Το Συμβούλιο καθόρισε τη διαπραγματευτική του θέση επί βασικών προτάσεων που έχουν στόχο να ενισχύσουν το νόμισμα του ευρώ, επιτρέποντας τη θέσπιση ψηφιακού ευρώ και αποσαφηνίζοντας καλύτερα το καθεστώς νόμιμου χρήματος των μετρητών σε ευρώ. Με τη σειρά τους, οι πρωτοβουλίες αυτές θα βοηθήσουν να βελτιωθούν η στρατηγική αυτονομία, η οικονομική ασφάλεια και η ανθεκτικότητα της ΕΕ.

Οι προτάσεις αφορούν δύο κανονισμούς που καθορίζουν το νομικό πλαίσιο για την ενδεχόμενη έκδοση ψηφιακού ευρώ και έναν κανονισμό για τη διαφύλαξη του ρόλου των μετρητών στην ΕΕ, μέσω της διασφάλισης της ευρείας αποδοχής και διαθεσιμότητάς τους.

Ψηφιακό ευρώ

Το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει τα μετρητά και θα είναι διαθέσιμο στο ευρύ κοινό και τις επιχειρήσεις για να πραγματοποιούν πληρωμές ανά πάσα στιγμή και οπουδήποτε εντός της ευρωζώνης. Ως πραγματικά δημόσια διευκόλυνση υποστηριζόμενη άμεσα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), θα βοηθήσει ώστε το χρήμα της κεντρικής τράπεζας να παραμείνει το κύριο σημείο αναφοράς για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος πληρωμών.

Σύμφωνα με την πρόταση, το ψηφιακό ευρώ:

• θα είναι διαθέσιμο εντός και εκτός διαδικτύου και θα μπορεί, κατά συνέπεια, να χρησιμοποιείται ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο
• θα επιτρέπει πληρωμές και μεταφορές χρημάτων με υψηλό βαθμό προστασίας της ιδιωτικότητας
• θα συνυπάρχει με εθνικά και διεθνή ιδιωτικά μέσα πληρωμών, όπως κάρτες και εφαρμογές που διαχειρίζονται ιδιωτικοί πάροχοι

Εφόσον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εγκρίνουν την πρόταση για τη θέσπιση του νομικού πλαισίου, η απόφαση για την έκδοση του ψηφιακού ευρώ θα εναπόκειται τελικά στην ΕΚΤ. Η ΕΚΤ ανέφερε πρόσφατα ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία έως το 2029.

Στη θέση του που συμφωνήθηκε σήμερα, το Συμβούλιο αποσαφήνισε ορισμένα σημαντικά στοιχεία σχετικά με τον σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ.

Για να αποφευχθούν η χρήση του ψηφιακού ευρώ ως μέσου αποθήκευσης αξίας και κάθε αντίκτυπος στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, το κείμενο προβλέπει όρια στο συνολικό ποσό ψηφιακών ευρώ που μπορούν να τηρούνται ανά πάσα στιγμή σε επιγραμμικούς ψηφιακούς λογαριασμούς και ψηφιακά πορτοφόλια. Αρμόδια για τον καθορισμό των ορίων θα είναι η ΕΚΤ· ωστόσο, θα πρέπει να τηρείται ένα συνολικό ανώτατο όριο που θα συμφωνηθεί από το Συμβούλιο και θα επανεξετάζεται τουλάχιστον ανά διετία.

Οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών δεν θα επιτρέπεται να χρεώνουν τους καταναλωτές για ορισμένες υποχρεωτικές υπηρεσίες, όπως το άνοιγμα και το κλείσιμο λογαριασμών, η εκτέλεση πράξεων πληρωμής με ψηφιακό ευρώ από τον λογαριασμό ή το πορτοφόλι τους και η προσθαφαίρεση ποσών σε λογαριασμούς ή πορτοφόλια ψηφιακού ευρώ που τηρούν εφόσον τα ποσά αυτά προέρχονται από άλλους λογαριασμούς καταθέσεων που τηρούν στον ίδιο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών. Ωστόσο, θα επιτρέπεται η χρέωση τελών για ορισμένες υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας.

Το κείμενο καθορίζει επίσης ένα πλαίσιο που εξασφαλίζει στους παρόχους διεπαφών και υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ την αναγκαία πρόσβαση στο υλισμικό και το λογισμικό των κατασκευαστών κινητών συσκευών, ώστε να είναι δυνατή η παροχή δίκαιης πρόσβασης.

Επιπλέον, το κείμενο καθορίζει το πλαίσιο για τον τρόπο αποζημίωσης των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών. Κατά τη διάρκεια μεταβατικής περιόδου τουλάχιστον πέντε ετών, οι χρεώσεις μεταξύ παρόχων υπηρεσιών πληρωμών και η επιβάρυνση των εμπόρων για τις παρεχόμενες υπηρεσίες θα υπόκεινται σε ανώτατο όριο, του οποίου το ύψος θα βασίζεται στις προμήθειες για συγκρίσιμα μέσα πληρωμών. Μετά τη μεταβατική περίοδο, τα ανώτατα όρια των προμηθειών θα καθοριστούν με βάση το πραγματικό κόστος που συνδέεται με το ψηφιακό ευρώ.

Ενίσχυση του καθεστώτος νόμιμου χρήματος των μετρητών σε ευρώ

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ, τα μετρητά σε ευρώ είναι το μόνο νόμιμο χρήμα στην ευρωζώνη. Αυτό σημαίνει ότι τα μετρητά σε ευρώ σε υλική μορφή πρέπει να είναι γενικώς διαθέσιμα και αποδεκτά για την πληρωμή υπηρεσιών και αγαθών και την εκπλήρωση υποχρεώσεων πληρωμής, με κάποιες σαφώς καθορισμένες και παρακολουθούμενες εξαιρέσεις.

Η πρόταση για την οποία το Συμβούλιο έχει πλέον καθορίσει τη θέση του έχει ως στόχο να αποσαφηνίσει τους κανόνες αυτούς, περιλαμβανομένης της αλληλεπίδρασής τους με το ψηφιακό ευρώ, ώστε να εξασφαλιστεί συνέπεια μεταξύ των δύο μορφών δημόσιου χρήματος. Οι κύριες διατάξεις της πρότασης επιδιώκουν:

• να διαφυλαχθεί η αποδοχή μετρητών ως μεθόδου πληρωμής σε ολόκληρη την ευρωζώνη
• να εξασφαλιστούν η πρόσβαση των πολιτών σε μετρητά και η ελευθερία τους να επιλέγουν τη μέθοδο πληρωμής που προτιμούν

Στη θέση του, το Συμβούλιο δηλώνει την επιθυμία του να απαγορεύσει ουσιαστικά τη μη αποδοχή μετρητών από εμπόρους λιανικής πώλησης ή παρόχους υπηρεσιών με λίγες εξαιρέσεις, ιδίως όσον αφορά τις πληρωμές για αγαθά ή υπηρεσίες που αγοράζονται εξ αποστάσεως, μεταξύ άλλων μέσω διαδικτύου, και από αυτόματα σημεία πώλησης. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις θα διατηρήσουν τη δυνατότητα να δηλώνουν ότι προτιμούν κάρτες ή ψηφιακές μορφές πληρωμής.

Η διαπραγματευτική εντολή του Συμβουλίου απαιτεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ να παρακολουθούν την αποδοχή των μετρητών, να εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε μετρητά σε ολόκληρη την επικράτειά τους βάσει κοινών και εθνικών δεικτών, και να λαμβάνουν διορθωτικά μέτρα όταν χρειάζεται.

Τέλος, τα κράτη μέλη καλούνται να εκπονήσουν σχέδιο για την ανθεκτικότητα των μετρητών ή μέτρα για καταστάσεις εκτεταμένης και σοβαρής διατάραξης της λειτουργίας των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμών.

Επόμενα βήματα

Με αυτή τη συμφωνηθείσα θέση, το Συμβούλιο μπορεί να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το ψηφιακό ευρώ και το καθεστώς νόμιμου χρήματος των μετρητών.

Πηγή: www.consilium.europa.eu

Photo by Dmitrii E. on Unsplash