Το Συμβούλιο (σε επίπεδο πρέσβεων της ΕΕ) καθόρισε τη θέση του σχετικά με στοχευμένη τροποποίηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς όσον αφορά το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και άλλους τομείς (ΣΕΔΕ2). Η τροποποίηση αποσκοπεί στη διασφάλιση μεγαλύτερης σταθερότητας των τιμών και προβλεψιμότητας, με στόχο την ομαλότερη έναρξη του ΣΕΔΕ2 το 2028. Η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τον συνολικό σχεδιασμό του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς.

Το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς συμβάλλει στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στο ΣΕΔΕ2. Προσαρμόζει αυτόματα τον αριθμό των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπής σε περίπτωση διακυμάνσεων των τιμών.

Το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για τις οδικές μεταφορές και τα κτίρια θα πρέπει να ξεκινήσει σε στέρεες βάσεις. Η θέση του Συμβουλίου για την προσαρμογή του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς —της βαλβίδας ασφαλείας του συστήματος— στέλνει σαφές μήνυμα ότι η ΕΕ είναι προσηλωμένη σε μια σταθερή και προβλέψιμη αγορά ανθρακούχων εκπομπών.

Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Σταθερότητα και προβλεψιμότητα για την ευρωπαϊκή αγορά ανθρακούχων εκπομπών

Η πρόταση της Επιτροπής για στοχευμένη τροποποίηση του αποθεματικού για τη σταθερότητα της αγοράς έλαβε τη στήριξη του Συμβουλίου χωρίς τροποποιήσεις. Η πρόταση αυτή αποτελεί συνέχεια μιας πρωτοβουλίας του Ιουλίου 2025, η οποία υποστηρίχθηκε από 19 κράτη μέλη, με στόχο την ομαλή έναρξη του ΣΕΔΕ2.

Προκειμένου να βελτιωθεί η μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα της αγοράς και η εμπιστοσύνη μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά, το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς θα παραταθεί πέραν του 2030. Τα 600 εκατομμύρια δικαιώματα που διατηρούνται στο αποθεματικό —τα οποία ισοδυναμούν με περίπου δέκα έτη απαιτούμενων μειώσεων των εκπομπών του ΣΕΔΕ2— θα παραμείνουν διαθέσιμα για μελλοντική απελευθέρωση, εάν χρειαστεί.

Ο ισχύων μηχανισμός ελέγχου των τιμών ενεργοποιεί την αποδέσμευση 20 εκατομμυρίων δικαιωμάτων όταν το κόστος του άνθρακα υπερβαίνει τα 45 ευρώ ανά τόνο ισοδυνάμου CO2 (σε τιμές 2020). Η τροποποίηση προσθέτει συμπληρωματική ενίσχυση 20 εκατομμυρίων δικαιωμάτων σε κάθε απελευθέρωση και προβλέπει την ενεργοποίησή της δύο φορές ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να διοχετεύονται στην αγορά έως και 80 εκατομμύρια πρόσθετα δικαιώματα ετησίως.

Επιπλέον, η θέση του Συμβουλίου υποστηρίζει την ανάγκη για μια πιο σταδιακή και προσαρμοσμένη στις ανάγκες απελευθέρωση δικαιωμάτων από το αποθεματικό στην αγορά, ως ασφαλιστική δικλείδα για τη σταθερότητα της αγοράς. Επί του παρόντος, όταν ο αριθμός των δικαιωμάτων στο σύστημα μειώνεται σε 210 εκατομμύρια, απελευθερώνονται 100 εκατομμύρια δικαιώματα από το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς. Σύμφωνα με την τροποποίηση αυτή, στις περιπτώσεις που ο αριθμός των δικαιωμάτων μειώνεται κάτω από τα 260 εκατομμύρια δικαιώματα, αλλά παραμένει πάνω από τα 210 εκατομμύρια, θα απελευθερώνεται μικρότερος αριθμός δικαιωμάτων. Με τον τρόπο αυτόν θα αποφεύγονται αιφνίδιες και απότομες διακυμάνσεις της προσφοράς και θα σταλεί ένα σταθερό τιμολογιακό μήνυμα στις αγορές.

Επόμενα βήματα

Η κυπριακή Προεδρία μπορεί τώρα να αρχίσει συνομιλίες με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το τελικό κείμενο, μόλις το τελευταίο εγκρίνει τη θέση του, με τη φιλοδοξία να προωθήσει τις διαπραγματεύσεις όσο το δυνατόν περισσότερο κατά τη διάρκεια της θητείας της.

Γενικές πληροφορίες

Το ΣΕΔΕ2 εφαρμόζεται σε διανομείς που προμηθεύουν με καύσιμα τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και ορισμένους άλλους τομείς. Οι εν λόγω προμηθευτές οφείλουν να παρακολουθούν, να υποβάλλουν εκθέσεις και να παραδίδουν δικαιώματα ισοδύναμα με τις εκπομπές από τα καύσιμα που πωλούν, ενώ το συνολικό όριο των διαθέσιμων δικαιωμάτων άνθρακα εντός της ΕΕ μειώνεται κάθε χρόνο για την παροχή κινήτρων για απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές.

Το σύστημα θεσπίστηκε στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % το 2023. Στόχος του ΣΕΔΕ2 είναι η μείωση των εκπομπών από τους εν λόγω τομείς κατά 42% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.

Το ΣΕΔΕ2 θα καταστεί πλήρως λειτουργικό έως το 2028, όπως συμφωνήθηκε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων σχετικά με το ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα.

Πηγή: consilium.europa.eu

Photo by Maximalfocus on Unsplash