Ποιες ποσοστώσεις έχουν τεθεί σε εφαρμογή για τις εισαγωγές χάλυβα στην ΕΕ και ποιους αφορούν;

Το μέτρο της ΕΕ για τον χάλυβα, το οποίο τίθεται σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου 2026, μειώνει τις αδασμολόγητες εισαγωγές 26 κατηγοριών προϊόντων χάλυβα στην ΕΕ κατά μέσο όρο 47 % σε σύγκριση με τις ποσοστώσεις στο πλαίσιο του μέτρου διασφάλισης για τον χάλυβα. Από την 1η Ιουλίου 2026, συνολικά 18,3 εκατομμύρια τόνοι χάλυβα θα επιτρέπεται να εισέρχονται στην ΕΕ αδασμολόγητα κάθε χρόνο. Ο σημερινός εκτελεστικός κανονισμός καθορίζει τη δίκαιη και αντικειμενική μεθοδολογία βάσει της οποίας η ποσόστωση αυτή θα κατανεμηθεί μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΕΕ. Οι εισαγωγές εκτός ποσόστωσης θα υπόκεινται σε δασμό 50%.

Τι είδους μεθοδολογία χρησιμοποίησε η Επιτροπή για να καθορίσει την κατανομή της ποσόστωσης χάλυβα;

Η ποσόστωση χάλυβα της ΕΕ κατανεμήθηκε μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΕΕ με τη χρήση δίκαιης και αντικειμενικής μεθοδολογίας σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζονται στον κανονισμό για τον χάλυβα. Η μεθοδολογία αυτή συνάδει με τους κανόνες του ΠΟΕ και αναγνωρίζει τυχόν συμφωνίες που έχουν κατ' αρχήν συναφθεί μεταξύ της ΕΕ και ενός εμπορικού εταίρου στον ΠΟΕ (βάσει του άρθρου XXVIII των διαπραγματεύσεων της ΓΣΔΕ). Διακρίνει επίσης μεταξύ των εταίρων ΣΕΣ και των εταίρων εκτός ΣΕΣ, διασφαλίζοντας ότι οι εταίροι ΣΕΣ τυγχάνουν καλύτερης μεταχείρισης με τη μορφή υψηλότερου όγκου ποσοστώσεων. Τέλος, η μεθοδολογία λαμβάνει υπόψη τα ζητήματα διαφοροποίησης και ασφάλειας του εφοδιασμού.

Πόσο συγκεκριμένα κατανεμήθηκε η ποσόστωση μεταξύ των επιμέρους εμπορικών εταίρων;

Το ήμισυ της ετήσιας ποσόστωσης εισαγωγών της ΕΕ ύψους 18,3 εκατομμυρίων τόνων —δηλαδή 9,15 εκατομμύρια τόνοι— έχει διανεμηθεί αποκλειστικά σε εταίρους με συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) με την ΕΕ, ενώ το υπόλοιπο ήμισυ διατίθεται σε όλους τους εμπορικούς εταίρους (συμπεριλαμβανομένων των εταίρων ΣΕΣ) χωρίς διακρίσεις.

Από το μέρος που διατίθεται αποκλειστικά για τις ΣΕΣ, μεγαλύτερο μερίδιο είναι οι ειδικές ανά χώρα κατανομές. Χορηγούνται σε χώρες που κατείχαν ιστορικά μερίδιο τουλάχιστον 5 % του όγκου των εισαγωγών (με βάση το μέσο μερίδιο των εισαγωγών κατά τα έτη 2022-2024). Οι υπόλοιποι όγκοι είναι διαθέσιμοι για εξαγωγές από όλους τους εταίρους ΣΕΣ σε ανταγωνιστική βάση.

Ποιες ειδικές παρατηρήσεις έχουν δοθεί στους εταίρους ΣΕΣ της ΕΕ;

Η κατανομή των δασμολογικών ποσοστώσεων αποσκοπεί στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων του μέτρου της ΕΕ για τον χάλυβα στους εταίρους της ΣΕΣ εντός των ορίων του κανονισμού για τον χάλυβα και χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η αποτελεσματικότητα του μέτρου.

Το ήμισυ της ετήσιας ποσόστωσης εισαγωγών της ΕΕ προορίζεται αποκλειστικά για προτιμησιακούς εμπορικούς εταίρους (ΣΕΣ), ενώ το υπόλοιπο ήμισυ διατίθεται σε όλους τους εμπορικούς εταίρους —συμπεριλαμβανομένων των εταίρων ΣΕΣ— χωρίς διακρίσεις. Επιπλέον, πολλοί εταίροι ΣΕΣ θα λάβουν ασφαλείς ειδικές ανά χώρα ποσοστώσεις ανάλογες με τον ιστορικό όγκο των εισαγωγών τους.

Ως εκ τούτου, οι περισσότεροι από τους εταίρους ΣΕΣ της ΕΕ θα δουν μείωση της πρόσβασης στην αγορά σημαντικά χαμηλότερη από τη μέση μείωση κατά 47 % που προβλέπεται στον κανονισμό για τον χάλυβα.

Πώς είναι συμβατό με τον ΠΟΕ το νέο μέτρο της ΕΕ για τον χάλυβα και η κατανομή των ειδικών δασμολογικών ποσοστώσεων;

Το άρθρο 28 της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ) επιτρέπει σε μέλος του ΠΟΕ να τροποποιεί ή να αποσύρει τους δεσμευμένους δασμολογικούς συντελεστές του. Για να το πράξει νόμιμα, η χώρα πρέπει να αρχίσει διαπραγματεύσεις με τους επηρεαζόμενους εμπορικούς εταίρους για να προσφέρει αντισταθμιστικές προσαρμογές για τη διατήρηση του συνολικού ισοζυγίου εμπορικών παραχωρήσεων.

Από τότε που πρότεινε το μέτρο για τον χάλυβα τον Οκτώβριο του 2025, η ΕΕ έχει συμμετάσχει σε εποικοδομητικές διαπραγματεύσεις βάσει του άρθρου 28 με περισσότερους από είκοσι εμπορικούς εταίρους (κυρίως εταίρους ΣΕΣ) στον ΠΟΕ. Με βάση τις συζητήσεις αυτές, η Επιτροπή επεδίωξε να λάβει υπόψη τις κύριες ανησυχίες των εταίρων ΣΕΣ ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι επιπτώσεις του μέτρου για τον χάλυβα σε αυτούς χωρίς να υπονομευθεί η αποτελεσματικότητα του μέτρου. Ως εκ τούτου, σημαντικός αριθμός εταίρων συμφώνησε προσωρινά με τις ποσοστώσεις που τους είχαν κατανεμηθεί.

Γιατί οι εμπορικοί εταίροι της ΕΕ στον ΕΟΧ εξαιρέθηκαν από το μέτρο για τον χάλυβα;

Οι χώρες του ΕΟΧ δεν υπόκεινται σε δασμολογικές ποσοστώσεις ή δασμούς στο πλαίσιο του μέτρου για τον χάλυβα. Μια τέτοια διαφοροποιημένη προσέγγιση δικαιολογείται λόγω του πολύ στενού και μοναδικού επιπέδου ενσωμάτωσής τους στην εσωτερική αγορά της ΕΕ.

Οι χώρες του ΕΟΧ είχαν ήδη εξαιρεθεί από τη διασφάλιση για τον χάλυβα για τους ίδιους λόγους. Τα επίπεδα των εξαγωγών τους παρέμειναν σταθερά (και μάλλον περιορισμένα σε όγκο) σε διάστημα 8 ετών. Ως εκ τούτου, ο συνδυασμός του μοναδικού καθεστώτος τους έναντι της ΕΕ, το οποίο δεν έχει καμία άλλη ΣΕΣ, και του περιορισμένου όγκου των εξαγωγών τους δικαιολογούν μια τέτοια μεταχείριση.

Ωστόσο, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι παραγωγοί τρίτων χωρών να προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν την εξαίρεση αυτή ως κενό στο μέλλον, οι εισαγωγείς καλυπτόμενων προϊόντων χάλυβα από τον ΕΟΧ θα πρέπει να πληρούν τις απαιτήσεις τήξης και συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων όπως και όλοι οι άλλοι ενδιαφερόμενοι.

Πώς σχετίζεται το μέτρο με τη λύση του πλαισίου του Ουίνδσορ όσον αφορά τη Βόρεια Ιρλανδία;

Το πλαίσιο του Ουίνδσορ περιλαμβάνει λύση για τον χάλυβα καταγωγής Ηνωμένου Βασιλείου που μετακινείται από τη Μεγάλη Βρετανία στη Βόρεια Ιρλανδία, η οποία συνίσταται σε ειδικές δασμολογικές ποσοστώσεις, προς όφελος της οικονομίας της Βόρειας Ιρλανδίας.

Ο εκτελεστικός κανονισμός προβλέπει τους ίδιους όγκους δασμολογικών ποσοστώσεων για τις εν λόγω κινήσεις, με πλήρη σεβασμό των δεσμεύσεων βάσει του πλαισίου του Ουίνδσορ.

Οι τρίτες χώρες δεν θα προβούν σε αντίποινα κατά του μέτρου της ΕΕ ή των ειδικών κατανομών ποσοστώσεων;

Το μέτρο της ΕΕ για τον χάλυβα εκπονήθηκε σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ και η ΕΕ συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις του άρθρου XXVIII της ΓΣΔΕ με τους εμπορικούς εταίρους της στη Γενεύη, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι προτιμησιακοί εταίροι θα μπορούσαν να διατηρήσουν το συνολικό επίπεδο των παραχωρήσεών τους. Ως εκ τούτου, σημαντικός αριθμός των εταίρων ΣΕΣ της ΕΕ συμφώνησαν κατ' αρχήν για την κατανομή των δασμολογικών τους ποσοστώσεων.

Τελικά, ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί αυτός ο πολλαπλασιασμός των μονομερών μέτρων είναι να αντιμετωπιστεί συλλογικά η ρίζα της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. Η ΕΕ παραμένει πλήρως προσηλωμένη στην προώθηση αυτού του στόχου από κοινού με ομοϊδεάτες εταίρους, τόσο σε διμερές όσο και σε συλλογικό επίπεδο, στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Φόρουμ για την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα χάλυβα (GFSEC).

Πώς θα αλληλεπιδράσουν οι νέες ποσοστώσεις με τα υφιστάμενα/μελλοντικά μέτρα εμπορικής άμυνας (ΜΕΑ) για διάφορα προϊόντα χάλυβα;

Τα μέτρα εμπορικής άμυνας, όπως οι δασμοί αντιντάμπινγκ και οι αντισταθμιστικοί δασμοί, εφαρμόζονται από τον πρώτο εισαγόμενο τόνο. Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης και υπόκεινται σε μέτρα εμπορικής άμυνας. Αυτό σημαίνει ότι οι εν λόγω εισαγωγές θα καταβάλλουν τους δασμούς που ισχύουν στο πλαίσιο των μέτρων εμπορικής άμυνας και, εάν εξαντλήσουν τη δασμολογική ποσόστωση στο πλαίσιο του μέτρου, θα εφαρμοστεί πρόσθετος δασμός 50 %.

Γιατί η ΕΕ θέσπισε μέτρο για τον χάλυβα;

Η παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, η οποία συχνά οφείλεται σε πολιτικές και πρακτικές που δεν σχετίζονται με την αγορά, συνεχίζει να αυξάνεται αδιάκοπα και βρίσκεται ήδη σε μη βιώσιμα επίπεδα —επί του παρόντος πάνω από 620 εκατομμύρια τόνους, που εκτιμάται ότι ανέρχονται σε 721 εκατομμύρια τόνους— υπερπενταπλάσια της ετήσιας κατανάλωσης χάλυβα της ΕΕ.

Παράλληλα, όλο και περισσότερες τρίτες χώρες κλείνουν τις αγορές τους στις εισαγωγές, συχνά με τη μορφή δασμών. Αυτό δημιουργεί πολύ μεγάλο κίνδυνο εκτροπής του εμπορίου στην αγορά της ΕΕ, σε μια κατάσταση όπου η διείσδυση των εισαγωγών όσον αφορά το μερίδιο αγοράς των εισαγωγών παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Το μέτρο για τον χάλυβα τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2026 και, ως εκ τούτου, διασφαλίζει ένα συνεχές και εξαιρετικά αποτελεσματικό επίπεδο προστασίας για τον τομέα του χάλυβα της ΕΕ μετά τη λήξη της διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα στις 30 Ιουνίου 2026.

Είναι πολύ σημαντικό να διατηρηθεί μια ισχυρή χαλυβουργία, να εξασφαλιστούν επενδύσεις για την επιτυχή απαλλαγή της από τις ανθρακούχες εκπομπές και να αποφευχθεί η υπονόμευση της στρατηγικής αυτονομίας μας σε αυτόν τον βασικό τομέα.

Η Επιτροπή παραμένει πλήρως προσηλωμένη στην εξεύρεση συλλογικής λύσης στο πρόβλημα της παγκόσμιας πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. Ωστόσο, έως ότου υλοποιηθεί αυτό, η ΕΕ πρέπει να αναλάβει αποφασιστική δράση και, με την παρούσα πρόταση, το πράττει.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Mads Eneqvist on Unsplash