«Αύριο εορτάζουμε την 81η επέτειο από την απελευθέρωση του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης και εξόντωσης Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Θυμόμαστε και αποτίουμε φόρο τιμής στα έξι εκατομμύρια Εβραίων γυναικών, ανδρών και παιδιών που δολοφονήθηκαν στο Ολοκαύτωμα, καθώς και σε όλα τα άλλα αθώα θύματα του ναζιστικού καθεστώτος. Αυτές οι ζωές τερματίστηκαν βάναυσα από μια ιδεολογία μίσους, αλλά η μνήμη τους θα υπομείνει ως ηθική μαρτυρία για την ανθρωπότητα και ως μόνιμη προειδοποίηση.
Τρεις γενιές μετά το Ολοκαύτωμα, η μνήμη του Ολοκαυτώματος γίνεται όλο και πιο σημαντική. Η διαστρέβλωση του Ολοκαυτώματος χρησιμοποιείται για να μας διχάσει, να σχετικοποιήσει το έγκλημα και να τροφοδοτήσει τον αντισημιτισμό. Ας είμαστε σαφείς: Τίποτα δεν μπορεί ποτέ να δικαιολογήσει τη στρέβλωση, την ελαχιστοποίηση ή την εργαλειοποίηση ενός από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια στην ιστορία της Ευρώπης.
Έχουμε δει μια έξαρση αντισημιτικών ενεργειών σε όλη την Ευρώπη, αναγκάζοντας πολλούς Εβραίους να κρύψουν την ταυτότητά τους και να ζήσουν με φόβο. Αυτό είναι απαράδεκτο. Δεν υπάρχει χώρος και καμία δικαιολογία για τον αντισημιτισμό.
Στεκόμαστε στο πλευρό των ευρωπαϊκών εβραϊκών κοινοτήτων μας. Η εβραϊκή ζωή στην Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να ευδοκιμήσει, όχι να κρυφτεί. Η Ευρώπη πρέπει να είναι ένα ασφαλές μέρος για τους Εβραίους και τους ανθρώπους όλων των θρησκειών. Εξακολουθούμε να εφαρμόζουμε τη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής από κοινού με όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Για την αντιμετώπιση του αντισημιτισμού στο διαδίκτυο, αναπτύσσουμε ένα δίκτυο αξιόπιστων πηγών επισήμανσης παράνομου περιεχομένου. Εργαζόμαστε για την πρόληψη της ριζοσπαστικοποίησης, τη διασφάλιση της προστασίας των ευάλωτων ομάδων στο διαδίκτυο και την ενίσχυση των μέτρων ασφάλειας για την προστασία των δημόσιων χώρων και των τόπων λατρείας από επιθέσεις.
Φτάνουμε τώρα στο τέλος της λεγόμενης «εποχής του μάρτυρα». Καθώς οι τελευταίοι επιζώντες πεθαίνουν, η ευθύνη μας αυξάνεται. Πρέπει να βρούμε νέους τρόπους να θυμηθούμε τις φρικαλεότητες, να πούμε την αλήθεια για το τι συνέβη και να μάθουμε από το παρελθόν. Για τον σκοπό αυτό, διαφυλάσσουμε τους τόπους του Ολοκαυτώματος και ενισχύουμε την προβολή και την αναγνώρισή τους από γενιά σε γενιά.
Η μνήμη δεν είναι δεδομένη. Εξαρτάται από εμάς. Πρέπει να μεταδώσουμε τα διδάγματα του Ολοκαυτώματος και να οικοδομήσουμε μια Ευρώπη απαλλαγμένη από τον αντισημιτισμό και όλες τις μορφές μίσους. Η μνήμη του Ολοκαυτώματος πρέπει να παραμείνει ακριβής, σχετική και ουσιαστική. Αυτή είναι η κοινή μας ευθύνη και η διαρκής δέσμευσή μας ως Ευρωπαίων.»
Ιστορικό
Τον Οκτώβριο του 2024 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την έκθεση προόδου της σχετικά με την πρώτη στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού και τη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής, η οποία εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2021, με σκοπό τη στήριξη των κρατών μελών της ΕΕ και της κοινωνίας των πολιτών στην καταπολέμηση του αντισημιτισμού και στη διαφύλαξη της εβραϊκής ζωής στην ΕΕ. Η μνήμη του Ολοκαυτώματος είναι ένας ουσιαστικός πυλώνας για να διασφαλίσουμε ότι δεν θα ξεχάσουμε ποτέ την ιστορία μας. Τον Φεβρουάριο του 2024 η Επιτροπή δρομολόγησε πρωτοβουλία για την προώθηση της μνήμης του Ολοκαυτώματος με την ανάπτυξη του δικτύου τόπων όπου συνέβη το Ολοκαύτωμα, για τη χρήση χώρων μνήμης για εκπαιδευτικούς σκοπούς και τη διασφάλιση της διαφύλαξής τους.
Στις 20 Ιανουαρίου, η Επιτροπή παρουσίασε τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού 2026-2030, η οποία ζητεί μια Ευρώπη απαλλαγμένη από τον ρατσισμό, όπου τα άτομα θα μπορούν να ευδοκιμούν, να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία και να συμβάλλουν στη σταθερότητα και την ευημερία της. Η στρατηγική αποσκοπεί στην καταπολέμηση όλων των μορφών ρατσισμού, συμπεριλαμβανομένου του αντισημιτισμού.
Η απόφαση-πλαίσιο για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας διασφαλίζει ότι οι σοβαρές εκδηλώσεις ρατσισμού και ξενοφοβίας —συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας επιδοκιμασίας, άρνησης ή υποβάθμισης του Ολοκαυτώματος— τιμωρούνται με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις. Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης μέτρα για να σταματήσει τη διάδοση παραπληροφόρησης σχετικά με το Ολοκαύτωμα, εντός και εκτός διαδικτύου.
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν δεσμευτεί να εργαστούν κατά του αντιτσιγγανισμού στο πλαίσιο του στρατηγικού πλαισίου της ΕΕ για τους Ρομά και της σύστασης του Συμβουλίου για τους Ρομά. Μια πρώτη έκθεση αξιολόγησης των εθνικών στρατηγικών πλαισίων των κρατών μελών για τους Ρομά εγκρίθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2023.
Στο πλαίσιο του προγράμματος «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV), η Επιτροπή θα παράσχει ενωσιακή χρηματοδότηση ύψους άνω των 28 εκατ. ευρώ για τη στήριξη έργων σχετικά με την ευρωπαϊκή μνήμη κατά την περίοδο 2026-2027. Θα δοθεί προτεραιότητα, μεταξύ άλλων, σε έργα που αποσκοπούν στην ενίσχυση της μνήμης, της εκπαίδευσης και της έρευνας για το Ολοκαύτωμα ή στην καταπολέμηση της άρνησης και της στρέβλωσης του Ολοκαυτώματος. Με την υποστήριξη του προγράμματος Erasmus+ και στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ έργου «Αντιμετώπιση του αντισημιτισμού μέσω της εκπαίδευσης», η UNESCO δρομολογεί έρευνα σχετικά με τις γνώσεις και την κατανόηση του αντισημιτισμού από τους εκπαιδευτικούς.
Στις 14 Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο των προσπαθειών της για τον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μνήμης του Ολοκαυτώματος, η Επιτροπή διοργάνωσε τη διάσκεψη μνήμης του Ολοκαυτώματος με τίτλο «Remembering the Past. Διαμορφώνοντας το Μέλλον», σε συνεργασία με την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου και τις εβραϊκές κεντρικές οργανώσεις με έδρα τις Βρυξέλλες.
Πηγή: ec.europa.eu
Photo by Lāsma Artmane on Unsplash