Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφώνησαν προσωρινά για επικαιροποίηση της οδηγίας της ΕΕ του 2012 σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων εγκληματικών πράξεων. Η νέα οδηγία θα διευκολύνει τα θύματα να καταγγέλλουν εγκλήματα, να λαμβάνουν στήριξη μέσω τηλεφωνικών γραμμών βοήθειας, να λαμβάνουν βοήθεια από υπηρεσίες υποστήριξης και να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματά τους.
Τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας για τα θύματα
Τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να δημιουργήσουν τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας, όπου τα θύματα θα μπορούν να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματά τους και συναισθηματική υποστήριξη, καθώς και συμβουλές για τις υπηρεσίες υποστήριξης.
Σε ολόκληρη την ΕΕ, η τηλεφωνική γραμμή βοήθειας θα είναι προσβάσιμη μέσω κοινού τηλεφωνικού αριθμού: 116 006. Ωστόσο, μπορούν να διατηρηθούν και οι εθνικοί τηλεφωνικοί αριθμοί.
Η τηλεφωνική γραμμή βοήθειας θα είναι διαθέσιμη στην επίσημη γλώσσα ή στις επίσημες γλώσσες κάθε χώρας. Οι εθνικές κυβερνήσεις παροτρύνονται επίσης να παρέχουν υπηρεσίες και σε άλλες γλώσσες. Ορισμένες από τις υπηρεσίες τηλεφωνικής γραμμής βοήθειας θα παρέχονται εξάλλου μέσω εργαλείων ΤΠ. Οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει να παρέχονται σε γλώσσα που μπορεί να κατανοήσει το θύμα, για παράδειγμα, μέσω της χρήσης τεχνολογιών μετάφρασης και διερμηνείας.
Καταγγελία εγκληματικών πράξεων
Προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη δικαιοσύνη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα θύματα, εάν αυτό είναι προς το βέλτιστο συμφέρον τους, μπορούν να καταγγέλλουν εγκλήματα μέσω εύκολα προσβάσιμων και φιλικών προς τον χρήστη τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών. Η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει την υποβολή αποδεικτικών στοιχείων.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να διευκολύνουν την καταγγελία από τρίτους, για παράδειγμα μέσω της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που είναι πιθανό να λαμβάνουν πληροφορίες από θύματα σχετικά με εγκλήματα.
Δικαστική αρωγή
Τα θύματα που είναι διάδικοι σε ποινική διαδικασία και δεν διαθέτουν επαρκή μέσα για να πληρώσουν δικηγόρο θα έχουν πρόσβαση σε δικαστική αρωγή, που θα τους βοηθά, μεταξύ άλλων, να διεκδικήσουν αποζημίωση. Τα κράτη μέλη μπορούν να διενεργούν έλεγχο επάρκειας πόρων ή/και έλεγχο του βάσιμου της αίτησης προκειμένου να αποφασίσουν αν πρέπει να χορηγηθεί δικαστική αρωγή.
Ορισμένες κατηγορίες θυμάτων, όπως ορίζονται από τα κράτη μέλη, θα δικαιούνται πάντα δικαστική αρωγή, εάν δεν διαθέτουν επαρκή μέσα και εφόσον έχουν την ιδιότητα του διαδίκου στη σχετική ποινική διαδικασία.
Αποζημίωση
Για να διευκολυνθεί η αποζημίωση των θυμάτων εγκληματικών πράξεων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν μέτρα εκτέλεσης ή επιβολής ώστε να εξασφαλίζεται η χορήγηση αποζημίωσης από τον δράστη. Τα μέτρα εκτέλεσης και επιβολής είναι διαδικασίες για την επιτάχυνση της εφαρμογής μιας δικαστικής απόφασης.
Εάν τα θύματα εκ προθέσεως εγκλημάτων βίας δεν έχουν αποζημιωθεί από τον καταδικασθέντα δράστη εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, τα κράτη μέλη μπορούν να προκαταβάλουν την επιδικασθείσα αποζημίωση στο θύμα. Οι κυβερνήσεις διατηρούν το δικαίωμα να ανακτήσουν από τον καταδικασθέντα δράστη κάθε αποζημίωση που έχει προκαταβληθεί.
Στήριξη των παιδιών
Η επικαιροποιημένη οδηγία για τα δικαιώματα των θυμάτων δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των παιδιών ως θυμάτων εγκληματικών πράξεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα φιλικών προς τα παιδιά υπηρεσιών που προσφέρουν κατάλληλη για την ηλικία τους υποστήριξη και προστασία.
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, τα παιδιά-θύματα θα επωφελούνται από ιατρικές εξετάσεις, συναισθηματική και ψυχολογική υποστήριξη, τη δυνατότητα καταγγελίας εγκλημάτων, την ατομική αξιολόγηση των αναγκών προστασίας και υποστήριξής τους και τη δυνατότητα μαγνητοσκόπησης των μαρτυριών τους.
Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των θυμάτων
Για την καλύτερη προστασία των θυμάτων, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι, στο πλαίσιο δικαστικής υπόθεσης, ο δράστης δεν θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα του θύματος (π.χ. διεύθυνση), εκτός εάν αυτό είναι αναγκαίο για το δικαίωμα υπεράσπισής του ή άλλα έννομα συμφέροντα. Η διασφάλιση αυτή αναμένεται να μειώσει τα εμπόδια στην καταγγελία εγκλημάτων εκ μέρους των θυμάτων και στην πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Γενικό πλαίσιο
Το 2012 η ΕΕ εξέδωσε οδηγία για τη θέσπιση ελάχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία των θυμάτων εγκληματικών πράξεων. Πρόσφατη έκθεση αξιολόγησης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η οδηγία απέφερε σε γενικές γραμμές τα αναμενόμενα οφέλη για τα θύματα εγκληματικών πράξεων, πλην όμως εντόπισε και ορισμένες ελλείψεις. Για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων, η αναθεώρηση, την οποία παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 12 Ιουλίου 2023, αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη βελτίωση της πρόσβασης των θυμάτων σε πληροφορίες και στην ενίσχυση μέτρων ασφάλειας προσαρμοσμένων στις ειδικές ανάγκες ευάλωτων θυμάτων.
Πηγή: www.consilium.europa.eu
