Η Επιτροπή χαιρετίζει την πολιτική συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την οδηγία για την επικαιροποίηση των κανόνων ποινικού δικαίου για τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών. Οι ανησυχητικές τάσεις, όπως ο πολλαπλασιασμός του υλικού κατάχρησης που παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), καθιστούν τη σημερινή συμφωνία ακόμη πιο επίκαιρη.
Η παρούσα οδηγία αντιμετωπίζει τις νέες προκλήσεις, βελτιώνει τη διερεύνηση και τη δίωξη, ενισχύει την πρόληψη και τη συνδρομή στα θύματα και προωθεί τον καλύτερο συντονισμό στην καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Τα βασικά σημεία των νέων κοινών κανόνων είναι τα εξής:
- Επικαιροποιημένοι ορισμοί: Αυτό περιλαμβάνει τον πρώτο πανευρωπαϊκό ορισμό των μη συναινετικών σεξουαλικών πράξεων, επεκτείνοντας επίσης την προστασία στα παιδιά που παραμένουν σιωπηλά. Υπάρχει επίσης σαφής εξαίρεση από την ποινικοποίηση για τις ανοικτές τηλεφωνικές γραμμές όπου τα θύματα ζητούν βοήθεια.
- Νέα αδικήματα που αντικατοπτρίζουν τη σύγχρονη πραγματικότητα: Οι νέοι κανόνες ποινικοποιούν τη χρήση της τεχνολογίας για τη δημιουργία εικόνων και βίντεο σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, βαθιά ψευδών ειδήσεων και άλλου υλικού, τη ζωντανή μετάδοση σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, τον σεξουαλικό εκβιασμό και τα συστήματα ΤΝ για την παραγωγή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Η προστασία από την περιποίηση επεκτείνεται σε παιδιά που έχουν φθάσει στην ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν απειλούνται ή εξαναγκάζονται.
- Ενισχυμένοι κανόνες για την πρόληψη: Με υποχρεωτικούς ελέγχους ποινικού μητρώου για επαγγελματικές και οργανωμένες εθελοντικές δραστηριότητες που απαιτούν άμεση και τακτική επαφή με παιδιά και υποχρέωση αναφοράς για τους εν λόγω επαγγελματίες, όταν το παιδί βρίσκεται σε σοβαρό και άμεσο κίνδυνο.
- Μεγαλύτερη στήριξη των θυμάτων: Να διασφαλιστεί ότι λαμβάνουν την αναγκαία στοχευμένη και κατάλληλη για την ηλικία τους υποστήριξη για τα παιδιά-θύματα (υγειονομική περίθαλψη, τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας, κέντρα παραπομπής) και το δικαίωμα να διεκδικήσουν πλήρη αποζημίωση. Το καθεστώς παραγραφής παρατείνεται επίσης, παρέχοντας στα θύματα τον χρόνο που απαιτείται για να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.
Η ψηφιακή απειλή της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ στον τομέα αυτό συμφωνήθηκαν το 2011 και χρειάστηκε να προσαρμοστούν για να αντιμετωπίσουν την επανάσταση στον ψηφιακό κόσμο που έλαβε χώρα έκτοτε. Οι αναφορές σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο αυξήθηκαν από ένα εκατομμύριο το 2010 σε περισσότερα από 23 εκατομμύρια το 2025. Οι αναφορές αυτές περιείχαν 61,8 εκατομμύρια αρχεία, συμπεριλαμβανομένων 29,4 εκατομμυρίων εικόνων και 26,3 εκατομμυρίων βίντεο. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης μια εκθετική αύξηση της διαδικτυακής άγρας παιδιών (grooming), με τον αριθμό των αναφορών να αυξάνεται κατά περισσότερο από 30 φορές τα τελευταία 5 χρόνια.
Η παρούσα οδηγία αποτελεί σημαντικό επίτευγμα. Ωστόσο, θα είναι αποτελεσματικό μόνο εάν είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε τους παραβάτες. Σήμερα, έως και το 80 % των ποινικών ερευνών για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών κινούνται λόγω αναφορών εικόνων και βίντεο τέτοιας κακοποίησης από παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι συννομοθέτες να καταλήξουν επειγόντως σε συμφωνία σχετικά με τους κανόνες για τις εν λόγω καταγγελίες που αποτρέπουν και καταπολεμούν αποτελεσματικά τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών στο διαδίκτυο.
Επόμενα βήματα
Η νέα αυτή οδηγία πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Μόλις εγκριθεί, θα τροποποιήσει την ισχύουσα νομοθεσία (απόφαση-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου) και θα τεθεί σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιστορικό
Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την επικαιροποίηση των κανόνων του ποινικού δικαίου σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση και τη σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών το 2024. Οι εν λόγω αναθεωρημένοι κανόνες διευρύνουν πλέον τους ορισμούς των αδικημάτων και θεσπίζουν υψηλότερες ποινές και ειδικότερες απαιτήσεις για την πρόληψη και την παροχή βοήθειας στα θύματα. Συμπληρώνουν την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Επιτροπή το 2022, η οποία θεσπίζει υποχρεώσεις για τις εταιρείες του διαδικτύου όσον αφορά τον εντοπισμό, την καταγγελία και την αφαίρεση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στις υπηρεσίες τους.
Ενώ η οδηγία ενισχύει την ασφάλεια δικαίου μέσω ευθυγραμμισμένων ποινικών πλαισίων, ο κανονισμός θεσπίζει επιχειρησιακές υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες, δημιουργώντας ένα σύστημα δύο επιπέδων για την κάλυψη των κενών προστασίας. Ακόμη και με τους νέους ποινικούς κανόνες που συμφωνήθηκαν, δεδομένου ότι ο προσωρινός κανονισμός που επιτρέπει τον εντοπισμό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο έληξε στις 3 Απριλίου και δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί μακροπρόθεσμο πλαίσιο, τα παιδιά εξακολουθούν να προστατεύονται λιγότερο από τη σεξουαλική κακοποίηση. Απαιτείται επειγόντως ένα νέο νομικό πλαίσιο για τον εντοπισμό της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών στο διαδίκτυο για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Gabriel Dalton on Unsplash
