Το Συμβούλιο καθόρισε τη μερική διαπραγματευτική του θέση σχετικά με τον κανονισμό για τη σύσταση του νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (ΕΤΑ), κεντρικού πυλώνα του επόμενου πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ (ΠΔΠ).

Το Ταμείο έχει σχεδιαστεί για να συμβάλει στην αντιμετώπιση του χάσματος καινοτομίας της ΕΕ με τους κύριους παγκόσμιους ανταγωνιστές της, να μειώσει τις εξαρτήσεις και να αυξήσει τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Βάσει ενιαίου εγχειριδίου κανόνων και μέσω ενιαίας πύλης για την υποβολή αιτήσεων, θα διοχετεύει τις επενδύσεις της ΕΕ στις στρατηγικές τεχνολογίες και βιομηχανίες που είναι απαραίτητες ώστε η Ευρώπη να ενισχύσει την παγκόσμια θέση της. Το ΕΤΑ θα αξιοποιεί επίσης ιδιωτικές επενδύσεις παράλληλα με τη δημόσια χρηματοδότηση ώστε να μεγιστοποιείται ο αντίκτυπος κάθε ευρώ.

Η διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου είναι «μερική», διότι δεν περιλαμβάνονται δημοσιονομικά και οριζόντια ζητήματα, τα οποία συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των συνολικών διαπραγματεύσεων για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034.

Η διασφάλιση ότι η Ευρώπη παραμένει ανταγωνιστική, καινοτόμα και ανθεκτική σε ένα όλο και πιο απαιτητικό παγκόσμιο περιβάλλον συνιστά σαφή προτεραιότητα και γνώμονα του έργου μας. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την κλιμάκωση των επενδύσεων, τη χρηματοδότηση έργων υψηλής ποιότητας και υψηλού αντικτύπου σε ολόκληρη την Ένωση και την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

Μιχάλης Δαμιανός, Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η θέση του Συμβουλίου αποσαφηνίζει τις συνέργειες με άλλα ταμεία της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», με την πρόβλεψη ειδικών μέτρων για τις ΜΜΕ. Εισάγει επίσης βελτιώσεις στην αρχική πρόταση της Επιτροπής για την ενίσχυση του ρόλου των κρατών μελών στη διακυβέρνηση του ταμείου.

Χρηματοδότηση της ανταγωνιστικότητας

Το Ταμείο αποσκοπεί στην ενοποίηση 14 υφιστάμενων μέσων σε ένα ενιαίο πλαίσιο, με σκοπό την απλούστευση της ενωσιακής χρηματοδότησης και την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς τομείς πολιτικής:

• καθαρή μετάβαση και απανθρακοποίηση της βιομηχανίας
• υγεία, βιοτεχνολογία, γεωργία και βιοοικονομία
• ψηφιακή πρωτοκαθεδρία
• ανθεκτικότητα και ασφάλεια, αμυντική βιομηχανία και διάστημα

Συντονισμός με άλλα ταμεία και μέσα της ΕΕ

Στη μερική γενική προσέγγιση αποσαφηνίζονται οι συνέργειες μεταξύ του ΕΤΑ και άλλων ταμείων και προγραμμάτων της ΕΕ, δίνεται δε ιδιαίτερη προσοχή στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και διασφαλίζεται ο καθορισμός κοινών προτεραιοτήτων.

Στη θέση του Συμβουλίου ευθυγραμμίζονται επίσης τα βασικά χαρακτηριστικά του μέσου InvestEU του ΕΤΑ με το υφιστάμενο πρόγραμμα InvestEU, η δε χρηματοδότηση έργων υψηλότερου κινδύνου παραμένει στόχος του ΕΤΑ.

Εστίαση στις ΜΜΕ και στήριξη των επιχειρήσεων

Στη θέση του Συμβουλίου προβλέπεται ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ μέσω προγραμμάτων εργασίας και ειδικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, σε συνδυασμό με κίνητρα για την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Η πρωτοβουλία για τη συμβουλευτική έργων του ΕΤΑ και άλλες υπηρεσίες στήριξης των επιχειρήσεων θα επεκταθούν, αποκαθιστώντας καλύτερη σύνδεση μεταξύ του συμβουλευτικού κόμβου InvestEU και του δικτύου «Η ΕΕ για τις επιχειρήσεις».

Διακυβέρνηση και στρατηγική

Με τη θέση του Συμβουλίου ενισχύεται ο ρόλος των κρατών μελών στην υλοποίηση του Ταμείου. Όλες οι διαδικασίες επιτροπολογίας θα υπόκεινται πλέον σε διαδικασία εξέτασης, και θα απαιτούνται επίσημες γνώμες από τα κράτη μέλη σχετικά με τις προτεινόμενες εκτελεστικές πράξεις.

Επιπλέον, με τη θέση του Συμβουλίου ενισχύεται η συμμετοχή των κρατών μελών στη γενική επιτροπή του ΕΤΑ —το συμβουλευτικό όργανο αρμόδιο για τη διακυβέρνηση του προγράμματος— και τους παρέχεται ρόλος στην παροχή στρατηγικής συμβολής στη συνολική κατεύθυνση του Ταμείου και στον καθορισμό των προτεραιοτήτων.

Πολιτική για την αμυντική βιομηχανία

Οι αλλαγές που εισήγαγε το Συμβούλιο ευθυγραμμίζουν τους κανόνες του ΕΤΑ με το ισχύον Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας, διασφαλίζοντας ισχυρότερη κυριότητα και έλεγχο από τα κράτη μέλη όσον αφορά τις αποφάσεις ανάθεσης/χορήγησης/απονομής. Με τις αλλαγές διασφαλίζεται επίσης η συνοχή με το υφιστάμενο κεκτημένο στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.

Διαστημική πολιτική

Όσον αφορά τη διαστημική πολιτική, τα κράτη μέλη έχουν εισαγάγει σημαντικές αλλαγές όσον αφορά τη νέα κυβερνητική υπηρεσία γεωσκόπησης (EOGS), η οποία θα αξιοποιεί τα διαστημικά δεδομένα για τη στήριξη της αυτόνομης ευρωπαϊκής λήψης αποφάσεων στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Το Συμβούλιο εισάγει μια σταδιακή προσέγγιση που περιλαμβάνει τη συγκέντρωση πόρων και την ανάλυση των ελλείψεων. Αποσαφηνίστηκαν η συμμετοχή στην EOGS και οι ρόλοι του Δορυφορικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.

Επόμενα βήματα

Η μερική διαπραγματευτική θέση είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το ΕΤΑ. Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο ΠΔΠ.

Ιστορικό

Στις εκθέσεις του Enrico Letta (Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά) και του Mario Draghi (Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας) του 2024 τονίζεται το σοβαρό επενδυτικό έλλειμμα στην Ευρώπη. Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση Draghi απαιτούνται πρωτοφανή επίπεδα ετήσιων επενδύσεων για τη χρηματοδότηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης και την ενίσχυση της άμυνας, ενώ ο Enrico Letta τόνισε ότι η ενιαία αγορά της ΕΕ παραμένει υπερβολικά κατακερματισμένη, πράγμα που εμποδίζει την επέκταση καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων.

Η πρόταση για το ΕΤΑ αποσκοπεί στην αντιμετώπιση αυτών των διττών προκλήσεων και αποτελεί βασικό στοιχείο του επόμενου ΠΔΠ, του επταετούς σχεδίου δαπανών της ΕΕ. Μετά τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2028-2034, που υποβλήθηκαν τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2025, μια συμφωνία της ΕΕ για το συνολικό ΠΔΠ έως το τέλος του 2026 θα επιτρέψει την έκδοση νομοθετικών πράξεων το 2027 και θα διασφαλίσει την αδιάλειπτη παροχή ενωσιακής χρηματοδότησης στους δικαιούχους από τον Ιανουάριο του 2028.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Christian Lue on Unsplash

Το Συμβούλιο κατέληξε σε μερική διαπραγματευτική θέση σχετικά με τον μηχανισμό «Παγκόσμια Ευρώπη», τον κύριο χρηματοδοτικό μηχανισμό της ΕΕ για την εξωτερική δράση της περιόδου 2028-2034.

Ο μηχανισμός «Παγκόσμια Ευρώπη» εξορθολογίζει την αρχιτεκτονική της εξωτερικής χρηματοδότησης της ΕΕ, καθώς πολλαπλά προγενέστερα μέσα ενοποιούνται σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Ο μηχανισμός συγκεντρώνει εργαλεία ανάπτυξης, γειτονίας, διεύρυνσης και εξωτερικής πολιτικής, συνδυάζοντας προγραμματιζόμενες και μη προγραμματιζόμενες δράσεις στο πλαίσιο μιας δομής που διαρθρώνεται γύρω από έξι συμπληρωματικούς πυλώνες, πέντε γεωγραφικούς πυλώνες και έναν ενισχυμένο παγκόσμιο πυλώνα. Αποσκοπεί στην προάσπιση των αξιών της Ένωσης, την προώθηση των στρατηγικών της συμφερόντων παγκοσμίως, την προαγωγή της βιώσιμης ανάπτυξης και ισχυρότερων αμοιβαία επωφελών εταιρικών σχέσεων, την ενίσχυση της αποτελεσματικής πολυμέρειας και τη στήριξη των υποψήφιων χωρών και των δυνάμει υποψήφιων μελών στην πορεία τους προς την ένταξη στην ΕΕ.

Σε έναν ολοένα και πιο απρόβλεπτο κόσμο, η ΕΕ χρειάζεται ένα αφενός στρατηγικό και αφετέρου ευέλικτο μέσο εξωτερικής δράσης. Η σημερινή συμφωνία ενισχύει την ικανότητά μας να προσφέρουμε στήριξη στους εταίρους μας, να προωθήσουμε τη διεύρυνση, να ανταποκριθούμε στις αναδυόμενες προκλήσεις και να προωθήσουμε τα συμφέροντα και τις αξίες της Ένωσης παγκοσμίως. Στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να δράσει με ενότητα και φιλοδοξία στην παγκόσμια σκηνή.

Κωνσταντίνος Κόμπος, Υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η διαπραγματευτική θέση είναι «μερική», διότι δεν περιλαμβάνει οικονομικά και οριζόντια ζητήματα. Τα εν λόγω ζητήματα συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) που καλύπτει την περίοδο 2028 έως 2034.

Κύριες τροποποιήσεις στη θέση του Συμβουλίου

Το συμβιβαστικό κείμενο που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο εισηγείται ορισμένες τροποποιήσεις στο πλαίσιο, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο μηχανισμός «Παγκόσμια Ευρώπη» παραμένει ένα ευέλικτο και αποτελεσματικό μέσο, ενώ παράλληλα ενισχύεται ο ρόλος των κρατών μελών ως προς τον καθορισμό στρατηγικών προτεραιοτήτων και την εποπτεία της εφαρμογής.

Με τη συμφωνηθείσα μερική εντολή δίνεται επίσης μεγαλύτερη έμφαση στη διεύρυνση και την ευρωπαϊκή γειτονία και ενισχύεται η ικανότητα του μέσου έναντι της μετανάστευσης και για την απόκριση στις προκλήσεις που προκύπτουν σε ένα ολοένα και πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Ισχυρότερη στρατηγική καθοδήγηση από το Συμβούλιο

Κεντρικό στοιχείο της θέσης του Συμβουλίου είναι η ενίσχυση του πλαισίου διακυβέρνησης του μέσου, μεταξύ άλλων με την ισχυροποίηση του ρόλου του Συμβουλίου όσον αφορά την παροχή στρατηγικής και πολιτικής καθοδήγησης καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του μηχανισμού «Παγκόσμια Ευρώπη». Η εντολή καθιερώνει πιο δομημένες ανταλλαγές απόψεων και πληροφοριών μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, μεταξύ άλλων μέσω ετήσιων στρατηγικών και τακτικών συζητήσεων σχετικά με τον προγραμματισμό και την εφαρμογή.

Η συμφωνηθείσα προσέγγιση ενισχύει επίσης την εποπτεία των μηχανισμών ευελιξίας από το Συμβούλιο και ενισχύει τη διαδικασία εξέτασης στο πλαίσιο της επιτροπολογίας, διασφαλίζοντας ότι τα κράτη μέλη διατηρούν τη στενή συμμετοχή τους στις αποφάσεις που αφορούν την εφαρμογή του μέσου.

Ισχυρότερος ρόλος για τη στήριξη της διεύρυνσης και της γειτονίας

Το Συμβούλιο συμφώνησε σε ενίσχυση του ρόλου του για την υλοποίηση της στήριξης που παρέχεται στο πλαίσιο του πυλώνα Ευρώπη, ιδίως για τους εταίρους της διεύρυνσης και τις χώρες της ανατολικής γειτονίας. Ο συμβιβασμός εισάγει μεγαλύτερη χρήση εκτελεστικών πράξεων του Συμβουλίου για τον καθορισμό των όρων που θέτουν το πλαίσιο και σχετίζονται με τα σχέδια βάσει επιδόσεων —δηλαδή το πλαίσιο για τον προγραμματισμό και τις μεταρρυθμίσεις που θα υποβάλουν στην ΕΕ ορισμένες χώρες-εταίροι προκειμένου να λάβουν χρηματοδοτική στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού «Παγκόσμια Ευρώπη».

Όσον αφορά τους εταίρους της διεύρυνσης, το Συμβούλιο θα συμμετάσχει και στην έγκριση των θετικών αξιολογήσεων των σχεδίων βάσει επιδόσεων. Όσον αφορά την Ουκρανία, το Συμβούλιο θα συνεχίσει να καθορίζει αν πληρούνται οι προϋποθέσεις για τις εκταμιεύσεις, διατηρώντας κεντρικό ρόλο στη διακυβέρνηση της ενωσιακής στήριξης.

Αποτελεσματικότερη απόκριση στις αναδυόμενες προκλήσεις

Ο κανονισμός καθορίζει ένα αποθεματικό αναδυόμενων προκλήσεων και προτεραιοτήτων για την ταχεία αντιμετώπιση απρόβλεπτων παγκόσμιων κλυδωνισμών, φυσικών καταστροφών ή μεταναστευτικών κρίσεων. Αναγνωρίζοντας το ολοένα και πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον, το Συμβούλιο συμφώνησε επί διατάξεων που ενισχύουν την πολιτική εποπτεία του μηχανισμού που έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση αναδυόμενων προκλήσεων και προτεραιοτήτων.

Το συμφωνηθέν κείμενο διευκρινίζει ότι ο μηχανισμός θα πρέπει να χρησιμοποιείται για την απόκριση σε απρόβλεπτες περιστάσεις και αναδυόμενες προκλήσεις και προβλέπει τακτικές ανταλλαγές απόψεων μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου πριν από πιθανές κινητοποιήσεις. Στόχος είναι να παρέχεται ισόρροπα ευελιξία και στρατηγική καθοδήγηση για την έγκαιρη απόκριση σε κρίσεις και σε εξελισσόμενες και νέες γεωπολιτικές προκλήσεις.

Ισορροπημένη προσέγγιση της μετανάστευσης και του αναγκαστικού εκτοπισμού

Η μερική εντολή θεσπίζει ένα ισορροπημένο πλαίσιο συνεργασίας με τις χώρες εταίρους για τη μετανάστευση και τον αναγκαστικό εκτοπισμό. Οι συμφωνηθείσες διατάξεις συνδυάζουν θετικά κίνητρα που προάγουν τη συνεργασία με έναν μηχανισμό αναστολής που συνδέεται με τις υποχρεώσεις των χωρών εταίρων βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της επανεισδοχής των υπηκόων τους. Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο θα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο όσον αφορά την αξιολόγηση του αν ενδείκνυται από πολιτική άποψη η ενεργοποίηση των εν λόγω μέτρων, διασφαλίζοντας ότι οι αποφάσεις λαμβάνουν υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο των σχέσεων της ΕΕ με τις χώρες εταίρους.

Με την εν λόγω προσέγγιση, επιδιώκεται να ενισχυθούν οι ολοκληρωμένες εταιρικές σχέσεις για τη μετανάστευση, ενώ παράλληλα θα τηρούνται οι διεθνείς υποχρεώσεις και θα συνεχιστεί η στήριξη για βιώσιμες λύσεις όσον αφορά τον εκτοπισμό.

Προώθηση των ευρωπαϊκών συμφερόντων και «Ομάδα Ευρώπη»

Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί την αρχή του ανοικτού και θεμιτού ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα επιτρέπει την προώθηση της ευρωπαϊκής προτίμησης και την άμεση συμμετοχή των ευρωπαϊκών εταιρειών στις διαδικασίες προμηθειών, χορήγησης, ανάθεσης και απονομής, ιδίως σε βασικούς στρατηγικούς τομείς (όπως οι ενεργειακές, οι ψηφιακές και οι κρίσιμες υποδομές) όπου διακυβεύονται η στρατηγική αυτονομία και τα συμφέροντα ασφάλειας της ΕΕ.

Το συμφωνηθέν κείμενο ενισχύει επίσης τις διατάξεις σχετικά με την προσέγγιση «Ομάδα Ευρώπη», ενδυναμώνοντας τη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων για την υλοποίηση της εξωτερικής δράσης της Ένωσης. Επιπλέον, η μερική εντολή προβλέπει την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, αλλά και του ρόλου της στρατηγικής της ΕΕ Global Gateway για βιώσιμες και αξιόπιστες παγκόσμιες επενδυτικές εταιρικές σχέσεις.

Επόμενα βήματα

Η μερική διαπραγματευτική θέση που εγκρίθηκε σήμερα είναι η εντολή του Συμβουλίου για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τον μηχανισμό «Παγκόσμια Ευρώπη». Η απόφαση σχετικά με τον προϋπολογισμό του προγράμματος για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

Ιστορικό

Στις 16 Ιουλίου 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε την πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση του μηχανισμού «Παγκόσμια Ευρώπη», του μελλοντικού χρηματοδοτικού μέσου της ΕΕ για την εξωτερική δράση για την περίοδο 2028-2034, με συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο ύψους 200 δισ. ευρώ.

Το πρόγραμμα «Παγκόσμια Ευρώπη» αποτελεί βασικό στοιχείο του επόμενου ΠΔΠ, του επταετούς σχεδίου δαπανών της ΕΕ. Μετά τις αρχικές προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2028-2034 που υποβλήθηκαν τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2025, μια συμφωνία της ΕΕ για το συνολικό ΠΔΠ πριν από το τέλος του 2026 θα επιτρέψει την έκδοση νομοθετικών πράξεων το 2027, η οποία είναι απαραίτητη προκειμένου να διασφαλιστεί η αδιάλειπτη χορήγηση ενωσιακής χρηματοδότησης στους δικαιούχους από τον Ιανουάριο του 2028 και έπειτα.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Antoine Schibler on Unsplash

Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για απλούστευση των κανόνων όσον αφορά την ταξινόμηση, τη συσκευασία και την επισήμανση των χημικών προϊόντων (CLP), των καλλυντικών προϊόντων και των προϊόντων λίπανσης. Οι εν λόγω διατάξεις αποτελούν το εναπομένον μέρος της λεγόμενης δέσμης «Omnibus VI», με τo οποίο απλουστεύονται οι κανόνες στον τομέα των χημικών προϊόντων, ενώ διατηρείται παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος.

Η κυπριακή Προεδρία επιτυγχάνει ένα ακόμη απτό αποτέλεσμα στο πλαίσιο του χάρτη πορείας «Μία Ευρώπη, μία αγορά» και του θεματολογίου απλούστευσης, πριν από τον επικείμενο απολογισμό των ηγετών και των ηγέτιδων. Η συμφωνία μειώνει τον περιττό διοικητικό φόρτο, στηρίζει την καινοτομία και την κυκλικότητα, ενώ διατηρεί παράλληλα υψηλά πρότυπα προστασίας των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, αποφέροντας απτά οφέλη τόσο για τη χημική βιομηχανία όσο και για τους πολίτες μας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Μαριλένα Ραουνά, Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η εν λόγω συμφωνία έπεται αυτής μεταξύ των συννομοθετών σχετικά με τον μηχανισμό για το «πάγωμα του χρόνου», με τον οποίο αναβλήθηκε για την 1η Ιανουαρίου 2028 η ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του αναθεωρημένου κανονισμού για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία των χημικών προϊόντων (κανονισμός CLP). Η σημερινή προσωρινή συμφωνία παρατείνει την ημερομηνία αυτή έως την 1η Ιανουαρίου 2030, ώστε να ευθυγραμμιστεί η ημερομηνία εφαρμογής και στους τρεις κανονισμούς, οι οποίοι τροποποιούν τρεις νομοθετικές πράξεις της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα:

• τον κανονισμό CLP, ο οποίος αναθεωρήθηκε το 2024
• τον κανονισμό του 2009 για τα καλλυντικά προϊόντα και
• τον κανονισμό του 2019 για τα προϊόντα λίπανσης

Οι στοχευμένες τροποποιήσεις αποσκοπούν στην αντιμετώπιση ζητημάτων που εγείρουν συμφεροντούχοι και τα οποία επιφέρουν διοικητικό φόρτο για τις επιχειρήσεις, ιδίως με τη μείωση του κόστους συμμόρφωσης που προκύπτει από αυτές τις τρεις σημαντικές νομοθετικές πράξεις της ΕΕ, διασφαλίζοντας παράλληλα το ίδιο επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Λόγω των σημαντικών επιπτώσεων για τους προμηθευτές και τις ευρωπαϊκές εταιρείες, οι συννομοθέτες χειρίστηκαν τις προτάσεις αυτές με ύψιστη προτεραιότητα, με στόχο να παράσχουν στις εταιρείες της ΕΕ την αναγκαία ασφάλεια δικαίου όσον αφορά τις υποχρεώσεις τους.

Κύριες τροποποιήσεις που εισήγαγαν οι συννομοθέτες

Οι συννομοθέτες διατήρησαν το γενικό πεδίο εφαρμογής της πρότασης της Επιτροπής όσον αφορά τις τρεις νομοθετικές πράξεις που πρόκειται να τροποποιηθούν, προτείνοντας παράλληλα ορισμένες στοχευμένες τροποποιήσεις για την ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και της γενικής ασφάλειας κατά τη διαχείριση επικίνδυνων ουσιών.

Κανονισμός CLP

Οι τροποποιήσεις του κανονισμού CLP αφορούν κυρίως τις απαιτήσεις μορφοποίησης και τη συχνότητα επικαιροποίησης των πληροφοριών επισήμανσης.

Όσον αφορά την αναγνωσιμότητα των ετικετών, οι συννομοθέτες συμφώνησαν να έχουν απλώς γενικά κριτήρια αναγνωσιμότητας στο πλαίσιο μεταξύ επιχειρήσεων, αλλά να διατηρούν περισσότερες διασφαλίσεις για τα προϊόντα που απευθύνονται στο ευρύ κοινό, όπως τα ελάχιστα μεγέθη γραμματοσειράς.

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης ειδικές παρεκκλίσεις από τις απαιτήσεις επισήμανσης για τις μικρές συσκευασίες που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε κασέτες μελάνης, μεταξύ άλλων, με τη χρήση αποκλειστικά ψηφιακών ετικετών για τις μικρές εσωτερικές συσκευασίες, όταν παρέχονται εκτενείς πληροφορίες σε έντυπη μορφή στην εξωτερική συσκευασία.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο στον κανονισμό CLP αφορά τη μεταβατική περίοδο για τις υποχρεώσεις εκ νέου επισήμανσης όταν διαπιστώνεται ότι μία ή περισσότερες ουσίες ενός προϊόντος είναι πιο επικίνδυνη ή επικίνδυνες από ό,τι θεωρούνταν παλαιότερα. Οι φορείς της αγοράς διαμαρτυρήθηκαν ότι τα υφιστάμενα χρονοδιαγράμματα είναι υπερβολικά σύντομα και, ως εκ τούτου, η συμφωνία τούς παρέχει μερικούς επιπλέον μήνες για τις επικαιροποιήσεις της επισήμανσης.

Κανονισμός για τα καλλυντικά προϊόντα

Ένα από τα βασικά στοιχεία που τροποποιούνται στον κανονισμό για τα καλλυντικά προϊόντα περιλαμβάνει τις μεταβατικές περιόδους για τη σταδιακή κατάργηση των καρκινογόνων, μεταλλαξιογόνων ή τοξικών για την αναπαραγωγή ουσιών (ΚΜΤ), για τις οποίες συμφωνήθηκε διαφοροποιημένο σύστημα από τους συννομοθέτες, με τη διάρκεια της προθεσμίας να είναι ανάλογη προς τους υποκείμενους κινδύνους.

Επιπλέον, σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία για τις επιχειρήσεις καλλυντικών κατά την αναζήτηση εναλλακτικών ουσιών για την αντικατάσταση μιας ουσίας ΚΜΤ σε ένα προϊόν, η προσωρινή συμφωνία καλεί την Επιτροπή να δημοσιεύσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τους ορισμούς και τη χρήση των εν λόγω εναλλακτικών ουσιών.

Τέλος, ανταποκρινόμενη στις ανησυχίες όσον αφορά την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, η προσωρινή συμφωνία διατηρεί την εντολή του Συμβουλίου σχετικά με την εκτεταμένη κοινοποίηση για τα νανοϋλικά στα καλλυντικά προϊόντα, η οποία πρέπει να πραγματοποιείται πριν από τη διάθεση του καλλυντικού προϊόντος στην αγορά.

Κανονισμός για τα προϊόντα λίπανσης

Οι τροποποιήσεις του κανονισμού για τα προϊόντα λίπανσης είναι πιο τεχνικού χαρακτήρα και αφορούν τη βελτίωση των ειδικών απαιτήσεων για την έγκριση συστατικών υλικών που μπορούν να εισαχθούν στα λιπάσματα προκειμένου να φέρουν σήμανση «CE».

Η συμφωνία των συννομοθετών αναθέτει στην Επιτροπή τον εκσυγχρονισμό των απαιτήσεων για την καταχώριση των συστατικών των λιπασμάτων, όπως οι μικροοργανισμοί, τα ζωικά υποπροϊόντα, τα πολυμερή και άλλες ουσίες ή υλικά που είναι δύσκολο να καταχωριστούν από τους φορείς, διότι δεν εντάσσονται ακριβώς σε υφιστάμενη κατηγορία συστατικών υλικών (ΚΣΥ).

Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί επίσης την υποχρέωση καταχώρισης βάσει του κανονισμού REACH για ουσίες που υπόκεινται σε εναρμονισμένη ταξινόμηση για ορισμένες ιδιαίτερα επιβλαβείς ουσίες.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτού υποβληθεί στους γλωσσομαθείς νομικούς για οριστική διατύπωση, με σκοπό την τυπική έκδοσή της από τους συννομοθέτες κατά τους προσεχείς μήνες. Οι συννομοθέτες θα καταβάλουν προσπάθειες για την τυπική έκδοση της παρούσας δέσμης Omnibus το συντομότερο δυνατόν, κατά τη διάρκεια του 2026.

Γενικές πληροφορίες

Τον Οκτώβριο του 2024 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους συμφεροντούχους να προωθήσουν κατά προτεραιότητα τις εργασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που προσδιορίζονται στην έκθεση του Enrico Letta («Πολύ περισσότερο από μια απλή αγορά») και σε εκείνη του Mario Draghi («Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»).

Ακολούθως, με τη δήλωση της Βουδαπέστης, της 8ης Νοεμβρίου 2024, ζητήθηκε «δρομολόγηση επανάστασης για την απλούστευση», ώστε να διασφαλιστεί σαφές, απλό και έξυπνο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και δραστική μείωση του διοικητικού και του κανονιστικού φόρτου, καθώς και του φόρτου υποβολής εκθέσεων, ιδίως για τις ΜΜΕ.

Μεταξύ 26ης Φεβρουαρίου και 9ης Ιουλίου 2025, σε συνέχεια της έκκλησης των ηγετών και των ηγέτιδων της ΕΕ, η Επιτροπή υπέβαλε έξι δέσμες «Omnibus», με στόχο την απλούστευση της υφιστάμενης νομοθεσίας για τη βιωσιμότητα, τις επενδύσεις, τη γεωργία, τις μικρές επιχειρήσεις μεσαίας κεφαλαιοποίησης, την ψηφιοποίηση και τις κοινές προδιαγραφές, την αμυντική ετοιμότητα και τα χημικά προϊόντα.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Ivona Rož on Unsplash

Οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών ενέκριναν ομόφωνα την εντολή του Συμβουλίου για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την πρόταση για τη θέσπιση πλαισίου με σκοπό την ενίσχυση της ικανότητας των κρατών μελών της ΕΕ να μετακινούν τις ένοπλες δυνάμεις τους απρόσκοπτα, γρήγορα και σε ευρεία κλίμακα εντός και εκτός της ΕΕ.

Σε ένα ολοένα και πιο απρόβλεπτο περιβάλλον ασφάλειας, η ικανότητα ταχείας ανάπτυξης στρατιωτικού προσωπικού και εξοπλισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι απαραίτητη για τη συλλογική μας ασφάλεια και άμυνα. Επιτυγχάνουμε αυτόν τον στόχο με πρωτοφανή και άνευ προηγουμένου ρυθμό, ανταποκρινόμενοι με επείγοντα χαρακτήρα και αποφασιστικότητα στην έκκληση των ηγετών της ΕΕ.

Ενισχύοντας τον συντονισμό μεταξύ του τομέα των μεταφορών και των ενόπλων δυνάμεών μας, μετατρέπουμε τη φιλοδοξία σε δράση και ενισχύουμε την ετοιμότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τις αναδυόμενες προκλήσεις.

Βασίλης Πάλμας, Υπουργός Άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας

Στόχος του προτεινόμενου κανονισμού για τη στρατιωτική κινητικότητα είναι να συμβάλει στη συνολική αμυντική προετοιμασία και ετοιμότητα της Ευρώπης με τη θέσπιση φιλόδοξου πλαισίου μέτρων με σκοπό:

• την άρση των κανονιστικών φραγμών, μεταξύ άλλων μέσω εναρμονισμένων διαδικασιών αδειοδότησης και ψηφιοποίησης
• τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού ενισχυμένου συστήματος αντίδρασης για τη στρατιωτική κινητικότητα (EMMERS) για τη διευκόλυνση των στρατιωτικών μεταφορών μεγάλης κλίμακας και των ταχύτερων στρατιωτικών μεταφορών, όταν απαιτείται σε εξαιρετικές περιστάσεις
• την προώθηση αναβαθμίσεων των υποδομών μεταφορών διπλής χρήσης και την ενίσχυση της προστασίας των υποδομών που είναι ζωτικής σημασίας για τις στρατιωτικές μεταφορές
• τη βελτίωση της διαθεσιμότητας ικανοτήτων μεταφοράς μέσω της δημιουργίας «δεξαμενής αλληλεγγύης για τη στρατιωτική κινητικότητα»
• την ενίσχυση του συντονισμού στον τομέα της στρατιωτικής κινητικότητας, σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο.

Κύριες τροποποιήσεις που εισήγαγε το Συμβούλιο

Ενώ υποστηρίζει πλήρως τους στόχους και τη βασική δομή της αρχικής πρότασης της Επιτροπής, η εντολή του Συμβουλίου ενισχύει την εφαρμογή της παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη μέλη. Εξορθολογίζει περαιτέρω την προτεινόμενη δέσμη μέτρων, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο κανονισμός μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά από τις ένοπλες δυνάμεις των κρατών μελών. Είναι σημαντικό ότι οι προσθήκες του Συμβουλίου ενσωματώνουν εξειδικευμένη στρατιωτική εμπειρογνωσία, διασφαλίζοντας ότι το πλαίσιο αντικατοπτρίζει την επιχειρησιακή πραγματικότητα και παραμένει ευθυγραμμισμένο με τις καθιερωμένες στρατιωτικές διαδικασίες.

Επιπλέον, η εντολή του Συμβουλίου εξειδικεύει το προτεινόμενο σύστημα EMMERS, ώστε να επιτρέπεται η ταχεία χορήγηση αδειών και η κατά προτεραιότητα πρόσβαση για στρατιωτικές μεταφορές σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι το Συμβούλιο θα μπορεί να ενεργοποιεί το EMMERS με ή χωρίς πρόταση της Επιτροπής, εντός 72 ωρών κατόπιν αιτήματος ενός ή περισσότερων κρατών μελών.

Το Συμβούλιο προβαίνει επίσης σε στοχευμένες τροποποιήσεις της προτεινόμενης δεξαμενής αλληλεγγύης, τονίζοντας την ανάγκη για μια ασφαλή ψηφιακή πλατφόρμα ανταλλαγής πληροφοριών και επικοινωνίας, και ενισχύει το κοινό πλαίσιο διακυβέρνησης που προβλέπει η Επιτροπή. Ειδικότερα, αναθέτει κεντρικό ρόλο στους εθνικούς συντονιστές στρατιωτικών μεταφορών —τα ενιαία σημεία επαφής που ορίζονται από τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο της εντολής του Συμβουλίου, οι συντονιστές αυτοί είναι υπεύθυνοι για τον συντονισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων μεταφορών σε όλα τα στάδια και σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, διασφαλίζοντας μια συνεκτική και ολοκληρωμένη προσέγγιση για το σύνολο του κρατικού μηχανισμού.

Τέλος, το Συμβούλιο επιθυμεί επίσης να διασφαλίσει ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ που δεν είναι κράτη μέλη της ΕΕ λαμβάνονται πλήρως υπόψη στο πλαίσιο του κανονισμού για τη στρατιωτική κινητικότητα, ενισχύοντας έτσι τη στρατιωτική κινητικότητα ως εμβληματικό τομέα της συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ.

Επόμενα βήματα

Μετά την έγκριση της εντολής του Συμβουλίου, η Προεδρία θα αρχίσει διοργανικές διαπραγματεύσεις μόλις το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθορίσει τη θέση του.

Ο νέος κανονισμός αναμένεται να εγκριθεί από τους συννομοθέτες έως το τέλος του 2026.

Γενικές πληροφορίες

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 6ης Μαρτίου 2025, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων προσδιόρισαν τη στρατιωτική κινητικότητα ως έναν από τους τομείς προτεραιότητας για δράση σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα των δυνατοτήτων.

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2025, οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων κάλεσαν την Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας να υποβάλουν περαιτέρω προτάσεις για την ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας, ώστε να καταστεί δυνατή η αποδοτική μετακίνηση αμυντικού εξοπλισμού και προσωπικού σε ολόκληρη την Ένωση.

Στις 19 Νοεμβρίου 2025 η Επιτροπή και η Ύπατη Εκπρόσωπος παρουσίασαν τη δέσμη μέτρων για τη στρατιωτική κινητικότητα, η οποία αποτελείται από κοινή ανακοίνωση και πρόταση κανονισμού.

Στα συμπεράσματά του της 19ης Μαρτίου 2026, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο —υπενθυμίζοντας τη σημασία της στρατιωτικής κινητικότητας— κάλεσε τους συννομοθέτες να προωθήσουν τις εργασίες επί της σχετικής πρότασης.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by David Goldman on Unsplash