Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το όραμά της για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια με προοπτική το 2040, καθορίζοντας την κατεύθυνση για τα επόμενα 15 έτη με σκοπό την ενίσχυση της περιβαλλοντικής και οικονομικής βιωσιμότητας του τομέα.
Η στρατηγική με τίτλο «Όραμα για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια με προοπτική το 2040» αποσκοπεί στη διαφύλαξη των μέσων βιοπορισμού των κοινοτήτων που εξαρτώνται από τον τομέα αυτό. Σε ολόκληρη την ΕΕ, ο τομέας απασχολεί περισσότερα από 200.000 άτομα, εκ των οποίων σχεδόν 124.500 στον τομέα της αλιείας και σχεδόν 76.000 στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, ενώ πολύ περισσότερα εργάζονται στους τομείς της μεταποίησης, της χονδρικής πώλησης, της διανομής και της λιανικής πώλησης.
Η στρατηγική καλύπτει ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα και επιδιώκει να διασφαλίσει την προβλεψιμότητα που χρειάζονται οι επιχειρήσεις για να επενδύσουν και να αναπτυχθούν, προστατεύοντας παράλληλα τους υδρόβιους πόρους και τα οικοσυστήματα από τα οποία εξαρτώνται. Η στρατηγική διαρθρώνεται γύρω από την ενίσχυση τόσο της προσφοράς όσο και της ζήτησης τροφίμων υδρόβιας προέλευσης της ΕΕ, και ορίζει βασικές προτεραιότητες ώστε να συμβάλει στην ευημερία του τομέα: υγιή οικοσυστήματα, ενεργειακή μετάβαση, θωράκιση των αλυσίδων εφοδιασμού, τόνωση της ζήτησης και εξασφάλιση σταθερού επισιτιστικού εφοδιασμού, μέσω της στήριξης των παραγωγών, της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση και της παράλληλης ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας.
Υγιή οικοσυστήματα ως θεμέλιο για έναν ισχυρό τομέα
Το όραμα αναγνωρίζει και υπογραμμίζει ότι η ανταγωνιστικότητα και η ανθεκτικότητα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας εξαρτώνται από υγιείς υδρόβιους πόρους και οικοσυστήματα. Αναγνωρίζει επίσης ότι η υποχρέωση εκφόρτωσης, βάσει της οποίας οι αλιείς υποχρεούνται να μεταφέρουν στον λιμένα όλα τα αλιεύματα ρυθμιζόμενων ειδών, δεν έχει αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα σχετικά με την παρακολούθηση των ανεπιθύμητων αλιευμάτων, ιδίως ως προς τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται στην πράξη.
Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, η Επιτροπή θα εξετάσει το δυναμικό της τεχνολογικής καινοτομίας και της πλήρως τεκμηριωμένης αλιείας, μέσω ενός ειδικού διαλόγου για την εφαρμογή της, ο οποίος θα διεξαχθεί με τους συμφεροντούχους εντός του τρέχοντος έτους. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να βοηθήσει τους αλιείς, τους επιστήμονες και τις αρχές να κατανοήσουν καλύτερα πότε και πού προκύπτουν ανεπιθύμητα αλιεύματα, καθώς και να σχεδιάσουν αποτελεσματικότερα πρακτικά μέτρα για την αποφυγή τους.
Στήριξη της ενεργειακής μετάβασης της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας
Έως το 2030 το όραμα αποβλέπει κυρίως στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της αποδοτικότητας των πόρων, στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και δεξιοτήτων, καθώς και στη χρήση των διαθέσιμων καθαρών καυσίμων. Από το 2030 και μετά οι προσπάθειες θα στραφούν προς τη γενίκευση της χρήσης τεχνολογιών χαμηλών και μηδενικών εκπομπών, με χρηματοδοτική στήριξη, καθώς και με στήριξη των υποδομών και του εκσυγχρονισμού του στόλου.
Για τη στήριξη του εκσυγχρονισμού του στόλου και την αντιμετώπιση των αναγκών της ενεργειακής μετάβασης, καθώς και για τη βελτίωση της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας στα σκάφη, η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους για τον καλύτερο ορισμό της αποτελεσματικής αλιευτικής ικανότητας, παράλληλα με την ικανότητα που εξυπηρετεί κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς σκοπούς.
Η Επιτροπή θα επικαιροποιήσει επίσης τις κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για την ανάλυση της ισορροπίας μεταξύ της αλιευτικής ικανότητας και των αλιευτικών δυνατοτήτων. Τα μέτρα αυτά θα στηρίξουν περαιτέρω τα κράτη μέλη στις συνεχιζόμενες προσπάθειές τους για την επίτευξη βέλτιστης διαχείρισης της αλιευτικής ικανότητας του στόλου.
Διασφάλιση του εφοδιασμού της Ευρώπης με τρόφιμα υδρόβιας προέλευσης
Το όραμα παρουσιάζει μέτρα για τη στήριξη της οικονομικής βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ.
Στον τομέα της αλιείας, αυτό περιλαμβάνει τη στήριξη επενδύσεων σε πιο αποδοτικά και ασφαλή σκάφη, την καινοτομία και τη διαφοροποίηση του εισοδήματος, με την προώθηση δραστηριοτήτων όπως ο αλιευτικός τουρισμός.
Στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, η Επιτροπή θα καταρτίσει μια νομοθετική πράξη και θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για ένα πιο συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο θα προσφέρει στις επιχειρήσεις μεγαλύτερη βεβαιότητα και θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις.
Ενθάρρυνση των καταναλωτών να επιλέγουν τρόφιμα υδρόβιας προέλευσης που παράγονται στην ΕΕ
Το όραμα επιδιώκει επίσης να τονώσει τη ζήτηση για τρόφιμα υδρόβιας προέλευσης που παράγονται στην ΕΕ, στηρίζοντας τη διαφοροποίηση και βοηθώντας τους καταναλωτές να κάνουν συνειδητές επιλογές.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, η Επιτροπή θα προωθήσει την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα για όλα τα προϊόντα σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού έως το 2029, ενισχύοντας τη διαφάνεια, την εμπιστοσύνη και την εμπορική τους αξία, ενώ παράλληλα θα συμβάλει στην ευθυγράμμιση των καταναλωτικών μοντέλων με τους μακροπρόθεσμους στόχους της ΕΕ για τη διατροφή και την επισιτιστική ασφάλεια..
Δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για επιτυχία
Για να συμβάλει στην υλοποίηση του οράματος, η Επιτροπή θα δρομολογήσει στοχευμένες πρωτοβουλίες με σκοπό:
- να βελτιώσει την πρόσβαση σε χρηματοδότηση, μεταξύ άλλων μέσω του προτεινόμενου ελάχιστου δεσμευμένου κονδυλίου ύψους 2 δισ. ευρώ για βασικές λειτουργίες της κοινής αλιευτικής πολιτικής στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 —όπως η προώθηση της βιώσιμης αλιείας και υδατοκαλλιέργειας και η αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων— στο πλαίσιο των μελλοντικών σχεδίων εθνικής και περιφερειακής εταιρικής σχέσης, της στήριξης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και των μέτρων για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων·
- να στηρίξει τους αλιείς μικρής κλίμακας, μεταξύ άλλων μέσω της μελλοντικής πράξης για τους ωκεανούς·
- να ενισχύσει την έρευνα και την καινοτομία, μεταξύ άλλων με την επέκταση της παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, ιδίως μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, για την καλύτερη πρόβλεψη της μελλοντικής διαθεσιμότητας ιχθυαποθεμάτων και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της επιστήμης, του κλάδου και των δημόσιων αρχών·
- να θεσπίσει εναρμονισμένα πρότυπα κατάρτισης και πιστοποίησης σε ολόκληρη την ΕΕ· και
- να εκπονήσει μια στρατηγική για την ανανέωση των γενεών στη γαλάζια οικονομία, η οποία θα δρομολογηθεί εντός του επόμενου έτους και θα συμβάλει στην προσέλκυση νεότερων γενεών στον τομέα.
Ανάληψη δράσης σε παγκόσμιο επίπεδο για την προστασία της βιωσιμότητας και της δικαιοσύνης
Το όραμα καθορίζει επίσης μια στρατηγική της ΕΕ για την εξωτερική δράση στον τομέα της αλιείας.
Με βάση τις διεθνείς εταιρικές σχέσεις της ΕΕ και το μέγεθος της εσωτερικής της αγοράς, η στρατηγική θα προωθήσει τη βιώσιμη αλιεία σε παγκόσμιο επίπεδο, συμβάλλοντας παράλληλα στη διασφάλιση του διαφοροποιημένου και ανθεκτικού εφοδιασμού με τρόφιμα υδρόβιας προέλευσης στην ΕΕ. Δίνεται έμφαση στην ενίσχυση της καταπολέμησης της παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιείας, στη θωράκιση των διεθνών αλιευτικών κανόνων και στην ανάπτυξη μιας νέας γενιάς συμφωνιών σύμπραξης βιώσιμης αλιείας (ΣΣΒΑ).
Στο όραμά της, η Επιτροπή δεσμεύεται επίσης να συνεχίσει να διασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού και να προστατεύει την αξιακή αλυσίδα της ευρωπαϊκής αλιείας από τον αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Η Επιτροπή καλεί τώρα τα κράτη μέλη και τις εθνικές και περιφερειακές αρχές να μετουσιώσουν το όραμα αυτό σε ειδικά προσαρμοσμένα μέτρα που να αντικατοπτρίζουν την τοπική και περιφερειακή πραγματικότητα.
Ιστορικό
Το όραμα για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια με προοπτική το 2040 αποτελεί απτό παραδοτέο του ευρωπαϊκού συμφώνου για τους ωκεανούς, το οποίο παρουσιάστηκε τον Ιούνιο του 2025. Περιλαμβάνεται επίσης στην επιστολή ανάθεσης καθηκόντων του Κώστα Καδή, επιτρόπου Αλιείας και Ωκεανών.
Το όραμα ενσωματώνει δύο βασικές πρωτοβουλίες:
- τον χάρτη πορείας για την ενεργειακή μετάβαση της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας· και
- τη στρατηγική της ΕΕ για την εξωτερική δράση στον τομέα της αλιείας.
Το όραμα καταρτίστηκε μέσω μιας εκτεταμένης συμμετοχικής διαδικασίας, με τη συμμετοχή φορέων από ολόκληρη την αξιακή αλυσίδα —συμπεριλαμβανομένων των αλιέων, των υδατοκαλλιεργητών, του κλάδου μεταποίησης προϊόντων αλιείας, των κρατών μελών, των ΜΚΟ, των γνωμοδοτικών συμβουλίων, των νέων και των πολιτών— και βασίζεται στην αξιολόγηση του κανονισμού για την κοινή αλιευτική πολιτική.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Ed Wingate on Unsplash
