Εδώ και 25 χρόνια, οι ευρωπαϊκές χώρες ενώνουν τις δυνάμεις τους για να σώσουν ζωές όταν πλήττουν καταστροφές στο πλαίσιο του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ. Αυτό είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στην πράξη.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε: «Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ γίνεται 25 ετών! 25 χρόνια αλληλεγγύης σε δράση - καταπολέμηση των πλημμυρών και των πυρκαγιών για την παροχή ζωτικής σημασίας ιατρικών προμηθειών. Πάνω από 900 φορές παγκοσμίως, η Ευρώπη ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα για βοήθεια. Ενισχύουμε την ετοιμότητά μας, ώστε η Ευρώπη να είναι έτοιμη να ενεργεί όποτε πλήττεται από καταστροφές.»
Ο μηχανισμός, ο οποίος δημιουργήθηκε το 2001, συγκεντρώνει τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ και 10 συμμετέχοντα κράτη: Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Ισλανδία, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Νορβηγία, Σερβία, Τουρκία και Ουκρανία. Επιτρέπει σε κάθε χώρα του κόσμου που αντιμετωπίζει κρίση να ζητήσει βοήθεια από όλη την Ευρώπη.
Από τη δημιουργία του, έχει ενεργοποιηθεί περισσότερες από 900 φορές από 160 χώρες και 8 διεθνείς οργανισμούς, συντονίζοντας τη βοήθεια για την αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, πλημμυρών, σεισμών, καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και άλλων καταστροφών σε ολόκληρη την Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.
Από πυροσβέστες που μάχονται κατά των δασικών πυρκαγιών και ομάδες διάσωσης που αντιμετωπίζουν πλημμύρες έως ιατρικές προμήθειες που παραδόθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, πολίτες που επαναπατρίστηκαν από περιοχές κρίσης, γεννήτριες που στάλθηκαν στην Ουκρανία και σκύλους αναζήτησης που αναζητούν επιζώντες μετά από σεισμούς, ο μηχανισμός μετέτρεψε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε συγκεκριμένες δράσεις και βοήθεια για άτομα που αντιμετωπίζουν διαφορετικές κρίσεις.
Η Ευρώπη ενισχύει την ικανότητά της να αντιδρά σε μελλοντικές καταστροφές
Σήμερα, αυτή η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη είναι πιο σημαντική από ποτέ. Η κλιματική αλλαγή τροφοδοτεί συχνότερες και εντονότερες φυσικές καταστροφές. Η ΕΕ επενδύει σε ισχυρότερους κοινούς πόρους.
Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2026, η πρόεδρος κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι ορισμένοι από τους πιο έμπειρους πυροσβέστες και φορείς αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης της Ευρώπης θα αναπτύξουν προτάσεις για την ενίσχυση της ετοιμότητας και της πρόληψης καταστροφών, τη βελτίωση της πολιτικοστρατιωτικής συνεργασίας και τον προσδιορισμό νέων ικανοτήτων αντιμετώπισης, συμπεριλαμβανομένου ενός μελλοντικού ευρωπαϊκού πυροσβεστικού στόλου.
Η ΕΕ επενδύει ήδη σε έναν μόνιμο πυροσβεστικό στόλο 12 αεροσκαφών και 5 ελικοπτέρων στο πλαίσιο του rescEU, του στρατηγικού αποθέματος ικανοτήτων αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Οι πόροι αυτοί θα συμπληρώνουν τη δεξαμενή των εθνικών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μπορούν να κινητοποιηθούν όταν οι χώρες χρειάζονται πρόσθετη στήριξη.
Η σημασία αυτής της συνεργασίας καταδείχθηκε εκ νέου το 2026. Ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της ΕΕ ενεργοποιήθηκε 12 φορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, στηρίζοντας την ανάπτυξη 24 πυροσβεστικών αεροσκαφών, 17 ελικοπτέρων και 835 πυροσβεστών.
Πέραν της πυρόσβεσης, η ΕΕ ενισχύει την ετοιμότητά της μέσω συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, επιστημονικής συνεργασίας και στρατηγικών αποθεμάτων ιατρικού υλικού, ηλεκτρογεννητριών και άλλου βασικού εξοπλισμού.
25 χρόνια ευρωπαϊκής αλληλεγγύης
Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, κάθε χώρα στον κόσμο μπορεί να ζητήσει βοήθεια μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ. Η ενεργοποίηση του μηχανισμού ενεργοποιεί το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών για την κινητοποίηση βοήθειας ή εμπειρογνωσίας από ευρωπαϊκές χώρες. Λειτουργώντας 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, το Κέντρο διασφαλίζει την ταχεία ανάπτυξη της στήριξης έκτακτης ανάγκης και λειτουργεί ως κόμβος συντονισμού μεταξύ όλων των κρατών μελών της ΕΕ, των 10 επιπλέον συμμετεχόντων κρατών, της πληγείσας χώρας και των εμπειρογνωμόνων πολιτικής προστασίας και ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ο μηχανισμός βοηθά επίσης τις χώρες να προετοιμαστούν για καταστροφές πριν χτυπήσουν. Μέσω κοινής κατάρτισης και ασκήσεων μεγάλης κλίμακας που προσομοιώνουν πραγματικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οι ομάδες διάσωσης από όλη την Ευρώπη μαθαίνουν να εργάζονται δίπλα-δίπλα πριν κληθούν σε δράση. Το δίκτυο γνώσεων για την πολιτική προστασία της ΕΕ φέρνει επίσης σε επαφή φορείς αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, επιστήμονες και εμπειρογνώμονες για την ανταλλαγή εμπειριών, τη βελτίωση των πρακτικών και την ανάπτυξη νέων λύσεων.
Το 2014, η ΕΕ συγκρότησε την Ευρωπαϊκή Δεξαμενή Πολιτικής Προστασίας, τις πρώτες ομάδες αντίδρασης της ΕΕ, οι οποίες προδεσμεύτηκαν από τα κράτη μέλη σε εθελοντική βάση και διασφαλίστηκαν η ποιότητα. Ο μηχανισμός αναβαθμίστηκε περαιτέρω το 2019, με τη δημιουργία του rescEU, του στρατηγικού αποθεματικού της ΕΕ. Με τη συγκέντρωση πόρων και τον συντονισμό των προσπαθειών δημιουργίας αποθεμάτων, η Ευρώπη ενισχύει τις συλλογικές της ικανότητες και ενισχύει την πολιτική της προστασία τόσο ως προς την ετοιμότητα όσο και ως προς την αντίδραση.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Alexey Larionov on Unsplash
