Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές βάσει του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις με σκοπό να αυξηθεί η προβλεψιμότητα και να διασφαλίζεται η διαφάνεια για τις επιχειρήσεις. Αποσαφηνίζονται διάφορες έννοιες, όπως ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή καταλήγει στη διαπίστωση ότι συντρέχει στρέβλωση του ανταγωνισμού λόγω ξένης επιδότησης, ο τρόπος με τον οποίο οι στρεβλωτικές επιπτώσεις εξισορροπούνται από τις τυχόν θετικές επιπτώσεις μιας ξένης επιδότησης, και η εξουσία της Επιτροπής να ζητά προηγούμενη κοινοποίηση σε υποθέσεις κάτω από το κατώτατο όριο.

Κύρια στοιχεία των κατευθυντήριων γραμμών

Οι κατευθυντήριες γραμμές αποσαφηνίζουν διάφορες πτυχές του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις:

• Την εκτίμηση των στρεβλώσεων (άρθρο 4 παράγραφος 1 του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις). Οι κατευθυντήριες γραμμές διευκρινίζουν ότι, εφόσον η Επιτροπή διαπιστώσει ότι εταιρεία που ασκεί οικονομική δραστηριότητα εντός της εσωτερικής αγοράς έχει επωφεληθεί από ξένη επιδότηση, θα εκτιμά αν υπάρχει στρέβλωση ακολουθώντας διαδικασία δύο σταδίων. Πρώτον, η Επιτροπή θα εξετάσει αν η ξένη επιδότηση ενισχύει την ανταγωνιστική θέση της εταιρείας στην ΕΕ. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις που δεν στοχεύουν σε οικονομικές δραστηριότητες στην ΕΕ, θα διενεργηθεί λεπτομερέστερη ανάλυση για την αξιολόγηση του κινδύνου να χρησιμοποιηθούν για τη διεπιδότηση οικονομικών δραστηριοτήτων στην ΕΕ. Δεύτερον, η Επιτροπή θα εξετάσει τον αντίκτυπο στον ανταγωνισμό αναλύοντας κατά πόσον η επιδότηση μεταβάλλει την ανταγωνιστική συμπεριφορά της εταιρείας και τη δυναμική της αγοράς εις βάρος άλλων οικονομικών φορέων. Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν μη εξαντλητικό κατάλογο παραδειγμάτων επιδοτήσεων που μπορεί να θεωρηθούν στρεβλωτικές.
• Την εκτίμηση των στρεβλώσεων συγκεκριμένα στο πλαίσιο διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων (άρθρο 27 του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις). Εάν ένας οικονομικός φορέας συμμετέχει σε διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης στην εσωτερική αγορά και η Επιτροπή διαθέτει πληροφορίες βάσει των οποίων ξένη επιδότηση ενδέχεται να έχει επηρεάσει τους όρους της διαδικασίας υποβολής προσφορών, θα αξιολογεί κατά πόσον υπήρξε στρέβλωση. Πρώτον, η Επιτροπή θα αξιολογεί εάν ο οικονομικός φορέας ενδέχεται να χρησιμοποίησε την ξένη επιδότηση για τον σχεδιασμό των όρων της προσφοράς του. Εάν ναι, η Επιτροπή θα αξιολογεί κατά πόσον η υποβληθείσα προσφορά είναι υπερβολικά συμφέρουσα συγκρίνοντάς την με τις άλλες προσφορές που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας και με τις εκτιμήσεις της αναθέτουσας αρχής. Εάν η προσφορά είναι αδικαιολόγητα συμφέρουσα, η Επιτροπή θα αξιολογεί κατά πόσον το πλεονέκτημα απορρέει σε σημαντικό βαθμό από την ξένη επιδότηση ή από άλλους, δικαιολογημένους, παράγοντες.
• Το κριτήριο εξισορρόπησης (άρθρο 6 του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις). Οι κατευθυντήριες γραμμές εξηγούν τη διαδικασία που ακολουθεί η Επιτροπή για τη στάθμιση των αρνητικών επιπτώσεων μιας στρεβλωτικής ξένης επιδότησης έναντι τυχόν θετικών επιπτώσεων. Η Επιτροπή θα λαμβάνει υπόψη μόνο τις θετικές επιπτώσεις που αφορούν ειδικά την υπό αξιολόγηση ξένη επιδότηση. Η στάθμιση αυτή θα λαμβάνει υπόψη τη σοβαρότητα της στρέβλωσης και το κατά πόσον οι θετικές επιπτώσεις μπορούν να επιτευχθούν χωρίς τη στρέβλωση. Εάν τα θετικά αποτελέσματα υπερτερούν των αρνητικών, η Επιτροπή δεν θα διατυπώνει αντιρρήσεις. Σε αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή μπορεί να αποδέχεται δεσμεύσεις ή να επιβάλλει επανορθωτικά μέτρα. Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν παραδείγματα των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων που μπορούν να υποβληθούν και εξηγούν πώς η Επιτροπή θα εφαρμόσει το κριτήριο εξισορρόπησης.
• Χρήση μηχανισμού που εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να ζητά προηγούμενη κοινοποίηση συγκεντρώσεων και ξένων χρηματοδοτικών συνεισφορών σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων [άρθρα 21 παράγραφος 5 και 29 παράγραφος 8 του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις]. Η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει την προηγούμενη κοινοποίηση συγκεντρώσεων που κανονικά δεν χρήζουν κοινοποίησης, καθώς και ξένων χρηματοδοτικών συνεισφορών σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων, όταν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, ιδίως εάν υποψιάζεται ότι έχουν χορηγηθεί ξένες επιδοτήσεις σε σχετικές επιχειρήσεις κατά τα τελευταία τρία έτη. Η Επιτροπή εκτιμά κατά πόσον δικαιολογείται εκ των προτέρων έλεγχος βάσει παραγόντων όπως ο ανταγωνιστικός αντίκτυπος της συγκέντρωσης ή της διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης, το κατά πόσον αφορά στρατηγική οικονομική δραστηριότητα, και η πιθανότητα στρέβλωσης. Οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν νέους ασφαλείς λιμένες: οι διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων χαμηλής αξίας, οι επιδοτήσεις κάτω των 4 εκατ. EUR και οι επιδοτήσεις για την αντιμετώπιση ορισμένων έκτακτων περιστάσεων εξαιρούνται από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή πρέπει να ενεργεί πριν από την πλήρη πραγματοποίηση των συγκεντρώσεων ή την ανάθεση των συμβάσεων.

Ιστορικό

Πριν από την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή διεξήγαγε σειρά διαβουλεύσεων προκειμένου να λάβει υπόψη τις απόψεις όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Τον Μάρτιο του 2025 δημοσιεύτηκε πρόσκληση υποβολής στοιχείων σχετικά με το πεδίο εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών. Παράλληλα, η Επιτροπή διεξήγαγε στοχευμένες διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και με επιλεγμένα ενδιαφερόμενα μέρη από επιχειρήσεις, επαγγελματίες του νομικού και οικονομικού τομέα, την πανεπιστημιακή κοινότητα, και καταναλωτές/καταναλώτριες. Μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 2025, η Επιτροπή διεξήγαγε δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο των κατευθυντήριων γραμμών, κατά τη διάρκεια της οποίας έλαβε παρατηρήσεις από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Ο κανονισμός για τις ξένες επιδοτήσεις άρχισε να ισχύει στις 13 Ιουλίου 2023. Χάρη στον κανονισμό αυτό, η Επιτροπή μπορεί να αντιμετωπίζει τις στρεβλώσεις που προκαλούν ξένες επιδοτήσεις στην εσωτερική αγορά. Ο κανονισμός παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να διασφαλίζει τον ανταγωνισμό επί ίσοις όροις για όλες τις εταιρείες, παραμένοντας παράλληλα ανοικτή στο εμπόριο και τις επενδύσεις. Οι ξένες επιδοτήσεις μπορούν να φθάσουν στην εσωτερική αγορά μέσω της συμμετοχής σε οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα και σε οποιονδήποτε τομέα, για παράδειγμα μέσω της απόκτησης ελέγχου, της συμμετοχής σε δημόσιες συμβάσεις, και άλλων μορφών άμεσων επενδύσεων.

Σύμφωνα με το άρθρο 46 του κανονισμού για τις ξένες επιδοτήσεις, η Επιτροπή υποχρεούται να δημοσιεύσει τις κατευθυντήριες γραμμές έως τις 13 Ιανουαρίου 2026. Ο κανονισμός απαιτεί επίσης από την Επιτροπή να υποβάλει, έως τις 14 Ιουλίου 2026, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση στην οποία θα επανεξετάζει την πρακτική που ακολουθεί για την εκτέλεση και την εφαρμογή του κανονισμού. Η εν λόγω έκθεση συνοδεύεται, κατά περίπτωση, από σχετικές νομοθετικές προτάσεις.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Guillaume Périgois on Unsplash