Σημειώνοντας την αυξημένη επικράτηση εξαιρετικά επιβλαβούς κυβερνοβίας κατά των κοριτσιών και των νέων γυναικών, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα με τα οποία καλεί τις χώρες της ΕΕ και την Επιτροπή να βελτιώσουν την προστασίατων κοριτσιών και των νέων γυναικών στο ψηφιακό περιβάλλον. Με τη δήλωση αυτή, οι υπουργοί ζητούν να ληφθούν αποτελεσματικότερα μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση των διαφόρων μορφών διαδικτυακής κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της επίμονης παρακολούθησης μέσω διαδικτύου, της διαδικτυακής παρενόχλησης, της μη συναινετικής ανταλλαγής εικόνων και της σεξιστικής ρητορικής μίσους.
Τα σημερινά συμπεράσματα αποτελούν κρίσιμο ορόσημο για την προστασία των κοριτσιών και των νεαρών γυναικών στο διαδίκτυο. Η προστασία των ανηλίκων από την ψηφιακή βία ήταν οριζόντια προτεραιότητα της κυπριακής Προεδρίας. Αναγνωρίζουμε ότι η κυβερνοβία κατά των κοριτσιών είναι πραγματική, διαδεδομένη και ταχέως εξελισσόμενη, και ότι η προστασία των κοριτσιών και των νεαρών γυναικών στην ψηφιακή εποχή συνιστά κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη. Αυτό συνεπάγεται ευαισθητοποίηση σχολείων και γονέων και εφοδιασμό αυτών με τα απαραίτητα εργαλεία για την προστασία των νέων, καθώς και διασφάλιση ότι οι αρχές επιβολής του νόμου θα είναι αποτελεσματικότερες και ότι εκείνοι που ασκούν διαδικτυακή βία θα έρχονται αντιμέτωποι με πραγματικές συνέπειες.
Κλέα Παπαέλληνα, Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας της Κυπριακής Δημοκρατίας
Τρέχουσα κατάσταση και ευάλωτη θέση των κοριτσιών
Τα συμπεράσματα βασίζονται σε έκθεση που εκπόνησε το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την ισότητα των φύλων (EIGE). Οι συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ εφήβων σε ολόκληρη την ΕΕ επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η κυβερνοβία επηρεάζει δυσανάλογα τα κορίτσια και τις νέες γυναίκες, καθώς τα κορίτσια στοχοποιούνται συχνότερα από τα αγόρια, συχνά από την πρώτη στιγμή που αρχίζουν να χρησιμοποιούν ψηφιακές τεχνολογίες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επιπλέον, τα κορίτσια και οι νέες γυναίκες ηλικίας 13 έως 18 ετών θεωρούν ανεπαρκείς τις υφιστάμενες προσπάθειες πρόληψης.
Το Συμβούλιο τονίζει ότι η κυβερνοβία έχει τις ρίζες της σε συστημικές ανισότητες και επιβλαβή πρότυπα φύλου που κανονικοποιούν την ανδρική επίθεση και την επίρριψη ευθυνών στα θύματα, και ότι η διαδικτυακή βία συχνά επεκτείνεται σε επιβλαβείς συμπεριφορές στην πραγματική ζωή.
Μέτρα για την καταπολέμηση της κυβερνοβίας
Βάσει των πορισμάτων του EIGE, οι υπουργοί της ΕΕ υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη να αναληφθεί αποφασιστική δράση τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Τα προτεινόμενα μέτρα επικεντρώνονται στη στήριξη των θυμάτων, στην ευαισθητοποίηση, στην επιβολή της νομοθεσίας και στην έρευνα της δυναμικής και των αιτίων της κυβερνοβίας. Οι υπουργοί υπενθυμίζουν επίσης τις ευθύνες των οικονομικών φορέων στο διαδίκτυο.
Στήριξη των θυμάτων
Για τη στήριξη των θυμάτων, το Συμβούλιο καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις να παρέχουν φροντίδα, υποστήριξη ψυχικής υγείας και νομική συνδρομή, με ιδιαίτερη έμφαση σε διατομεακούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η αναπηρία και ο γενετήσιος προσανατολισμός. Αναγνωρίζοντας ότι η μη συναινετική κοινοποίηση συγκεκριμένων εικόνων αποτελεί σοβαρή μορφή βίας, τα συμπεράσματα τονίζουν επίσης τη σημασία της εκπαίδευσης σχετικά με την ψηφιακή συγκατάθεση και ζητούν την προώθηση μιας νοοτροπίας ψηφιακής αυτοφροντίδας στα σχολεία.
Ευαισθητοποίηση
Οι υπουργοί τονίζουν τη σημασία της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών, των εκπαιδευτών και όλων των μαθητών σχετικά με τον ψηφιακό γραμματισμό που λαμβάνει υπόψη τη διάσταση του φύλου. Αυτό περιλαμβάνει την ασφάλεια στο διαδίκτυο, τον εντοπισμό παραπληροφόρησης και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τεχνολογίες που προωθούν την έμφυλη βία. Τα σχολικά προγράμματα σπουδών θα πρέπει επίσης να εξετάζουν θέματα όπως τα έμφυλα στερεότυπα, οι επιβλαβείς κανόνες και η λογοδοσία. Επιπλέον, το Συμβούλιο υποστηρίζει τη συμμετοχή περισσότερων γυναικών στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη ψηφιακών τεχνολογιών, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της ασφάλειας στο διαδίκτυο από τη σκοπιά του φύλου.
Γονείς, φροντιστές και εκπαιδευτές
Το Συμβούλιο ζητεί να παρέχονται στους γονείς, τους φροντιστές και τους νόμιμους κηδεμόνες καθοδήγηση που θα τους βοηθά να αντιδρούν δεόντως στην κακοποίηση που ασκείται με τη χρήση τεχνολογίας, καθώς και πρακτικά εργαλεία, όπως δωρεάν λογισμικό γονικού ελέγχου. Το Συμβούλιο συνιστά επίσης την παροχή κατάρτισης στον τομέα της παρέμβασης των παρισταμένων σε εκπαιδευτικούς και άλλους επαγγελματίες, ώστε να μπορούν να παρεμβαίνουν με ασφάλεια για την αντιμετώπιση της κυβερνοβίας.
Επιβολή της νομοθεσίας, ενίσχυση των πόρων
Για να ενισχυθεί η έννομη αντίδραση, το Συμβούλιο τονίζει την ανάγκη βελτίωσης της ρύθμισης και της επιβολής, συμπεριλαμβανομένων των υφιστάμενων κανόνων της ΕΕ, όπως η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες και η πράξη για την ΤΝ. Ζωτική σημασία, έχει ότι στα συμπεράσματα υπογραμμίζεται ότι πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για τον εντοπισμό διαδικτυακών αποδεικτικών στοιχείων και την ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας. Για να επιτευχθεί αυτό, οι υπουργοί ζητούν μεγαλύτερες επενδύσεις στην τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και τους πόρους των αρχών επιβολής του νόμου και των ΜΚΟ.
Οι ευθύνες των οικονομικών παραγόντων
Επιπλέον, το Συμβούλιο τονίζει την ευθύνη που έχουν οι οικονομικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών πλατφορμών και των παρόχων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, να επιδιώκουν την ασφάλεια με δική τους πρωτοβουλία και εκ σχεδιασμού, να ελέγχουν αποτελεσματικά το περιεχόμενο και να αποτρέπουν την κατάχρηση των υπηρεσιών τους. Αυτό συνεπάγεται επίσης την προώθηση επαρκούς χρηματοδότησης για τις «αξιόπιστες πηγές επισήμανσης παράνομου περιεχομένου» που ειδικεύονται στον εντοπισμό και την αναφορά παράνομου περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων έμφυλης βίας. Επιπλέον, στα συμπεράσματα ζητείται στενότερη συνεργασία μεταξύ του ιδιωτικού τομέα και των αρχών επιβολής του νόμου, ιδίως για τον εντοπισμό περιπτώσεων εμπορίας ανθρώπων.
Επένδυση στην έρευνα και τη συλλογή δεδομένων
Δεδομένου ότι η κυβερνοβία είναι ένα ταχέως εξελισσόμενο φαινόμενο, στα συμπεράσματα τονίζεται η ανάγκη για μακροπρόθεσμη, τεκμηριωμένη έρευνα σχετικά με τις ψυχολογικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της στα κορίτσια. Επιπλέον, το Συμβούλιο τονίζει ότι είναι σημαντικό να μελετηθούν τα βαθύτερα αίτια, τα κίνητρα και οι τακτικές της διαδικτυακής κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξιστικής ρητορικής μίσους που προωθείται από ολοένα και πιο εξέχουσες κοινότητες «ανδρόσφαιρας» και «ακούσιας αγαμίας (incel)».
Ιστορικό πλαίσιο
Η Διακήρυξη και η Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, το θεματολόγιο του ΟΗΕ για την ισότητα των φύλων και τη χειραφέτηση των γυναικών, χρησιμεύει ως το βασικό πλαίσιο σε αυτόν τον τομέα πολιτικής στην παγκόσμια σκηνή, προσδιορίζοντας ρητά τη βία κατά των γυναικών ως μείζον εμπόδιο για την ισότητα, την ανάπτυξη και την ειρήνη.
Επιπλέον, το Συμβούλιο τονίζει ότι είναι σημαντικό να μελετηθούν τα βαθύτερα αίτια, τα κίνητρα και οι τακτικές της διαδικτυακής κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της σεξιστικής ρητορικής μίσους που προωθείται από ολοένα και πιο εξέχουσες κοινότητες «ανδρόσφαιρας» και «ακούσιας αγαμίας (incel)». Η οδηγία για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο νομοθέτημα της ΕΕ για την επίσημη ποινικοποίηση συγκεκριμένων μορφών κυβερνοβίας. Τέλος, ο κανονισμός για την ΤΝ παρέχει το πρώτο ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη, εισάγοντας, για παράδειγμα, ορισμούς και υποχρεώσεις διαφάνειας σχετικά με τα προϊόντα βαθυπαραποίησης που παράγονται από ΤΝ.
