Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέα μέτρα για την ενίσχυση της αντίδρασης της ΕΕ σε ένα εξελισσόμενο εγκληματικό τοπίο. Το έγκλημα γίνεται όλο και πιο περίπλοκο, διεθνές και ψηφιακό. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του σοβαρού εγκλήματος, η αστυνομία, τα τελωνεία, οι εισαγγελείς και τα δικαστήρια πρέπει να συνεργάζονται στενά από την έναρξη της έρευνας έως την έκδοση τελεσίδικης δικαστικής απόφασης.  

Οι προτάσεις καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα στήριξης της ΕΕ προς τα κράτη μέλη, από την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διερεύνηση έως τη δικαστική συνεργασία και την αποτελεσματική δίωξη. Η δέσμη περιλαμβάνει δύο κανονισμούς για την ενίσχυση των εντολών της Ευρωπόλ και της Eurojust, αναθεώρηση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας και τροποποιήσεις του κανονισμού για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης. 

Τα μέτρα αυτά θα βελτιώσουν τη συνεργασία και τη συμπληρωματικότητα μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ και των εθνικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων της αστυνομίας, των τελωνείων και των δικαστηρίων. Θα στηρίξουν περισσότερες κοινές έρευνες, θα επιταχύνουν τις διώξεις και θα διευκολύνουν την ανταλλαγή πληροφοριών μέσω σαφέστερου νομικού πλαισίου και λιγότερου διοικητικού φόρτου. 

Η Ευρωπόλ και η Eurojust βρίσκονται στο επίκεντρο της αντίδρασης της ΕΕ σε οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα, τρομοκράτες και εχθρικούς παράγοντες που δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, σε παγκόσμιο και διαδικτυακό επίπεδο, και καταχρώνται όλο και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη. Με τις προτάσεις αυτές, η Επιτροπή υλοποιεί τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της προέδρου φον ντερ Λάιεν και τη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ, ProtectEU. 

Ευρωπόλ: Καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος

Ως το κέντρο της ΕΕ για τη συνεργασία στον τομέα της επιβολής του νόμου, η Ευρωπόλ βοηθά τα κράτη μέλη να συνδέουν πληροφορίες, εμπειρογνωσία και έρευνες — αυτό είναι καίριας σημασίας για τη διερεύνηση διασυνοριακών υποθέσεων, καθώς καμία εθνική αρχή δεν έχει πλήρη εικόνα των σημερινών εγκληματικών απειλών.

Με τους νέους κανόνες, η Ευρωπόλ θα στηρίξει καλύτερα τα κράτη μέλη με:

1. Αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη ανταλλαγή πληροφοριών: Η αυτοματοποιημένη και ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών θα επιτρέψει τη συνεργασία σε πραγματικό χρόνο στις έρευνες. Η Ευρωπόλ θα δημιουργήσει μια ασφαλή, κλιμακούμενη και κυρίαρχη υποδομή υπολογιστικού νέφους και έναν κοινό χώρο δεδομένων της αστυνομίας, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να εργάζονται από κοινού — εικονικά — σε κοινές υποθέσεις.   
2. Ισχυρότερη επιχειρησιακή στήριξη για τα κράτη μέλη: Οι υπηρεσίες υποστήριξης της Ευρωπόλ θα συσταθούν στα κράτη μέλη και θα στελεχώνονται από αστυνομικούς που έχουν εργαστεί προηγουμένως στην Ευρωπόλ. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η καλύτερη χρήση της υποστήριξης και των εργαλείων της Ευρωπόλ (π.χ. στην εγκληματολογική έρευνα και την ανάλυση δεδομένων και με τη διευκόλυνση της πρόσβασης στα συστήματα της Ευρωπόλ).
3. Ένας κόμβος τεχνολογίας και καινοτομίας, ο οποίος παρέχει για πρώτη φορά μια πανευρωπαϊκή εικόνα των αναγκών σε δυνατότητες για την επιβολή του νόμου. Θα στηρίξει επίσης τις επενδύσεις των κρατών μελών στην κοινή έρευνα και ανάπτυξη. Αυτό θα βοηθήσει τα κράτη μέλη να επενδύσουν από κοινού σε κρίσιμες τεχνολογίες και να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε προηγμένες ικανότητες. Τα εργαλεία που θα αναπτυχθούν θα διατεθούν μέσω του κοινού χώρου δεδομένων της ευρωπαϊκής αστυνομίας απευθείας στις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών.
4. Ενίσχυση της συνεργασίας με τους οργανισμούς και τα όργανα της ΕΕ (ιδίως με την Eurojust και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία).
5. Ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας με τις χώρες εταίρους για την από κοινού αντιμετώπιση του παγκόσμιου διασυνοριακού εγκλήματος.

Με την αυτοματοποίηση των διαδικασιών και τη συγκέντρωση κοινών πόρων, τα εν λόγω προτεινόμενα μέτρα θα απλουστεύσουν τις ροές εργασίας, θα μειώσουν τον διοικητικό φόρτο για τα κράτη μέλη και θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση διοικητικών πόρων και βελτίωση της αποδοτικότητας για τον Οργανισμό και τα κράτη μέλη.

Eurojust: Μεγαλύτερη στήριξη των εισαγγελέων και των δικαστικών αρχών

Η νέα εντολή θα ενισχύσει σημαντικά την ικανότητα της Eurojust να στηρίζει τις εθνικές αρχές. Ενισχύει την Eurojust στους ακόλουθους βασικούς τομείς:

1. Ισχυρότερες ικανότητες και επιχειρησιακή υποστήριξη: Η Eurojust θα είναι σε θέση να ενεργεί με δική της πρωτοβουλία για τον εντοπισμό δεσμών μεταξύ υποθέσεων, την πρόβλεψη και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την ανάγκη συντονισμού, τη συμβολή στην επίλυση ζητημάτων δικαιοδοσίας και τη στήριξη των εθνικών αρχών σε πρώιμο στάδιο της διαδικασίας.
2. Περαιτέρω στήριξη σε αναδυόμενους τομείς εγκληματικότητας: Η εντολή της Eurojust θα επεκταθεί επίσης ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή της σε αναδυόμενους τομείς εγκληματικότητας, όπως το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, οι παραβιάσεις των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ ή η έμφυλη βία.
3. Ισχυρότερη διακυβέρνηση και λήψη αποφάσεων: εξορθολογισμός της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, με πιο ευέλικτες διαδικασίες, βελτίωση της διοικητικής αποτελεσματικότητας και ταχύτερη δράση σε επείγουσες και πολύπλοκες υποθέσεις.
4. Ολοκληρωμένο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης της ΕΕ: Η Eurojust θα βελτιώσει και θα ενισχύσει τη συνεργασία της με την Ευρωπόλ και την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ένα νέο σύστημα πληροφοριών θα επιτρέπει τον εύκολο εντοπισμό πληροφοριών και υποθέσεων που αφορούν τόσο την Eurojust όσο και την Ευρωπόλ.
5. Ισχυρότερη διεθνής δέσμευση, επιτρέποντας τη συνεργασία με τρίτες χώρες νωρίτερα, καθιστώντας τη συνεργασία με τρίτες χώρες πιο ευέλικτη. Η στενότερη συνεργασία θα είναι επίσης δυνατή όταν απαιτούνται οικονομικές δεσμεύσεις ή όταν αποσπώνται εισαγγελείς-σύνδεσμοι στην Eurojust.

Ενίσχυση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας και του κανονισμού για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης

Η Επιτροπή προτείνει επίσης την επικαιροποίηση της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας, μιας ταχείας και τυποποιημένης διαδικασίας για τη διασυνοριακή συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων από άλλα κράτη μέλη σε ποινικές υποθέσεις. Οι νέοι κανόνες θα διευκολύνουν την εφαρμογή της ευρωπαϊκής εντολής έρευνας, αποσαφηνίζοντας τις διαδικασίες και εξαλείφοντας τις επιχειρησιακές προκλήσεις.

Θεσπίζει επίσης μια νέα ευρωπαϊκή εντολή εξ αποστάσεως συμμετοχής, η οποία επιτρέπει στους υπόπτους, τους κατηγορουμένους και τα θύματα να συμμετέχουν εξ αποστάσεως σε ακροαματικές διαδικασίες ποινικών δικαστηρίων από διαφορετικό κράτος μέλος.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης την επικαιροποίηση του κανονισμού για την προστασία των δεδομένων για τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης (EUDPR). Ο αναθεωρημένος κανονισμός θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων και οργανισμών ποινικής δικαιοσύνης της ΕΕ, μεταξύ άλλων με την επέκτασή του στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by KOBU Agency on Unsplash