Το Συμβούλιο καθόρισε τη μερική διαπραγματευτική του θέση σχετικά με τον κανονισμό για τη σύσταση του νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΑ), κεντρικού πυλώνα του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ (ΠΔΠ).

Το Ταμείο έχει σχεδιαστεί για να συμβάλει στην αντιμετώπιση του χάσματος καινοτομίας της ΕΕ με τους κύριους παγκόσμιους ανταγωνιστές της, να μειώσει τις εξαρτήσεις και να αυξήσει τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Βάσει ενιαίου εγχειριδίου κανόνων και μέσω ενιαίας πύλης για την υποβολή αιτήσεων, θα διοχετεύει τις επενδύσεις της ΕΕ στις στρατηγικές τεχνολογίες και βιομηχανίες που είναι απαραίτητες ώστε η Ευρώπη να ενισχύσει την παγκόσμια θέση της. Το ΕΤΑ θα αξιοποιεί επίσης ιδιωτικές επενδύσεις παράλληλα με τη δημόσια χρηματοδότηση ώστε να μεγιστοποιείται ο αντίκτυπος κάθε ευρώ.

Η διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου είναι «μερική», διότι δεν περιλαμβάνονται δημοσιονομικά και οριζόντια ζητήματα, τα οποία συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των συνολικών διαπραγματεύσεων για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034.

Η διασφάλιση ότι η Ευρώπη παραμένει ανταγωνιστική, καινοτόμα και ανθεκτική σε ένα όλο και πιο απαιτητικό παγκόσμιο περιβάλλον συνιστά σαφή προτεραιότητα και γνώμονα του έργου μας. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την κλιμάκωση των επενδύσεων, τη χρηματοδότηση έργων υψηλής ποιότητας και υψηλού αντικτύπου σε ολόκληρη την Ένωση και την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η θέση του Συμβουλίου αποσαφηνίζει τις συνέργειες με άλλα ταμεία της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», με την πρόβλεψη ειδικών μέτρων για τις ΜΜΕ. Εισάγει επίσης βελτιώσεις στην αρχική πρόταση της Επιτροπής για την ενίσχυση του ρόλου των κρατών μελών στη διακυβέρνηση του ταμείου.

Χρηματοδότηση της ανταγωνιστικότητας

Το Ταμείο αποσκοπεί στην ενοποίηση 14 υφιστάμενων μέσων σε ένα ενιαίο πλαίσιο, με σκοπό την απλούστευση της ενωσιακής χρηματοδότησης και την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς τομείς πολιτικής:

• καθαρή μετάβαση και απανθρακοποίηση της βιομηχανίας
• υγεία, βιοτεχνολογία, γεωργία και βιοοικονομία
• ψηφιακή πρωτοκαθεδρία
• ανθεκτικότητα και ασφάλεια, αμυντική βιομηχανία και διάστημα

Συντονισμός με άλλα ταμεία και μέσα της ΕΕ

Στη μερική γενική προσέγγιση αποσαφηνίζονται οι συνέργειες μεταξύ του ΕΤΑ και άλλων ταμείων και προγραμμάτων της ΕΕ, δίνεται δε ιδιαίτερη προσοχή στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και διασφαλίζεται ο καθορισμός κοινών προτεραιοτήτων.

Στη θέση του Συμβουλίου ευθυγραμμίζονται επίσης τα βασικά χαρακτηριστικά του μέσου InvestEU του ΕΤΑ με το υφιστάμενο πρόγραμμα InvestEU, η δε χρηματοδότηση έργων υψηλότερου κινδύνου παραμένει στόχος του ΕΤΑ.

Εστίαση στις ΜΜΕ και στήριξη των επιχειρήσεων

Στη θέση του Συμβουλίου προβλέπεται ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ μέσω προγραμμάτων εργασίας και ειδικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, σε συνδυασμό με κίνητρα για την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Η πρωτοβουλία για τη συμβουλευτική έργων του ΕΤΑ και άλλες υπηρεσίες στήριξης των επιχειρήσεων θα επεκταθούν, αποκαθιστώντας καλύτερη σύνδεση μεταξύ του συμβουλευτικού κόμβου InvestEU και του δικτύου «Η ΕΕ για τις επιχειρήσεις».

Διακυβέρνηση και στρατηγική

Με τη θέση του Συμβουλίου ενισχύεται ο ρόλος των κρατών μελών στην υλοποίηση του Ταμείου. Όλες οι διαδικασίες επιτροπολογίας θα υπόκεινται πλέον σε διαδικασία εξέτασης, και θα απαιτούνται επίσημες γνώμες από τα κράτη μέλη σχετικά με τις προτεινόμενες εκτελεστικές πράξεις.

Επιπλέον, με τη θέση του Συμβουλίου ενισχύεται η συμμετοχή των κρατών μελών στη γενική επιτροπή του ΕΤΑ —το συμβουλευτικό όργανο αρμόδιο για τη διακυβέρνηση του προγράμματος— και τους παρέχεται ρόλος στην παροχή στρατηγικής συμβολής στη συνολική κατεύθυνση του Ταμείου και στον καθορισμό των προτεραιοτήτων.

Πολιτική για την αμυντική βιομηχανία

Οι αλλαγές που εισήγαγε το Συμβούλιο ευθυγραμμίζουν τους κανόνες του ΕΤΑ με το ισχύον Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, διασφαλίζοντας ισχυρότερη κυριότητα και έλεγχο από τα κράτη μέλη όσον αφορά τις αποφάσεις ανάθεσης/χορήγησης/απονομής. Με τις αλλαγές διασφαλίζεται επίσης η συνοχή με το υφιστάμενο κεκτημένο στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Διαστημική πολιτική

Όσον αφορά τη διαστημική πολιτική, τα κράτη μέλη έχουν εισαγάγει σημαντικές αλλαγές όσον αφορά τη νέα κυβερνητική υπηρεσία γεωσκόπησης (EOGS), η οποία θα αξιοποιεί τα διαστημικά δεδομένα για τη στήριξη της αυτόνομης ευρωπαϊκής λήψης αποφάσεων στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Το Συμβούλιο εισάγει μια σταδιακή προσέγγιση που περιλαμβάνει τη συγκέντρωση πόρων και την ανάλυση των ελλείψεων. Αποσαφηνίστηκαν η συμμετοχή στην EOGS και οι ρόλοι του Δορυφορικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.

Επόμενα βήματα

Η μερική διαπραγματευτική θέση είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το ΕΤΑ. Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ.

Ιστορικό

Στις εκθέσεις του Enrico Letta (Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά) και του Mario Draghi (Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας) του 2024 τονίζεται το σοβαρό επενδυτικό έλλειμμα στην Ευρώπη. Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση Draghi απαιτούνται πρωτοφανή επίπεδα ετήσιων επενδύσεων για τη χρηματοδότηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και την ενίσχυση της άμυνας, ενώ ο Enrico Letta τόνισε ότι η ενιαία αγορά της ΕΕ παραμένει υπερβολικά κατακερματισμένη, πράγμα που εμποδίζει την επέκταση καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων.

Η πρόταση για το ΕΤΑ αποσκοπεί στην αντιμετώπιση αυτών των διττών προκλήσεων και αποτελεί βασικό στοιχείο του επόμενου ΠΔΠ, του επταετούς σχεδίου δαπανών της ΕΕ. Μετά τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2028-2034, που υποβλήθηκαν τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2025, μια συμφωνία της ΕΕ για το συνολικό ΠΔΠ έως το τέλος του 2026 θα επιτρέψει την έκδοση νομοθετικών πράξεων το 2027 και θα διασφαλίσει την αδιάλειπτη παροχή ενωσιακής χρηματοδότησης στους δικαιούχους από τον Ιανουάριο του 2028.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Christian Lue on Unsplash