Oι διαπραγματευτές του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία σχετικά με τη δέσμη μέτρων «omnibus VI» της Επιτροπής για την απλούστευση των διατάξεων που αφορούν τα καλλυντικά, την ταξινόμηση, συσκευασία και επισήμανση χημικών προϊόντων (CLP) και τα προϊόντα λίπανσης.

Καλλυντικά

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να καταργήσουν σταδιακά τα καλλυντικά που περιέχουν απαγορευμένες ουσίες «CMR» (καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες και τοξικές για την αναπαραγωγή) ταχύτερα από ό,τι είχε προτείνει η Επιτροπή. Αφού τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες, όταν η συνέχιση της χρήσης μιας ουσίας δεν στοιχειοθετείται, οι εταιρείες θα έχουν 6 μήνες για τη διακοπή της διάθεσης των σχετικών προϊόντων στην αγορά και 12 μήνες πριν από την πλήρη απαγόρευσή τους – σε αντίθεση με τους 12 και 24 μήνες που προέβλεπε η πρόταση της Επιτροπής, αν και το διάστημα αυτό είναι ούτως ή άλλως μεγαλύτερο από τους ισχύοντες κανόνες, οι οποίοι δεν προβλέπουν σταδιακή μετάβαση.

Οι εταιρείες που επιθυμούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν μια ουσία θα έχουν στη διάθεσή τους έως και 12 μήνες από τη νέα ταξινόμησή της για να ζητήσουν παρέκκλιση, ενώ η προθεσμία σταδιακής κατάργησης θα αρχίζει μόνο αφού ληφθεί απόφαση σχετικά με το εν λόγω αίτημα. Εάν η παρέκκλιση απορριφθεί για λόγους ασφάλειας, η εταιρεία θα έχει στη διάθεσή της 3 μήνες για να σταματήσει να διαθέτει προϊόντα στην αγορά και 9 μήνες πριν την πλήρη απαγόρευση πώλησής τους. Σε περιπτώσεις που το αίτημα απορριφθεί λόγω διαθεσιμότητας κατάλληλης εναλλακτικής λύσης, τα διαστήματα αυτά θα είναι 24 και 36 μήνες.

Οι συννομοθέτες αποφάσισαν επίσης να μην εξαιρεθούν οι ουσίες ΚΜΤ με βάση την έκθεση σε αυτές σε περίπτωση κατάποσης ή εισπνοής, παρά την αντίθετη πρόταση της Επιτροπής, ενώ επανέφεραν και την απαίτηση τα καλλυντικά προϊόντα που περιέχουν νανοϋλικά να κοινοποιούνται στην Επιτροπή πριν από τη διάθεσή τους στην αγορά, αλλά όχι 6 μήνες νωρίτερα από ό,τι σήμερα.

Για να επιταχυνθεί η αντικατάσταση των επικίνδυνων ουσιών στα καλλυντικά προϊόντα, η Επιτροπή θα καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές που θα προσδιορίζουν την ανάλυση των εναλλακτικών λύσεων ένα έτος μετά την έναρξη ισχύος της εν λόγω νομοθεσίας.

Ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία χημικών προϊόντων

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε αναθεωρήσεις του πρόσφατα τροποποιημένου κανονισμού CLP, ώστε να καταστεί δυνατή η θέσπιση πιο ευέλικτων κανόνων για την ταξινόμηση και την επισήμανση των χημικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων ευανάγνωστων ετικετών, ευρύτερης χρήσης της ψηφιακής επισήμανσης και χαλάρωσης των κανόνων διαφήμισης για τη μείωση του κόστους και της πολυπλοκότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των καταναλωτών.

Συμφωνήθηκε ότι τα στοιχεία επισήμανσης πρέπει να είναι ευανάγνωστα για τους καταναλωτές. Όταν η ουσία διατίθεται στην αγορά για το κοινό, το κείμενο της ετικέτας χρησιμοποιεί μέγεθος γραμματοσειράς με ύψος ίσο ή μεγαλύτερο από 1,2 mm. Όταν το περιεχόμενο της συσκευασίας της ουσίας δεν υπερβαίνει τα 125 ml, το ύψος πρέπει να είναι ίσο ή μεγαλύτερο από 0,9 mm.

Για την αντιμετώπιση πρακτικών θεμάτων επισήμανσης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους παραμένουν διαθέσιμες στο εξωτερικό της συσκευασίας, οι συννομοθέτες συμφώνησαν ότι, για χημικά προϊόντα σε δοχεία μέχρι 10 ml, ορισμένα στοιχεία επισήμανσης (εξαιρουμένων των εικονογραμμάτων κινδύνου) μπορούν να παρέχονται σε ψηφιακή ετικέτα.

Για λόγους κανονιστικής σαφήνειας και αντιμετώπισης πιθανών ανησυχιών για τη δημόσια υγεία, οι συννομοθέτες θέσπισαν ειδική προθεσμία 15 μηνών για την επικαιροποίηση των ετικετών από τους προμηθευτές όταν μια νέα αξιολόγηση οδηγεί σε αυστηρότερη ταξινόμηση, αντί της πρότασης αυτό να γίνεται «χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση», όπως πρότεινε η Επιτροπή.

Για να αποφευχθούν τα κατακερματισμένα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής, το Κοινοβούλιο ανέβαλε πέρυσι την εφαρμογή των περισσότερων μερών του αναθεωρημένου κανονισμού για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των χημικών προϊόντων για την 1η Ιανουαρίου 2028.

Λιπάσματα

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να απλουστεύσουν τον κανονισμό της ΕΕ για τα προϊόντα λίπανσης [(ΕΕ) 2019/1009] με σκοπό τη στήριξη των γεωργών της ΕΕ και της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας στον τομέα των προϊόντων λίπανσης, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

Αν και η Επιτροπή είχε προτείνει την αντικατάσταση της διευρυμένης απαίτησης καταχώρισης για ουσίες που χρησιμοποιούνται σε προϊόντα λίπανσης με το τυποποιημένο καθεστώς REACH, οι συννομοθέτες επέλεξαν να διατηρήσουν την υποχρέωση καταχώρισης για τις ουσίες με εναρμονισμένη ταξινόμηση ως ιδιαίτερα επιβλαβείς.

Δηλώσεις

Ο εισηγητής της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Κλίματος και Ασφάλειας των Τροφίμων Δημήτρης Τσιόδρας (ΕΛΚ, Ελλάδα) δήλωσε: «Με τη συμφωνία αυτή, καταδείξαμε ότι απλούστευση και υψηλό επίπεδο προστασίας μπορούν να συμβαδίζουν. Μειώσαμε τον περιττό φόρτο για τις επιχειρήσεις, ενισχύσαμε την προβολή των πληροφοριών ασφάλειας για τους καταναλωτές και εξασφαλίσαμε μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για τη βιομηχανία, διατηρώντας παράλληλα πλήρως τα υψηλά πρότυπα της Ευρώπης για την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος.»

Ο εισηγητής της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών Piotr Müller (Συντηρητικοί, Πολωνία) δήλωσε: «Χαιρετίζουμε αυτή την πολιτική συμφωνία ως ουσιαστικό βήμα προόδου για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Κοινός μας στόχος ήταν η μείωση της γραφειοκρατίας και η στήριξη της ανάπτυξης στους τομείς των χημικών, των καλλυντικών και των λιπασμάτων. Θα μπορούσαμε να έχουμε προχωρήσει περισσότερο; Ασφαλώς. Υπάρχουν ζητήματα για τα οποία θα συνεχίσουμε να πιέζουμε σε μελλοντικές αναθεωρήσεις. Ωστόσο, το σημερινό αποτέλεσμα αποτελεί πραγματική νίκη για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.»

Επόμενα βήματα

Η άτυπη συμφωνία πρέπει τώρα να εγκριθεί τόσο από το Κοινοβούλιο όσο και από το Συμβούλιο. Στη συνέχεια, θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Σχετικές πληροφορίες

Ο γενικός κανονισμός για τα χημικά προϊόντα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την απλούστευση της νομοθεσίας της ΕΕ και τη μείωση του διοικητικού φόρτου, βοηθώντας τις επιχειρήσεις να καινοτομούν και να αναπτύσσονται σύμφωνα με την έκθεση Draghi για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.

Η χημική βιομηχανία αποτελείται από 29.000 εταιρείες που παρέχουν 1,2 εκατομμύρια άμεσες θέσεις εργασίας και υποστηρίζουν 19 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλες τις αλυσίδες εφοδιασμού. Σύμφωνα με την Επιτροπή, τα προτεινόμενα μέτρα για τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης και την ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου αναμένεται να εξοικονομήσουν στον κλάδο τουλάχιστον 363 εκατ. ευρώ ετησίως. Τον Ιούλιο του 2025 η Επιτροπή παρουσίασε επίσης σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by pmv chamara on Unsplash

Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην απλούστευση και την επιτάχυνση των διαδικασιών, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης και της απαγόρευσης των μαζικών απελάσεων, ενώ παράλληλα επιδιώκουν να αποτρέψουν καταχρήσεις και μη εξουσιοδοτημένες μετακινήσεις εντός της ΕΕ. Η άτυπη συμφωνία που επιτεύχθηκε την 1η Ιουνίου μεταξύ των διαπραγματευτών του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, εγκρίθηκε από την ολομέλεια με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, απόφαση επιστροφής που εκδίδεται από αρμόδιες εθνικές αρχές σε βάρος υπηκόου τρίτης χώρας που διαμένει παράτυπα σε κράτος μέλος συνεπάγεται την υποχρέωση της αποχώρησης του προσώπου αυτού από τη συγκεκριμένη χώρα της ΕΕ άμεσα ή εντός της σχετικής προθεσμίας.

Υποχρέωση συνεργασίας και κράτηση

Οι υπήκοοι τρίτων χωρών που υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής θα υποχρεούνται να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές. Για την προετοιμασία της επιστροφής τους, θα μπορούν να τίθενται υπό κράτηση, κατόπιν ατομικής αξιολόγησης, για παράδειγμα εάν δεν συνεργάζονται, εάν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή εάν συνιστούν απειλή για την ασφάλεια. Η κράτηση θα πρέπει να διατάσσεται από διοικητική ή δικαστική αρχή και θα μπορεί να διαρκεί έως 24 μήνες. Θα είναι επίσης δυνατή συνολική παράταση έως έξι μήνες, εφόσον μεταβληθούν οι περιστάσεις, προκύψουν νέα στοιχεία ή βελτιωθεί η συνεργασία με τρίτη χώρα. Εάν υπήκοος τρίτης χώρας μετακινηθεί σε άλλο κράτος μέλος, μπορεί να εφαρμόζεται περίοδος κράτησης. Τα κράτη μέλη θα μπορούν επίσης να απαιτούν τακτική αναφορά στις αρχές ή διαμονή σε καθορισμένο μέρος. Θα μπορούν επίσης να επιβάλλονται εναλλακτικά μέτρα κράτησης, όπως χρηματική εγγύηση ή ηλεκτρονική επιτήρηση.

Μέτρα έρευνας

Οι εθνικές αρχές θα μπορούν να λαμβάνουν ειδικά μέτρα έρευνας για την προετοιμασία ή τη διασφάλιση αποτελεσματικής επιστροφής. Τα μέτρα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν έρευνες σε υπηκόους τρίτων χωρών, σε κατοικίες ή σε άλλους σχετικούς χώρους, κατόπιν δικαστικής ή διοικητικής άδειας, καθώς και έρευνα και κατάσχεση προσωπικών αντικειμένων και ηλεκτρονικών συσκευών. Όλα τα μέτρα θα πρέπει να τηρούν τα θεμελιώδη δικαιώματα και να υπόκεινται στις εγγυήσεις και τα ένδικα μέσα που προβλέπονται από το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο.

Συμφωνία με χώρες εκτός ΕΕ για την αποδοχή των επιστρεφόντων

Βάσει των νέων κανόνων θα είναι δυνατή η μεταφορά μεταναστών για τους οποίους έχει εκδοθεί σχετική απόφαση (εξαιρουμένων των ασυνόδευτων ανηλίκων) σε «κέντρα επιστροφής» που βρίσκονται στο έδαφος χώρας που συμφωνεί να τους υποδεχθεί, βάσει συμφωνίας που συνάπτει κράτος μέλος της ΕΕ. Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούν να συνάπτονται μόνο με τρίτες χώρες που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Οι εθνικές αρχές θα πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή και τα άλλα κράτη μέλη πριν από την έναρξη ισχύος των συμφωνιών αυτών.

Δήλωση

Ο εισηγητής Malik Azmani (Renew, Ολλανδία) δήλωσε: «Η Ευρώπη έκανε ένα αποφασιστικό βήμα. Οι πολίτες δικαίως αναμένουν ότι όσοι δεν έχουν δικαίωμα παραμονής θα επιστρέφουν στις χώρες καταγωγής τους. Γι’ αυτό έχω μια σαφή προτεραιότητα: αποτελεσματικά και ρεαλιστικά μέτρα επιστροφής. Επειτα από σχεδόν 20 χρόνια αδράνειας, η Ευρώπη διαθέτει πλέον τα αναγκαία μέτρα για να τα εφαρμόσει. Οι επιστροφές αποτελούν το τελευταίο κομμάτι του παζλ του ευρωπαϊκού συστήματος μετανάστευσης και είμαι εξαιρετικά υπερήφανος που πλέον το σύστημα αυτό είναι ολοκληρωμένο.»

Επόμενα βήματα

Μετά την έγκρισή του από το Κοινοβούλιο, το κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο και να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ προκειμένου να τεθεί σε ισχύ. Ορισμένες διατάξεις, μεταξύ των οποίων εκείνες που αφορούν τα κέντρα επιστροφής, την εκτίμηση της ηλικίας των ανηλίκων και την εξωτερική διάσταση των επιστροφών, θα εφαρμοστούν άμεσα. Άλλες διατάξεις που απαιτούν προπαρασκευαστικές ενέργειες, θα τεθούν σε εφαρμογή 12 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της νομοθεσίας.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Joseph Lockley on Unsplash

Σε δύο ξεχωριστές εκθέσεις προόδου, το Κοινοβούλιο αξιολόγησε την κατάσταση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας και της Γεωργίας.

Τουρκία

Παρότι η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ ανακτά δυναμική στις μέρες μας, η Τουρκία χάνει αυτή την ευκαιρία λόγω έλλειψης δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, καταλήγουν οι ευρωβουλευτές σε ψήφισμα που εγκρίθηκε την Τετάρτη με 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές.

Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις της τουρκικής κυβέρνησης που επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή της για ένταξη στην ΕΕ, εξακολουθούν να παραμένουν άλυτες βασικές αδυναμίες που επηρεάζουν την ενταξιακή διαδικασία, επισημαίνει το Κοινοβούλιο. Οι ευρωβουλευτές καλούν την τουρκική κυβέρνηση να λάβει μέτρα για τις επίμονες ελλείψεις στους τομείς του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών προτύπων, της ελευθερίας του Τύπου και άλλων θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και να σεβαστεί τις σχέσεις καλής γειτονίας και το διεθνές δίκαιο.

Ακόμη, ασκεί κριτική στην περιορισμένη αντίδραση άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και πολλών κρατών μελών στις εξελίξεις αυτές, καλώντας τα να υιοθετήσουν ισχυρότερη στάση υπέρ της προάσπισης των δημοκρατικών προτύπων και του κράτους δικαίου στην Τουρκία. Παρότι η ενταξιακή διαδικασία βρίσκεται ουσιαστικά σε αδιέξοδο από το 2018, η Τουρκία παραμένει χώρα στρατηγικής και γεωπολιτικής σημασίας και σύμμαχος του ΝΑΤΟ, αναφέρεται στην έκθεση.

Όσον αφορά τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και το ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η έκθεση περιελάμβανε εκτενείς αναφορές ήδη από την ψηφοφορία σε επίπεδο κοινοβουλευτικής επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της απερίφραστης καταδίκης της συνεχιζόμενης κατοχής στην Κύπρο και της παραβίασης από την Τουρκία των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών της ΕΕ. Μεταξύ άλλων τροπολογιών που εγκρίθηκαν, κατά την ψηφοφορία στην ολομέλεια προστέθηκε στην έκθεση ρητή αναφορά στο νόμιμο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ. βάσει της Σύμβασης των ΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ επεκτάθηκε και το περιεχόμενο που σχετίζεται με τις ζώνες εθνικής κυριαρχίας της Ελλάδας και τις παραβιάσεις τους από την Τουρκία.

Δήλωση

Ο εισηγητής Sancho Nachez Amor (Σοσιαλιστές, Ισπανία) δήλωσε: «Η Τουρκία εξακολουθεί να κινείται με ταχείς ρυθμούς προς ένα πλήρως αυταρχικό μοντέλο. Η πρόσφατη υπόθεση με στόχο το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, το CHP, και τη νόμιμη ηγεσία του, αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα μιας ευρύτερης διάβρωσης του δημοκρατικού πλουραλισμού και του κράτους δικαίου, αναδεικνύοντας τον ρόλο ενός δικαστικού σώματος που εργαλειοποιείται για πολιτικούς σκοπούς. Μπροστά σε μία τόσο σοβαρή κατάσταση, μας ανησυχεί βαθιά η υποτονική απάντηση της Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και των κρατών μελών, τα οποία εξακολουθούν να εθελοτυφλούν όσον αφορά τη συνεχιζόμενη αποδόμηση της δημοκρατίας στην Τουρκία. Η σιωπή αυτή υπονομεύει την εικόνα και την αξιοπιστία της ΕΕ και αποξενώνει περαιτέρω τα πιο φιλοευρωπαϊκά και φιλοδημοκρατικά τμήματα της τουρκικής κοινωνίας, με συνέπειες που μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να αναστραφούν.»

Γεωργία

Υπό το βάρος της σοβαρής και συνεχιζόμενης δημοκρατικής οπισθοδρόμησης στη Γεωργία, οι ευρωβουλευτές εκφράζουν τη βαθιά τους ανησυχία για το γεγονός ότι το κυβερνών κόμμα «Γεωργιανό Όνειρο» δεν έχει λάβει κανένα μέτρο για την αναστροφή των αρνητικών εξελίξεων. Η έκθεση τονίζει ότι η συνεργασία της ΕΕ και των κρατών μελών με τις γεωργιανές αρχές θα πρέπει να εξαρτάται αυστηρά από τη λήψη συγκεκριμένων και επαληθεύσιμων μέτρων για την αντιστροφή της πορείας δημοκρατικής οπισθοδρόμησης, την άρση των περιορισμών και την ανάσχεση της έντονης φιλορωσικής εστρατείας παραπληροφόρησης κατά της ΕΕ. Το ψήφισμα, το οποίο εγκρίθηκε την Τετάρτη με 436 ψήφους υπέρ και 145 κατά και 47 αποχές, εκφράζει την πλήρη αλληλεγγύη του προς τον γεωργιανό λαό, ο οποίος συνεχίζει τον αγώνα του για μια ευρωπαϊκή και δημοκρατική Γεωργία απέναντι στη δημοκρατική διολίσθηση. Παράλληλα, στην έκθεση διατηρείται η προηγούμενη θέση του Κοινοβουλίου, όσον αφορά τη μη αναγνώριση της νομιμότητας του κοινοβουλίου της Γεωργίας και του προέδρου που εξελέγη από αυτό.

Δήλωση

«Το καθεστώς του ‘Γεωργιανού Ονείρου’ συνεχίζει να αποδυναμώνει τους δημοκρατικούς θεσμούς και να φιμώνει τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, η χώρα συγκαταλέγεται πλέον στις χώρες της περιοχής με τους περισσότερους πολιτικούς κρατούμενους, μεταξύ των οποίων και η βραβευμένη με το Βραβείο Ζαχάρωφ, Mzia Amaglobeli. Αυτό είναι απαράδεκτο για μια υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ, χώρα. Πρέπει τώρα να κινηθούμε προς την επιβολή συντονισμένων κυρώσεων σε επίπεδο ΕΕ κατά όσων ευθύνονται για την καταστολή και την άλωση του κράτους», δήλωσε η εισηγήτρια Rasa Juknevičienė (ΕΛΚ, Λιθουανία).

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Timur M on Unsplash

Εγκρίθηκαν οι τροποποιημένοι κανόνες για τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές (ΝΓΤ), επί των οποίων το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο είχαν συμφωνήσει επί της αρχής τον Δεκέμβριο του 2025.

Με τους νέους κανόνες, η ΕΕ αλλάζει προσέγγιση: θα ρυθμίζει πλέον τα φυτά με βάση τα τελικά γενετικά χαρακτηριστικά τους, και όχι με βάση το πώς δημιουργήθηκαν. Τα φυτά που έχουν τροποποιηθεί με ΝΓΤ χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, για καθεμία από τις οποίες ισχύουν διαφορετικές νομικές υποχρεώσεις.

ΝΓΤ‑1 — Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται φυτά που έχουν υποστεί λίγες και μικρής έκτασης τροποποιήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν προκύψει και με συμβατικές μεθόδους αναπαραγωγής. Όταν ένα φυτό πληροί τα κριτήρια για την κατηγορία ΝΓΤ‑1, θα αντιμετωπίζεται σαν συμβατικό φυτό. Μετά από απαίτηση του Κοινοβουλίου, τα φυτά που έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα ή να παράγουν εντομοκτόνες ουσίες δεν θα μπορούν να ανήκουν στην κατηγορία ΝΓΤ‑1.

ΝΓΤ‑2 — Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν φυτά που έχουν υποστεί πιο εκτεταμένες ή σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Τα φυτά αυτά θα υπόκεινται στους ισχύοντες αυστηρούς κανόνες για τους ΓΤΟ και θα υποβάλλονται σε αξιολόγηση κινδύνου. Προτού διατεθούν στην αγορά της ΕΕ, θα πρέπει να έχουν λάβει ειδική άδεια.

Οι κανόνες θα ισχύουν τόσο για φυτά που προέρχονται από την Ευρώπη όσο και για εισαγόμενα. Αρκετά προϊόντα που παράγονται από φυτά ανεπτυγμένα με νέες γονιδιωματικές τεχνικές, όπως σιτάρι χαμηλής περιεκτικότητας σε γλουτένη, πατάτες ανθεκτικές σε παθογόνους οργανισμούς και καλαμπόκι υψηλής αντοχής σε συνθήκες ξηρασίας, είναι ήδη διαθέσιμα ή σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης σε αγορές εκτός της ΕΕ.

Ιχνηλασιμότητα, επισήμανση και δυνατότητα εξαίρεσης για τα κράτη μέλη

Για τα φυτά ΝΓΤ‑2 θα είναι υποχρεωτική η πλήρης ιχνηλασιμότητα και η επισήμανση, ενώ οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργειά τους, ακόμη και αν αυτή έχει εγκριθεί σε επίπεδο ΕΕ. Οι φυτικές ποικιλίες που περιέχουν ή προέρχονται από φυτά ΝΓΤ‑1 θα καταχωρίζονται σε δημόσια βάση δεδομένων της ΕΕ, ενώ όλες οι συσκευασίες σπόρων και αναπαραγωγικού υλικού θα πρέπει να φέρουν τη σήμανση «NGT‑1», ώστε οι αγρότες να έχουν στη διάθεσή τους όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται, όταν επιλέγουν τα προϊόντα που θα χρησιμοποιήσουν.

Για να προσανατολιστεί η χρήση των ΝΓΤ προς την ανάπτυξη φυτών με βιώσιμα χαρακτηριστικά (π.χ. μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις κλιματικές συνθήκες και τους επιβλαβείς οργανισμούς), ο κανονισμός προβλέπει υποχρεωτική παρακολούθηση των επιπτώσεων που έχουν τα φυτά ΝΓΤ στη βιωσιμότητα.

Βιολογικά φυτά

Στη βιολογική παραγωγή δεν θα επιτρέπεται καμία χρήση νέων γονιδιωματικών τεχνικών· ωστόσο, η παρουσία φυτών ΝΓΤ‑1 που είναι τεχνικά αναπόφευκτη δεν θα συνιστά παράβαση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογήσει αν ο κανονισμός αυτός δημιουργεί διοικητικά, οικονομικά ή πρακτικά βάρη για όσους δραστηριοποιούνται στη βιολογική παραγωγή, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων υπόψη την οπτική των υπευθύνων επιχειρήσεων βιολογικής παραγωγής και των καταναλωτών.

Δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και διπλώματα ευρεσιτεχνίας

Οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές θα μπορούν να κατοχυρώνονται με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, με εξαίρεση τα χαρακτηριστικά ή τις αλληλουχίες που προκύπτουν στη φύση ή παράγονται με βιολογικά μέσα. Το Κοινοβούλιο πρόσθεσε εγγυήσεις στην αρχική πρόταση της Επιτροπής, με στόχο να αποτραπεί η συγκέντρωση της αγοράς και να διασφαλιστούν η προσιτότητα των τιμών και η δίκαιη πρόσβαση για τους αγρότες, οι οποίοι με αυτόν τον τρόπο διατηρούν το δικαίωμα να αποθηκεύουν και να ξαναχρησιμοποιούν τους σπόρους τους.

Δήλωση

Μετά την ψηφοφορία, η εισηγήτρια Jessica Polfjärd (ΕΛΚ, Σουηδία) δήλωσε τα εξής: «Πρόκειται για ιστορική νίκη για τους αγρότες της Ευρώπης και για το μέλλον της ηπείρου. Εγκρίνοντας τη χρήση των νέων γονιδιωματικών τεχνικών, επιλέξαμε την καινοτομία, την ανταγωνιστικότητα και την επισιτιστική ασφάλεια. Οι Ευρωπαίοι αγρότες ζητούσαν εδώ και χρόνια να έχουν πρόσβαση σε αυτά τα σύγχρονα εργαλεία βελτίωσης, ώστε να μπορούν να αναπτύσσουν καλλιέργειες πιο ανθεκτικές, οι οποίες θα εξαρτώνται λιγότερο από τα φυτοφάρμακα. Καθιστώντας διαθέσιμες αυτές τις ασφαλείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες τεχνικές βελτίωσης, το Κοινοβούλιο ανταποκρίνεται στις ανάγκες των Ευρωπαίων αγροτών, διαφυλάσσει την επισιτιστική μας ασφάλεια και οικοδομεί μια πιο ανταγωνιστική και καινοτόμο Ευρώπη».

Επόμενα βήματα

Ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα εφαρμοστεί δύο χρόνια αργότερα.

Πηγή: europarl.europa.eu

Photo by Markus Spiske on Unsplash