Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο αποφάσισαν να προχωρήσουν στην εκ βάθρων μεταρρύθμιση του τελωνειακού πλαισίου της ΕΕ προκειμένου να αποκτήσει η Ένωση μια πιο σύγχρονη εργαλειοθήκη για την αντιμετώπιση καταστάσεων όπως οι τεράστιες αυξήσεις του όγκου των εμπορικών συναλλαγών και δη στο ηλεκτρονικό εμπόριο, ο ταχέως αυξανόμενος αριθμός προτύπων της ΕΕ που πρέπει να ελέγχονται στα σύνορα και οι μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές συνθήκες και κρίσεις.

Η μεταρρύθμιση εισάγει ρηξικέλευθα νέα εργαλεία για τη διευκόλυνση του παγκόσμιου εμπορίου, για την αποτελεσματικότερη είσπραξη τελωνειακών δασμών και για την αυστηροποίηση των ελέγχων επί των μη συμμορφούμενων, επικίνδυνων ή μη ασφαλών προϊόντων. Σε γενικές γραμμές, το νέο σύστημα θα επιτρέψει τη διενέργεια αυστηρότερων ελέγχων χωρίς υπερβολικές επιβαρύνσεις για αρχές και για εμπόρους.

Η συμφωνία σηματοδοτεί τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση από τη δημιουργία της τελωνειακής ένωσης το 1968. Ο νέος τελωνειακός κώδικας της Ένωσης θα μας δώσει τα εργαλεία που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίζουμε τις πολλαπλές προκλήσεις που προκαλεί η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα την οικονομική ασφάλεια. Αφού εγκριθεί αυτή η σύγχρονη εργαλειοθήκη, θα διευκολύνει το εμπόριο και θα εξασφαλίζει την ορθή είσπραξη των δασμών, με απλουστευμένο τρόπο και με την απαιτούμενη ασφάλεια δικαίου.

Μάκης Κεραυνός, Υπουργός Οικονομικών της Κυπριακής Δημοκρατίας

Οι συννομοθέτες συμφώνησαν σε νομοθεσία με την οποία επιδιώκονται

• η δημιουργία ενιαίου και υπερσύγχρονου τελωνειακού κόμβου δεδομένων της ΕΕ που θα λειτουργήσει ως μία κεντρική πλατφόρμα για την αλληλεπίδραση εισαγωγέων και εξαγωγέων με τα τελωνεία στην ΕΕ και θα ενισχύσει έτσι την ακεραιότητα των δεδομένων, την ιχνηλασιμότητα και τους τελωνειακούς ελέγχους
• η εισαγωγή βελτιωμένων τελωνειακών απλουστεύσεων για τους πλέον αξιόπιστους συναλλασσόμενους, ώστε να εξοικονομούν χρόνο και χρήμα
• η επιβολή νέου τέλους διεκπεραίωσης, για ολόκληρη την ΕΕ, για τα αντικείμενα που περιέχονται σε μικρά δέματα που εισέρχονται στην ΕΕ
• η δημιουργία νέου αποκεντρωμένου οργανισμού για τα τελωνεία – της τελωνειακής αρχής της ΕΕ – που θα επιβλέπει τον τελωνειακό κόμβο δεδομένων της ΕΕ και θα στηρίζει παράλληλα το έργο διαχείρισης κινδύνων των εθνικών τελωνειακών αρχών.

Η τελωνειακή αρχή της ΕΕ

Ο νέος αποκεντρωμένος οργανισμός της ΕΕ για τα τελωνεία θα συντονίζει τη διακυβέρνηση της τελωνειακής ένωσης της ΕΕ σε ορισμένους τομείς.

Για την υποστήριξη του έργου των εθνικών υπηρεσιών, η τελωνειακή αρχή της ΕΕ θα αναλύει τα συνεχώς επικαιροποιούμενα δεδομένα εισαγωγών και εξαγωγών που περιέχονται στον νέο τελωνειακό κόμβο δεδομένων της ΕΕ και θα βοηθά στον εντοπισμό των πλέον επικίνδυνων φορτίων που εισέρχονται στην ΕΕ, στα οποία θα γίνεται επιθεώρηση κατά προτεραιότητα.

Η αρχή θα συμβάλει επίσης στον καθορισμό τομέων ελέγχου προτεραιότητας και κριτηρίων κινδύνου. Τέλος, θα συντονίζει τη διαχείριση κρίσεων σε επίπεδο ΕΕ στον τελωνειακό τομέα.

Η τελωνειακή αρχή θα εδρεύει στη Λιλ της Γαλλίας. Ημέρα ίδρυσής της θα είναι η ημέρα έναρξης ισχύος του γενικού κανονισμού.

Ο τελωνειακός κόμβος δεδομένων της ΕΕ

Ο τελωνειακός κόμβος δεδομένων της ΕΕ θα είναι το ενιαίο διαδικτυακό περιβάλλον που θα σχεδιαστεί για τη συλλογή και την ανάλυση τελωνειακών δεδομένων, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή ροή εμπορευμάτων εντός και εκτός της ΕΕ. Θα στηρίξει επίσης τη διαχείριση κινδύνων σε επίπεδο ΕΕ που θα αναλάβει η τελωνειακή αρχή της ΕΕ.

Για να συμμορφώνονται με τις τελωνειακές τους υποχρεώσεις, οι επιχειρήσεις που εισάγουν και εξάγουν από την ΕΕ θα χρειάζεται να υποβάλουν τελωνειακές πληροφορίες άπαξ σε αυτή την ενιαία πύλη αντί να υποβάλουν αιτήσεις σε μεμονωμένες τελωνειακές αρχές των οποίων ο αριθμός μπορεί να φτάσει τις 27. Υπάρχει δυνατότητα να εισάγουν τις ίδιες πληροφορίες για την κάλυψη πολλαπλών φορτίων, εξοικονομώντας χρόνο και χρήμα.

Οι εθνικές τελωνειακές αρχές θα αποκτήσουν πλήρη εικόνα των εμπορικών ροών και των αλυσίδων εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, με την υποστήριξη της τελωνειακής αρχής της ΕΕ, τα κράτη μέλη θα έχουν πρόσβαση στα ίδια δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και θα είναι σε θέση να συγκεντρώνουν πληροφορίες για την ταχύτερη, συνεκτικότερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των κινδύνων.

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, ο κόμβος δεδομένων θα τεθεί σε λειτουργία για εμπορεύματα ηλεκτρονικού εμπορίου την 1η Ιουλίου 2028. Η εφαρμογή θα γίνει σταδιακά και το σύνολο των εμπορευματικών μεταφορών θα έχει περιέλθει στο πεδίο αρμοδιότητας του κόμβου έως την 1η Μαρτίου 2034.

Αξιόπιστοι και ελεγμένοι συναλλασσόμενοι (Trust and Check traders)

Με την επικαιροποιημένη νομοθεσία δημιουργείται μια νέα κατηγορία των πλέον διαφανών επιχειρήσεων —οι αξιόπιστοι και ελεγμένοι συναλλασσόμενοι.

Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού, οι εταιρείες που παρέχουν ολοκληρωμένες πληροφορίες σχετικά με τη διακίνηση και τη συμμόρφωση των εμπορευμάτων, μαζί με άλλα αυστηρά κριτήρια, θα απολαμβάνουν πιο εξορθολογισμένες τελωνειακές υποχρεώσεις, όπως απλουστευμένες διαδικασίες για την προσωρινή εναπόθεση και τη διαμετακόμιση.

Οι πλέον αξιόπιστες εταιρείες θα είναι σε θέση να θέτουν τα εμπορεύματά τους σε κυκλοφορία στην ΕΕ χωρίς καμία ενεργή τελωνειακή παρέμβαση.

Άλλες εταιρείες θα εξακολουθήσουν να μπορούν να επωφελούνται από τις ήδη υφιστάμενες απλουστεύσεις που είναι διαθέσιμες σε αξιόπιστους εμπόρους στο πλαίσιο του ισχύοντος καθεστώτος εγκεκριμένων οικονομικών φορέων.

Διαχείριση της εισροής μικρών δεμάτων

Για να συμβάλει στην κάλυψη του αυξανόμενου κόστους από την παρακολούθηση των ολοένα και πιο πολλών μικρών δεμάτων που εισέρχονται στην ΕΕ μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου, το συμφωνηθέν κείμενο εισάγει ένα νέο τέλος διεκπεραίωσης που πρέπει να εισπράττουν οι τελωνειακές αρχές για τα μικρά δέματα που πωλούνται εξ αποστάσεως.

Το ύψος του τέλους θα αποφασιστεί με κατ’ εξουσιοδότηση πράξη της Επιτροπής πριν από την έναρξη εφαρμογής του από τα κράτη μέλη της ΕΕ και το αργότερο έως την 1η Νοεμβρίου 2026.

Οι νέοι κανόνες αποσαφηνίζουν επίσης ότι οι πλατφόρμες και όσοι πωλούν εξ αποστάσεως εντός ΕΕ, λόγου χάρη μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου, θεωρούνται εισαγωγείς των εμπορευμάτων και είναι δική τους η ευθύνη διεκπεραίωσης όλων των τελωνειακών διατυπώσεων και καταβολής των πληρωμών, αντί του τελικού καταναλωτή στην ΕΕ.

Τέλος, η νομοθεσία θα περιλαμβάνει ένα νέο σύστημα οικονομικών κυρώσεων για τις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου που αμελούν συστηματικά τις τελωνειακές υποχρεώσεις τους.

Επόμενα βήματα

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσουν τις προσπάθειες για να οριστικοποιηθούν τα τεχνικά στοιχεία της δέσμης πριν οι συννομοθέτες προβούν στην τελική της έγκριση. Η νέα τελωνειακή νομοθεσία θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή 12 μήνες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.

Γενικές πληροφορίες

Εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια, η τελωνειακή ένωση της ΕΕ λειτουργεί αποτελεσματικά πέραν των εθνικών συνόρων, υπό τη διαχείριση των εθνικών τελωνείων που συνεργάζονται. Ως ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς συνασπισμούς παγκοσμίως, η τελωνειακή ένωση της ΕΕ διαχειρίζεται εμπορικές συναλλαγές αξίας άνω των 4,3 τρισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου το 14% του παγκόσμιου εμπορίου.

Το 2024 είχαμε 2.140 τελωνεία που εργάστηκαν 24 ώρες την ημέρα επί 365 ημέρες τον χρόνο για να εισπράξουν σχεδόν 27 δισ. ευρώ σε τελωνειακούς δασμούς και για να διεκπεραιώσουν την εισαγωγή, την εξαγωγή και τη διαμετακόμιση περισσότερων από 1.370 εκατομμυρίων εμπορευμάτων. Την ίδια χρονιά, οι τελωνειακές αρχές της ΕΕ εντόπισαν 64.000 περιπτώσεις αγαθών που συνιστούσαν κίνδυνο κατά της υγείας των καταναλωτών και κατάσχεσαν 112 εκατομμύρια προϊόντα παραποίησης/απομίμησης.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Galen Crout on Unsplash