Τι εγκρίνει η Επιτροπή;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική της ΕΕ για τις θεωρήσεις. Παρέχει μια σαφή, συνεκτική και πιο στρατηγική προσέγγιση στην πολιτική θεωρήσεων της ΕΕ, η οποία προωθεί τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της ΕΕ και καθιστά την ΕΕ καλύτερα εξοπλισμένη για να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη κινητικότητα, την περιφερειακή αστάθεια και τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό. Η στρατηγική ενισχύει τον ρόλο της πολιτικής θεωρήσεων στην προστασία της ακεραιότητας του χώρου Σένγκεν, στη στήριξη των νόμιμων ταξιδιών και της οικονομικής δραστηριότητας και στην προώθηση των συμφερόντων της ΕΕ και της παγκόσμιας θέσης της.
Η Επιτροπή υποβάλλει επίσης σύσταση στην οποία καθορίζονται συγκεκριμένα μέτρα που τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να λάβουν εντός του υφιστάμενου νομικού πλαισίου για να καταστήσουν την ΕΕ ελκυστικότερη για τους σπουδαστές, τους ερευνητές, τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης και εξειδίκευσης, τους ιδρυτές νεοφυών επιχειρήσεων και τους καινοτόμους επιχειρηματίες.
Ποιο είναι το ισχύον νομικό πλαίσιο για τις θεωρήσεις βραχείας διάρκειας;
Και οι 29 χώρες του χώρου Σένγκεν εφαρμόζουν τους ίδιους κανόνες θεώρησης για βραχεία διαμονή.
Οι υπήκοοι των χωρών που υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης μπορούν να λάβουν θεώρηση βραχείας διάρκειας για να εισέλθουν στον χώρο Σένγκεν για επίσκεψη έως 90 ημερών εντός οποιασδήποτε περιόδου 180 ημερών. Οι ίδιοι κανόνες που αφορούν τη διάρκεια παραμονής στον χώρο Σένγκεν ισχύουν και για τους υπηκόους των χωρών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης.
Όταν κάποιος εισέρχεται σε μια χώρα του χώρου Σένγκεν, αρχίζει η περίοδος των 180 ημερών. Μπορούν να εισέλθουν στις χώρες του χώρου Σένγκεν όσες φορές επιθυμούν, αλλά παραμένουν μόνο για συνολικά 90 ημέρες, κάθε 180 ημέρες. Η θεώρηση Σένγκεν ισχύει γενικά για κάθε χώρα του χώρου Σένγκεν.
Ποιες θεωρήσεις είναι εναρμονισμένες σε επίπεδο ΕΕ;
Οι θεωρήσεις βραχείας διαμονής (για διαμονή έως 90 ημερών εντός οιασδήποτε περιόδου 180 ημερών) εναρμονίζονται σε επίπεδο ΕΕ. Διέπονται από το δίκαιο της ΕΕ, με κοινούς όρους, διαδικασίες και ισχύ που εφαρμόζονται σε ολόκληρο τον χώρο Σένγκεν, όπως ορίζεται στον κώδικα θεωρήσεων.
Οι θεωρήσεις μακράς διάρκειας, για διαμονή άνω των 90 ημερών, εκδίδονται βάσει του εθνικού δικαίου και παραμένουν εθνική αρμοδιότητα. Η νομοθεσία της ΕΕ εναρμονίζει τους όρους εισδοχής για συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως οι σπουδαστές, οι ερευνητές και οι εργαζόμενοι υψηλής ειδίκευσης, αλλά η ίδια η θεώρηση παραμένει εθνική.
Σε κάθε περίπτωση, η επεξεργασία και η έκδοση θεωρήσεων πραγματοποιούνται από τα κράτη μέλη.
Το νομικό πλαίσιο της πολιτικής θεωρήσεων της ΕΕ για τις θεωρήσεις βραχείας διαμονής καθορίζεται σε επίπεδο ΕΕ και εφαρμόζεται από τα κράτη μέλη μέσω των προξενείων τους.
Η εφαρμογή της πολιτικής θεωρήσεων της ΕΕ παρακολουθείται από την Επιτροπή και σε συνεργασία με τα κράτη μέλη μέσω αξιολογήσεων Σένγκεν.
Πολίτες από ποιες χώρες μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς θεώρηση στην ΕΕ;
Υπήκοοι άνω των 60 τρίτων χωρών μπορούν επί του παρόντος να ταξιδεύουν χωρίς θεώρηση στην ΕΕ.
Ο κατάλογος των χωρών των οποίων οι υπήκοοι απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης και απαιτείται θεώρηση παρατίθεται αντίστοιχα στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του κανονισμού για τις θεωρήσεις.
Μεμονωμένες χώρες Σένγκεν μπορούν να χορηγήσουν πρόσβαση χωρίς θεώρηση σε ορισμένες κατηγορίες ατόμων - για παράδειγμα διπλωματικό προσωπικό, ένοπλες δυνάμεις, πρόσφυγες και μαθητές σε εκδρομή.
Πώς μπορούν οι τρίτες χώρες να εξασφαλίσουν ταξίδια χωρίς θεώρηση στην ΕΕ;
Επί του παρόντος, ο καθορισμός των τρίτων χωρών οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται ή απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης θα πρέπει να πραγματοποιείται βάσει εξέτασης, κατά περίπτωση, διαφόρων κριτηρίων. Σε αυτές περιλαμβάνονται η μετανάστευση, η ασφάλεια, ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η αμοιβαιότητα και το οικονομικό όφελος - ιδίως όσον αφορά τον τουρισμό και το εξωτερικό εμπόριο (άρθρο 1 του κανονισμού για τις θεωρήσεις). Εναπόκειται στην Επιτροπή να προτείνει νέες απαλλαγές από την υποχρέωση θεώρησης, βάσει αξιολόγησης των κριτηρίων αυτών.
Η στρατηγική προτείνει την αναθεώρηση των προϋποθέσεων για τη χορήγηση απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης στις χώρες εταίρους, ώστε η διαδικασία να καταστεί πιο προβλέψιμη και πιο στρατηγική. Στη στρατηγική, η Επιτροπή προτείνει να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για ένα νέο πλαίσιο και μεθοδολογία για την αξιολόγηση πιθανών απαλλαγών από την υποχρέωση θεώρησης για τρίτες χώρες, βάσει σαφών και διαφανών κριτηρίων. Εκτός από την τρέχουσα ποιοτική αξιολόγηση, οι πιθανοί πρόσθετοι δείκτες θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τα ποσοστά απόρριψης αιτήσεων θεώρησης, τις αβάσιμες αιτήσεις ασύλου, τα ποσοστά επιστροφής, τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, της επιστροφής και της επανεισδοχής. Με βάση τη μεθοδολογία αυτή, η Επιτροπή θα αξιολογήσει στη συνέχεια κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις για να προταθεί η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι απαλλαγές από την υποχρέωση θεώρησης στηρίζουν την ασφάλεια, τη διαχείριση της μετανάστευσης και άλλα στρατηγικά συμφέροντα της ΕΕ.
Τι είναι ο μηχανισμός του άρθρου 25α;
Η πολιτική θεωρήσεων βραχείας διαμονής της ΕΕ απαιτεί από τις τρίτες χώρες να δέχονται εκ νέου τους υπηκόους τους που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ. Η Επιτροπή αξιολογεί ετησίως τη συνεργασία για την επανεισδοχή των τρίτων χωρών που δεσμεύονται από θεωρήσεις, υποβάλλει εκθέσεις στο Συμβούλιο και συμμετέχει ενεργά σε διάλογο για τη βελτίωση της συνεργασίας με τους εταίρους στον τομέα της επανεισδοχής (βάσει του άρθρου 25α του κώδικα θεωρήσεων).
Στις περιπτώσεις που η Επιτροπή κρίνει ανεπαρκή τη συνεργασία μίας ή περισσότερων χωρών εταίρων για την επανεισδοχή, η Επιτροπή μπορεί να προτείνει στο Συμβούλιο στοχευμένα μέτρα για τις θεωρήσεις με σκοπό την προώθηση της εν λόγω συνεργασίας, λαμβάνοντας υπόψη τις συνολικές σχέσεις της Ένωσης με τις οικείες χώρες. Τα εν λόγω στοχευμένα μέτρα μπορούν να περιλαμβάνουν: αναστολή της έκδοσης θεωρήσεων πολλαπλών εισόδων, μεγαλύτερο χρόνο διεκπεραίωσης ή αυξημένα τέλη θεώρησης.
Στη συνέχεια, εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν σχετικά με τα επόμενα βήματα. Παράλληλα, η Επιτροπή συνεχίζει την ενεργό συνεργασία της με τρίτες χώρες για τη βελτίωση της συνεργασίας στον τομέα της επανεισδοχής.
Η στρατηγική προτείνει την αναθεώρηση του μηχανισμού του άρθρου 25α στο πλαίσιο της προγραμματισμένης νομοθετικής αναθεώρησης του κώδικα θεωρήσεων (η οποία προβλέπεται για το 2026). Στόχος θα είναι να καταστεί ο μηχανισμός πιο ευέλικτος, καλύτερα εξοπλισμένος για να αντιδρά σε σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της συνεργασίας για την επανεισδοχή και πιο ευθυγραμμισμένος με τον στόχο της Ένωσης για διασφάλιση και προώθηση των συμφερόντων της ΕΕ.
Αυτό θα συμπληρωθεί με ad hoc μέτρα που θα παρέχουν κίνητρα για συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και της πρόληψης της παράνομης μετανάστευσης και της παράνομης διακίνησης μεταναστών.
Ποια είναι τα βασικά μέτρα που προτείνονται στη σύσταση σχετικά με την προσέλκυση ταλέντων για καινοτομία;
Η σύσταση σχετικά με την προσέλκυση ταλέντων για την καινοτομία αποσκοπεί στην παροχή καθοδήγησης στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο πλήρους αξιοποίησης των δυνατοτήτων ευελιξίας που επιτρέπονται βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου της ΕΕ, για την καλύτερη προσέλκυση διεθνών φοιτητών, ερευνητών, εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης, ιδρυτών νεοφυών επιχειρήσεων και καινοτόμων επιχειρηματιών.
Για τον σκοπό αυτό, προωθεί τη χρήση ταχειών διαδικασιών, καθώς και εξορθολογισμένων διαδικασιών για την απόκτηση θεωρήσεων μακράς διάρκειας και αδειών διαμονής.
Ζητεί επίσης σαφέστερες και ευκολότερα προσβάσιμες πληροφορίες για τους υποψήφιους εργαζομένους και εργοδότες, ώστε να μπορέσουν να κατανοήσουν καλύτερα τις απαιτήσεις θεώρησης μακράς διάρκειας και άδειας διαμονής και τις διαθέσιμες οδούς πρόσληψης.
Ο ισχυρότερος συντονισμός μεταξύ των εθνικών αρχών, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και του ευρύτερου οικοσυστήματος καινοτομίας θα βελτιώσει περαιτέρω την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών πρόσληψης.
Η σύσταση ενθαρρύνει επίσης την ενισχυμένη συνεργασία με τις χώρες εταίρους μέσω αμοιβαία επωφελών πρωτοβουλιών, όπως οι εταιρικές σχέσεις προσέλκυσης ταλέντων, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των ελλείψεων δεξιοτήτων μέσω της συνεργασίας και των κοινών πόρων.
Ποιοι είναι οι ισχύοντες κανόνες για την εργασία, τις σπουδές και τη διεξαγωγή έρευνας στην ΕΕ;
Ενώ τα κράτη μέλη παραμένουν υπεύθυνα για την εισδοχή υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς που σχετίζονται με την εργασία, η ΕΕ μπορεί να καθορίζει κοινούς όρους εισδοχής και δικαιώματα για ορισμένες κατηγορίες ταξιδιωτών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει νομοθεσία για την εναρμόνιση των προϋποθέσεων εισόδου και διαμονής για ορισμένες κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης (οδηγία της ΕΕ για την μπλε κάρτα), των σπουδαστών, των ασκουμένων, των εθελοντών και των ερευνητών.
Πέρα από αυτό το νομικό πλαίσιο, η Επιτροπή έχει δραστηριοποιηθεί με διάφορες πρόσθετες πρωτοβουλίες. Ο κανονισμός για τη δεξαμενή ταλέντων της ΕΕ, ο οποίος εγκρίθηκε πρόσφατα, θα διευκολύνει τις διεθνείς προσλήψεις μέσω της αντιστοίχισης ειδικευμένων εργαζομένων με εργοδότες της ΕΕ. Έχουν ήδη δρομολογηθεί εταιρικές σχέσεις προσέλκυσης ταλέντων με πέντε χώρες εταίρους, με στόχο να καταστεί η ΕΕ πιο ανταγωνιστική όσον αφορά την προσέλκυση και τη διατήρηση ταλέντων. Η ΕΕ συνεργάζεται επίσης με την Ινδία και θα δρομολογήσει σύντομα το πρώτο πιλοτικό ευρωπαϊκό γραφείο νομικής πύλης στην Ινδία, έναν κόμβο ενιαίας εξυπηρέτησης για την παροχή πληροφοριών και τη στήριξη της κυκλοφορίας των εργαζομένων στην ΕΕ, αρχής γενομένης από τον τομέα των ΤΠΕ.
Πώς ενισχύει αυτή η στρατηγική τον ρόλο της πολιτικής θεωρήσεων ως εργαλείου εξωτερικής πολιτικής;
Η πολιτική θεωρήσεων αποτελεί ισχυρό μοχλό στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ, διαμορφώνοντας τη συνεργασία με τις χώρες εταίρους και προωθώντας τα συμφέροντα της ΕΕ στο εξωτερικό. Η στρατηγική επιτρέπει στην ΕΕ να προσαρμόζει τους όρους θεώρησης σύμφωνα με τη συνεργασία σε τομείς στρατηγικής σημασίας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων ή η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης συνδέεται με διαρκείς δεσμεύσεις των χωρών εταίρων. Με τον τρόπο αυτό, η πολιτική θεωρήσεων στηρίζει τον διάλογο, τη συνεργασία και τη μόχλευση, παραμένοντας παράλληλα συνεπής με τις αξίες και τα συμφέροντα της ΕΕ.
Τι είναι ο μηχανισμός αναστολής των θεωρήσεων; Έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν;
Ο μηχανισμός αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης επιτρέπει στην ΕΕ να αναστέλλει ή να τερματίζει τις απαλλαγές από την υποχρέωση θεώρησης υπό συγκεκριμένες περιστάσεις. Ο μηχανισμός αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης θεσπίστηκε το 2013 για να καταστεί δυνατή η προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης σε περίπτωση αιφνίδιας και σημαντικής αύξησης της παράτυπης μετανάστευσης. Ο μηχανισμός αναθεωρήθηκε στη συνέχεια το 2017 για να διευκολύνει τα κράτη μέλη να κοινοποιούν τις περιστάσεις που οδηγούν σε πιθανή αναστολή, ώστε να μπορεί η Επιτροπή να ενεργοποιεί τον μηχανισμό αναστολής με δική της πρωτοβουλία.
Τον Οκτώβριο του 2023 η Επιτροπή πρότεινε την περαιτέρω ενίσχυσή της, διευρύνοντας τους λόγους αναστολής και ενισχύοντας την παρακολούθηση των χωρών που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης. Ο αναθεωρημένος μηχανισμός τέθηκε σε ισχύ στις 30 Δεκεμβρίου 2025.
Μέχρι στιγμής, ο μηχανισμός αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης έχει ενεργοποιηθεί δύο φορές:
- Βανουάτου: Το 2022 η συμφωνία απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με το Βανουάτου ανεστάλη εν μέρει, προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι για την ασφάλεια που εγείρονται από τα προγράμματα χορήγησης ιθαγένειας σε επενδυτές («χρυσά διαβατήρια») του Βανουάτου. Στη συνέχεια, η απαλλαγή από την υποχρέωση θεώρησης ανακλήθηκε οριστικά το 2024.
- Γεωργία: Τον Ιανουάριο του 2026 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία στο πλαίσιο του νέου μηχανισμού αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους της Γεωργίας που κατέχουν διπλωματικά, υπηρεσιακά και επίσημα διαβατήρια.
Πώς μπορεί η ΕΕ να αντιδράσει σε εχθρικές ενέργειες τρίτων χωρών;
Σε ένα ολοένα και πιο ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι σε θέση να αντιδρά γρήγορα και αναλογικά σε εχθρικές ενέργειες τρίτων χωρών.
Μετά τη στρατιωτική εισβολή πλήρους κλίμακας της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ έλαβε πρωτοφανή μέτρα για να σταματήσει η Ρωσία την άδικη και απρόκλητη επίθεσή της:
Τον Σεπτέμβριο του 2022 η ΕΕ ανέστειλε πλήρως τη συμφωνία με τη Ρωσία για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων. Επίσης, το 2022 η Επιτροπή ενέκρινε σαφείς δέσμες κατευθυντήριων γραμμών για τη στήριξη των κρατών μελών ώστε να μην δοθεί προτεραιότητα στις θεωρήσεις για τους Ρώσους (εκτός από πολύ λίγες ειδικές κατηγορίες) και να δοθεί έμφαση στην ασφάλεια και τον έλεγχο των συνόρων. Τον Νοέμβριο του 2025 η Επιτροπή θέσπισε αυστηρότερους κανόνες σχετικά με τις θεωρήσεις για τους Ρώσους υπηκόους, ώστε οι Ρώσοι υπήκοοι να μην λαμβάνουν πλέον θεωρήσεις πολλαπλών εισόδων.
Η Επιτροπή ανέστειλε επίσης εν μέρει τη συμφωνία με τη Λευκορωσία για την απλούστευση της έκδοσης θεωρήσεων, τον Σεπτέμβριο του 2021. Η αναστολή αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες υπαλλήλων που συνδέονται με το καθεστώς.
Η στρατηγική για τις θεωρήσεις ανακοινώνει τη δυνατότητα θέσπισης, στο πλαίσιο μελλοντικής νομοθετικής πρότασης για αναθεώρηση του κώδικα θεωρήσεων, μιας νέας κατηγορίας στοχευμένων περιοριστικών μέτρων για τις θεωρήσεις εντός του πλαισίου πολιτικής θεωρήσεων της ΕΕ.
Αυτή η νέα κατηγορία μέτρων θα μπορούσε να περιλαμβάνει τον εφοδιασμό της Επιτροπής με τη δυνατότητα να θεσπίζει, σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη, δεσμευτικά μέτρα που είναι προς το συμφέρον της ΕΕ και θα επιτρέπουν την αναστολή, την απόρριψη ή τον περιορισμό των αιτήσεων θεώρησης που υποβάλλονται από υπηκόους των εν λόγω τρίτων χωρών.
Ένα τέτοιο μέσο θα επέτρεπε στην ΕΕ να ανταποκρίνεται καλύτερα σε περιπτώσεις υβριδικών επιθέσεων, χειραγώγησης πληροφοριών και παρεμβάσεων, πολιτικά υποκινούμενης εργαλειοποίησης μεταναστών, εργαλειοποίησης της μετανάστευσης ως όπλου και ανοικτών επιθετικών ενεργειών. Θα αυξήσει τη στρατηγική αυτονομία και συνοχή της Ένωσης, ευθυγραμμίζοντας στενότερα την πολιτική θεωρήσεων με τους στόχους της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας της ΕΕ.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Markus Spiske on Unsplash
