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών στις εθνικές εκθέσεις και, ως εκ τούτου, στήριξη μιας συνεκτικής προσέγγισης σε επίπεδο ΕΕ.
Πόσο θα κοστίσει στα κράτη μέλη;
Η ανακοίνωση δεν επιβάλλει κανένα κόστος στα κράτη μέλη. Αντιθέτως, επιδιώκει να προωθήσει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Ωστόσο, ένα μακροπρόθεσμο ζήτημα, όπως οι δασικές πυρκαγιές, δεν θα εξαλειφθεί τα επόμενα χρόνια και θα εξαπλωθεί ακόμη και σε περισσότερα από τα κράτη μέλη μας.
Απαιτούνται διαρκείς, μακροπρόθεσμες επενδύσεις για την καλύτερη πρόληψη, προετοιμασία, αντιμετώπιση και ανάκαμψη από τις πυρκαγιές. Ωστόσο, με την ενίσχυση της χρηματοδότησης για την πρόληψη και την ετοιμότητα, το κόστος των επιχειρήσεων καταστολής και οι ζημίες από δασικές πυρκαγιές μπορούν να μειωθούν δραστικά.
Ως εκ τούτου, η επένδυση στην πρόληψη αποτελεί επένδυση σε ένα ανθεκτικό μέλλον.
Ποιος θα είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης και της ευαισθητοποίησης του κοινού;
Οι άνθρωποι και οι τοπικές κοινότητες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και τη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών. Το ποσοστό των πυρκαγιών που προκαλούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες στην ΕΕ υπερβαίνει κατά πολύ το ποσοστό των πυρκαγιών από φυσικά αίτια και θα μπορούσε να ανέλθει έως και στο 96 %.
Συμπληρώνοντας τη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας, η Επιτροπή προτείνει σήμερα:
- Προώθηση και διάδοση ορθών πρακτικών όσον αφορά την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών και τη συμμετοχή της κοινότητας, για παράδειγμα μέσω του δικτύου γνώσεων του ΜΠΠΕ·
- Ανάπτυξη εργαλειοθήκης για τη στήριξη της οικοδόμησης ανθεκτικότητας σε περιοχές διεπαφής αγρίων εκτάσεων-αστικών περιοχών·
- Προώθηση του εθελοντισμού και των ευκαιριών ανταλλαγής στον τομέα της ετοιμότητας·
- Συνεργασία με τους πολίτες μέσω της διαδικτυακής συζήτησης για την ετοιμότητα — Πλατφόρμα συμμετοχής των πολιτών και της ειδικής ομάδας Ευρωπαίων πολιτών, η οποία θα εξετάσει και θα εξετάσει συστάσεις σχετικά με την ευαισθητοποίηση και την ετοιμότητα όσον αφορά τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών.
Πώς θα επεκταθεί ο πυροσβεστικός στόλος rescEU;
Η Επιτροπή επεκτείνει τον κοινό πυροσβεστικό στόλο της ΕΕ, γνωστό ως rescEU, προμηθεύοντας 12 πυροσβεστικά αεροσκάφη και πέντε ελικόπτερα.
Τα αεροσκάφη θα φιλοξενηθούν από έξι χώρες της ΕΕ: Πορτογαλία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Κροατία και Ελλάδα. Τα 5 ελικόπτερα θα φιλοξενηθούν από την Τσεχία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία. Τα πρώτα ελικόπτερα θα τεθούν σε λειτουργία το 2026 και τα πρώτα αεροπλάνα μέχρι το 2028. Το πρώτο ελικόπτερο έχει ήδη παραδοθεί στη Ρουμανία.
Τι θα κάνει το κέντρο πυρόσβεσης της Κύπρου;
Ο νέος ευρωπαϊκός κόμβος πυρόσβεσης που εδρεύει στην Κύπρο θα έχει διττό ρόλο: επιχειρησιακό, για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης λόγω δασικών πυρκαγιών και ανάπτυξη ικανοτήτων. Ο κόμβος θα σχεδιαστεί όχι μόνο για την ενίσχυση της προστασίας των ανθρώπων και των οικοσυστημάτων από τις δασικές πυρκαγιές, αλλά και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της προσαρμογής, καθώς και της συνεργασίας με τις γειτονικές χώρες εταίρους. Αναμένεται να φιλοξενήσει ένα κέντρο αριστείας, το οποίο θα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη ικανοτήτων, την κατάρτιση, τις ασκήσεις και την εποχική ετοιμότητα, με βάση την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και τους πόρους της ΕΕ και των χωρών της Νότιας Γειτονίας.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Raymond Burrage on Unsplash
