Το Συμβούλιο εξέδωσε δύο αποφάσεις για την υπογραφή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA) και της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας (iTA) μεταξύ της ΕΕ και της Mercosur.
Μαζί οι συμφωνίες αυτές αποτελούν σημαντικό ορόσημο στη μακροχρόνια σχέση της ΕΕ με τους εταίρους της Mercosur — Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη. Μόλις τεθούν σε ισχύ, θα θεσπίσουν ένα πλαίσιο για τον πολιτικό διάλογο, τη συνεργασία και τις εμπορικές σχέσεις εντός μιας εκσυγχρονισμένης και ολοκληρωμένης εταιρικής σχέσης.
Πριν από την επίσημη σύναψη των συμφωνιών από το Συμβούλιο, απαιτείται η έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για να τεθεί σε ισχύ η EMPA, θα απαιτηθεί επίσης επικύρωση από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur
Η EMPA συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο τον πολιτικό διάλογο, τη συνεργασία και τη συνολική τομεακή δέσμευση. Περιλαμβάνει επίσης έναν εμπορικό και επενδυτικό πυλώνα, ο οποίος θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή μόλις συναφθεί και τεθεί σε ισχύ η συμφωνία.
Οι διατάξεις αυτές θα ενισχύσουν τη συνεργασία σε τομείς όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η δράση για το περιβάλλον και το κλίμα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κινητικότητα, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η διαχείριση κρίσεων. Οι σχετικές με τον πολιτικό διάλογο διατάξεις θα προωθήσουν τον στενότερο συντονισμό όσον αφορά παγκόσμιες προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η διατήρηση της ειρήνης και η μετανάστευση. Το πλαίσιο αυτό θα διευκολύνει επίσης τη δυναμική ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τη διακυβέρνηση έως την τεχνολογική καινοτομία. Η EMPA ενισχύει επίσης τον συντονισμό ΕΕ–Mercosur σε πολυμερή φόρουμ και παρέχει διαρθρωμένες πλατφόρμες τομεακού διαλόγου.
Σύμφωνα με την απόφαση που εκδόθηκε σήμερα, η ΕΕ θα υπογράψει τη συμφωνία και θα θέσει σε προσωρινή εφαρμογή μεγάλο μέρος των κεφαλαίων για την πολιτική και τη συνεργασία, εν αναμονή της ολοκλήρωσης των διαδικασιών επικύρωσης.
Ενδιάμεση εμπορική συμφωνία
Η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA) αποτελεί έκφραση του πυλώνα ελευθέρωσης του εμπορίου και των επενδύσεων της EMPA και θα λειτουργήσει ως αυτόνομη συμφωνία έως ότου τεθεί σε ισχύ η πλήρης EMPA. Στόχος της είναι να επέλθουν τα οικονομικά οφέλη των εμπορικών δεσμεύσεων που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης το συντομότερο δυνατόν.
Η συμφωνία προβλέπει δασμολογικές μειώσεις και δίνει πρόσβαση σε νέες αγορές για ευρύ φάσμα αγαθών και υπηρεσιών. Βασικοί τομείς όπως η γεωργία, η αυτοκινητοβιομηχανία, τα φαρμακευτικά και τα χημικά προϊόντα θα έχουν όφελος από τη βελτίωση των εμπορικών όρων. Επιπλέον, περιλαμβάνει διατάξεις για τη διευκόλυνση των επενδύσεων και την άρση των φραγμών στο διασυνοριακό εμπόριο υπηρεσιών, ιδίως στον τομέα των ψηφιακών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Οι διατάξεις για τις δημόσιες συμβάσεις θα επιτρέψουν στις εταιρείες της ΕΕ να έχουν πρόσβαση σε διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών στις χώρες της Mercosur.
Δεδομένου ότι η iTA εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ, δεν απαιτείται επικύρωση από τα επιμέρους κράτη μέλη της ΕΕ. Η εφαρμογή της θα τερματιστεί μόλις τεθεί σε ισχύ η EMPA.
Διμερείς διασφαλίσεις
Δεδομένης της εν εξελίξει νομοθετικής διαδικασίας σχετικά με ειδικό κανονισμό για μέτρα διασφάλισης στο πλαίσιο της συμφωνίας Mercosur, η απόφαση του Συμβουλίου θεσπίζει ειδικές ρυθμίσεις που διασφαλίζουν ότι η ΕΕ θα μπορεί να αντιμετωπίσει γρήγορα οποιεσδήποτε διαταραχές της αγοράς προκύπτουν από εισαγωγές ευαίσθητων γεωργικών προϊόντων.
Έως ότου εγκριθεί επίσημα το μόνιμο νομοθετικό πλαίσιο κατόπιν διαπραγματεύσεων μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή θα εξουσιοδοτηθεί να εφαρμόζει διμερή μέτρα διασφάλισης στο πλαίσιο της ενδιάμεσης εμπορικής συμφωνίας για τα γεωργικά προϊόντα, ενώ ενισχυμένες απαιτήσεις παρακολούθησης θα ισχύουν για τα προϊόντα που υπόκεινται σε δασμολογικές ποσοστώσεις. Τα κράτη μέλη μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να κινήσει έρευνες για μέτρα διασφάλισης, η δε Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνει πλήρως και εγκαίρως το Συμβούλιο για κάθε σχεδιαζόμενη δράση διασφάλισης.
Με αυτές τις προσωρινές ρυθμίσεις εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας για τους γεωργούς και τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ κατά τη μεταβατική περίοδο.
Επόμενα βήματα
Μετά τις σημερινές αποφάσεις, η ΕΕ και οι εταίροι της Mercosur θα προχωρήσουν στην υπογραφή των συμφωνιών. Πριν από την επίσημη σύναψη των συμφωνιών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να δώσει την έγκρισή του.
Η EMPA θα τεθεί πλήρως σε ισχύ μόλις όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα συμβαλλόμενα μέρη της Mercosur ολοκληρώσουν την επικύρωση. Η iTA θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου αντικατασταθεί λόγω της έναρξης ισχύος της πλήρους συμφωνίας εταιρικής σχέσης.
Γενικό πλαίσιο
Η συμφωνία με τους εταίρους της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη) θα δημιουργήσει τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, καλύπτοντας μια αγορά με περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές. Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εταίρος της Mercosur στο εμπόριο αγαθών, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 17% των συνολικών εμπορικών συναλλαγών της Mercosur το 2024. Το 2024, η αξία των εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ με τη Mercosur υπερέβη τα 111 δισ. ευρώ: 55,2 δισ. ευρώ σε εξαγωγές και 56 δισ. ευρώ σε εισαγωγές, με το εμπόριο αγαθών μεταξύ των δύο εμπορικών συνασπισμών να έχει αυξηθεί πάνω από 36% σε σύγκριση με το 2014. Το 2023 (το πλέον πρόσφατο έτος για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία) η αξία του εμπορίου υπηρεσιών μεταξύ ΕΕ και Mercosur υπερέβη τα 42 δισ. ευρώ.
Οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Mercosur ξεκίνησαν το 1999. Ολοκληρώθηκαν επιτυχώς στις 6 Δεκεμβρίου 2024 και κατέληξαν σε δύο παράλληλες, νομικά διακριτές πράξεις: τη συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ–Mercosur (EMPA), η οποία συνδυάζει τους πυλώνες του πολιτικού διαλόγου, της συνεργασίας και του εμπορίου, και την ενδιάμεση εμπορική συμφωνία (iTA), η οποία περιέχει τις εμπορικές και επενδυτικές δεσμεύσεις και έχει σχεδιαστεί για να εφαρμοστεί πριν από την έναρξη ισχύος της EMPA.
Στις 17 Δεκεμβρίου 2025, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με τον κανονισμό για τις διμερείς διασφαλίσεις ΕΕ–Mercosur. Η συμφωνία θα πρέπει να προσυπογραφεί και να εγκριθεί και από τα δύο θεσμικά όργανα πριν τεθεί σε εφαρμογή.
Πηγή: consilium.europa.eu
Photo by ALEXANDRE LALLEMAND on Unsplash
