Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε προκαταρκτικά ότι το TikTok παραβιάζει τον νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες λόγω του εθιστικού σχεδιασμού του. Αυτό περιλαμβάνει λειτουργίες όπως άπειρη κύλιση, αυτόματη αναπαραγωγή, ειδοποιήσεις ώθησης και το εξαιρετικά εξατομικευμένο σύστημα συστάσεων.
Εκτίμηση κινδύνου
Η έρευνα της Επιτροπής δείχνει προκαταρκτικά ότι το TikTok δεν αξιολόγησε επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα εθιστικά χαρακτηριστικά θα μπορούσαν να βλάψουν τη σωματική και ψυχική ευεξία των χρηστών του, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων και των ευάλωτων ενηλίκων.
Για παράδειγμα, με τη συνεχή «ανταμοιβή» των χρηστών με νέο περιεχόμενο, ορισμένα χαρακτηριστικά σχεδιασμού του TikTok τροφοδοτούν την επιθυμία να συνεχιστεί η κύλιση και να μετατοπιστεί ο εγκέφαλος των χρηστών σε «λειτουργία αυτόματου πιλότου». Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε καταναγκαστική συμπεριφορά και να μειώσει τον αυτοέλεγχο των χρηστών.
Επιπλέον, στην αξιολόγησή του, το TikTok αγνόησε σημαντικούς δείκτες καταναγκαστικής χρήσης της εφαρμογής, όπως ο χρόνος που περνούν οι ανήλικοι στο TikTok τη νύχτα, η συχνότητα με την οποία οι χρήστες ανοίγουν την εφαρμογή και άλλοι πιθανοί δείκτες.
Μέτρα άμβλυνσης του κινδύνου
Το TikTok φαίνεται να μην εφαρμόζει εύλογα, αναλογικά και αποτελεσματικά μέτρα για τον μετριασμό των κινδύνων που απορρέουν από τον εθιστικό σχεδιασμό του.
Για παράδειγμα, τα τρέχοντα μέτρα στο TikTok, ιδίως τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου οθόνης και τα εργαλεία γονικού ελέγχου, δεν φαίνεται να μειώνουν αποτελεσματικά τους κινδύνους που απορρέουν από τον εθιστικό σχεδιασμό του TikTok. Τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου δεν φαίνεται να είναι αποτελεσματικά στο να επιτρέπουν στους χρήστες να μειώσουν και να ελέγξουν τη χρήση του TikTok, επειδή είναι εύκολο να απορριφθούν και να εισαγάγουν περιορισμένες τριβές. Ομοίως, οι γονικοί έλεγχοι ενδέχεται να μην είναι αποτελεσματικοί, διότι απαιτούν πρόσθετο χρόνο και δεξιότητες από τους γονείς για την εισαγωγή των ελέγχων.
Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η TikTok πρέπει να αλλάξει τον βασικό σχεδιασμό της υπηρεσίας της. Για παράδειγμα, με την απενεργοποίηση βασικών εθιστικών χαρακτηριστικών, όπως η «άπειρη κύλιση» με την πάροδο του χρόνου, την εφαρμογή αποτελεσματικών «διαλειμμάτων στην οθόνη», μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της νύχτας, και την προσαρμογή του συστήματος συστάσεων.
Τα εν λόγω προκαταρκτικά πορίσματα δεν προδικάζουν το αποτέλεσμα της έρευνας.
Οι προκαταρκτικές απόψεις της Επιτροπής βασίζονται σε διεξοδική έρευνα που περιλάμβανε ανάλυση των εκθέσεων εκτίμησης κινδύνου του TikTok, εσωτερικά δεδομένα και έγγραφα και απαντήσεις του TikTok σε πολλαπλά αιτήματα παροχής πληροφοριών, επανεξέταση της εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας σχετικά με το θέμα αυτό και συνεντεύξεις με εμπειρογνώμονες σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένου του συμπεριφορικού εθισμού.
Επόμενα βήματα
Το TikTok έχει πλέον τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμα υπεράσπισής του. Μπορεί να εξετάζει τα έγγραφα που περιέχονται στους φακέλους έρευνας της Επιτροπής και να απαντά γραπτώς στα προκαταρκτικά πορίσματα της Επιτροπής. Παράλληλα, θα ζητηθεί η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών.
Εάν οι απόψεις της Επιτροπής επιβεβαιωθούν τελικά, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει στην επιβολή προστίμου ανάλογου προς τη φύση, τη σοβαρότητα, την επανάληψη και τη διάρκεια της παράβασης και να ανέλθει σε ποσοστό έως και 6 % του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του παρόχου.
Ιστορικό
Τα προκαταρκτικά πορίσματα της Επιτροπής σήμερα αποτελούν μέρος της επίσημης διαδικασίας της για τη διερεύνηση της συμμόρφωσης του TikTok με τον νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η οποία κινήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2024. Εκτός από τον εθιστικό σχεδιασμό, η παρούσα έρευνα καλύπτει το «φαινόμενο της τρύπας του κουνελιού» των συστημάτων συστάσεων της TikTok, τον κίνδυνο οι ανήλικοι να έχουν εμπειρία ακατάλληλη για την ηλικία τους λόγω ψευδούς παρουσίασης της ηλικίας τους, καθώς και τις υποχρεώσεις των πλατφορμών να διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας για τους ανηλίκους.
Η έρευνα περιλάμβανε επίσης την πρόσβαση των ερευνητών σε δημόσια δεδομένα, για τα οποία εγκρίθηκαν προκαταρκτικά πορίσματα τον Οκτώβριο του 2025, και τη διαφημιστική διαφάνεια, η οποία περατώθηκε μέσω δεσμευτικών υποχρεώσεων τον Δεκέμβριο του 2025.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Solen Feyissa on Unsplash
