Το Συμβούλιο (σε επίπεδο πρέσβεων της ΕΕ) καθόρισε τη θέση του σχετικά με στοχευμένη τροποποίηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και άλλους τομείς (ΣΕΔΕ2). Η τροποποίηση αποσκοπεί στη διασφάλιση μεγαλύτερης σταθερότητας των τιμών και προβλεψιμότητας, με στόχο την ομαλότερη έναρξη του ΣΕΔΕ2 το 2028. Η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τον συνολικό σχεδιασμό του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς.

Το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στο ΣΕΔΕ2. Προσαρμόζει αυτόματα τον αριθμό των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπής σε περίπτωση διακυμάνσεων των τιμών.

Το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια θα πρέπει να ξεκινήσει σε στέρεες βάσεις. Η θέση του Συμβουλίου για την προσαρμογή του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς —της βαλβίδας ασφαλείας του συστήματος— στέλνει σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ είναι προσηλωμένη σε μια σταθερή και προβλέψιμη αγορά ανθρακούχων εκπομπών.

Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Σταθερότητα και προβλεψιμότητα για την ευρωπαϊκή αγορά ανθρακούχων εκπομπών

Η πρόταση της Επιτροπής για στοχευμένη τροποποίηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς έλαβε τη στήριξη του Συμβουλίου χωρίς τροποποιήσεις. Η πρόταση αυτή αποτελεί συνέχεια μιας πρωτοβουλίας του Ιουλίου 2025, η οποία υποστηρίχθηκε από 19 κράτη μέλη, με στόχο την ομαλή έναρξη του ΣΕΔΕ2.

Προκειμένου να βελτιωθεί η μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα της αγοράς και η εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά, το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς θα παραταθεί πέραν του 2030. Τα 600 εκατομμύρια δικαιώματα που διατηρούνται στο αποθεματικό —τα οποία ισοδυναμούν με περίπου δέκα έτη απαιτούμενων μειώσεων των εκπομπών του ΣΕΔΕ2— θα παραμείνουν διαθέσιμα για μελλοντική απελευθέρωση, εάν χρειαστεί.

Ο ισχύων μηχανισμός ελέγχου των τιμών ενεργοποιεί την αποδέσμευση 20 εκατομμυρίων δικαιωμάτων όταν το κόστος του άνθρακα υπερβαίνει τα 45 ευρώ ανά τόνο ισοδυνάμου CO2 (σε τιμές 2020). Η τροποποίηση προσθέτει συμπληρωματική ενίσχυση 20 εκατομμυρίων δικαιωμάτων σε κάθε απελευθέρωση και προβλέπει την ενεργοποίησή της δύο φορές ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να διοχετεύονται στην αγορά έως και 80 εκατομμύρια πρόσθετα δικαιώματα ετησίως.

Επιπλέον, η θέση του Συμβουλίου υποστηρίζει την ανάγκη για μια πιο σταδιακή και προσαρμοσμένη στις ανάγκες απελευθέρωση δικαιωμάτων από το αποθεματικό στην αγορά, ως ασφαλιστική δικλείδα για τη σταθερότητα της αγοράς. Επί του παρόντος, όταν ο αριθμός των δικαιωμάτων στο σύστημα μειώνεται σε 210 εκατομμύρια, απελευθερώνονται 100 εκατομμύρια δικαιώματα από το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς. Σύμφωνα με την τροποποίηση αυτή, στις περιπτώσεις που ο αριθμός των δικαιωμάτων μειώνεται κάτω από τα 260 εκατομμύρια δικαιώματα, αλλά παραμένει πάνω από τα 210 εκατομμύρια, θα απελευθερώνεται μικρότερος αριθμός δικαιωμάτων. Με τον τρόπο αυτόν θα αποφεύγονται αιφνίδιες και απότομες διακυμάνσεις της προσφοράς και θα σταλεί ένα σταθερό τιμολογιακό μήνυμα στις αγορές.

Επόμενα βήματα

Η κυπριακή Προεδρία μπορεί τώρα να αρχίσει συνομιλίες με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το τελικό κείμενο, μόλις το τελευταίο εγκρίνει τη θέση του, με τη φιλοδοξία να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις όσο το δυνατόν περισσότερο κατά τη διάρκεια της θητείας της.

Γενικές πληροφορίες

Το ΣΕΔΕ2 εφαρμόζεται σε διανομείς που προμηθεύουν με καύσιμα τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και ορισμένους άλλους τομείς. Οι εν λόγω προμηθευτές οφείλουν να παρακολουθούν, να υποβάλλουν εκθέσεις και να παραδίδουν δικαιώματα ισοδύναμα με τις εκπομπές από τα καύσιμα που πωλούν, ενώ το συνολικό όριο των διαθέσιμων δικαιωμάτων άνθρακα εντός της ΕΕ μειώνεται κάθε χρόνο για την παροχή κινήτρων για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Το σύστημα θεσπίστηκε στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % το 2023. Στόχος του ΣΕΔΕ2 είναι η μείωση των εκπομπών από τους εν λόγω τομείς κατά 42% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.

Το ΣΕΔΕ2 θα καταστεί πλήρως λειτουργικό έως το 2028, όπως συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων σχετικά με το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Maximalfocus on Unsplash

Το Συμβούλιο ενέκρινε  συμπεράσματα σχετικά με τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών για τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2027. Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν πολιτική καθοδήγηση στην Επιτροπή για την κατάρτιση της πρότασης σχεδίου προϋπολογισμού για το επόμενο έτος, το οποίο θα είναι και το τελευταίο οικονομικό έτος του ενωσιακού πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) της περιόδου 2021-2027.

Στα συμπεράσματά του, το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2027 έχει κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη και την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων και των πολιτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ.

Το Συμβούλιο τονίζει επίσης πόσο σημαντικό είναι να συνεχίσει ο προϋπολογισμός του 2027 να εκφράζει την αλληλεγγύη της ΕΕ προς τον λαό της Ουκρανίας και να ανταποκρίνεται στις σχετικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένης της κάλυψης ανθρωπιστικών αναγκών.

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι ο προϋπολογισμός του 2027 θα πρέπει να είναι ρεαλιστικός, να συνάδει με τις πραγματικές ανάγκες, να διασφαλίζει τη συνετή κατάρτιση του προϋπολογισμού και να αφήνει επαρκή περιθώρια κάτω από τα ανώτατα όρια του ΠΔΠ για τον χειρισμό απρόβλεπτων καταστάσεων και για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της EE.

Ταυτόχρονα, ο προϋπολογισμός για το 2027 θα πρέπει να παρέχει επαρκείς πόρους για να διασφαλιστεί η υλοποίηση των προγραμμάτων της Ένωσης.

Το Συμβούλιο τονίζει ότι είναι ανάγκη η Επιτροπή να προσδιορίσει στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2027 τις ανακατανομές που χρειάζονται για τη χρηματοδότηση των προτεραιοτήτων που ορίζονται στο αναθεωρημένο ΠΔΠ 2021-2027.

Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τη συμφωνία για τους προϋπολογισμούς του 2025 και του 2026, όσον αφορά τους πόρους που θα χρησιμοποιηθούν για τις πληρωμές τόκων στο πλαίσιο του NextGenerationEU εάν δεν μπορούν να καλυφθούν από την υφιστάμενη γραμμή του προϋπολογισμού.

Ιστορικό πλαίσιο

Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ περιλαμβάνει το σύνολο των δαπανών και των εσόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ένα συγκεκριμένο έτος. Παρέχει τα μέσα για τη χρηματοδότηση των πολιτικών και των προγραμμάτων της ΕΕ σε συμφωνία με τις πολιτικές προτεραιότητες και τις νομικές υποχρεώσεις της ΕΕ, εντός των ανώτατων ορίων που καθορίζονται μέσω του επταετούς ΠΔΠ.

Κάθε χρόνο, η Επιτροπή προτείνει σχέδιο ετήσιου προϋπολογισμού για το έτος που ακολουθεί. Στη συνέχεια το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επί ίσοις όροις καταλήγουν σε συμφωνία για τον τελικό προϋπολογισμό.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Towfiqu barbhuiya on Unsplash

Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσημα την οδηγία με την οποία επικαιροποιείται ο κατάλογος ρύπων που επηρεάζουν τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα, μέσω της συμπερίληψης σε αυτόν φυτοφαρμάκων, φαρμακευτικών προϊόντων και PFAS. Με την αναθεώρηση της οδηγίας καθίστανται επίσης αυστηρότερα τα περιβαλλοντικά πρότυπα για διάφορες ουσίες και ενισχύεται η παρακολούθηση σε ολόκληρη την ΕΕ.

Η οδηγία τροποποιεί την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, την οδηγία σχετικά με τα υπόγεια ύδατα και την οδηγία σχετικά με πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος, ευθυγραμμίζοντας την πολιτική της ΕΕ για τα ύδατα με τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία.

Η ΕΕ έχει ήδη θεσπίσει κανόνες για την παρακολούθηση και τη μείωση της έκλυσης στα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα ουσιών και ρύπων χαρακτηρισμένων ως επικίνδυνων, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων. Ο ευρωπαϊκός κατάλογος των εν λόγω ουσιών έχει πλέον επεκταθεί και επικαιροποιηθεί, και σε αυτόν περιλαμβάνονται φαρμακευτικά προϊόντα (όπως παυσίπονα), φυτοφάρμακα, δισφαινόλες και υπερφθοροαλκυλιωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS, ομάδα που ανήκει στα λεγόμενα «παντοτινά χημικά»). Για πρώτη φορά, η οδηγία θεσπίζει κανόνες για την αξιολόγηση του σωρευτικού κινδύνου από τον συνδυασμό ουσιών.

Αρκετοί από τους ρύπους που περιλαμβάνονται ήδη στον κατάλογο θα υπόκεινται πλέον σε αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος. Η οδηγία προσθέτει επίσης μικροπλαστικά και δείκτες μικροβιακής αντοχής στους καταλόγους επιτήρησης των υδάτων της ΕΕ, οι οποίοι συμβάλλουν στην παρακολούθηση ουσιών που αρχίζουν να προκαλούν ανησυχία, με σκοπό την υποστήριξη μελλοντικών επανεξετάσεων.

Το νερό αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για την κυπριακή Προεδρία και η προστασία της ποιότητάς του είναι εξίσου σημαντική με τη διασφάλιση της ποσότητάς του. Καθορίζοντας αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας για τους ποταμούς, τις λίμνες και τα υπόγεια ύδατά μας, δεν προστατεύουμε απλώς την ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων μας, αλλά διασφαλίζουμε και την πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό και διαφυλάσσουμε την υγεία των πολιτών της ΕΕ τόσο σήμερα όσο και για τις επόμενες γενιές.

Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η επικαιροποιημένη οδηγία ενισχύει τις υποχρεώσεις παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τις χώρες της ΕΕ, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και της διαφάνειας των υδάτων σε ολόκληρη την ΕΕ. Ένα από τα μέτρα για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η εισαγωγή της παρακολούθησης των επιφανειακών υδάτων βάσει επιπτώσεων, με σκοπό την αξιολόγηση του αντίκτυπου των μειγμάτων χημικών ουσιών. Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ μπορούν για την παρακολούθησή τους να χρησιμοποιούν τεχνολογίες τηλεπισκόπησης και γεωσκόπησης. Πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τη βιολογική ποιότητα, τη χημική ποιότητα, καθώς και τη γενικότερη κατάσταση των υδατικών συστημάτων, ώστε τα δεδομένα να καθίστανται πιο αξιόπιστα σε ολόκληρη την ΕΕ.

Επόμενα βήματα

Με το βήμα αυτό ολοκληρώνεται η διαδικασία έκδοσης στο Συμβούλιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να διεξαγάγει την τελική ψηφοφορία επί της οδηγίας έως το τέλος Μαρτίου. Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει έως το 2039 να έχουν συμμορφωθεί με τα νέα πρότυπα όσον αφορά τόσο τα επιφανειακά όσο και τα υπόγεια ύδατα. Όσον αφορά ουσίες στα επιφανειακά ύδατα για τις οποίες ισχύουν αναθεωρημένα και αυστηρότερα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος, η προθεσμία συμμόρφωσης είναι το 2033.

Γενικές πληροφορίες

Η χημική ρύπανση των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων ενέχει κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το υδάτινο περιβάλλον, μεταξύ άλλων οξεία και χρόνια τοξικότητα σε υδρόβιους οργανισμούς.

Σύμφωνα με στοιχεία από τα σχέδια διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμού, που αποτελούν βασικό εργαλείο της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, το 46% των επιφανειακών υδάτων και το 24% των υπόγειων υδάτων στην ΕΕ δεν πληρούν τα υφιστάμενα πρότυπα ποιότητας περιβάλλοντος, ενώ παράλληλα παρουσιάζονται σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Η οδηγία αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις, βελτιώνοντας την προστασία κατά αναδυόμενων ρύπων και μειγμάτων χημικών ουσιών.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by alex cherry on Unsplash

Το Συμβούλιο ενεργοποίησε την εθνική ρήτρα διαφυγής στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) για την Αυστρία. Το μέτρο θα βοηθήσει την Αυστρία να μεταβεί σε υψηλότερες αμυντικές δαπάνες σε εθνικό επίπεδο χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του χρέους της.

Η ρήτρα καλύπτει περίοδο τεσσάρων ετών και μέγιστη ευελιξία 1,5% του ΑΕΠ. Η ευελιξία που παρέχει η εθνική ρήτρα διαφυγής δεν θα έχει καμία επίπτωση στη συνεχιζόμενη δέσμευση της Αυστρίας να αντιμετωπίσει το συνεχιζόμενο υπερβολικό της έλλειμμα, υπό την προϋπόθεση ότι η ευελιξία χρησιμοποιείται για την αύξηση των αμυντικών δαπανών.

Για όλες τις λοιπές δαπάνες, η Αυστρία εξακολουθεί να δεσμεύεται από τους δημοσιονομικούς κανόνες και οφείλει να παραμείνει προσηλωμένη στην εφαρμογή του αναθεωρημένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης ανεξάρτητα από την ενεργοποίηση της ρήτρας.

Ιστορικό πλαίσιο

Η εθνική ρήτρα διαφυγής επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να παρεκκλίνει προσωρινά από τις δημοσιονομικές απαιτήσεις για την αντιμετώπιση εξαιρετικών περιστάσεων που εκφεύγουν του ελέγχου του, διασφαλίζοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα του χρέους.

Το μεταρρυθμισμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ επιτρέπει στα κράτη μέλη να κάνουν χρήση αυτής της ευελιξίας αυξάνοντας προσωρινά τις δημόσιες δαπάνες ή σημειώνοντας μεγαλύτερα ελλείμματα χωρίς να θεωρείται ότι παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες που ορίζονται στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

Η ΕΕ έχει ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής προκειμένου να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις που συνιστούν σημαντική απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η απειλή αυτή δημιουργεί αυξανόμενη ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.

Έχουν επίσης εγκριθεί αιτήματα ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής για άλλα 16 κράτη μέλη της ΕΕ —Βέλγιο, Βουλγαρία, Γερμανία, Δανία, Ελλάδα, Εσθονία, Κροατία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Σλοβενία, Τσεχία και Φινλανδία.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Alexander on Unsplash