Η Προεδρία του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για δύο κανονισμούς που αποσκοπούν στην εφαρμογή δασμολογικών πτυχών της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ, η οποία συνομολογήθηκε στις 21 Αυγούστου 2025.

Η συμφωνία αποτελεί σημαντικό βήμα για την υλοποίηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στην κοινή δήλωση ΕΕ-ΗΠΑ. Αποσκοπεί στην ενίσχυση μιας σταθερής και προβλέψιμης διατλαντικής εμπορικής σχέσης, ενώ παράλληλα κατοχυρώνει ισχυρές διασφαλίσεις και διατηρεί ευελιξία ώστε να είναι σε θέση να προστατεύσει τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ, εάν χρειαστεί.

Η κοινή δήλωση αναμένεται να χρησιμεύσει ως πλατφόρμα για τη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ με σκοπό τη μείωση των δασμών και τη στενή συνεργασία για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.

Η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν τις μεγαλύτερες και πιο ολοκληρωμένες οικονομικές σχέσεις στον κόσμο. Η διαφύλαξη μιας σταθερής, προβλέψιμης και ισορροπημένης διατλαντικής εταιρικής σχέσης είναι προς το συμφέρον και των δύο πλευρών. H Ευρωπαϊκή Ένωση υλοποιεί τις δεσμεύσεις της. Είμαστε και θα παραμείνουμε αξιόπιστος και φερέγγυος εταίρος στο παγκόσμιο εμπόριο. Έχουμε μεριμνήσει στη συμφωνία μας για ισχυρές διασφαλίσεις ώστε να είμαστε σε θέση να προστατεύσουμε τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους.

Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Ο πρώτος (κύριος) κανονισμός καταργεί τους εναπομένοντες τελωνειακούς δασμούς στα βιομηχανικά προϊόντα των ΗΠΑ και παρέχει προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά, μεταξύ άλλων μέσω δασμολογικών ποσοστώσεων (ΔΠ) και μειωμένων δασμών για ορισμένα θαλασσινά και μη ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα των ΗΠΑ. Ο δεύτερος κανονισμός επικεντρώνεται στην παράταση της αναστολής των δασμών για τις εισαγωγές αστακού, συμπεριλαμβανομένου του μεταποιημένου αστακού..

Κύρια στοιχεία της συμφωνίας

Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της κοινής δήλωσης και να προστατευθούν τα συμφέροντα της ΕΕ, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να ενισχύσουν τον κύριο κανονισμό μεταξύ άλλων με τη θέσπιση ισχυρού μηχανισμού διασφάλισης, την ενίσχυση των διατάξεων της ρήτρας αναστολής και τη θέσπιση ρήτρας λήξης ισχύος. Ορισμένα στοιχεία αντικατοπτρίζονται στον δεύτερο κανονισμό σχετικά με τις εισαγωγές αστακού.

Ισχυρός μηχανισμός διασφάλισης

Η συμφωνία περιλαμβάνει ειδικό μηχανισμό διασφάλισης, ο οποίος παρέχει στην ΕΕ τα μέσα για την αντιμετώπιση πιθανών σημαντικών αυξήσεων των εισαγωγών από τις ΗΠΑ που προκαλούν ή απειλούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημία σε εγχώριους παραγωγούς.

Ειδικότερα, κατόπιν δεόντως αιτιολογημένου αιτήματος τριών ή περισσότερων κρατών μελών, της βιομηχανίας ή συνδικαλιστικών οργανώσεων της ΕΕ, ή με δική της πρωτοβουλία, η Επιτροπή θα δρομολογεί εξέταση για να αξιολογήσει κατά πόσον οι αυξημένες εισαγωγές έχουν προκαλέσει ή υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν σοβαρή ζημία σε παραγωγούς της ΕΕ. Όταν υπάρχουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εφαρμογή του κανονισμού.

Ενισχυμένες διατάξεις αναστολής

Επιπλέον, η συμφωνία ενισχύει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εφαρμογή του κανονισμού, μέσω εκτελεστικής πράξης. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εκπληρώνουν τις δεσμεύσεις της κοινής δήλωσης, όταν υπονομεύουν με άλλον τρόπο τους στόχους που επιδιώκονται με την κοινή δήλωση ή διαταράσσουν τις εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις με την ΕΕ, μεταξύ άλλων εισάγοντας διακρίσεις εις βάρος οικονομικών φορέων της ΕΕ ή στοχοποιώντας τους. Ο μηχανισμός αναστολής μπορεί επίσης να ενεργοποιείται όταν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι τέτοιες ενέργειες ενδέχεται να πραγματοποιηθούν στο μέλλον.

Επιπλέον, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να αναστείλει τις παραχωρήσεις όσον αφορά τα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου προς τις ΗΠΑ εάν, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, οι ΗΠΑ εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν δασμολογικό συντελεστή υψηλότερο από 15 % στα παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου που εισάγονται από την ΕΕ.

Χρονικά περιορισμένη εφαρμογή

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν να θεσπίσουν ρήτρα λήξης ισχύος, βάσει της οποίας ο κανονισμός θα παύσει να εφαρμόζεται στα τέλη του 2029, εκτός εάν ληφθούν περαιτέρω μέτρα.

Παρακολούθηση του αντικτύπου των μέτρων

Η συμφωνία προβλέπει τακτική παρακολούθηση των οικονομικών επιπτώσεων των μέτρων ελευθέρωσης του εμπορίου στην οικονομία της ΕΕ. Έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού, και στη συνέχεια ανά τριετία, η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει τους συννομοθέτες σχετικά με τις αλλαγές στον όγκο και την αξία των εμπορικών συναλλαγών των εξαγωγών των ΗΠΑ προς την ΕΕ όσον αφορά τα εμπορεύματα που καλύπτονται από τον/τους κανονισμό/-ούς.

Έξι μήνες πριν από την ημερομηνία λήξης της εφαρμογής του κανονισμού, η Επιτροπή θα υποβάλει ολοκληρωμένη αξιολόγηση που θα εξετάζει, μεταξύ άλλων, τον αντίκτυπο του κανονισμού στις εμπορικές ροές ΕΕ-ΗΠΑ, στη μορφή του εμπορίου, στα δασμολογικά έσοδα και, ειδικότερα, τον αντίκτυπο στις ΜΜΕ. Κατά περίπτωση, η αξιολόγηση αυτή θα συνοδεύεται από νομοθετική πρόταση για την παράταση της εφαρμογής του κανονισμού.

Επόμενα βήματα

Μόλις οριστικοποιηθούν τα κείμενα σε τεχνικό επίπεδο, η προσωρινή συμφωνία για τους δύο κανονισμούς θα πρέπει να προσυπογραφεί και να εκδοθεί και τυπικά από τα δύο θεσμικά όργανα πριν από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα. Οι κανονισμοί θα τεθούν σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσής τους. Ο δεύτερος κανονισμός σχετικά με τις εισαγωγές αστακού θα εφαρμοστεί αναδρομικά από την 1η Αυγούστου 2025.

Γενικές πληροφορίες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη μεγαλύτερη διμερή εμπορική και επενδυτική σχέση και την πιο ολοκληρωμένη οικονομική σχέση στον κόσμο αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών και το 43% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ΕΕ-ΗΠΑ διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία, ανερχόμενο σε περίπου 1,7 τρισ. ευρώ το 2024. Αυτή η βαθιά και ολοκληρωμένη εταιρική σχέση υποστηρίζεται από αμοιβαίες επενδύσεις: το 2023, οι επιχειρήσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ κατείχαν στις αντίστοιχες αγορές πάνω από 4,7 τρισ. ευρώ.

Με τους δύο κανονισμούς που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28 Αυγούστου 2025 θα τεθούν σε εφαρμογή οι δασμολογικές μειώσεις της ΕΕ που ορίζονται στην παράγραφο 1 της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ της 21ης Αυγούστου 2025.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Pierre Châtel-Innocenti on Unsplash