Τι επιδιώκει να επιτύχει η επενδυτική στρατηγική για καθαρή ενέργεια;
Για την υλοποίηση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας θα απαιτηθούν επενδύσεις ύψους 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, οι οποίες θα αυξηθούν σε 695 δισ. ευρώ ετησίως την επόμενη δεκαετία. Ενώ η δημόσια χρηματοδότηση διαδραματίζει ζωτικό ρόλο ως καταλύτης, δεν θα είναι αρκετή για την κάλυψη αυτών των αναγκών. Η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας θα απαιτήσει σημαντικά μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, τα οποία υπάρχουν ήδη. Οι θεσμικοί επενδυτές ελέγχουν περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 12 τρισεκατομμυρίων ευρώ στην Ευρώπη και επιδιώκουν τις μακροπρόθεσμες, σταθερές αποδόσεις που μπορούν να προσφέρουν τα ενεργειακά έργα. Το βασικό ερώτημα είναι πώς μπορεί να διοχετευθεί αποτελεσματικά αυτό το κεφάλαιο στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Η επενδυτική στρατηγική για την καθαρή ενέργεια έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης μέσω τεσσάρων συμπληρωματικών συνόλων δράσεων. Στόχος τους είναι να βελτιώσουν την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους των επενδύσεων με στοχευμένο τρόπο και να καθιερώσουν διαρθρωμένη συνεργασία με τη χρηματοπιστωτική κοινότητα. Οι πρωτοβουλίες αυτής της στρατηγικής θα στοχεύουν σε όλες τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας.
Η υλοποίηση των δράσεων θα πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τον όμιλο της ΕΤΕπ, ο οποίος προτίθεται να παράσχει χρηματοδότηση άνω των 75 δισ. ευρώ κατά την επόμενη τριετία, αξιοποιώντας το πλήρες φάσμα των χρηματοπιστωτικών προϊόντων και των συμβουλευτικών υπηρεσιών του.
Πώς θα κινητοποιήσει η στρατηγική θεσμικούς επενδυτές για τη χρηματοδότηση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας;
Για να προσελκύσει θεσμικούς επενδυτές, όπως συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστές και κρατικά επενδυτικά ταμεία - τα οποία επί του παρόντος διαθέτουν μόνο ένα μικρό μέρος των χαρτοφυλακίων τους στην καθαρή ενέργεια - η στρατηγική προτείνει εξατομικευμένους χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς.
Μια προσέγγιση περιλαμβάνει την τιτλοποίηση μελλοντικών ροών εσόδων, όπως ρυθμιζόμενα τιμολόγια δικτύου ή πληρωμές ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μετατρέποντάς τις σε διαπραγματεύσιμους τίτλους υψηλής ποιότητας, οι οποίοι προσφέρουν τις μακροπρόθεσμες και σταθερές αποδόσεις που απαιτούν οι θεσμικοί επενδυτές.
Μια άλλη λύση είναι η χρήση υβριδικών ομολόγων, επιτρέποντας στους διαχειριστές δικτύων και στις εταιρείες ενέργειας να αντλούν κεφάλαια χωρίς να υπερβαίνουν τα όρια χρέους, καθιστώντας αυτές τις επενδύσεις πιο ελκυστικές για τα ιδρύματα που αποφεύγουν τον κίνδυνο.
Τέλος, το νέο Ταμείο Επενδύσεων σε Στρατηγικές Υποδομές θα επενδύει απευθείας σε έργα παράλληλα με τα ταμεία υποδομών και τους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων. Με την τυποποίηση αυτών των μέσων και τη διασφάλιση αξιόπιστων αξιολογήσεων πιστοληπτικής ικανότητας, η στρατηγική αποσκοπεί στην απελευθέρωση μιας σημαντικής νέας πηγής κεφαλαίων για την ενεργειακή μετάβαση.
Πώς θα συμβάλει η στρατηγική αυτή στη βελτίωση της πρόσβασης των διαχειριστών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας σε κεφάλαια;
Οι διαχειριστές δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας (διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και διανομής) αντιμετωπίζουν επίμονες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε μακροπρόθεσμα κεφάλαια λόγω ελλείψεων ιδίων κεφαλαίων, περιορισμών ρευστότητας και κατακερματισμού της αγοράς.
Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, το φάσμα παρέμβασης της στρατηγικής είναι διττό. Αφενός, θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής θέσης των διαχειριστών δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τα ίδια κεφάλαια μέσω ενός νέου Ταμείου Στρατηγικών Επενδύσεων σε Υποδομές (SII) που υποστηρίζεται από την ΕΤΕπ και προτείνοντας μηχανισμό τιτλοποίησης εσόδων ύψους έως 500 εκατ. ευρώ. Από την άλλη πλευρά, η στρατηγική θα ενισχύσει τη δανειοδοτική ικανότητα των τραπεζών με την επέκταση της τιτλοποίησης δανείων και τη στήριξη μικρότερων φορέων μέσω δανειοδότησης με διαμεσολάβηση που υποστηρίζεται από την ΕΤΕπ.
Τα μέτρα αυτά ευθυγραμμίζονται με τις συστάσεις της έκθεσης Draghi και διασφαλίζουν ότι η επέκταση του δικτύου συμβαδίζει με την αυξημένη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποτρέποντας μελλοντικά σημεία συμφόρησης.
Θα ληφθούν μέτρα στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ενεργειακή απόδοση;
Παρά τον καίριο ρόλο της στη στροφή της ΕΕ προς την καθαρή ενέργεια, η ενεργειακή απόδοση εξακολουθεί να υποχρηματοδοτείται, ιδίως στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και στον στεγαστικό τομέα. Για να καλυφθεί αυτό το κενό, η στρατηγική εισάγει ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη μόχλευση επενδύσεων ύψους 500 εκατ. ευρώ το 2026. Επικεντρώνεται στην κλιμάκωση των μοντέλων «ενέργειας ως υπηρεσίας», όπου οι πάροχοι παρέχουν αναβαθμίσεις απόδοσης χωρίς αρχικό κόστος για τους τελικούς χρήστες, ανακτώντας τα έξοδα μέσω μεριδίου της προκύπτουσας εξοικονόμησης ενέργειας.
Επιπλέον, η Επιτροπή, από κοινού με τον όμιλο της ΕΤΕπ, εργάζεται για την ενίσχυση της εγγύησης βιωσιμότητας του InvestEU —που παρέχεται μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ΕΤΕ)— για τη στήριξη έργων απανθρακοποίησης και αποδοτικότητας των ΜΜΕ, μειώνοντας τους κινδύνους για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Όσον αφορά το μέλλον, η Επιτροπή θα αναπτύξει επίσης ένα μέσο επιτάχυνσης της ενεργειακής απόδοσης που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα μέσα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας για τη συγκέντρωση και την κλιμάκωση των επενδυτικών διαύλων, βελτιώνοντας την πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές για πρωτοβουλίες με γνώμονα την αποδοτικότητα.
Τι είναι το επερχόμενο Συμβούλιο Επενδύσεων Ενεργειακής Μετάβασης (ETIC);
Το Συμβούλιο Επενδύσεων για την Ενεργειακή Μετάβαση (ETIC), το οποίο θα δρομολογηθεί το δεύτερο τρίμηνο του 2026, θα χρησιμεύσει ως μόνιμη πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, των κρατών μελών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), των εθνικών αναπτυξιακών τραπεζών και των ιδιωτών επενδυτών.
Βασικός σκοπός του είναι να ευθυγραμμίσει τις ενεργειακές πολιτικές και τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ με τις ανάγκες των επενδυτών. Το ETIC θα συζητά τακτικά για επενδύσεις που σχετίζονται με την ενέργεια, θα ανταλλάσσει εμπειρίες, θα εντοπίζει σημεία συμφόρησης και θα διατυπώνει προτάσεις για βέλτιστες λύσεις χρηματοδότησης. Μια ειδική ομάδα εργασίας θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση των μηχανισμών χρηματοδότησης υπό την καθοδήγηση των δημόσιων τραπεζών για την τόνωση της κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων. Ενώ επικεντρώνεται στις προκλήσεις των ενεργειακών επενδύσεων, το ETIC θα αποφύγει την αλληλεπικάλυψη με μελλοντικά πλαίσια διακυβέρνησης στο πλαίσιο του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Ποιος θα είναι ο ρόλος του Ομίλου ΕΤΕπ στη στρατηγική;
Ο Όμιλος ΕΤΕπ (ΕΤΕπ) είναι βασικός εταίρος στην εφαρμογή της στρατηγικής, παρέχοντας τόσο χρηματοδοτική δύναμη πυρός όσο και τεχνική εμπειρογνωμοσύνη για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων των έργων και την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Η EIBG αναμένεται να χορηγήσει δάνεια, εγγυήσεις, επενδύσεις σε υβριδικά και πράσινα ομόλογα, επιχειρηματικά δάνεια και μετοχικό κεφάλαιο ύψους 75 δισ. ευρώ κατά τα επόμενα 3 έτη. Θα στηρίξει, μεταξύ άλλων, την παραγωγή καθαρής ενέργειας, τις υποδομές διανομής, την ενεργειακή απόδοση, τη λύση ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα και τις καινοτόμες τεχνολογίες.
Θα περιλαμβάνει διάφορα μέσα για τα δίκτυα. Για παράδειγμα, ο Όμιλος ΕΤΕπ θα παράσχει βασικό κεφάλαιο ύψους έως 500 εκατ. ευρώ για επενδύσεις σε συγκεκριμένα έργα υποδομής μέσω του νέου Ταμείου Επενδύσεων σε Στρατηγικές Υποδομές (Ταμείο SII). Η EIBG θα συνεργαστεί με την Επιτροπή για την ανάπτυξη μηχανισμού τιτλοποίησης φορέων εκμετάλλευσης και θα συνεχίσει να αγοράζει υβριδικά ομόλογα για τη μείωση των περιορισμών χρέους για τους φορείς εκμετάλλευσης.
Ο Όμιλος ΕΤΕπ θα εντείνει επίσης τη νέα πρωτοβουλία του για την ενίσχυση της ικανότητας των τοπικών τραπεζικών δικτύων να δανείζουν σε μικρούς φορείς διανομής μέσω δανεισμού με διαμεσολάβηση.
Όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση, η ΕΤΕπ θα κινητοποιήσει επενδύσεις ύψους έως και 500 εκατ. ευρώ μέσω ενός πιλοτικού προγράμματος για μοντέλα «ενέργειας ως υπηρεσίας» και προγράμματα απαλλαγής των ΜΜΕ από τις ανθρακούχες εκπομπές, ενώ η εγγύηση βιωσιμότητας του InvestEU —που παρέχεται μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων— θα βελτιώσει την πρόσβαση των μικρότερων επιχειρήσεων.
Όσον αφορά την καινοτομία, η ΕΤΕπ θα συνεισφέρει μέσω επιχειρηματικών χρεωστικών και μετοχικών μέσων που μπορούν να είναι επιλέξιμα για στήριξη στο πλαίσιο του InvestEU. Πέραν της χρηματοδότησης, η ΕΤΕπ μπορεί να παρέχει τεχνική βοήθεια μέσω του συμβουλευτικού κόμβου InvestEU για τη διάρθρωση έργων με δυνατότητα τραπεζικής χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας την ευθυγράμμιση με τους στόχους της ΕΕ για την ενέργεια και το κλίμα.
Ποια είναι τα μέτρα για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων που ενέχουν οι καινοτόμες τεχνολογίες καθαρής ενέργειας;
Οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας αιχμής είναι ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, αλλά οι υψηλότεροι οικονομικοί κίνδυνοι συχνά αποθαρρύνουν τους ιδιώτες επενδυτές. Για να ξεπεραστεί αυτό, η Επιτροπή, από κοινού με τον όμιλο της ΕΤΕπ, θα εντείνει τη στήριξη για καινοτόμες τεχνολογίες και λύσεις καθαρής ενέργειας, όπως η αποθήκευση ενέργειας μακράς διάρκειας, η πλωτή αιολική και ηλιακή ενέργεια, η ωκεάνια ενέργεια, τα αγροβολταϊκά και η γεωθερμική ενέργεια. Ο Όμιλος ΕΤΕπ μπορεί να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο μέσω επιχειρηματικών δανείων και ιδίων κεφαλαίων μέσω του InvestEU, βοηθώντας τις καινοτομίες να διασχίσουν την «κοιλάδα του θανάτου» μεταξύ της ανάπτυξης και της διείσδυσης στην αγορά. Τα μέτρα αυτά θα επιταχύνουν την εμπορευματοποίηση και θα μειώσουν το κόστος χρηματοδότησης για ελπιδοφόρες τεχνολογίες υψηλού δυναμικού.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Peter Beukema on Unsplash