Το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή του, παρέχοντας στους ετήσιους λογαριασμούς της ΕΕ έναν καθαρό λογαριασμό υγείας για 19η συνεχή χρονιά. Το ΕΕΣ επιβεβαίωσε ότι η είσπραξη των εσόδων της ΕΕ δεν περιείχε ουσιώδη σφάλματα.

Σημαντικά ορόσημα για τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025

Σε ένα πλαίσιο γεωπολιτικής αβεβαιότητας, ισχυρότερου παγκόσμιου ανταγωνισμού και συνεχιζόμενων συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένου του συνεχιζόμενου επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέμεινε βασικό εργαλείο για την υλοποίηση των προτεραιοτήτων της Ένωσης.

Το 2025 ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη στήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία. Έως το τέλος του περασμένου έτους, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είχαν διαθέσει περισσότερα από 193,3 δισ. ευρώ για στήριξη από την έναρξη του πολέμου, εκ των οποίων 88,3 δισ. ευρώ διατέθηκαν από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η στήριξη αυτή κάλυπτε την ανθρωπιστική βοήθεια, την αντιμετώπιση κρίσεων, τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, τη δημοσιονομική στήριξη και την έγκαιρη ανάκαμψη και ανασυγκρότηση.

Η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ υποστηρίχθηκε επίσης από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2025 με επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, διασυνοριακές υποδομές, έρευνα και καινοτομία, ύψους 12,9 δισ. ευρώ το 2025 για την έρευνα και την καινοτομία. Μεταξύ του 2021 και του 2025, το πρόγραμμα είχε δημιουργήσει περισσότερες από 22 500 επιστημονικές δημοσιεύσεις αξιολογημένες από ομοτίμους, με τη συμμετοχή περισσότερων από 130 000 ερευνητών σε δραστηριότητες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και συνέβαλε σε περισσότερα από 10 000 καινοτόμα προϊόντα και εφαρμογές διανοητικής ιδιοκτησίας. Το πρόγραμμα στήριξε επίσης περισσότερες από 10 000 ΜΜΕ και νεοφυείς επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα υλικά κατά την ίδια περίοδο. Παράλληλα, κινητοποιήθηκαν 58 δισ. ευρώ σε επενδύσεις, με 11,7 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις που δεσμεύτηκαν για έργα που επικεντρώνονται στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κατασκευή συσσωρευτών και το ανανεώσιμο υδρογόνο.

Το NextGenerationEU συνέχισε να στηρίζει την οικονομική ανάκαμψη μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων των κρατών μελών στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το 2025 η Επιτροπή αξιολόγησε 34 αιτήσεις πληρωμής ύψους 87,3 δισ. ευρώ. Σε ολόκληρη την ΕΕ, ο μηχανισμός έχει κάνει πραγματική διαφορά στη ζωή των ατόμων, στηρίζοντας φιλόδοξα επενδυτικά θεματολόγια σε βασικούς τομείς, όπως η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, καθώς και η στήριξη των επιχειρήσεων.

Ο προϋπολογισμός εξακολούθησε επίσης να στηρίζει τους πολίτες και τις περιφέρειες σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το 2025 τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες διέθεσαν 3,3 δισ. ευρώ σε χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής για οικονομικά προσιτή και βιώσιμη στέγαση, 14,5 δισ. ευρώ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση του κινδύνου καταστροφών και 3,1 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα των υδάτων. Μεταξύ 2021 και 2025, ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει στηρίξει επιπλέον 1 434 μεγαβάτ δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας, ευρυζωνική πρόσβαση για περισσότερες από 335 000 κατοικίες και πάνω από 1 000 χιλιόμετρα νέων, αναβαθμισμένων ή εκσυγχρονισμένων οδών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ταυτόχρονα, το 2025 η κοινή γεωργική πολιτική συνέχισε να στηρίζει τα μέσα διαβίωσης και την παραγωγικότητα των αγροτικών περιοχών και να προωθεί δυναμικές αγροτικές οικονομίες με πληρωμές ύψους 53,2 δισ. ευρώ το 2025, φθάνοντας τα 5,5 εκατομμύρια γεωργούς.

Όσον αφορά την ασφάλεια και την άμυνα, ο προϋπολογισμός της ΕΕ συνέβαλε στην ενίσχυση των ικανοτήτων και της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης. Το 2025 δρομολογήθηκαν 63 έργα με ενωσιακή χρηματοδότηση άνω του 1 δισ. ευρώ, με τις ΜΜΕ να αντιπροσωπεύουν το 38 % των δικαιούχων. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας χορήγησε περίπου 1 δισ. ευρώ σε συνεργατική έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία στον τομέα της άμυνας, συμπεριλαμβανομένων άνω των 140 εκατ. ευρώ ειδικά για ΜΜΕ που αναπτύσσουν και δοκιμάζουν ρηξικέλευθες τεχνολογίες. Το σχέδιο ReArm Europe, το οποίο εγκρίθηκε το 2025, θα μπορούσε έως το 2030 να απελευθερώσει δημοσιονομικά περιθώρια ύψους έως 650 δισ. ευρώ μέσω αύξησης του ΑΕΠ κατά 1,5 % στους αμυντικούς προϋπολογισμούς και περιλαμβάνει δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση επειγουσών επενδυτικών αναγκών στον τομέα της άμυνας και ελλείψεων ικανοτήτων.

Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής δράσης, η ΕΕ διέθεσε περίπου 2,6 δισ. ευρώ το 2025 μέσω του προγράμματος ανθρωπιστικής βοήθειας. Υποστήριξε άτομα που επλήγησαν από φυσικούς κινδύνους, συγκρούσεις, εκτοπισμούς, επισιτιστική ανασφάλεια, ακραία φτώχεια, παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και έμφυλη βία. Ιδιαίτερη προτεραιότητα ήταν η Παλαιστίνη, για την οποία διατέθηκαν 220 εκατ. ευρώ για τη στήριξη υπηρεσιών προς τον παλαιστινιακό λαό, τη στήριξη της ανάκαμψης και της σταθεροποίησης της Δυτικής Όχθης και της Γάζας και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα στην Παλαιστίνη.

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ εξακολούθησε να παρέχει σαφή ενωσιακή προστιθέμενη αξία μέσω της στήριξης οριζόντιων προτεραιοτήτων. Το 2025 σχεδόν 64 δισ. ευρώ (33 %) στήριξαν κλιματικούς στόχους και πάνω από 15 δισ. ευρώ (7,8 %) βιοποικιλότητα για την επίτευξη των στόχων του 30 % και του 7,5 % αντίστοιχα, καθώς και πάνω από 19 δισ. ευρώ ψηφιακές προτεραιότητες και σχεδόν 38 δισ. ευρώ ισότητα των φύλων.

Ισχυροί έλεγχοι προστατεύουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ

Η Επιτροπή σημειώνει την αρνητική γνώμη του ΕΕΣ σχετικά με την κανονικότητα των δαπανών στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου. Το εκτιμώμενο ποσοστό σφάλματος του ΕΕΣ είναι 3,8 %, συγκρίσιμο με εκείνο του προηγούμενου έτους (3,6 %) και σημαντικά χαμηλότερο από ό,τι το 2023 (5,6 %) και το 2022 (4,2 %).

Ένα σφάλμα δεν σημαίνει αυτόματα απάτη ή σπατάλη. Τα περισσότερα σφάλματα και παρατυπίες έχουν μη δόλιο χαρακτήρα και τα σχετικά έργα εξακολουθούν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα σύμφωνα με τους στόχους πολιτικής της ΕΕ.

Η Επιτροπή και το ΕΕΣ διαδραματίζουν συμπληρωματικό ρόλο στη διασφάλιση της διαφανούς και υπεύθυνης χρήσης των κονδυλίων της ΕΕ. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις τους για το ποσοστό σφάλματος δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες λόγω των διακριτών εντολών τους.

Για την προστασία του προϋπολογισμού, η Επιτροπή συνεργάζεται με όσους εκτελούν τον προϋπολογισμό της ΕΕ επιτόπου. Η Επιτροπή βασίζεται σε εκτεταμένους ελέγχους από τα κράτη μέλη και άλλους εταίρους υλοποίησης, πέραν των δικών της ελέγχων και λογιστικών ελέγχων. Η Επιτροπή αυξάνει επίσης την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κανόνες χρηματοδότησης απευθυνόμενη απευθείας στους δικαιούχους ενωσιακής χρηματοδότησης μέσω εκστρατειών, εργαστηρίων και άλλων δραστηριοτήτων προβολής.

Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στο κόστος, η Επιτροπή εκτιμά ότι πέτυχε εκ νέου τον στόχο της για διατήρηση του τελικού επιπέδου σφάλματος (δηλαδή του κινδύνου κατά το κλείσιμο), μετά από όλους τους εκ των υστέρων ελέγχους και τη διενέργεια διορθώσεων, κάτω του 2 %.

Όσον αφορά τα προγράμματα που βασίζονται στις επιδόσεις, η Επιτροπή υπολογίζει το μερίδιο των δαπανών που διατρέχουν χαμηλό, μεσαίο και υψηλό κίνδυνο και υποβάλλει σχετικές εκθέσεις με διαφάνεια, οι οποίες απορρέουν από την αξιολόγηση της ορθής λειτουργίας των εθνικών συστημάτων διακυβέρνησης για την κοινή γεωργική πολιτική 2023-2027, καθώς και από την επίτευξη των οροσήμων και των στόχων για τις δαπάνες που σχετίζονται με τις εγκαταστάσεις της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και των Δυτικών Βαλκανίων. Συνολικά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο προϋπολογισμός στο πλαίσιο αυτών των προγραμμάτων βάσει επιδόσεων προστατεύεται επαρκώς.

Το 2025, ως αποτέλεσμα των λογιστικών και λοιπών ελέγχων τους, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εφάρμοσαν προληπτικά και διορθωτικά μέτρα ύψους 9 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων διακοπών και αναστολών πληρωμών και δημοσιονομικών διορθώσεων.

Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι οι δαπάνες στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας ενέχουν χαμηλό επίπεδο κινδύνου. Η Επιτροπή αποκομίζει εύλογη βεβαιότητα σχετικά με την ικανοποιητική εκπλήρωση των οροσήμων και των στόχων βάσει ολοκληρωμένων προληπτικών ελέγχων πριν από την πραγματοποίηση των πληρωμών (συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης της λεπτομερούς τεκμηρίωσης και, όπου απαιτείται, των ζωντανών ελέγχων των συστημάτων και των επιτόπιων επισκέψεων), καθώς και των κατασταλτικών ελεγκτικών εργασιών. Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι τα ορόσημα και οι στόχοι δεν έχουν εκπληρωθεί ικανοποιητικά, η Επιτροπή δεν καταβάλλει το σύνολο ή μέρος της χρηματοδοτικής συνεισφοράς στο εν λόγω κράτος μέλος.

Διασφάλιση της αξιοπιστίας των λογαριασμών και περαιτέρω μετριασμός των κινδύνων

Οι λογαριασμοί του 2025 καταρτίστηκαν για πρώτη φορά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα επόμενης γενιάς της ΕΕ, το SUMMA, το οποίο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό, την εναρμόνιση και την τυποποίηση των χρηματοοικονομικών επιχειρηματικών διαδικασιών της ΕΕ. Το SUMMA περιλαμβάνει συστηματικούς και αυστηρούς ελέγχους που εφαρμόζονται για να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοοικονομικές πληροφορίες χρησιμοποιούνται με ακρίβεια, αντικατοπτρίζουν τις υποκείμενες πράξεις και συνάδουν πλήρως με τους ισχύοντες λογιστικούς κανόνες.

Για να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του συστήματος της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης και η καλή συνεργασία με άλλα βασικά θεσμικά όργανα της ΕΕ που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της απάτης, η Επιτροπή δρομολόγησε επανεξέταση της αρχιτεκτονικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της απάτης τον Ιούλιο του 2025. Τα αποτελέσματα αυτής της επανεξέτασης θα παρουσιαστούν στο τέλος του 2026.

Ιστορικό

Η δημοσίευση της ετήσιας έκθεσης του ΕΕΣ και η παρουσίαση της δέσμης ενοποιημένων δημοσιονομικών εκθέσεων και εκθέσεων λογοδοσίας (IFAR) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενεργοποιούν την ετήσια «διαδικασία απαλλαγής», με απολογισμό της δημοσιονομικής διαχείρισης και των επιτευγμάτων του προϋπολογισμού της ΕΕ το 2025. Η δέσμη IFAR περιλαμβάνει πέντε εκθέσεις της Επιτροπής που προσφέρουν μια ολοκληρωμένη ματιά στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε ο προϋπολογισμός της ΕΕ.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Roman Wimmers on Unsplash