Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε 65 έργα στο πλαίσιο της δημοπρασίας θερμότητας του Ταμείου Καινοτομίας, της πρώτης πανευρωπαϊκής δημοπρασίας για την επιτάχυνση της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών καθαρής θερμότητας σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Σε 10 χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, την Αυστρία, το Βέλγιο, την Τσεχία, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Πορτογαλία, τη Σλοβενία και την Ισπανία, τα έργα θα χρησιμοποιήσουν ευρύ φάσμα τεχνολογιών για την απαλλαγή της βιομηχανικής παραγωγής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές και την επιτάχυνση της υιοθέτησης από την αγορά λύσεων ηλεκτρισμένης θερμότητας και θερμότητας που παράγεται απευθείας από ανανεώσιμες πηγές.
Τα επιλεγμένα έργα, με τη χρήση καινοτόμων τεχνολογιών, θα αποτρέψουν πάνω από 6,6 εκατομμύρια τόνους εκπομπών CO2 σε διάστημα 10 ετών, αντικαθιστώντας τα συστήματα παραγωγής θερμότητας που τροφοδοτούνται με φυσικό αέριο. Από κοινού αναμένεται να παράγουν περίπου 16,3 τεραβατώρες (TWh) απανθρακοποιημένης θερμότητας κατά τα πρώτα 5 έτη λειτουργίας τους, με βάση θερμική ισχύ 766 μεγαβάτ (MW). Αυτό ισοδυναμεί με αντικατάσταση άνω του 1,5 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων φυσικού αερίου σε διάστημα πέντε ετών, περίπου συγκρίσιμη με την ετήσια κατανάλωση 4 εκατομμυρίων νοικοκυριών της ΕΕ.
Τα έργα θα λάβουν συνολικό ποσό περίπου 400 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις από το Ταμείο Καινοτομίας. Τα χρήματα προέρχονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ).
Η στήριξη από το Ταμείο Καινοτομίας θα επιτρέψει στα έργα αυτά να συμβάλουν στην καθαρή μετάβαση, την ενεργειακή ανεξαρτησία, την ασφάλεια και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ.
Επιλεγμένα έργα
Τα έργα διαθέτουν ευρύ φάσμα τεχνολογικών και τομεακών χαρτοφυλακίων. Τα περισσότερα έργα βασίζονται σε θέρμανση με άμεση αντίσταση ή σε θέρμανση με έμμεση αντίσταση. Άλλες περιλαμβάνουν τεχνολογίες όπως οι αντλίες θερμότητας , η ηλιακή θερμική, η ηλεκτρομαγνητική και διηλεκτρική θέρμανση, και οι υβριδικές τεχνολογίες.
Όσον αφορά τους βιομηχανικούς τομείς εξαγοράς, τα έργα καλύπτουν τον χαρτοπολτό και το χαρτί, καθώς και το γυαλί, τα κεραμικά και τα δομικά υλικά και τον σίδηρο και τον χάλυβα, τομείς που μέχρι στιγμής εκπροσωπούνται λιγότερο στο χαρτοφυλάκιο του Ταμείου Καινοτομίας. Άλλοι τομείς που επωφελούνται από τη δημοπρασία θερμότητας είναι τα τρόφιμα και τα ποτά, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα φαρμακευτικά προϊόντα.
Η δημοπρασία διαρθρώθηκε γύρω από τρία «θέματα», με βάση το επίπεδο θερμοκρασίας και την ικανότητα εγκατάστασης:
- Προσκαλούνται 5 έργα στο πλαίσιο του θέματος της θερμότητας υψηλής θερμοκρασίας, ύψους 62,1 εκατ. ευρώ για τη στήριξη
- 44 έργα προσκαλούνται στο πλαίσιο του θέματος της θερμότητας μέσης θερμοκρασίας άνω των 5 MW, με συνολικό προϋπολογισμό 286,5 εκατ. ευρώ
- Στο πλαίσιο του θέματος της θερμότητας μέσης θερμοκρασίας με ισχύ 3-5MW, έχουν προσκληθεί 16 έργα, συνολικού ύψους 47,9 εκατ. ευρώ.
Επόμενα βήματα
Η διαδικασία αυτή θα επιβεβαιώσει τις τελικές προϋποθέσεις για χρηματοδοτική στήριξη. Οι συμφωνίες επιχορήγησης αναμένεται να υπογραφούν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Τα επιλεγμένα έργα θα πρέπει να κλείσουν από χρηματοδοτική άποψη εντός δύο ετών από την υπογραφή της επιχορήγησης και να τεθούν σε λειτουργία εντός τεσσάρων ετών. Οι δεσμεύσεις αυτές συνοδεύονται από εγγύηση ολοκλήρωσης που παρέχεται από τα έργα στην Επιτροπή. Ο CINEA θα συνεχίσει να παρακολουθεί την πρόοδο καθ' όλη τη διάρκεια της υλοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα έργα υλοποιούνται όπως έχει προγραμματιστεί και ότι η στήριξη χρησιμοποιείται σύμφωνα με τους συμφωνηθέντες όρους. Ο τελικός κατάλογος των υπογεγραμμένων έργων στο πλαίσιο της δημοπρασίας θερμότητας του Ταμείου Καινοτομίας (IF25) αναμένεται να δημοσιευθεί το τέταρτο τρίμηνο του 2026.
Επιπλέον, έχουν ξεκινήσει οι προετοιμασίες για το Ταμείο Καινοτομίας 2026, με την ανακοίνωση του δεύτερου γύρου της δημοπρασίας θερμότητας για το 2026 με προϋπολογισμό 1 δισ. ευρώ που ανακοινώθηκε κατά τη διάσκεψη Cleantech του 2026 την Τρίτη. Η Επιτροπή σχεδιάζει να δημοσιεύσει το σχέδιο όρων και προϋποθέσεων για τη δημοπρασία θερμότητας IF26 έως το τέλος Μαΐου 2026 και στις 19 Ιουνίου 2026 θα πραγματοποιηθεί γενική εκδήλωση διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη του Ταμείου Καινοτομίας.
Ιστορικό
Η δημοπρασία θερμότητας IF25 είναι η πρώτη δημοπρασία σε επίπεδο ΕΕ που αξιοποιεί τις μεγάλες δυνατότητες απαλλαγής της παραγωγής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές στη βιομηχανία. Πρόκειται για πιλοτικό έργο για τη μελλοντική τράπεζα απαλλαγής της βιομηχανίας από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ενώ υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες σε όλους τους βιομηχανικούς τομείς, η υιοθέτηση λύσεων απαλλαγμένων από ανθρακούχες εκπομπές για την παραγωγή θερμότητας διεργασίας εξακολουθεί να είναι αργή. Η δημοπρασία καλύπτει τεχνολογίες όπως αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικούς λέβητες και κλιβάνους, καθώς και ηλιακή θερμική, γεωθερμική και θερμική αποθήκευση ενέργειας, και ήταν ανοικτή σε έργα από όλους τους βιομηχανικούς τομείς.
Με συνολικά 85 αιτήσεις που υποβλήθηκαν, αυτή η πρώτη δημοπρασία για την απαλλαγή της βιομηχανικής θερμότητας από τις ανθρακούχες εκπομπές έλαβε ισχυρή και ενθαρρυντική απάντηση από τη βιομηχανία. Το μέγεθος του έργου και οι αιτήσεις επιχορήγησης από τα 65 επιτυχημένα έργα κυμαίνονταν από 3 MWth έως 45 MWth και από 444.000 έως 37,1 εκατομμύρια ευρώ.
Το Ταμείο Καινοτομίας έχει εκτιμώμενο συνολικό προϋπολογισμό 40 δισ. ευρώ από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ για την περίοδο από το 2020 έως το 2030. Δημιουργεί οικονομικά κίνητρα για τις εταιρείες και τις δημόσιες αρχές ώστε να επενδύσουν σε τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών αιχμής και να στηρίξουν τη μετάβαση της Ευρώπης στην κλιματική ουδετερότητα. Το Ταμείο Καινοτομίας έχει ήδη χορηγήσει επιχορηγήσεις σε περίπου 260 καινοτόμα έργα σε ολόκληρο τον ΕΟΧ.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Anne Nygård on Unsplash
