Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει το Βέλγιο [INFR(2025)2199] στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή δεν συμμορφώθηκε με την υποχρέωσή του βάσει του δικαίου της ΕΕ να μην αναγνωρίζει διαιτητικές αποφάσεις επενδυτή-κράτους που παραβιάζουν την αρχή της αυτονομίας του δικαίου της ΕΕ.
Μετά την τροποποίηση ενός καθεστώτος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ορισμένοι επενδυτές είχαν ζητήσει και λάβει διαιτητικές αποφάσεις που υποχρέωναν ορισμένα κράτη μέλη εκτός του Βελγίου να τους καταβάλουν αποζημίωση. Ωστόσο, η νομολογία του Δικαστηρίου διευκρινίζει ότι οι διαιτητικές αποφάσεις αυτού του είδους παραβιάζουν, μεταξύ άλλων, τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να εκτελούνται. Μετά την εκτίμηση αυτή του Δικαστηρίου, τα εν λόγω κράτη μέλη κοινοποίησαν τις εν λόγω διαιτητικές αποφάσεις στην Επιτροπή ως κρατικές ενισχύσεις. Κατά συνέπεια, οι εν λόγω χορηγήσεις δεν μπορούν να καταβληθούν έως ότου η Επιτροπή τις εγκρίνει βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις.
Ωστόσο, οι βελγικές διοικητικές αρχές αναγνώρισαν τις διαιτητικές αποφάσεις, καθιστώντας τις άμεσα εκτελεστές στο Βέλγιο, χωρίς να περιμένουν από την Επιτροπή να επιτρέψει στα άλλα κράτη μέλη να χορηγήσουν την κρατική ενίσχυση. Με τον τρόπο αυτό, το Βέλγιο δημιούργησε άμεσο κίνδυνο να υποχρεωθούν τα άλλα κράτη μέλη να καταβάλουν την αποζημίωση, γεγονός που θα παραβίαζε τα άρθρα 267 και 344 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και τη γενική αρχή της αυτονομίας του Δικαστηρίου, καθώς και την υποχρέωση αναστολής του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και την απόφαση SA.40348 της Επιτροπής σχετικά με το καθεστώς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οι αιτήσεις αναγνωρίσεως των διαιτητικών αποφάσεων συνιστούν απόπειρα καταστρατηγήσεως του δικαίου της Ένωσης. Οι βελγικές αρχές θα έπρεπε να είχαν αρνηθεί την αναγνώριση βάσει της αρχής της καλόπιστης συνεργασίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε συνδυασμό με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, την απόφαση SA.40348 και τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την επενδυτική διαιτησία και την υποχρέωση των διοικητικών αρχών να μην εφαρμόζουν εθνικούς κανόνες που παραβιάζουν το άμεσα εφαρμοστέο δίκαιο της ΕΕ.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή στο Βέλγιο τον Δεκέμβριο του 2025 και αιτιολογημένη γνώμη τον Απρίλιο του 2026. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι βελγικές αρχές δεν έχουν αντιμετωπίσει την παράβαση και, ως εκ τούτου, παραπέμπει το Βέλγιο στο Δικαστήριο.
Ιστορικό
Με τις εν λόγω διαιτητικές αποφάσεις διαπιστώνεται ότι, κατόπιν της τροποποίησης ενός καθεστώτος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ορισμένα κράτη μέλη πλην του Βελγίου παραβίασαν την υποχρέωση δίκαιης και ισότιμης μεταχείρισης έναντι των επενδυτών. Ως εκ τούτου, υποχρεώνουν τα εν λόγω κράτη μέλη να καταβάλουν αποζημίωση στους εν λόγω επενδυτές.
Ωστόσο, η νομολογία του Δικαστηρίου διευκρινίζει ότι οι διαιτητικές αποφάσεις αυτού του είδους παραβιάζουν τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις και την απαγόρευση της διαιτησίας εντός του κράτους επενδυτή της ΕΕ και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να επιβάλλονται. Αυτό σημαίνει ότι, όπως διευκρίνισε επίσης η Επιτροπή στην απόφασή της SA.40348, οποιαδήποτε αποζημίωση σε επενδυτή που αναγνωρίζεται από διαιτητικό δικαστήριο θα ήταν κοινοποιήσιμη κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και θα υπόκειτο στην υποχρέωση αναστολής. Τα διαιτητικά δικαστήρια δεν είναι αρμόδια να εγκρίνουν τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, καθώς αυτό αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Επιτροπής.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Despina Galani on Unsplash
