Για δεύτερη φορά σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι πληρώνουν το τίμημα της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η στρατηγική AccelerateEU είναι η εργαλειοθήκη της Επιτροπής για την άμεση ανακούφιση των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και βιομηχανιών, ιδίως των πλέον ευάλωτων, θέτοντας παράλληλα την Ευρώπη σε σταθερή τροχιά προς την ενεργειακή ανεξαρτησία. Από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει 24 δισ. ευρώ επιπλέον για εισαγωγές ενέργειας λόγω των υψηλότερων τιμών —χωρίς να λάβει ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας.

Η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση αποτελεί οδυνηρή υπενθύμιση ότι η επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρή, ασφαλή και οικονομικά προσιτή ενέργεια αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την οικονομία και την ασφάλεια. Η στρατηγική AccelerateEU παρουσιάζει τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και διαρθρωτικά μέτρα με πιο μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για την περαιτέρω μείωση της εξάρτησης από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων και την οικοδόμηση της ανθεκτικότητας της Ευρώπης έναντι μελλοντικών κινδύνων, με βάση την εγχώρια καθαρή ενέργεια και τον εξηλεκτρισμό.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε σχετικά: «Οι επιλογές που κάνουμε θα διαμορφώσουν την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις και τις αυριανές κρίσεις. Η στρατηγική μας με τίτλο AccelerateEU θα συμπεριλάβει και άμεσα και πιο διαρθρωτικά μέτρα ανακούφισης για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης. Πρέπει να επιταχύνουμε τη μετάβαση σε εγχώριες, καθαρές μορφές ενέργειας. Έτσι θα αποκτήσουμε ενεργειακή ανεξαρτησία και ασφάλεια, πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούμε καλύτερα να αντιμετωπίζουμε τις γεωπολιτικές αντιξοότητες.»

Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες δράσεις:

Ο συντονισμός είναι καθοριστικής σημασίας. Η Επιτροπή θα μεριμνά ώστε τα μέτρα σε επίπεδο κρατών μελών να λαμβάνονται σε πλήρη συντονισμό. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την επαναπλήρωση υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου, τη χρήση δυνατοτήτων ευελιξίας στους κανόνες πλήρωσης ή τυχόν έκτακτες αποδεσμεύσεις αποθεμάτων πετρελαίου. Οι ομάδες συντονισμού για το πετρέλαιο και το αέριο συνεδριάζουν συχνά για να εξασφαλίζουν πλήρη επίγνωση της κατάστασης μεταξύ των κρατών μελών. Τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης και τα μέτρα που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμου αεριωθουμένων και ντίζελ, συμπεριλαμβανομένης της διαθεσιμότητας των παραγωγικών ικανοτήτων των διυλιστηρίων πετρελαίου, θα πρέπει να συντονίζονται στενά.

Θα συσταθεί νέο Παρατηρητήριο Καυσίμων για την παρακολούθηση της παραγωγής, των εισαγωγών, των εξαγωγών και των επιπέδων των αποθεμάτων καυσίμων για τις μεταφορές στην ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατός ο ταχύς εντοπισμός πιθανών ελλείψεων και, σε περίπτωση αποδέσμευσης αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης, θα λαμβάνονται στοχευμένα μέτρα για τη διατήρηση της ισόρροπης κατανομής των καυσίμων. Για να μετριαστεί ο αντίκτυπος των υψηλών τιμών των καυσίμων και των πιθανών ελλείψεων καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών της ΕΕ, η Επιτροπή θα παράσχει επίσης σαφήνεια σχετικά με τις υφιστάμενες δυνατότητες ευελιξίας εντός του πλαισίου αερομεταφορών της ΕΕ.

Έγκαιρα, στοχευμένα και προσωρινά μέτρα. Η προστασία των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας, από τις απότομες αυξήσεις των τιμών μπορεί να περιλαμβάνει στοχευμένα καθεστώτα εισοδηματικής στήριξης, ενεργειακά κουπόνια και καθεστώτα κοινωνικής μίσθωσης, καθώς και μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για ευάλωτα νοικοκυριά. Η Επιτροπή θα εγκρίνει επίσης προσωρινό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις, το οποίο θα παρέχει πρόσθετη ευελιξία στις εθνικές κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων μέτρων έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη των πλέον εκτεθειμένων οικονομικών τομέων.

Επιτάχυνση της μετάβασης σε εγχώρια καθαρή ενέργεια για την αντικατάσταση του πετρελαίου, του αερίου και των ορυκτών καυσίμων για τις μεταφορές. Έως το καλοκαίρι, η Επιτροπή θα υποβάλει σχέδιο δράσης για τον εξηλεκτρισμό. Θα περιλαμβάνει φιλόδοξο στόχο εξηλεκτρισμού και μέτρα για την άρση των φραγμών στον εξηλεκτρισμό των τομέων της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων. Η ταχεία εφαρμογή του επενδυτικού σχεδίου για τις βιώσιμες μεταφορές είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτάχυνση της ανάπτυξης βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων.

Ενίσχυση του συστήματος δικτύων. Ο εξηλεκτρισμός πρέπει να συνοδεύεται από σύστημα δικτύων κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό. Τα πρώτα βήματα είναι η μέριμνα για πλήρη εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας και η ταχεία ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα. Μια άλλη δράση είναι η μεγιστοποίηση των υφιστάμενων υποδομών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η ταχεία ανανέωση μεγάλων αιολικών πάρκων και των σταθμών παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων αιολικών πάρκων και των υδροηλεκτρικών σταθμών, μπορεί να αποφέρει γρήγορα την αναγκαία πρόσθετη ανακούφιση. Η Επιτροπή θα υποβάλει επίσης νομοθετική πρόταση σχετικά με τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, μεριμνώντας, μεταξύ άλλων, για τη χαμηλότερη φορολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.

Τόνωση των επενδύσεων. Σημαντικοί πόροι διατίθενται σε επίπεδο ΕΕ, όπως οι πόροι στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ: 219 δισ. ευρώ) και των ταμείων της πολιτικής συνοχής. Στην τρέχουσα κρίση, η ταχύτητα και ο αντίκτυπος έχουν κεφαλαιώδη σημασία. Η Επιτροπή θα βοηθά τα κράτη μέλη για τη μέγιστη αξιοποίηση της διαθέσιμης χρηματοδότησης της ΕΕ. Ωστόσο, οι δημόσιοι πόροι από μόνοι τους δεν θα καλύψουν τις σημαντικές επενδυτικές ανάγκες (660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030) για την ενεργειακή μετάβαση. Ως εκ τούτου, για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων, η Επιτροπή ενέκρινε στρατηγική για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια τον Μάρτιο του 2026. Η Επιτροπή θα διοργανώσει σύνοδο κορυφής για τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, στην οποία θα συμμετάσχει ο κλάδος των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών θεσμικών επενδυτών, παραγόντων με ηγετική θέση στον κλάδο, φορέων ανάπτυξης έργων και δημόσιων χρηματοδοτών, με σκοπό την επιτάχυνση της ιδιωτικής χρηματοδότησης.

Ιστορικό

Η σημερινή ανακοίνωση AccelerateEU ανταποκρίνεται στο αίτημα των αρχηγών κυβερνήσεων της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Μαρτίου να παρουσιαστεί «μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων απότομων αυξήσεων των τιμών των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή».  Πρόκειται για ένα μέρος της δυναμικής αντίδρασης της Επιτροπής, η οποία θα εξελίσσεται παράλληλα με την εξέλιξη της κατάστασης. Τα μέτρα συζητήθηκαν από τους ηγέτες της ΕΕ στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο, στις 23-24 Απριλίου.   

Πηγή: ec.europa.eu

Photo by Lidia Stawinska on Unsplash