Το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το ανθρώπινο κεφάλαιο, η οποία θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων σε επίπεδο ΕΕ, με σκοπό την τόνωση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας.

Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Ευρώπης. Ενώ διαρκείς ελλείψεις εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων επηρεάζουν στρατηγικούς τομείς από την υγεία έως τις ψηφιακές τεχνολογίες, η σημερινή σύσταση αποτελεί αποφασιστικό βήμα προς την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής μας με αποτελεσματικότερες επενδύσεις στις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις δυνατότητες των ανθρώπων.

Μαρίνος Μουσιούττας, Υπουργός Εργασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Γιατί χρειάζεται σύσταση;

Το ανθρώπινο κεφάλαιο —οι γνώσεις, οι δεξιότητες, η εμπειρία, η εκπαίδευση και η κατάρτιση που βοηθούν ένα άτομο ή μια ομάδα στην επίτευξη επαγγελματικών ή προσωπικών στόχων— έχει καθοριστική σημασία για την ανταγωνιστική ισχύ και την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης. Η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με διαρκείς ελλείψεις εργαζομένων και δεξιοτήτων. Οι πιο εκτεταμένες ελλείψεις διαπιστώνονται δε σε τομείς στρατηγικής σημασίας, όπως η υγεία, η γεωργία, οι ΤΠΕ, οι πολιτικοί μηχανικοί και η εκπαίδευση.

Η πρόοδος της τεχνολογίας, καθώς και η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, αναμένεται να επιφέρουν περαιτέρω αύξηση της ζήτησης για νέες δεξιότητες και να επιδεινώσουν τις υφιστάμενες ελλείψεις. Παρομοίως, οι δημογραφικές προκλήσεις, ιδίως η γήρανση του πληθυσμού, είναι πιθανό να δημιουργήσουν περισσότερη πίεση στις αγορές εργασίας.

Η έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων μπορεί επίσης να λειτουργεί ανασταλτικά για τις επενδύσεις και την καινοτομία: το 2024 το 77% των εταιρειών στην ΕΕ δήλωσαν ότι οι ελλείψεις δεξιοτήτων συνιστούσαν εμπόδιο για μακροπρόθεσμες επενδύσεις.

Αντιμετώπιση των ελλείψεων δεξιοτήτων

Στη σύστασή του το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις δεξιοτήτων σε τομείς στρατηγικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ΕΕ, όπως οι ψηφιακές τεχνολογίες, η υγεία, η γεωργία και η άμυνα.

Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι τέσσερις στους πέντε ενήλικες αποκτούν δεξιότητες μέσω κατάρτισης που σχετίζεται με την εργασία και, ως εκ τούτου, ενθαρρύνει την ανάπτυξη συμπράξεων μεταξύ παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης, επιχειρήσεων και άλλων βασικών ενδιαφερόμενων φορέων, όπως οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης.

Ενίσχυση βασικών δεξιοτήτων

Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι πολλοί εκπαιδευόμενοι, και ιδίως όσοι προέρχονται από μειονεκτούντα περιβάλλοντα, αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά την απόκτηση βασικών δεξιοτήτων, που τους δίνουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στην αγορά εργασίας. Καλεί, λοιπόν, τις χώρες της ΕΕ να ενισχύσουν την απόκτηση δεξιοτήτων σε όλες τις ηλικίες και όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και κατάρτισης, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις μειονεκτούσες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία. Ειδικότερα, συνιστά τη διασφάλιση δίκαιης πρόσβασης σε προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα υψηλής ποιότητας και την αύξηση της ελκυστικότητας του επαγγέλματος του εκπαιδευτικού.

Επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ)

Τα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και μαθητείας θεωρούνται συχνά μη ελκυστικά, παρά τα υψηλά επίπεδα απασχόλησης των αποφοίτων (το 2024, το 80% των αποφοίτων ΕΕΚ είχε βρει απασχόληση). Συνεπώς, το Συμβούλιο ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την ελκυστικότητα των προγραμμάτων ΕΕΚ και μαθητείας, ιδίως για τις υποεκπροσωπούμενες ομάδες, όπως οι γυναίκες.

Προγράμματα STEM

Η ζήτηση για επαγγελματίες στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) αυξάνεται, λόγω των τεχνολογικών εξελίξεων, όπως η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης. Παρόλο που τα μαθήματα STEM παραμένουν δημοφιλή στους φοιτητές, περίπου οι μισές χώρες της ΕΕ ανέφεραν μείωση στις εγγραφές κατά την περίοδο 2015-2023. Το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να αυξήσουν τον μέγιστο αριθμό συμμετεχόντων, τη συνάφεια και την ελκυστικότητα των προγραμμάτων STEM στα πανεπιστήμια και τα επαγγελματικά προγράμματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις φοιτήτριες.

Επένδυση στην εκπαίδευση

Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι η δημόσια χρηματοδότηση από μόνη της δεν επαρκεί για τη γεφύρωση του χάσματος δεξιοτήτων, ιδίως όσον αφορά την παροχή βοήθειας στους ενήλικες για την αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση. Στη σύστασή του, ζητεί να εφαρμοστεί για τις επενδύσεις στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και τις δεξιότητες προσέγγιση που θα συνδυάζει τις δημόσιες δαπάνες με τις ιδιωτικές επενδύσεις και θα αξιοποιεί πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ και το InvestEU. Προτρέπει επίσης τα κράτη μέλη να παρακολουθούν και να αξιολογούν τις επενδύσεις αυτές σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι δαπάνες είναι οικονομικά αποδοτικές και τεκμηριωμένες.

Πληροφορίες για τις δεξιότητες

Οι προσβάσιμες, εύκολα κατανοητές, στοχευμένες και επικαιροποιημένες πληροφορίες για τις δεξιότητες είναι απαραίτητες για αποτελεσματικές και ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις πολιτικές εκπαίδευσης, καθώς παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προβλέπουν τη μελλοντική ζήτηση για κάθε δεδομένο επάγγελμα. Στη σύσταση του Συμβουλίου ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν μεθοδολογίες για τη χρήση μαζικών δεδομένων και ΤΝ, ώστε να παρέχουν καλύτερες και πιο έγκαιρες πληροφορίες για τις δεξιότητες, και να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες αυτές πιο τακτικά σε τομείς όπως ο επαγγελματικός προσανατολισμός και ο σχεδιασμός των προγραμμάτων σπουδών.

Γενικές πληροφορίες

Είναι η πρώτη φορά που το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το ανθρώπινο κεφάλαιο, ως μέσο για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού και δεξιοτήτων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Η σύσταση συμπληρώνει τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση που εγκρίνονται κάθε χρόνο. Πρωταρχικός σκοπός της φθινοπωρινής δέσμης του Εξαμήνου είναι η τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, για την οποία χρειάζεται ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Η σύσταση ανακοινώθηκε αρχικά από την Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025 στο πλαίσιο της Ένωσης Δεξιοτήτων και συμπεριλήφθηκε στη φθινοπωρινή δέσμη του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2025.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Alex Kotliarskyi on Unsplash