Η Προεδρία του Συμβουλίου και οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για την τροποποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα, με την οποία καθορίζεται δεσμευτικός ενδιάμεσος κλιματικός στόχος μείωσης κατά 90% των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με ορίζοντα το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Ο νέος αυτός στόχος αποτελεί καθοριστικό βήμα προς την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου της ΕΕ για κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
Στη συμφωνία καθορίζονται επίσης ορισμένοι τομείς ευελιξίας για τη στήριξη της επίτευξης του στόχου για το 2040 και διάφορα βασικά στοιχεία που θα πρέπει να αποτυπωθούν στο πλαίσιο για το κλίμα μετά το 2030. Τα στοιχεία αυτά θα κατευθύνουν τις μελλοντικές νομοθετικές προτάσεις της Επιτροπής, ώστε να μπορέσει η ΕΕ να επιτύχει τον στόχο για το 2040, παρέχοντας παράλληλα στήριξη στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους πολίτες καθ’ όλη τη διάρκεια της μετάβασης.
Με τη συμφωνία επιβεβαιώνεται επίσης ότι και οι δύο συννομοθέτες τάσσονται υπέρ της αναβολής της έναρξης εφαρμογής του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές (ΣΕΔΕ2) κατά ένα έτος.
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Η συμφωνία των συννομοθετών περιλαμβάνει:
- καθορισμό δεσμευτικού στόχου μείωσης κατά 90% των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040, όπως πρότεινε η Επιτροπή
- περαιτέρω αποσαφήνιση και προσθήκες στις δυνατότητες ευελιξίας που πρότεινε η Επιτροπή, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη συμβολή των διεθνών πιστωτικών μορίων άνθρακα υψηλής ποιότητας στον στόχο, τον ρόλο των εγχώριων μόνιμων απορροφήσεων άνθρακα στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ και την ενισχυμένη ευελιξία εντός και μεταξύ τομέων και μέσων
- περαιτέρω ανάπτυξη των αρχών του ευνοϊκού πλαισίου για την αρχιτεκτονική για το κλίμα μετά το 2030, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, την απλούστευση, την κοινωνική δικαιοσύνη και τις εθνικές συνθήκες, την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική προσιτότητα της ενέργειας, τη στήριξη της καινοτομίας και των επενδύσεων, τη ρεαλιστική συμβολή των απορροφήσεων άνθρακα στην επίτευξη του συνολικού στόχου, καθώς και τη διατήρηση, τη διαχείριση και την ενίσχυση των φυσικών καταβοθρών σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα
- ενίσχυση του μηχανισμού επανεξέτασης, μεταξύ άλλων με τακτική αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται προς την επίτευξη των στόχων για την ανταγωνιστικότητα, τις τιμές της ενέργειας και το επίπεδο των καθαρών απορροφήσεων, καθώς και απαίτηση από την Επιτροπή να προτείνει αναθεωρήσεις του νομοθετήματος για το κλίμα ή πρόσθετα μέτρα, όταν απαιτείται, προκειμένου να ενισχύεται το ευνοϊκό πλαίσιο
- αναβολή της έναρξης εφαρμογής του ΣΕΔΕ2 της ΕΕ κατά ένα έτος, από το 2027 στο 2028
Ο ρόλος των διεθνών πιστωτικών μορίων
Η προσωρινή συμφωνία περιλαμβάνει ισορροπημένη προσέγγιση όσον αφορά τον ρόλο των διεθνών πιστωτικών μορίων άνθρακα στο πλαίσιο για το κλίμα μετά το 2030. Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να επιτραπεί, από το 2036 και μετά, η χρήση διεθνών πιστωτικών μορίων υψηλής ποιότητας ώστε να εξασφαλιστεί επαρκής συνεισφορά στον στόχο για το 2040, έως και 5% των καθαρών εκπομπών της ΕΕ του 1990. Αυτό αντιστοιχεί στην επίτευξη εγχώριων μειώσεων των εκπομπών κατά 85% έως το 2040. Μπορεί επίσης να θεσπιστεί πιλοτική περίοδος για τα έτη 2031-2035 με σκοπό τη στήριξη της ανάπτυξης μιας διεθνούς αγοράς πιστωτικών μορίων υψηλής ακεραιότητας.
Επιπλέον, οι συννομοθέτες προβλέπουν πρόσθετες διασφαλίσεις που θα κατευθύνουν την Επιτροπή κατά την εκπόνηση των μελλοντικών κανόνων σχετικά με τη χρήση διεθνών πιστωτικών μορίων στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής για το κλίμα μετά το 2030, ώστε να διασφαλιστεί η ακεραιότητα των πιστωτικών μορίων. Εφόσον αρμόζει, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο συμπλήρωσης των κριτηρίων που ορίζονται στη συμφωνία του Παρισιού κατά τη θέσπιση των κανόνων για τα διεθνή πιστωτικά μόρια.
Οι συννομοθέτες κατέληξαν επίσης σε συμβιβασμό σχετικά με το πεδίο εφαρμογής ενδεχόμενων δυνατοτήτων ευελιξίας που πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο της αναθεώρησης του νομοθετήματος για το κλίμα. Μεταξύ άλλων, η αναθεώρηση θα καλύψει τη δυνητική χρήση από τα κράτη μέλη πρόσθετων διεθνών πιστωτικών μορίων υψηλής ποιότητας για την εκπλήρωση έως και του 5% των στόχων και των προσπαθειών τους για την περίοδο μετά το 2030.
Επόμενα βήματα
Η συμφωνία στην οποία κατέληξαν το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είναι προσωρινή, εν αναμονή της επίσημης προσυπογραφής και έγκρισης από τα δύο θεσμικά όργανα.
Γενικές πληροφορίες
Το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα, το οποίο εκδόθηκε αρχικά το 2021, παρέχει τη νομική βάση για τις μακροπρόθεσμες πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα, σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού. Καθορίζει δεσμευτικό στόχο για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας για το σύνολο της οικονομίας έως το 2050 και στόχο μείωσης των καθαρών εκπομπών κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030. Προβλέπει επίσης τη θέσπιση ενδιάμεσου κλιματικού στόχου για το 2040.
Μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης με τίτλο «Ο κλιματικός στόχος της Ευρώπης για το 2040» τον Φεβρουάριο του 2024, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση, στις 2 Ιουλίου 2025, για την τροποποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα, ώστε να καθοριστεί στόχος για το 2040.
Πιο πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο παρείχε στρατηγική καθοδήγηση για την πορεία προς τη θέσπιση στόχου για το 2040. Ειδικότερα, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες τόνισαν την ανάγκη για ισορροπημένη προσέγγιση για τη διατήρηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, με παράλληλη μέριμνα για κοινωνικά δίκαιη μετάβαση. Τόνισαν επίσης την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι αβεβαιότητες όσον αφορά τις φυσικές απορροφήσεις. Εξάλλου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να αναπτύξει περαιτέρω τις αναγκαίες ευνοϊκές συνθήκες για τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και των ευρωπαίων πολιτών, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του 2040.
Στις 5 Νοεμβρίου 2025, οι υπουργοί Περιβάλλοντος της ΕΕ συμφώνησαν επί της θέσης του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη διαπραγματευτική του θέση στις 13 Νοεμβρίου.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
Photo by Matt Palmer on Unsplash
