Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σήμερα την πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της οδηγίας για τη νιτρορύπανση από την έκδοσή της το 1991. Καλύπτοντας περισσότερα από 30 χρόνια εφαρμογής, η αξιολόγηση δείχνει ότι οι κανόνες της ΕΕ παραμένουν αποτελεσματικοί για την προστασία των υδάτων της Ευρώπης από τη γεωργική νιτρορύπανση . Επίσης, εντοπίζει ευκαιρίες για την απλούστευση της εφαρμογής της, τη μείωση του διοικητικού φόρτου και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων τόσο για τους αγρότες όσο και για το περιβάλλον. Η αξιολόγηση συνοδεύεται από τη δημοσίευση των τελευταίων εκθέσεων ανά χώρα για την περίοδο 2020-2023 , οι οποίες περιλαμβάνουν συστάσεις για την υποστήριξη των κρατών μελών.
Η υπερβολική ποσότητα θρεπτικών συστατικών σε ποτάμια, λίμνες, υπόγεια ύδατα και θαλάσσια ύδατα παραμένει μια από τις σοβαρότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις της Ευρώπης, με επιβλαβείς επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και στους πόρους πόσιμου νερού. Σύμφωνα με τη σημερινή αξιολόγηση, η οδηγία για τη νιτρορύπανση παραμένει σημαντική για την αντιμετώπιση της νιτρορύπανσης από τη γεωργία και των επιπτώσεών της στην ποιότητα των υδάτων και τα οικοσυστήματα. Έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στην προώθηση καλύτερης διαχείρισης των θρεπτικών συστατικών και στη συμβολή στη μείωση της νιτρορύπανσης σε πολλά μέρη της ΕΕ. Έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος κατά τη διάρκεια 30 ετών εφαρμογής.
Η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η οδηγία έχει επίσης σαφή προστιθέμενη αξία για την ΕΕ, θέτοντας μια κοινή βάση για δράση σε όλα τα κράτη μέλη, στοχεύοντας την παρέμβασή της σε τομείς όπου η ρύπανση ή ο κίνδυνος ρύπανσης είναι ο μεγαλύτερος. Είναι συνεπής με τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ για τα ύδατα, τη φύση και τη γεωργία και κρίσιμη για την επίτευξη των στόχων της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα . Παρέχει μια οικονομικά αποδοτική και βιώσιμη προσέγγιση για την υποστήριξη των οικοσυστημάτων, της επεξεργασίας πόσιμου νερού και της δημόσιας υγείας.
Η αξιολόγηση εντοπίζει επίσης δυνατότητες απλούστευσης και μείωσης του διοικητικού φόρτου για τους αγρότες. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί, επομένως, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη για να εντοπίσει τις βέλτιστες πρακτικές και τις δυνατότητες απλούστευσης στην εφαρμογή της οδηγίας για τη νιτρορύπανση, χωρίς να διακυβεύονται τα αποτελέσματα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις πρακτικές ημερολογιακής γεωργίας, στη μείωση του διοικητικού φόρτου για τις μικρές εκμεταλλεύσεις και στη βελτίωση της διαχείρισης των θρεπτικών συστατικών σε επίπεδο εκμεταλλεύσεων, προσαρμοσμένες στις τοπικές συνθήκες.
Η πιο αποτελεσματική και κυκλική διαχείριση των θρεπτικών συστατικών μπορεί να προσφέρει καθαρότερο νερό, μειώνοντας παράλληλα το κόστος για τους αγρότες. Η καλύτερη χρήση των θρεπτικών συστατικών μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά λιπάσματα, των οποίων οι τιμές συνδέονται στενά με τις ασταθείς παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Η μείωση της εξάρτησης από το συνθετικό άζωτο μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και να συμβάλει στην στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Επιπλέον, όπως ανακοινώθηκε στο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα και στη Στρατηγική για την Κτηνοτροφία , η Επιτροπή προετοιμάζει το έδαφος για την επέκταση του νόμου RENURE για ορισμένους τύπους υγρών χωνεμένων προϊόντων με βάση την κοπριά με κατάλληλες περιβαλλοντικές διασφαλίσεις. Τα βιοχωνεύματα έχουν υψηλό δυναμικό να συμβάλουν σε μια συνολικά υψηλότερη ποσότητα διαθέσιμων βιολιπασμάτων για χρήση στην Ευρώπη. Το πρώτο βήμα θα είναι η υποβολή μιας πρώτης προκαταρκτικής επιστημονικής αξιολόγησης αργότερα φέτος.
Η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει επίσης σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί η οδηγία για τη νιτρορύπανση στο μέλλον. Η ευελιξία της οδηγίας επιτρέπει καινοτόμες και ανθεκτικές προσεγγίσεις που θα βοηθήσουν τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις να προσαρμοστούν . Η αξιολόγηση υπογραμμίζει επίσης την ευελιξία που παρέχει η οδηγία στα κράτη μέλη να προσαρμόζουν τα μέτρα στις εθνικές και περιφερειακές ανάγκες.
Επιπλέον, καθώς οι βελτιώσεις στην ποιότητα των υδάτων παραμένουν άνισες σε ολόκληρη την ΕΕ και η ρύπανση από θρεπτικά συστατικά εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλή σε αρκετές περιοχές, η αξιολόγηση εντοπίζει την ανάγκη αντιμετώπισης των περιοχών με υψηλή συγκέντρωση ζώων. Αυτό επιβεβαιώνει τα ευρήματα της πρόσφατα υιοθετηθείσας στρατηγικής της ΕΕ για την κτηνοτροφία, η οποία περιλαμβάνει επίσης ορισμένες στοχευμένες δράσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
Επιπλέον, έως το τέλος του 2027, οι κύκλοι παρακολούθησης της οδηγίας για τη νιτρορύπανση και της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα πρόκειται να συγκλίνουν. Αυτό θα δημιουργήσει μια ευκαιρία για τον εξορθολογισμό της υποβολής εκθέσεων και την υποστήριξη της ανθεκτικότητας στο νερό.
Επόμενα βήματα
Οι προσπάθειες απλούστευσης και αύξησης της αποτελεσματικότητας σε εθνικό επίπεδο είναι καίριας σημασίας. Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις ανταλλαγές με τα κράτη μέλη, τους αγρότες, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους εμπειρογνώμονες, για την παρακολούθηση των ευρημάτων της αξιολόγησης.
Οι ενημερωμένες εκθέσεις ανά χώρα για την περίοδο 2020–2023 παρέχουν συστάσεις που θα βοηθήσουν στην καθοδήγηση του επόμενου κύκλου εφαρμογής και θα υποστηρίξουν πιο αποτελεσματική δράση όπου οι πιέσεις παραμένουν οι υψηλότερες.
Φόντο
Η οδηγία για τη νιτρορύπανση, η οποία εγκρίθηκε το 1991, στοχεύει στην προστασία της ποιότητας των υδάτων σε ολόκληρη την ΕΕ, αποτρέποντας τη ρύπανση των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων από νιτρικά άλατα γεωργικών πηγών και προωθώντας τη χρήση ορθών γεωργικών πρακτικών.
Σύμφωνα με την οδηγία, τα κράτη μέλη πρέπει να παρακολουθούν την ποιότητα των υδάτων, να εντοπίζουν τα ύδατα που επηρεάζονται από νιτρικά άλατα ή κινδυνεύουν από ρύπανση, να ορίζουν ευάλωτες στα νιτρικά ζώνες και να θεσπίζουν προγράμματα δράσης με μέτρα για την πρόληψη και τη μείωση της ρύπανσης. Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνουν κανόνες για την αποθήκευση κοπριάς, περιορισμούς στην εφαρμογή λιπασμάτων και περιορισμούς στη διασπορά κατά τις περιόδους κατά τις οποίες τα φυτά δεν μπορούν να απορροφήσουν αποτελεσματικά τα θρεπτικά συστατικά.
Η αξιολόγηση αξιολογεί την απόδοση της οδηγίας κατά την περίοδο εφαρμογής της με βάση τα κριτήρια της αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας, της συνάφειας, της συνοχής και της προστιθέμενης αξίας για την ΕΕ. Βασίζεται σε διαθέσιμα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων των κρατών μελών, των υποστηρικτικών μελετών, της έκθεσης του ΚΚΕρ με τίτλο «Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της οδηγίας για τη νιτρορύπανση» , των διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη και του κοινού, καθώς και των περιβαλλοντικών δεδομένων.
Για περισσότερες πληροφορίες
Οδηγία για τα νιτρικά άλατα
Αξιολόγηση της οδηγίας για τη νιτρορύπανση
Περιλήψεις Εθνικών Προγραμμάτων Δράσης για τη Νιτρορύπανση
Εφαρμογή της οδηγίας για τη νιτρορύπανση: Εκθέσεις ανά χώρα
