Η Προεδρία του Συμβουλίου και οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με στοχευμένη αναθεώρηση του κανονισμού της ΕΕ για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης (EUDR). Στόχος είναι να απλουστευθεί η εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων και να μετατεθεί η έναρξη εφαρμογής τους, ώστε να μπορέσουν οι φορείς εκμετάλλευσης, οι έμποροι και οι αρχές να προετοιμαστούν καταλλήλως.
Μετά τη διατύπωση ανησυχιών από τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την ετοιμότητα των εταιρειών και των διοικήσεων, καθώς και σχετικά με τεχνικά ζητήματα που σχετίζονται με το νέο σύστημα πληροφοριών, οι συννομοθέτες υποστήριξαν τη στοχευμένη απλούστευση της διαδικασίας δέουσας επιμέλειας από την Επιτροπή. Οι συννομοθέτες κατάργησαν επίσης την «περίοδο χάριτος» που είχε αρχικά προτείνει η Επιτροπή για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις, επιλέγοντας αντ’ αυτής σαφή παράταση της ημερομηνίας εφαρμογής για όλους τους φορείς εκμετάλλευσης έως τις 30 Δεκεμβρίου 2026, με πρόσθετο μαξιλάρι έξι μηνών για τους πολύ μικρούς και μικρούς φορείς εκμετάλλευσης.
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Οι εντολές και των δύο θεσμικών οργάνων ήταν σε μεγάλο βαθμό παρόμοιες όσον αφορά την αναβολή της εφαρμογής του κανονισμού και τη θέσπιση περαιτέρω μέτρων απλούστευσης, εστιάζοντας στη μείωση του διοικητικού φόρτου αλλά παράλληλα διατηρώντας τους στόχους του κανονισμού.
Με βάση τη συμφωνία, η υποχρέωση και η ευθύνη υποβολής της απαιτούμενης δήλωσης δέουσας επιμέλειας θα βαρύνει αποκλειστικά τους φορείς εκμετάλλευσης που διαθέτουν για πρώτη φορά το προϊόν στην αγορά. Οι συννομοθέτες συμφώνησαν ότι μόνο ο πρώτος κατάντη φορέας εκμετάλλευσης στην αλυσίδα εφοδιασμού θα είναι υπεύθυνος για τη συλλογή και τη διατήρηση του αριθμού αναφοράς της αρχικής δήλωσης δέουσας επιμέλειας, αντί να μεταθέτει αυτή την ευθύνη σε επόμενα στάδια της αλυσίδας.
Αποσαφηνίστηκε επίσης η απλουστευμένη δήλωση για τους πολύ μικρούς και μικρούς φορείς εκμετάλλευσης του πρωτογενούς τομέα. Οι εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης θα υποβάλλουν μόνο εφάπαξ απλουστευμένη δήλωση και θα λαμβάνουν αναγνωριστικό της δήλωσης το οποίο θα επαρκεί για ό,τι σχετίζεται με την ιχνηλασιμότητα.
Επιπλέον, αμφότεροι οι συννομοθέτες υπογράμμισαν ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η συνεχής ανταλλαγή απόψεων με εμπειρογνώμονες, ενδιαφερόμενα μέρη και όλους τους σχετικούς φορείς εκμετάλλευσης σχετικά με την εφαρμογή του EUDR. Η ανταλλαγή αυτή θα πρέπει να πραγματοποιείται στο υφιστάμενο πλαίσιο της ομάδας εμπειρογνωμόνων / πολυμερούς πλατφόρμας φορέων της Επιτροπής για την προστασία και την αποκατάσταση των δασών του πλανήτη. Αμφότερα τα θεσμικά όργανα συμφώνησαν επίσης να απαιτούν από τις αρμόδιες αρχές να αναφέρουν στην Επιτροπή σημαντικές διαταραχές του συστήματος ΤΠ, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή λειτουργία του συστήματος, αλλά με ευελιξία ώστε να ελαχιστοποιείται ο διοικητικός φόρτος.
Σε μια προσπάθεια περαιτέρω μείωσης του διοικητικού φόρτου, οι συννομοθέτες συμφώνησαν επίσης να αφαιρέσουν ορισμένα έντυπα προϊόντα (όπως βιβλία, εφημερίδες, έντυπες εικόνες) από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, αντικατοπτρίζοντας τον περιορισμένο κίνδυνο αποψίλωσης των δασών που συνδέεται με τα εν λόγω είδη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επιφορτιστεί και από τους δύο συννομοθέτες να διεξάγει επανεξέταση της απλούστευσης και να υποβάλει έκθεση έως τις 30 Απριλίου 2026. Η έκθεση θα πρέπει να αξιολογεί τον αντίκτυπο και τον διοικητικό φόρτο του EUDR, ιδίως για τους μικρότερους φορείς εκμετάλλευσης, και να υποδεικνύει τρόπους αντιμετώπισης των ζητημάτων που εντοπίστηκαν, μεταξύ άλλων μέσω κατευθυντήριων γραμμών και βελτιώσεων στο σύστημα πληροφοριών. Εφόσον κρίνεται σκόπιμο, η έκθεση θα πρέπει να συνοδεύεται από νομοθετική πρόταση.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εγκριθεί από αμφότερα τα θεσμικά όργανα και να εκδοθεί και τυπικά πριν από την έναρξη ισχύος της, αντικαθιστώντας τον ισχύοντα EUDR.
Γενικές πληροφορίες
Ο κανονισμός για τα προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2023 με σκοπό να διασφαλιστεί ότι ορισμένα βασικά προϊόντα, όπως τα βοοειδή, το κακάο, ο καφές, ο ελαιοφοίνικας, το καουτσούκ, η σόγια και η ξυλεία, καθώς και τα παράγωγα προϊόντα τους που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ ή εξάγονται από αυτήν, δεν έχουν προκαλέσει αποψίλωση ή υποβάθμιση των δασών.
Οι κύριες διατάξεις της επρόκειτο αρχικά να εφαρμοστούν από τις 30 Δεκεμβρίου 2024. Μετά τις ανησυχίες που εξέφρασαν κράτη μέλη, τρίτες χώρες, έμποροι και φορείς εκμετάλλευσης όσον αφορά την ετοιμότητα, εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2024 μια πρώτη αναβολή κατά ένα έτος. Ως αποτέλεσμα, ο τρέχων EUDR τίθεται σε εφαρμογή από τις 30 Δεκεμβρίου 2025.
Η νέα τροποποίηση, που προτάθηκε από την Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2025, ανταποκρίνεται στις συνεχιζόμενες προκλήσεις εφαρμογής, ιδίως στην ανάγκη να διασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος πληροφοριών της ΕΕ και να ελαφρυνθεί ο διοικητικός φόρτος για τους μικρότερους φορείς εκμετάλλευσης.
Πηγή: consilium.europa.eu
Photo by Karsten Winegeart on Unsplash
