Tο Συμβούλιο ενέκρινε τον κατάλογο εμβληματικών έργων στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway για το 2026, ο οποίος περιλαμβάνει πλέον 256 πρωτοβουλίες. Τα εμβληματικά αυτά έργα αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα παραδοτέων της Global Gateway στους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, του κλίματος και της ενέργειας, των μεταφορών, της υγείας, της παιδείας και της έρευνας.

Σε αντίθεση με τα προηγούμενα έτη, ο κατάλογος του 2026 δεν περιλαμβάνει νέα εμβληματικά έργα. Αντ’ αυτού, ενοποιεί, συστηματοποιεί και εξορθολογίζει το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο εμβληματικών έργων, προκειμένου να προβληθεί καλύτερα ο αντίκτυπος της Global Gateway και να διευκολυνθεί η αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της προόδου της.

Αυτή η δέσμη κύριων πρωτοβουλιών αναδεικνύει την ολοκληρωμένη στήριξη που παρέχουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη της σε εταίρους τους ανά την υφήλιο όσον αφορά τόσο τους τομείς όσο και τις χώρες και τις περιοχές που καλύπτονται. Τα εμβληματικά έργα συμβάλλουν στην ενίσχυση των στρατηγικών εταιρικών σχέσεων της ΕΕ και στην προώθηση κοινών συμφερόντων.

Γενικό πλαίσιο

Η στρατηγική Global Gateway της ΕΕ προωθεί τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στις υποδομές, την πράσινη ενέργεια, την παιδεία και την έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Μέσω της Global Gateway, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αναπτύσσουν και επενδύουν σε βιώσιμα και ποιοτικά έργα στους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, του κλίματος και της ενέργειας, των μεταφορών, της υγείας, της παιδείας και της έρευνας σε ολόκληρο τον κόσμο και σε στενή συνεργασία με τις χώρες-εταίρους.

Αρχικός στόχος της πρωτοβουλίας ήταν να κινητοποιηθούν έως και 300 δισ. ευρώ σε επενδύσεις παγκοσμίως μεταξύ 2021 και 2027. Τον Οκτώβριο του 2025 η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι ο στόχος αυτός είχε επιτευχθεί κι έθεσε έναν νέο στόχο για την κινητοποίηση 400 δισ. ευρώ σε επενδύσεις έως το 2027.

Τον Οκτώβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε επίσης τον επενδυτικό κόμβο Global Gateway, μια πλατφόρμα που παρέχει στις ευρωπαϊκές εταιρείες εξατομικευμένη καθοδήγηση σχετικά με την πρόσβαση σε ενωσιακή στήριξη για τα επενδυτικά τους σχέδια στο πλαίσιο της Global Gateway.

Ο κατάλογος εμβληματικών έργων δεν περιέχει όλα τα έργα και τις δραστηριότητες της Global Gateway. Αναδεικνύει συγκεκριμένα μετασχηματιστικά έργα και τονίζει τα απτά οφέλη τους για τις τοπικές κοινότητες. Η ένταξη έργων κρατών μελών στον κατάλογο δεν εγγυάται την ενωσιακή χρηματοδότησή τους.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Το Συμβούλιο έδωσε το τελικό πράσινο φως σε αναθεωρημένο κανονισμό για την απλούστευση του προγράμματος InvestEU, στο πλαίσιο της δέσμης «Omnibus II» που αποσκοπεί στην απλούστευση της νομοθεσίας στον τομέα των επενδυτικών προγραμμάτων της ΕΕ. Οι νέοι κανόνες θα τονώσουν περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ αυξάνοντας την επενδυτική ικανότητα της ΕΕ να κινητοποιεί πρόσθετες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις.

Αυτό το απλουστευμένο πρόγραμμα InvestEU θα στηρίξει περαιτέρω ορισμένες πολιτικές της ΕΕ που σχετίζονται ιδίως με την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας, τη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία, την αμυντική βιομηχανική πολιτική και τη στρατιωτική κινητικότητα. Ο αναθεωρημένος νόμος θα κάνει επίσης ευκολότερο για τα κράτη μέλη να συνεισφέρουν στο πρόγραμμα και θα απλουστεύσει τις διοικητικές απαιτήσεις.

Ο αναθεωρημένος κανονισμός βελτιώνει και ενισχύει το υφιστάμενο πρόγραμμα «Invest EU» ως εξής:

• αυξάνει το ύψος της εγγύησης της ΕΕ κατά 2,9 δισ. ευρώ (από 26,2 δισ. ευρώ σε 29,1 δισ. ευρώ), και
• διευκολύνει τη συνδυασμένη χρήση της εγγύησης «Invest EU» και της διαθέσιμης ικανότητας τριών προηγούμενων προγραμμάτων: του Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ), του χρεωστικού μέσου «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΜΣΕ) και της λεγόμενης «χρεωστικής διευκόλυνσης InnovFin», μιας πρωτοβουλίας που δρομολογήθηκε από τον Όμιλο ΕΤΕπ για τη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας.

Χάρη στον αναθεωρημένο κανονισμό θα μειωθεί επίσης η διοικητική επιβάρυνση των εταίρων υλοποίησης, των χρηματοοικονομικών διαμεσολαβητών και των τελικών αποδεκτών, με εκτιμώμενη εξοικονόμηση κόστους 350 εκατ. ευρώ. Ειδικότερα, ο κανονισμός περιλαμβάνει αναθεωρημένο ορισμό των ΜμΕ και μειώνει τον αριθμό των δεικτών επί των οποίων θα πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις οι εταίροι υλοποίησης για πράξεις μικρού μεγέθους που δεν υπερβαίνουν τα 300.000 ευρώ.

Τέλος, ο αναθεωρημένος νόμος μειώνει τη συχνότητα και το εύρος των υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων των εταίρων υλοποίησης, οι οποίες από εξαμηνιαίες γίνονται ετήσιες.

Επόμενα βήματα

Η νομοθετική πράξη θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ τις προσεχείς ημέρες και θα αρχίσει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της.

Γενικές πληροφορίες

Τον Οκτώβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς να προωθήσουν κατά προτεραιότητα τις εργασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προσδιορίζονται στην έκθεση του Enrico Letta («Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά») και σε εκείνη του Mario Draghi («Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»). Ακολούθως, η δήλωση της Βουδαπέστης, της 8ης Νοεμβρίου 2024, ζήτησε να «κηρύξουμε μια επανάσταση απλούστευσης» διασφαλίζοντας ένα σαφές, απλό και έξυπνο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και μειώνοντας δραστικά τον διοικητικό και το κανονιστικό φόρτο και τον φόρτο υποβολής εκθέσεων, ιδίως για τις ΜμΕ. Στις 26 Φεβρουαρίου 2025, σε συνέχεια της έκκλησης των ηγετών και των ηγέτιδων της ΕΕ, η Επιτροπή υπέβαλε την εν λόγω πρόταση, στο πλαίσιο της δέσμης «Omnibus II». Στις 20 Μαρτίου 2025 οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της ΕΕ παρότρυναν τους συννομοθέτες να προωθήσουν κατά προτεραιότητα και με υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας τις δύο πρώτες δέσμες Omnibus, με σκοπό την οριστικοποίησή τους το συντομότερο δυνατόν εντός του 2025.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Christian Lue on Unsplash

Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με δύο νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που θα ενισχύσουν την πρακτική εφαρμογή των βασικών εννοιών της ασφαλούς χώρας στους κανόνες της ΕΕ για το άσυλο. Αυτοί οι νέοι κανονισμοί της ΕΕ για τη μετανάστευση αποσκοπούν στη θέσπιση ταχύτερων και αποτελεσματικότερων διαδικασιών ασύλου για όσους δεν θα πρέπει να λαμβάνουν προστασία εντός της ΕΕ.

Ο νέος κανονισμός με τον οποίο αναθεωρείται η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας θα διευρύνει τις περιστάσεις υπό τις οποίες μια αίτηση ασύλου μπορεί να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Το Συμβούλιο διευθέτησε επίσης ένα σημαντικό θέμα του συμφώνου του 2024 για τη μετανάστευση και το άσυλο, καθώς κατέληξε σε συμφωνία για τον πρώτο κοινό ενωσιακό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής, ο οποίος θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να διεκπεραιώνουν με ταχύτητα τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας.

Ανανεωμένη έννοια των ασφαλών τρίτων χωρών

Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να απορρίπτουν μια αίτηση ασύλου ως απαράδεκτη (δηλαδή χωρίς να εξετάζουν την ουσία της) όταν οι αιτούντες άσυλο θα μπορούσαν να έχουν ζητήσει και, εφόσον είναι επιλέξιμοι, να έχουν λάβει διεθνή προστασία σε τρίτη χώρα που θεωρείται ασφαλής για αυτούς.

Σύμφωνα με τους επικαιροποιημένους κανόνες για τους οποίους συμφώνησε το Συμβούλιο, τα κράτη μέλη θα μπορούν να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας με βάση τις ακόλουθες τρεις επιλογές:

• υπάρχει «σύνδεση» μεταξύ του αιτούντος άσυλο και της τρίτης χώρας. Η σύνδεση, όμως, δεν θα αποτελεί πλέον υποχρεωτικό κριτήριο για τη χρήση της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας.
• ο αιτών έχει διέλθει από την τρίτη χώρα πριν από την άφιξή του στην ΕΕ
• υπάρχει συμφωνία ή ρύθμιση με ασφαλή τρίτη χώρα που διασφαλίζει ότι η αίτηση ασύλου ενός προσώπου θα εξεταστεί στην εν λόγω τρίτη χώρα. Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας βάσει συμφωνίας ή ρύθμισης δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση ασυνόδευτων ανηλίκων

Ο αιτών που ασκεί προσφυγή κατά απόφασης περί απαραδέκτου βάσει της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα έχει πλέον αυτόματο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας προσφυγής, ενώ το δικαίωμα του αιτούντος να ζητήσει από δικαστήριο να του χορηγηθεί δικαίωμα παραμονής παραμένει σε ισχύ.

Ενωσιακός κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής

Η έννοια της ασφαλούς χώρας καταγωγής επιτρέπει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ειδικό καθεστώς για την εξέταση των αιτήσεων διεθνούς προστασίας. Σύμφωνα με τον κανονισμό του 2024 για τη διαδικασία ασύλου, ο οποίος εγκρίθηκε στο πλαίσιο του συμφώνου για το άσυλο και τη μετανάστευση, τα κράτη μέλη πρέπει να επιταχύνουν τη διαδικασία για τους αιτούντες που προέρχονται από ασφαλή χώρα καταγωγής και να τη διεξάγουν στα σύνορα ή σε ζώνες διέλευσης.

Οι κανόνες για την ασφαλή χώρα καταγωγής βασίζονται στην παραδοχή ότι οι προερχόμενοι από μια τέτοια χώρα αιτούντες τυγχάνουν στη χώρα αυτή επαρκούς προστασίας από τον κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Τρίτες χώρες μπορούν να χαρακτηριστούν ως ασφαλείς χώρες καταγωγής μόνον όταν πληρούν υψηλό όριο ασφάλειας.

Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι οι ακόλουθες χώρες θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως ασφαλείς χώρες καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ: Μπανγκλαντές, Κολομβία, Αίγυπτος, Ινδία, Κόσοβο*, Μαρόκο και Τυνησία.

Οι υποψήφιες για προσχώρηση στην ΕΕ χώρες χαρακτηρίζονται επίσης ως ασφαλείς χώρες καταγωγής σε επίπεδο Ένωσης, εκτός εάν

• υπάρχει κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης στη χώρα
• έχουν ληφθεί περιοριστικά μέτρα που επηρεάζουν θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες ή
• το ποσοστό των θετικών αποφάσεων των αρχών των κρατών μελών προς τους αιτούντες από τη συγκεκριμένη χώρα είναι μεγαλύτερο του 20%

Η θέση του Συμβουλίου καθιστά σαφές ότι η Επιτροπή θα πρέπει να παρακολουθεί την κατάσταση στις υποψήφιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες και να ενημερώνει τα κράτη μέλη όταν εφαρμόζεται ή παύει να εφαρμόζεται οποιαδήποτε από αυτές τις εξαιρέσεις.

Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης να επιτρέψει στην Επιτροπή να αναστείλει τον χαρακτηρισμό μιας χώρας ως ασφαλούς χώρας καταγωγής σε επίπεδο ΕΕ είτε για το σύνολο της χώρας είτε μόνο για τμήματα του εδάφους ή για κατηγορίες προσώπων εντός του πληθυσμού της, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Τα κράτη μέλη θα εξακολουθούν να διαθέτουν τους δικούς τους εθνικούς καταλόγους ασφαλών χωρών καταγωγής με πρόσθετες τρίτες χώρες πέραν εκείνων που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο.

Το Συμβούλιο προσυπέγραψε επίσης την πρόταση της Επιτροπής να επιταχυνθεί η εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, οι οποίες είχαν προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2026.

Επόμενα βήματα

Οι δύο συμφωνίες που επιτεύχθηκαν σήμερα επιτρέπουν στο Συμβούλιο να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την επίτευξη συμφωνίας επί τελικού νομικού κειμένου.

Ιστορικό πλαίσιο

Έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας: Η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας αποτελεί ήδη μέρος του εγχειριδίου κανόνων της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση. Βάσει ρήτρας επανεξέτασης που συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του συμφώνου, η Επιτροπή έπρεπε να επανεξετάσει τους ισχύοντες κανόνες έως τον Ιούνιο του 2025 και να υποβάλει στοχευμένες τροποποιήσεις, κατά περίπτωση.

Ασφαλής χώρα καταγωγής: Ο κανονισμός για τη διαδικασία ασύλου, ο οποίος αποτελεί μέρος του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, προβλέπει τη δημιουργία ενωσιακού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής. Κατόπιν αιτήματος πολλών κρατών μελών, η Επιτροπή πρότεινε αυτόν τον κατάλογο ήδη πριν από την έναρξη ισχύος του Συμφώνου.

* Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Alexey Demidov on Unsplash

Το Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία σχετικά με τη δημιουργία της ετήσιας δεξαμενής αλληλεγγύης για το 2026. Η δεξαμενή αλληλεγγύης αποτελεί ένα από τα κύρια στοιχεία του συμφώνου της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο και παρέχει αποτελεσματική στήριξη στα κράτη μέλη που υφίστανται μεταναστευτική πίεση.

Το σύμφωνο, όταν αρχίσει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου 2026, θα καταστήσει αποτελεσματικότερο το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου. Το σύμφωνο περιέχει, αφενός, σαφείς κανόνες σχετικά με την ευθύνη για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου. Αφετέρου, αποσκοπεί στη μείωση των παράνομων εισόδων και προβλέπει μέτρα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών για την ανακούφιση των χωρών στις οποίες φθάνουν οι περισσότεροι μετανάστες. Μακροπρόθεσμα, το σύμφωνο θα συμβάλει στη μείωση της μεταναστευτικής πίεσης σε όλα τα κράτη μέλη.

Ανάγκες αλληλεγγύης για το 2026

Οι ανάγκες αλληλεγγύης για το 2026 σηματοδοτούν το γεγονός ότι ο πρώτος ετήσιος κύκλος διαχείρισης της μετανάστευσης θα αρχίσει να εφαρμόζεται από τις 12 Ιουνίου 2026. Ο αριθμός αναφοράς για τη δεξαμενή αλληλεγγύης 2026 είναι 21.000 μετεγκαταστάσεις ή άλλες προσπάθειες αλληλεγγύης ή χρηματοδοτικές συνεισφορές ύψους 420 εκατ. ευρώ.

Συνεισφορές

Κατά τις συνεδριάσεις του φόρουμ αλληλεγγύης υψηλού επιπέδου (στις 18 και 27 Νοεμβρίου 2025), τα κράτη μέλη δεσμεύθηκαν ως προς τις συνεισφορές αλληλεγγύης τους. Τρία είναι τα είδη μέτρων αλληλεγγύης: μετεγκαταστάσεις, χρηματοδοτικές συνεισφορές και εναλλακτικά μέτρα αλληλεγγύης. Το κάθε κράτος μέλος αποφασίζει για ποιο είδος μέτρου αλληλεγγύης θα δεσμευθεί, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα δέσμευσης με συνδυασμό διαφόρων μέτρων.

Δικαιούχοι αλληλεγγύης

Με βάση την αξιολόγηση των ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων που ορίζονται στο σύμφωνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία υφίστανται μεταναστευτική πίεση. Οι χώρες αυτές μπορούν να επωφεληθούν από τα μέτρα αλληλεγγύης της δεξαμενής αλληλεγγύης.

Η Αυστρία, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Τσεχία, η Εσθονία και η Πολωνία διαπιστώθηκε ότι αντιμετωπίζουν σημαντική μεταναστευτική κατάσταση λόγω της σωρευτικής μεταναστευτικής πίεσης των προηγούμενων ετών. Ως εκ τούτου, οι δεσμεύσεις των κρατών μελών που διατύπωσαν την επιθυμία να μειωθούν εν όλω ή εν μέρει οι συνεισφορές αλληλεγγύης τους για την πρώτη δεξαμενή αλληλεγγύης αναπροσαρμόστηκαν με δεδομένη τη σημαντική μεταναστευτική κατάσταση.

Μια ομάδα χωρών που θεωρείται ότι διατρέχουν κίνδυνο μεταναστευτικής πίεσης θα έχει κατά προτεραιότητα πρόσβαση στην εργαλειοθήκη της ΕΕ για τη μεταναστευτική στήριξη, η οποία περιλαμβάνει βοήθεια από τους οργανισμούς της ΕΕ και στήριξη από κονδύλια της ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Μετά τη σημερινή πολιτική συμφωνία σχετικά με τη δεξαμενή αλληλεγγύης, το Συμβούλιο θα πρέπει να εκδώσει και τυπικά την εκτελεστική απόφαση. Αυτό θα συμβεί μετά τη νομική εξέταση και τη μετάφραση πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2025.

Ιστορικό

Ο μηχανισμός αλληλεγγύης θεσπίστηκε με τον κανονισμό για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης, ο οποίος αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο. Το σύμφωνο θα τεθεί σε εφαρμογή στις 12 Ιουνίου 2026.

Το σύμφωνο αποτελείται από συνολικά 10 νομοθετικές πράξεις της ΕΕ που αφορούν όλα τα στάδια της διαχείρισης του ασύλου και της μετανάστευσης, από τον έλεγχο διαλογής των αντικανονικών μεταναστών κατά την άφιξή τους στα σύνορα της ΕΕ έως τον καθορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για τη διεκπεραίωση αίτησης ασύλου, καθώς και τη συνεργασία και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών.

Στις 11 Νοεμβρίου 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρώτη ετήσια έκθεση για το άσυλο και τη μετανάστευση (η οποία αποτελεί ένα ακόμη παραδοτέο του συμφώνου). Παρέχει ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης των συστημάτων ασύλου, μετανάστευσης και υποδοχής στην ΕΕ και αποτελεί τη βάση για τον προσδιορισμό της μεταναστευτικής κατάστασης στα κράτη μέλη.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by mostafa meraji on Unsplash