Από τις 19 Ιουλίου, οι μεγάλες εταιρείες σε ολόκληρη την ΕΕ απαγορεύεται να καταστρέφουν απούλητα ρούχα, αξεσουάρ ένδυσης και υποδήματα. Οι μεσαίες επιχειρήσεις θα υπόκεινται στους ίδιους κανόνες από το 2030.
Το μέτρο, το οποίο θεσπίστηκε στο πλαίσιο του κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα (ESPR), αποσκοπεί στην πρόληψη της σπατάλης πολύτιμων προϊόντων και των πόρων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους.
Όταν απορρίπτονται νέα, χρησιμοποιήσιμα αγαθά, χάνονται οι πρώτες ύλες, το νερό, η ενέργεια και η εργασία που επενδύονται στην παραγωγή τους, ενώ η διάθεσή τους παράγει εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που μπορούν να αποφευχθούν. Ενθαρρύνοντας την επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και τις αποδοτικότερες ως προς τη χρήση των πόρων επιχειρηματικές πρακτικές, οι νέοι κανόνες στηρίζουν τη μετάβαση σε μια πιο κυκλική και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία.
Τι σημαίνουν οι νέοι κανόνες για τις επιχειρήσεις
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι επιχειρήσεις πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση της χρήσης των προϊόντων μέσω της πώλησής τους (μεταξύ άλλων μέσω εκπτώσεων ή εναλλακτικών αγορών), της δωρεάς τους σε φιλανθρωπικές οργανώσεις ή κοινωνικές επιχειρήσεις ή της προετοιμασίας τους για επαναχρησιμοποίηση (επισκευή, ανακαίνιση ή ανακατασκευή).
Η καταστροφή θα επιτρέπεται μόνο υπό συγκεκριμένες συνθήκες και πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με την ιεράρχηση της επεξεργασίας των αποβλήτων, δίνοντας προτεραιότητα στην ανακύκλωση.
Όταν η απαγόρευση δεν ισχύει
Οι εταιρείες μπορούν να καταστρέφουν απούλητα ρούχα και παπούτσια μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν τα αντικείμενα είναι μη ασφαλή ή κατεστραμμένα, παραποιημένα ή παραβιάζουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή απορρίπτονται από φιλανθρωπικές οργανώσεις ή προγράμματα δωρεών.
Για να αποφευχθεί η κατάχρηση, οι επιχειρήσεις που βασίζονται σε αυτές τις εξαιρέσεις πρέπει να παρέχουν αποδεικτικά στοιχεία (π.χ. έγγραφα ή αποτελέσματα δοκιμών) και να δημοσιεύουν ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τα απορρίματα που έχουν απορρίψει.
Πώς θα εφαρμοστούν οι κανόνες
Οι εθνικές αρχές θα ελέγχουν τη συμμόρφωση και μπορούν να επιβάλλουν πρόστιμα για παραβάσεις. Οι εταιρείες πρέπει να τηρούν αρχεία για πέντε έτη, ώστε να είναι δυνατή η διενέργεια επιθεωρήσεων.
Για τη μείωση της γραφειοκρατίας, οι επιχειρήσεις θα χρησιμοποιούν τους υφιστάμενους τελωνειακούς κωδικούς και κωδικούς εφοδιαστικής κατά την υποβολή εκθέσεων. Οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις εξαιρούνται από τις απαιτήσεις αυτές.
Ιστορικό
Ο κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα (ESPR), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2024, θεσπίζει κανόνες σε επίπεδο ΕΕ για να καταστούν τα προϊόντα πιο ανθεκτικά, επισκευάσιμα, ανακυκλώσιμα και αποδοτικά ως προς τη χρήση των πόρων.
Η απαγόρευση της καταστροφής των μη πωληθέντων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων είναι ένα από τα πρώτα συγκεκριμένα μέτρα στο πλαίσιο του κανονισμού ESPR. Τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα είναι η πρώτη κατηγορία προϊόντων που υπόκειται στην απαγόρευση αυτή λόγω των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των σημερινών επιχειρηματικών μοντέλων, τα οποία συχνά οδηγούν στην καταστροφή μη πωληθέντων αγαθών.
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, εκτιμάται ότι το 4-9% όλων των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που διατίθενται στην αγορά στην Ευρώπη καταστρέφονται πριν από τη χρήση,, που ανέρχεται σε 264.000 έως 594.000 τόνους κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που καταστρέφονται κάθε χρόνο.
Η Επιτροπή ανέπτυξε τους κανόνες μετά από ευρείες διαβουλεύσεις με επιχειρήσεις, ΜΚΟ και εμπειρογνώμονες για να διασφαλίσει ότι λειτουργούν στην πράξη χωρίς να δημιουργούν περιττή γραφειοκρατία.
Περισσότερες πληροφορίες
Κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα | Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Πηγή: environment.ec.europa.eu