Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε τον αναθεωρημένο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για τη μεταφορά τεχνολογίας (ΚΑΚΜΤ) και τις κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 101 της Συνθήκης σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας (κατευθυντήριες γραμμές), μετά από διεξοδική επανεξέταση των κανόνων που ισχύουν από το 2014.

Οι συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας είναι συμφωνίες με τις οποίες μια επιχείρηση που κατέχει δικαιώματα τεχνολογίας (όπως διπλώματα ευρεσιτεχνίας, δικαιώματα επί σχεδίων και υποδειγμάτων ή δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί λογισμικού) εξουσιοδοτεί μιαν άλλη επιχείρηση, συνήθως με τη παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης δικαιωμάτων, να χρησιμοποιεί τα δικαιώματα για την παραγωγή αγαθών ή υπηρεσιών. Επειδή οι συμφωνίες αυτές διευκολύνουν τη διάδοση της τεχνολογίας και παρέχουν κίνητρα για έρευνα και ανάπτυξη, συχνά προάγουν τον ανταγωνισμό, αλλά ορισμένες συμφωνίες (συγκεκριμένα οι περιορισμοί σε αυτές) μπορούν και να επιφέρουν αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.

Ο ΚΑΚΜΤ απαλλάσσει τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας από την απαγόρευση των αντιανταγωνιστικών συμφωνιών που προβλέπεται στο άρθρο 101 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: ΣΛΕΕ), υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Οι κατευθυντήριες γραμμές βοηθούν τις επιχειρήσεις να ερμηνεύουν τον ΚΑΚΜΤ και παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με την αξιολόγηση της μεταφοράς τεχνολογίας και άλλων συμφωνιών που είναι σχετικές με την τεχνολογία που δεν εμπίπτουν στην απαλλαγή κατά κατηγορία.

Ο αναθεωρημένος ΚΑΚΜΤ και οι κατευθυντήριες γραμμές, παρέχουν στις επιχειρήσεις επικαιροποιημένους κανόνες και καθοδήγηση προκειμένου να τις βοηθήσουν να αξιολογούν τη συμμόρφωση της παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης δικαιωμάτων τεχνολογίας και των συναφών συμφωνιών που συνάπτουν ως προς τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ. Οι αλλαγές στους κανόνες αφορούν δύο βασικά χαρακτηριστικά της ψηφιακής οικονομίας: τη στρατηγική σημασία των δεδομένων και την αυξημένη χρήση τεχνολογιών που είναι ουσιώδεις για τη λειτουργία προτύπου ώστε να καταστεί δυνατή η διαλειτουργικότητα μεταξύ των προϊόντων.

Οι νέοι αυτοί κανόνες θα τεθούν σε ισχύ την 1η Μαΐου 2026.

Κύριες αλλαγές

Οι κύριες αλλαγές στους κανόνες αφορούν νέες πρακτικές της αγοράς:

• Συμφωνίες παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης δεδομένων. Δεδομένης της στρατηγικής σημασίας των δεδομένων, οι αναθεωρημένες κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν ένα νέο τμήμα για την αξιολόγηση της παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης δεδομένων για σκοπούς παραγωγής, σύμφωνα με το άρθρο 101 της ΣΛΕΕ. Στην παρούσα ενότητα εξηγείται, για παράδειγμα, ότι η παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης βάσεων δεδομένων που προστατεύονται από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή από δικαίωμα σε βάση δεδομένων της ΕΕ ευνοεί γενικά τον ανταγωνισμό, καθώς και ότι η Επιτροπή θα αξιολογήσει αυτό το είδος παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης δεδομένων εφαρμόζοντας τις ίδιες αρχές που ισχύουν για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας.
• Ομάδες διαπραγμάτευσης για την παραχώρηση αδειών εκμετάλλευσης (LNG). Πρόκειται για συμφωνίες μεταξύ φορέων υλοποίησης τεχνολογίας να διαπραγματευτούν από κοινού τους όρους των αδειών εκμετάλλευσης τεχνολογίας που επιθυμούν να αποκτήσουν από κατόχους τεχνολογίας. Για παράδειγμα, οι κατασκευαστές προϊόντων ενδέχεται να χρειάζονται πρόσβαση σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας που συνιστούν μέρος ενός τεχνολογικού προτύπου. Οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν πλέον ένα τμήμα στο οποίο εξηγούνται τα πιθανά αποτελέσματα που προάγουν τον ανταγωνισμό και τα πιθανά αντιανταγωνιστικά αποτελέσματα των ομάδων διαπραγμάτευσης, η διάκριση μεταξύ πραγματικών ομάδων διαπραγμάτευσης και συμπράξεων αγοραστών, καθώς και οι σχετικοί παράγοντες για την αξιολόγηση του κατά πόσον μια ομάδα διαπραγμάτευσης είναι πιθανό να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Επισημαίνονται επίσης μέτρα τα οποία μπορούν να λάβουν οι ομάδες διαπραγμάτευσης για να μειώσουν τον κίνδυνο παράβασης του άρθρου 101 της ΣΛΕΕ.

Έγιναν περαιτέρω αλλαγές για να αποσαφηνιστεί και να απλουστευθεί η εφαρμογή των κανόνων.

Ειδικότερα, η εφαρμογή των ορίων μεριδίου αγοράς του ΚΑΚΜΤ έχει απλουστευθεί για περιπτώσεις στις οποίες η παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης δικαιωμάτων λαμβάνει χώρα πριν να διατεθεί στο εμπόριο η τεχνολογία. Επιπλέον, ορισμένες προϋποθέσεις για την περιοχή ασφαλείας για κοινοπραξίες εκμετάλλευσης τεχνολογίας, οι οποίες περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές, διευκρινίστηκαν περαιτέρω προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ευεργέτημα της περιοχής ασφαλείας προορίζεται αποκλειστικά για κοινοπραξίες εκμετάλλευσης που συμμορφώνονται με το άρθρο 101 της ΣΛΕΕ. Οι κοινοπραξίες εκμετάλλευσης τεχνολογίας είναι συμφωνίες βάσει των οποίων πολλαπλοί κάτοχοι τεχνολογίας συνεισφέρουν τα δικαιώματα τεχνολογίας τους σε ένα πακέτο, το οποίο παραχωρείται με άδεια εκμετάλλευσης δικαιωμάτων στους συνεισφέροντες και σε τρίτους. Οι κοινοπραξίες συχνά υποστηρίζουν τεχνολογικά πρότυπα, όπως τα τηλεπικοινωνιακά πρότυπα.

Περισσότερο λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις αλλαγές περιλαμβάνονται σε επεξηγηματική σημείωση που συνοδεύει τους αναθεωρημένους κανόνες.

Ιστορικό

Το άρθρο 101 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ απαγορεύει τις συμφωνίες μεταξύ εταιρειών, οι οποίες περιορίζουν τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, δυνάμει του άρθρου 101 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, οι εν λόγω συμφωνίες μπορούν να κηρύσσονται συμβατές με την εσωτερική αγορά, εφόσον συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές εύλογο μερίδιο του οφέλους που προκύπτει, δίχως να εξαλείφεται ο ανταγωνισμός.

Τον Νοέμβριο του 2024, η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της στο οποίο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του ΚΑΚΜΤ 2014 και των κατευθυντήριων γραμμών που τον συνοδεύουν. Η αξιολόγηση επιβεβαίωσε ότι τα εν λόγω μέσα παραμένουν χρήσιμα και διατηρούν τη συνάφειά τους, αλλά επισήμανε επίσης τομείς στους οποίους επιδέχονται πιθανή βελτίωση όσον αφορά την ασφάλεια δικαίου και την ανάγκη να συνυπολογίζονται οι εξελίξεις της αγοράς. Τον Ιανουάριο του 2025 η Επιτροπή δρομολόγησε εκτίμηση επιπτώσεων για να συγκεντρώσει στοιχεία σχετικά ως προς τις επιλογές για την αναθεώρηση των κανόνων. Αυτό περιλάμβανε ανοικτή δημόσια διαβούλευση, εργαστήριο με τους συμφεροντούχους, συναντήσεις με συμφεροντούχους και εθνικές αρχές ανταγωνισμού, καθώς και μια μελέτη εμπειρογνωμόνων σχετικά με την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης δεδομένων.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Επιτροπή δημοσίευσε προς διαβούλευση σχέδια του αναθεωρημένου ΚΑΚΜΤ και των κατευθυντήριων γραμμών. Οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης ελήφθησαν υπόψη στον νέο ΚΑΚΜΤ και τις κατευθυντήριες γραμμές.

Τα αποτελέσματα των διαφόρων δραστηριοτήτων διαβούλευσης συνοψίζονται στην έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων.

Για περισσότερες πληροφορίες

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα για την παρούσα επανεξέταση στον ιστότοπο για τον ανταγωνισμό της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων περιλήψεων των διαφόρων δραστηριοτήτων διαβούλευσης, παρατηρήσεων των συμφεροντούχων, μελετών που ανατέθηκαν από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, της έκθεσης αξιολόγησης και της έκθεσης εκτίμησης επιπτώσεων.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Andrea De Santis on Unsplash