Η προεδρία του Συμβουλίου και οι διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για νέα νομοθετήματα προκειμένουν να απλουστευθούν οι προμήθειες στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, να διευκολυνθούν οι αμυντικές επενδύσεις και να υποστηριχθεί η αμυντική βιομηχανία. Η δέσμη επιδιώκει την εξάλειψη των διοικητικών καθυστερήσεων που παρατηρούνται στις προμήθειες, την αδειοδότηση, την υποβολή εκθέσεων και τη διασυνοριακή συνεργασία, διανοίγοντας για τα κράτη μέλη και τον κλάδο έναν δρόμο με λιγότερα εμπόδια ώστε να κινηθούν χωρίς χρονοτριβή και να ενισχύσουν την αμυντική ικανότητα της Ευρώπης.

Με τη συμφωνία, απλουστεύουμε τους κανόνες για τα αμυντικά προγράμματα και παρέχουμε μεγαλύτερη στήριξη στην αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης. Πρόκειται για ένα σημαντικό παραδοτέο σε δύο βασικές προτεραιότητες της κυπριακής Προεδρίας: την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας και την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Σε μια στρατηγικά αυτόνομη Ευρώπη η αμυντική ετοιμότητα είναι αναπόσπαστα δεμένη με την ανταγωνιστικότητα.

Μαριλένα Ραουνά, Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας

Αμυντική ετοιμότητα

Η προσωρινή συμφωνία απλουστεύει τη διαχείριση και την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (ΕΤΑ) και αποσαφηνίζει τον τρόπο με τον οποίο η νομοθεσία της ΕΕ για το περιβάλλον και τα χημικά προϊόντα εφαρμόζεται στις δραστηριότητες αμυντικής ετοιμότητας. Το κείμενο της προσωρινής συμφωνίας απλουστεύει τις διοικητικές απαιτήσεις για τις αιτήσεις στο ΕΤΑ και παράλληλα αυξάνει την υποστήριξη προς τις ΜΜΕ και καθιστά την υλοποίηση του Ταμείου πιο προβλέψιμη. Διαφυλάσσει επίσης τη δυνατότητα ευρωπαϊκών δημόσιων φορέων, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας, να λειτουργούν ως κεντρικές αρχές προμηθειών.

Σε σχέση με την πρόσβαση και τα δικαιώματα των χρηστών, η προσωρινή συμφωνία διαφυλάσσει τα δικαιώματα των συγχρηματοδοτούντων κρατών μελών να αποκτούν πρόσβαση στα αποτελέσματα των δράσεων που χρηματοδοτεί το ΕΤΑ και παράλληλα εξασφαλίζει ικανοποιητική προστασία για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας των βιομηχανικών οντοτήτων που συμμετέχουν στη δράση.

Επιπλέον, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να δημιουργηθούν πρόσθετα κίνητρα για την ενίσχυση της συμμετοχής ΜΜΕ σε έργα του ΕΤΑ, ιδίως με την αύξηση της πριμοδότησης του ποσοστού χρηματοδότησης για έργα στα οποία συμμετέχουν ΜΜΕ.

Τέλος, η προσωρινή συμφωνία επαναλαμβάνει ότι στόχος είναι η παροχή προστασίας υψηλού επιπέδου όσον αφορά την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Ως εκ τούτου, διατηρούνται οι τροποποιήσεις που πρότεινε η Επιτροπή επί της νομοθεσίας για το περιβάλλον και τα χημικά προϊόντα σχετικά με τις εξαιρέσεις που ισχύουν όσον αφορά τη χρήση χημικών ουσιών για σκοπούς αμυντικής ετοιμότητας.

Επιτάχυνση των διαδικασιών χορήγησης αδειών

Η προσωρινή συμφωνία εισάγει εναρμονισμένο πλαίσιο για την επιτάχυνση της χορήγησης αδειών για έργα αμυντικής ετοιμότητας, ενώ διαφυλάσσει παράλληλα τις αρμοδιότητες των κρατών μελών. Η μέγιστη διάρκεια που μπορεί να διαρκέσει μια διαδικασία αδειοδότησης ορίστηκε σε 102 εργάσιμες ημέρες. Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί την πρόταση της Επιτροπής για σιωπηρή έγκριση μιας αίτησης αδειοδότησης εάν η αρμόδια αρχή δεν έχει λάβει απόφαση πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Ταυτόχρονα, η προσωρινή συμφωνία μεριμνά ώστε να συνεχίσουν να επιτρέπονται παρεκκλίσεις από τον κανόνα περί σιωπηρής έγκρισης· το εθνικό δίκαιο θα μπορεί να προβλέπει τέτοιες παρεκκλίσεις όποτε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για την ανθρώπινη υγεία ή την εθνική ασφάλεια.

Ενδοενωσιακές μεταφορές και προμήθειες στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας

Η προσωρινή συμφωνία εξαλείφει τις διοικητικές καθυστερήσεις στις προμήθειες του τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, διευκολύνει τις μεταφορές προϊόντων συνδεόμενων με τον τομέα της άμυνας εντός της ΕΕ και ενισχύει την συνεργασία εντός της ΕΕ, διανοίγοντας για τα κράτη μέλη και τον κλάδο έναν δρόμο με λιγότερα εμπόδια για να ενισχύσουν την αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης με ορίζοντα το 2030. Ευθυγραμμίζει περαιτέρω την πρόταση της Επιτροπής με τους γενικούς κανόνες περί δημόσιων προμηθειών κατά περίπτωση, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις ιδιαιτερότητες της αμυντικής αγοράς.

Η προσωρινή συμφωνία αυξάνει τα κατώτατα όρια στην οδηγία για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας προκειμένου να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος και να διαθέτουν οι αρχές περισσότερο χρόνο για να επικεντρωθούν σε μεγάλα αμυντικά προγράμματα που είναι όντως σημαντικά. Εισάγει επίσης τη δυνατότητα για περιστασιακές από κοινού προμήθειες, έναν κανόνα de minimis για τροποποιήσεις συμβάσεων και αυξημένη ευελιξία στις συμφωνίες-πλαίσια.

Τέλος, η προσωρινή συμφωνία εισάγει δύο νέες υποχρεωτικές γενικές άδειες μεταφοράς: μία για μεταφορές μεταξύ πιστοποιημένων προμηθευτών και πιστοποιημένων παραληπτών και μία για μεταφορές στο πλαίσιο ενδοενωσιακής βιομηχανικής σύμπραξης.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτού διατυπωθεί οριστικά από τους γλωσσομαθείς νομικούς με σκοπό την τυπική έκδοση των νομοθετικών πράξεων από τους συννομοθέτες κατά τους προσεχείς μήνες.

Γενικές πληροφορίες

Στις 17 Ιουνίου 2025 η Επιτροπή ενέκρινε την πέμπτη δέσμη «Omnibus» για την αμυντική ετοιμότητα, η οποία περιλαμβάνει προτάσεις απλούστευσης νομοθεσίας και προγραμμάτων που αφορούν ειδικά την άμυνα, αλλά και νομοθεσίας και προγραμμάτων μη αμυντικού χαρακτήρα. Η δέσμη περιλαμβάνει προτάσεις για δύο κανονισμούς και μία οδηγία, καθώς και σχέδια κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμών που αποσκοπούν στη διευκόλυνση των αμυντικών επενδύσεων και των συνθηκών για την αμυντική βιομηχανία, καθώς και στην απλούστευση των προμηθειών στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Η δέσμη Omnibus για την αμυντική ετοιμότητα αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες που καθορίζονται στη Λευκή Βίβλο για την ευρωπαϊκή άμυνα — Ετοιμότητα με ορίζοντα το 2030.

Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί συνέχεια μιας ευρύτερης πολιτικής επιδίωξης για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ μέσω της μείωσης του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων και της δημιουργίας ευνοϊκότερων συνθηκών για τη λειτουργία τους στην ΕΕ. Συγκεκριμένα, στις 6 Μαρτίου 2025, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή και τους συννομοθέτες «να προωθήσουν ταχέως τις εργασίες για την απλούστευση του νομικού και διοικητικού πλαισίου, ιδίως όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, τη συνεργασία εντός του κλάδου, τις απαιτήσεις αδειοδότησης και υποβολής στοιχείων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν όλα τα εμπόδια και τα σημεία συμφόρησης που εμποδίζουν την ταχεία ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας, μεταξύ άλλων για τις ΜΜΕ και τις εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης».

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Hacı Elmas on Unsplash